Кіріспе

Ресейдің Калининград облысындағы Балтийск қаласы – Ресейдегі ең батысқа орналасқан қала. Бұл қала Ресей Теңіз күштерінің Балтық флотының маңызды базасы болып табылады және Санкт-Петербургке паром арқылы қатынайды.

Ескі прус ауылы

Батыйск бастапқыда 13 ғасырда Висла шұңқырының жағалауында орналасқан ежелгі пруссиялық балықшылар ауылының орны болды. Ауыл бірнеше құжаттарда "Пайл" немесе "Пил" деп аталды, бұл атаудың шығуы ежелгі пруссия тіліндегі "пилс" – "бекініс" деген сөзден болуы мүмкін. Кейін Тевтон ордені оны жаулап алды, ал атауы неміс тіліндегі Пилау түріне айналды. 1497 жылы дауыл толқыны ауылдың алдында жаңа арна жасады, ал тағы бір үлкен дауыл 1510 жылдың 10 қыркүйегінде Балтыйск бұғазының қалыптасуына себеп болды. Бұл Пиллаудың Пруссия герцогтығының, Польшаның вассалдық герцогтығының маңызды портына айналуына жағдай жасады, 1537 жылы блокпост салынды, одан кейін 1543 жылы қоймалар жүйесі, ал 1550 жылы алғашқы бекіністер бой көтерді. Отыз жылдық соғыс кезінде, Польша-Литва одағын жеңгеннен кейін, порты Швеция тарапынан басылып алынды, король Густав Адольф 1626 жылдың мамырында күштерін жеткізіп, сол жерге қонды. 1629 жылғы Альтмарк бітімінен кейін шведтер Пилауды өздерінде қалдырып, бекіністерін күшейтіп, қаланың ескерткіштерінің біріне айналған жұлдыз тәрізді бекініс салды. 1635 жылы Пилау тұрғындары 10 000 талерлік құн төледі, содан кейін швед әскерлері елді мекенді Бранденбург курфюрстігіне тапсырды.

Пруссия қаласы

17 ғасырдың соңында Пиллау қаласы едәуір кеңейіп, маяк пен тас шіркеу салынды. Ресей патшасы Ұлы Петр Пиллауға үш рет келді, алғашқысы 1697 жылы Батыс Еуропаға жасаған Ұлы елшілігімен байланысты болды. Қазір маяқтың жанында Ұлы Петрдің ескерткіші орнатылған. 1725 жылы Пиллауға қала құқығы берілгеннен кейін,

Пиллаудың маңызы 1901 жылдың 15 қарашасынан бастап, Зиммербуде (қазіргі Светлый) маңындағы Висла лагунасын Кенигсбергке қосатын кеме жүзеді арнасы ашылғаннан кейін төмендеді. Пиллау экономикасының негізі ірі жүк кемелерінің Кенигсбергке жақын лагунаның тереңдігінің шамалы болуына байланысты қалаға тоқтауға мәжбүр болуы еді, ал тауарлар Пилаудан Кенигсбергке басқа тәсілдермен тасымалданды. Он үш миллион маркаға салынған арна 6 метр су айдыны бар кемелерге қала жанында тоқтауға немесе Пилауда тоқтамай тікелей Кенигсбергке жүзуге мүмкіндік берді, бұл қала экономикасына елеулі нұқсан келтірді.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Пилауда U қайығын даярлайтын орталық болды, ал 1945 жылдың 16 сәуірінде 1940 жылы құрастырылған U-78 кемесі, Пиллау портындағы электр қуатымен жабдықтау тұғырының жанында тоқтағанда, Қызыл Армияның артиллериялық атысымен батырылды. Бұл Екінші дүниежүзілік соғыста құрлықтағы күштер батырған жалғыз U қайығы болды. Қызыл Армия Шығыс Пруссияға енген кезде 450 000-нан астам босқын Пилаудан Орталық және Батыс Германияға тасымалданды, ал қала 1945 жылдың 25 сәуірінде кеңес әскерлерімен басып алынды.

Қазіргі Балтийск

Соғыстан кейін Пилау Шығыс Пруссияның солтүстік бөлігіне кірді, ол Кеңес Одағына өткенімен, Калининград облысы болды, ал неміс тұрғындары Потсдам келісіміне сәйкес қуылды. Орыстандыру науқаны барысында 1946 жылы қаланың атауы Балтийскке өзгертілді. 1952 жылы Кеңес билігі Балтийск қаласында Кеңес Әскери-теңіз күштерінің Балтық флоты үшін теңіз базасын ашты, осының нәтижесінде қала шетелдіктерге және рұқсаты жоқтарға жабық аймаққа айналды. Суық соғыс кезеңінде Балтийск әуе базасы қолданыста болды. Қала, Калининградпен бірге, Балтық теңізінің жағалауындағы Ресейге тиесілі жыл бойы мұз баспайтын екі порттың бірі болып қала береді. 2019 жылы Ресейдің Қырымды аннексиялауынан кейін туған Батысқа қарсы көңіл күйдің әсерімен, қаланың неміс кезеңінен қалған гербін – Пруссия королі Фридрих Вильгельм I-нің тәжін киген бекірешті бейнелейтін гербін өзгерту туралы ұсыныстар айтылды. Бұл тарихи герб 1725 жылы қалаға, сол кезде Пилау деп аталғанда, ресми түрде берілген.

Әкімшілік және муниципалдық мәртебе

Әкімшілік-территориялық бөлініс жүйесінде Балтийск қаласы Балтийск ауданының әкімшілік орталығы есептеледі. Әкімшілік бірлік ретінде, ол екі ауылдық елді мекенмен бірге Балтийск ауданы құрамына, Балтийск ауданының маңызы бар қаласы ретінде кіреді.

География

Қала Висла шыңының солтүстік жағында, Висла лагунасын Гданьск шығанағынан ажыратып тұратын Балтийск бұғазының жағасында орналасқан.

Климат

Балтийск мұхиттық қоңыржай климатқа ие (Кеппен Cfb, Dfb шекарасында). Қыстары суықтан жеңілге дейін, ал жаздары жылы болады. Шілде және тамыз айларындағы ең жылы маусымда орташа ең жоғары температура, ал ең төменгі температура болады. Қаңтар мен ақпан айларындағы ең суық маусымда орташа ең жоғары температура, ал ең төменгі температура болады.

Көрнекті орындар

Қалада және оның төңірегіндегі тарихи ғимараттардың қатарында 1626 жылы шведтер салып бастап, 1670 жылы прустар аяқтаған, 1870 жылы жаңартылған және қазір теңіз мұражайы орналасқан бесбұрышты Festung Pillau кешені; 13 ғасырға жататын Лохштадт қамалының қираған қалдықтары; 19 ғасырдағы теңіз бекіністерінің күрделі желісі; Санкт-Джордж теңіз соборы (1866); экспрессионизм стиліндегі бақылау мұнарасы (1932); Балтық флоты мұражайының готикалық стильдегі ғимараты (1903); сондай-ақ 1813-1816 жылдар аралығында салынған әсем маяк бар. 1830 жылы Прагалық Әділберт қасиеттінің шейіт болған жерін еске алу үшін орнатылған тас крест Кеңес Одағы тарапынан қиратылып, 1997 жылы, оқиғадан бір мың жыл өткен соң қайта жаңартылды. Соғыстан кейін орыс мүсіншісі Георгий Франгулянның қолымен орнатылған Ресей императрицасы Елизавета Петровнаның теңіз жағасындағы ескерткіші де бар.