Джеймс Гадсден: Американдық дипломат және әскери қайраткер
James Gadsden
Джеймс Гадсден (1788-1858) – американдық дипломат, әскери қызметкер. Мексикадан Аризона мен Нью-Мексиконың оңтүстік бөліктерін сатып алудағы рөлімен танымал.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық дипломат (1788–1858) 1788 жылы туған американдық дипломат.
American diplomat (1788–1858)
the American diplomat born in 1788
Джеймс Гадсден (15 мамыр, 1788 – 26 желтоқсан, 1858) – американдық дипломат, әскери қызметкер және кәсіпкер. Оның есімімен Гадсден сатып алуы аталды, ол АҚШ Мексикадан сатып алған жерлерге қатысты, нәтижесінде Аризона және Нью-Мексиконың оңтүстік бөліктері құрылды. Джеймс Гадсден 1821 жылдың 13 тамызынан 1822 жылдың 22 наурызына дейін АҚШ армиясының генерал-адъютанты болып қызмет етті. 1853 жылдан 1856 жылға дейін Мексикадағы АҚШ елшісі қызметін атқарды. Ол көбіне генерал Гадсден деп танымал болған, бірақ полковник шенінен жоғары деңгейге көтерілген емес.
James Gadsden (May 15, 1788December 26, 1858) was an American diplomat, soldier and businessman after whom the Gadsden Purchase is named, pertaining to land which the United States bought from Mexico, and which became the southern portions of Arizona and New Mexico. James Gadsden served as Adjutant General of the U. S. Army from August 13, 1821 – March 22, 1822. Between 1853 and 1856, he served as U. S. Minister to Mexico. He was known commonly as General Gadsden, although he never had a rank above colonel.
Өмірбаян
Гадсденнің өмірі, әсіресе оның ерте жылдары туралы көп мәлімет жоқ. Ол 1788 жылы Оңтүстік Каролина штатының Чарльстон қаласында туғаны және Америка Тәуелсіздік соғысының батыры Кристофер Гадсденнің немересі болғаны белгілі, ал Гадсден туы оның құрметіне аталған. Сондай-ақ, Гадсден 1806 жылы Коннектикут штатындағы Йель университетін бакалавр дәрежесімен бітіргені де мәлім. Университетте ол "Бірліктегі бауырлар" деп аталатын пікірсайыс және құпия қоғамның мүшесі болды.
Little is known about the life of Gadsden, especially his early life. It is known that he was born in Charleston, South Carolina, during 1788, and that he was grandson of the American Revolutionary War hero Christopher Gadsden, for whom the Gadsden flag was named. It is also known that Gadsden earned his bachelor's degree from Yale University in Connecticut, completing this degree in 1806. In university, he was a member of the debating and secret society, Brothers in Unity.
Әскери қызмет
1812 жылдың желтоқсан айында Гадсден АҚШ армиясына қосылды. Ол генерал Эндрю Джексонның басшылығымен офицерлік қызмет атқарды, ал Джексон 1828 жылы президент болып сайланды. Гадсден 1812 жылғы британ армиясына қарсы соғыста да, 1816 жылдан 1821 жылға дейін испандық Флоридада орналасқан шабуылшылардан – үндістер мен марундардан (қашқан құлдар және олардың ұрпақтары) – АҚШ-тың оңтүстік шекарасын қорғауда да генерал Джексонға қызмет етті. Осы мақсатта Джексон Армия инженерлер корпусының мүшесі Гадсденге Проспект-Блафф орнында бекініс салуды тапсырды. Кейіннен Джексон оны Форт Гадсден деп атады. Гадсден Джордж Мерсер Брукпен бірге қазіргі Флорида штатының Тампа қаласы орналасқан жерде Форт Брукты құруға да көмектесті. Ол 1821 жылдың тамызында генерал-адъютант қызметіне тағайындалды, бірақ Сенат осы тағайындауды бекітпеді, нәтижесінде келесі жылы оның қызмет мерзімі аяқталды.
Gadsden joined the U. S. Army in December 1812. He served as a commissioned officer commanded by General Andrew Jackson, who was later elected president in 1828. Gadsden served Gen. Jackson both during the War of 1812 against the British Army, and, from 1816 to 1821, in protecting the southern U. S. border from raiders — Native Americans, maroons (escaped slaves and their descendants) — based in Spanish Florida. As part of this effort, Jackson directed Gadsden, a member of the Army Corps of Engineers, to build a fort on the Prospect Bluff site. Jackson subsequently named it Fort Gadsden. Gadsden also helped to establish Fort Brooke with George Mercer Brooke at the site of the present day city of Tampa, Florida. He was appointed Adjutant General in August 1821, but this appointment was not confirmed by the Senate, causing it to expire the following year.
Семинолдарды қуып шығару
Гадсден содан кейін АҚШ армиясын тастап, Флоридада плантатор болды; ол Флориданың аумақтық заң шығару органында қызмет етті. 1823 жылы Гадсден комиссар болып тағайындалды, ол Флорида мен Оңтүстік Джорджиядағы семинол индей тайпасының көпшілігін олар үшін Оклахомадағы резервацияларда бөлінген жерлерге, Ашу жолы арқылы шығаруды ұйымдастыруға және көмектесуге шақырылды. Кейіннен Флорида штатындағы Гадсден округі, Алабама штатындағы Гадсден қаласы және Аризона штатындағы Гадсден қаласы оның құрметіне аталды.
Gadsden next decided to quit the U. S. Army, and became a planter in Florida; he served in the Florida Territorial Legislature. Gadsden was appointed as a commissioner during 1823 to help with the organization and the expulsion of most of the Seminole Indian Tribe from their homes in Florida and southern Georgia, along the Trail of Tears to land reservations that had been reserved for them in what is now Oklahoma. Years later Gadsden County, Florida, was named in his honor, and also the city of Gadsden, Alabama, and the town of Gadsden, Arizona.
Темір жолдың атқарушы қызметкері
Кейіннен Гадсден 1840 жылдан 1850 жылға дейін Оңтүстік Каролина теміржол компаниясының президенті болды. 1833 жылы толыққанда, бұл желі бір басқару астында әлемдегі ең ұзын теміржол болып есептелді. Инженер ретінде ол Колумбияға салынған тармақтың құрылысын басқарды, ол 1842 жылы аяқталды, Огайо өзеніне созылу мүмкіндігін зерттеді және 1845 жылы құрылған Мемфис және Чарльстон теміржолын дамытуға көмектесті (1857 жылы аяқталды, бұл Атлант мұхиты мен Миссисипи өзені арасындағы алғашқы АҚШ теміржолы болды, бірақ Гадсден басқа мәселелерге көшкеннен кейін көп уақыт өткен соң). 1846 жылы Гадсден және оның серіктестері Атлант мұхитынан Тынық мұхитына дейінгі оңтүстік трансконтиненталдық теміржол құрылысын ұсынды. Ол Грузия мен Оңтүстік Каролинаны өзара бәсекелестіктен бас тартып, "еркін және шектеусіз сауданың үйлесімділігі арқылы өздерінің нақты саясатын анықтауға" шақырды. 1840 жылдардың соңындағы картада бұл теміржол Чарльстоннан Джорджия, Алабама, Миссисипи, Луизиана және Техас арқылы Техас штатының Эль-Пасо қаласына дейін, содан кейін Мексика арқылы жағалауға қарай, бірнеше жылдан кейін АҚШ-қа қосылған жаңа жерлерге дейін өтуі мүмкін еді, 1846-1848 жылдардағы Мексикамен соғыстан кейін. 1852 жылы SCRR Гадсденнің қызмет кезеңіндегі философиясын ұстанды және теміржолдың соңғы стансасын Оңтүстік Каролинаның Гамбург қаласынан көшірді, бұл Оңтүстік Каролинаның экономикалық тәуелсіздікке бағытталған саясатының аяқталғанын білдірді. Көшіп қону туралы ұсыныс қабылданбағанда, Гадсден 1851 жылдан бері Сан-Францискода заңгер болып жұмыс істеген өзінің туысы Исаак Эдвард Холмспен және Калифорния штатының сенаторы Томас Джефферсон Гринмен бірге Калифорнияны екіге бөлуге тырысты. Олар оңтүстік бөлігінде құлдыққа рұқсат беруді ұсынды. Гадсден мұнда күріш, мақта және қант өсіруге негізделген құл иеліктерінен тұратын колония құруды жоспарлады. Ол құл еңбегін Сан-Антониодан немесе Қызыл өзеннен басталатын теміржол мен автомобиль жолын салуға пайдалануды көздеді, ол адамдарды Калифорнияның алтын кендеріне жеткізер еді. Осы мақсатта 1951 жылдың 31 желтоқсанында Гадсден Гриннен Калифорния штатының заң шығарушы органынан 34-ші және 36-шы параллельдер арасында орналасқан үлкен жер учаскесін алуын сұрады; ол екі Калифорния штатын бөліп тұратын шекара ретінде қызмет етуі тиіс еді. Осыдан кейін бірнеше ай өткен соң, Гадсден және Оңтүстік Каролина мен Флоридадан келген 1200 қоныс аударушы Калифорния заң шығарушы органына тұрақты азаматтық алу және "екі мыңнан кем емес африкалық қызметкерлерімен" шаруашылық жүргізетін ауылдық округ құруға рұқсат беру туралы петиция ұсынды. Бұл петиция қызу талқылауларға себеп болды, бірақ ақырында комитетте қарастырылмай қалды.
Later Gadsden served as the president of the South Carolina Railroad company from 1840 to 1850. When first completed in 1833, the line was the longest railroad in the world under one management. As an engineer he directed the construction of the branch to Columbia, completed 1842, surveyed a proposed extension to the Ohio River, and helped promote the Memphis & Charleston Railroad, incorporated 1845 (completed in 1857, it was the first U. S. railroad link between the Atlantic and the Mississippi River, but long after Gadsden had turned his attention elsewhere). By 1846, Gadsden and his associates promoted the construction of a southern transcontinental railroad from the Atlantic to the Pacific Oceans. He urged Georgia and South Carolina to abandon their rivalry and to "discover their true policy in the harmony of a free and unrestricted trade." A late 1840s map shows this railroad would hypothetically have been by way of the southern route from Charleston through Georgia, Alabama, Mississippi, Louisiana, and Texas to El Paso, Texas, and then through Mexico to the coast, in what in a few years would be newly acquired American land, after the 1846–1848 war with Mexico. In 1852, the SCRR followed the philosophy laid out by Gadsden during his tenure and moved the railroad's terminus from Hamburg, South Carolina, signaling the end of South Carolina's focus on economic sovereignty. When the secession proposal failed, Gadsden, working with his cousin Isaac Edward Holmes, a lawyer in San Francisco since 1851, and the California state senator Thomas Jefferson Green, attempted to divide California in two. They proposed that the southern half would allow slavery. Gadsden planned to establish a slaveholding colony there based on rice, cotton, and sugar. He would use slave labor to build a railroad and highway, originating in either San Antonio or on the Red River, that would transport people to the California gold fields. Toward this end, on December 31, 1851, Gadsden asked Green to secure from the California state legislature a large land grant located between the 34th and 36th parallels; it would eventually serve as the dividing line for the two California states. A few months after this, Gadsden and 1,200 potential settlers from South Carolina and Florida submitted a petition to the California legislature for permanent citizenship and permission to establish a rural district that would be farmed by "not less than Two Thousand of their African Domestics". The petition stimulated some debate, but it finally expired in committee.
Гадсден сатып алуы
Мексика мен АҚШ арасындағы соғыстан кейін шекара туралы даулар екі елді Нью-Мексико штатындағы Эль-Пасоның солтүстігіндегі Месилла аңғарында жаңадан қақтығысқа жеткізді. 1853 жылдың мамыр айында президент Франклин Пирс Гадсденді Мексикаға Төтенше елші және Толық өкілетті министр етіп тағайындады. Оған Месилла дауын шешу үшін Мексикадан қосымша жер сатып алу, қазіргі Нью-Мексико мен Аризонаның оңтүстік бөлігі арқылы өтетін болашақ темір жол бағыты үшін, шекара бойындағы апачи тайпаларын бақылауға байланысты дауларды болдырмау және басқа да екінші дәрежелі мәселелерді шешу тапсырылды. Гадсден Мексика қаласында Мексика үкіметімен келіссөздер жүргізіп, Нью-Мексико мен Аризонаның оңтүстік бөлігі үшін Мексикадан жер сатып алу міндетін сәтті орындады, сондай-ақ Техастың батыс ұшындағы Рио-Гранде өзенінен бастап Калифорнияның шығыс шекарасындағы Колорадо өзеніне дейін екі ұзын сызықтан тұратын АҚШ пен Мексика арасындағы шекараны белгіледі. Бұл келісім "Гадсден келісімі" деп белгілі және оның нәтижесінде Мексикадан солтүстік Мексиканың шамамен 30000 шаршы миль (77,700 км²) жері 10 миллион долларға сатып алынды. 1856 жылдың күзінде Гадсден Мексикадағы министр қызметінен зейнетке шығып, Чарльстонға оралды, онда 1858 жылы қайтыс болды. 1850 жылдардың соңындағы аймақтық дағдарыс және одан кейінгі Азамат соғысы Мексика шекарасының солтүстігінде, 32-ші параллель бойымен Калифорнияға бағытталған оңтүстік трансконтиненталдық темір жол құрылысын кешіктірді. Дегенмен, 1878 және 1881 жылдар аралығында Оңтүстік Тынық мұхиты темір жолы (қазіргі Унион Тынық мұхиты темір жолының бөлігі) Гадсден сатып алу аумағында Юма мен Эль-Пасо арасындағы оңтүстік трансконтиненталдық темір жолдың бөлігін салды. Сонымен қатар, 1880–1882 жылдары Атчисон, Топека және Санта-Фе темір жолы Гадсден сатып алу арқылы трансконтиненталдық байланыс жасады, содан кейін оңтүстік-батысқа қарай Мексиканың Сонора штатындағы Гуаймас портына дейін жетті. 1882 жылдың 25 қазанында аяқталған бұл желі кейіннен Оңтүстік Тынық мұхиты компаниясына өткізілді. Бүгінде Гадсден сатып алу арқылы өтетін оңтүстік трансконтиненталдық темір жол Батыс жарты шардағы ең қызықты бағыттардың бірі болып табылады. Гадсден сатып алу арқылы алынған жерге Аризона штатының екінші ірі қаласы Тусон, бір кездегі испандық президио қаласы, сондай-ақ Каса-Гранде және Юма (Аризона), Лордсбург, Деминг (Нью-Мексико) сияқты шағын қалалар мен кенттер, және Нью-Мексико штатының екінші ірі метрополиялық аймағы Лас-Крусес (Месилла аңғарында) кірді. Бұл аймақ Гила өзенінің солтүстігіндегі аумақтың мәртебесін анықтады, ол кейіннен Феникс, Скоттсдейл, Меса, Глендейл және Темпе (Аризона) қалаларын қамтитын метрополиялық аймаққа айналды. Феникстен оңтүстікке қарай жатқан жердің көп бөлігі шөлді аймақ болып табылады, ол адамдардың тұруына қолайлы емес. Бұл жердің көп бөлігі федералдық меншікте болып, америкалық үндістердің сирек қоныстанған резервациясы, АҚШ Әуе күштерінің сынақ алаңдары және жауынгерлік оқу орындары, Органдар түтігі кактусы ұлттық монументі, Cabeza Prieta ұлттық жануарлар қорығы, Коронадо ұлттық орманы, Соноран шөлінің ұлттық монументі, Ironwood Forest ұлттық монументі, Сагуаро ұлттық паркі және АҚШ армиясының Форт Хуачука әскери базасы ретінде пайдаланылады. Гадсден Оңтүстік Каролина штатының Чарльстон қаласындағы Сент-Филипс шіркеуінің зиратында жерленді.
Following the war between Mexico and the United States, disputes over the boundary line brought the two nations near to renewed conflict in the Mesilla Valley of New Mexico, north of El Paso. In May 1853, President Franklin Pierce appointed Gadsden as the Envoy Extraordinary and Minister Plenipotentiary to Mexico, with instructions to purchase more land from Mexico as part of a settlement of the Mesilla controversy, for the prospective railroad route across southernmost parts of what are today New Mexico and Arizona, to end the possibility of disputes concerning control of the Apache along the border, and other more minor issues. Gadsden successfully performed this mission by negotiating with the Mexican government in Mexico City for the purchase of more land from Mexico for southmost New Mexico and Arizona, and by establishing the boundary between the United States and Mexico as two long line segments between the Rio Grande at the westmost tip of Texas all the way to the River Colorado at the eastern boundary of California. This treaty is known as the "Gadsden Treaty", and it resulted in the Gadsden Purchase from Mexico of about 30000 square miles (77,700 km2) of land in northmost Mexico for $10,000,000. In the fall of 1856 Gadsden retired as minister to Mexico, and returned to Charleston where he died in 1858. The sectional crisis of the late 1850s and subsequent Civil War delayed construction of a proposed southern transcontinental railroad to California along the 32d parallel, just to the north of the Mexican border. Between 1878 and 1881, though, the Southern Pacific Railroad (now part of the Union Pacific Railroad) built the section of the southern transcontinental between Yuma and El Paso within the Gadsden Purchase territory. At the same time, 1880–1882, the Atchison, Topeka and Santa Fe Railroad completed a transcontinental link through the Gadsden Purchase and then southwest to a terminus at the port of Guaymas, in the state of Sonora, Mexico. Completed October 25, 1882, this line was later acquired by the Southern Pacific. Today, the rail link across the Gadsden Purchase on the southern transcontinental is one of the busiest in the Western Hemisphere. The land bought by the Gadsden Purchase contained the site of Arizona's second largest city, Tucson, a one time Spanish presidio town, the minor cities and towns of Casa Grande, and Yuma, Arizona, Lordsburg, Deming, New Mexico, and New Mexico's second largest metro area at Las Cruces, New Mexico, in the Mesilla Valley, and it defined the status of the area north of the Gila River, that later became the metropolitan area of Phoenix, Scottsdale, Mesa, Glendale, and Tempe, Arizona. Most of the land south of Phoenix where tentative plans had been made to build a transcontinental railroad is desert land that is not suitable for much human inhabitation. Nearly all of this federally owned land was eventually reserved as a large, sparsely inhabited American Indian reservation, testing and combat practice ranges for the U. S. Air Force, Organ Pipe Cactus National Monument, Cabeza Prieta National Wildlife Refuge, Coronado National Forest, Sonoran Desert National Monument, Ironwood Forest National Monument, Saguaro National Park, and the Fort Huachuca Military Reservation of the U. S. Army. Gadsden was buried in St. Philips Church Cemetery in Charleston, South Carolina.