Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Топтық шығармашылық техникасы
Group creativity technique
Брейсторминг – бұл шығармашылық техника, онда адамдар тобы белгілі бір сұраққа жауап беру үшін спонтанды түрде идеялар айту арқылы өзара әрекеттеседі. Көбінесе идеялардың саны мен әртүрлілігіне, соның ішінде ең керемет немесе "әдеттен тыс" көрінетін идеяларға басымдық беріледі. Идеялар іс-шара кезінде жазылып отырады, бірақ олар кейін ғана бағаланып, талқыланады. Сынға алу мен бағалаудың болмауы қатысушылардың идеяларын еркін жеткізуіне кедергі келтірмеу мақсатында жасалады. Бұл терминді жарнама саласының өкілі Алекс Фейкни Осборн «Applied Imagination» (1953) атты классикалық еңбегінде кеңінен танымал етті.
Brainstorming is a creativity technique in which a group of people interact to suggest ideas spontaneously in response to a prompt. Stress is typically placed on the volume and variety of ideas, including ideas that may seem outlandish or "off the wall". Ideas are noted down during the activity, but not assessed or critiqued until later. The absence of criticism and assessment is intended to avoid inhibiting participants in their idea production. The term was popularized by advertising executive Alex Faickney Osborn in the classic work Applied Imagination (1953).
Тарих
1939 жылы жарнама шебері Алекс Ф. Осборн шығармашылықпен проблемаларды шешу әдістерін әзірлеуді бастады. Ол қызметкерлердің жарнамалық кампаниялар үшін жекелеген шығармашылық идеяларды ойлап табудағы қиындықтарына наразы болды. Оған жауап ретінде ол топтық ойлау сессияларын ұйымдастыра бастады және қызметкерлер ұсынған идеялардың сапасы мен санының едәуір жақсарғанын байқады. Алғашқыда ол бұл процесті ұйымдастырылған идея табу деп атады, бірақ қатысушылар кейіннен «ой шабуыл» терминін қолданды, бұл «проблеманы шешу үшін миды қолдану» тұжырымынан туындады. Осборн концепциясын жасаған кезеңде ол шығармашылық ойлау туралы жаза бастады, ал «ой шабуыл» терминін алғаш рет атаған маңызды кітабы – «Жаңа идеялар қалай туындайды» (1942) болды. Осборн өзінің әдісін келесі кітабында «Шығармашылық күшіңіз» (1948) 33-тарауында «Идея табу үшін команданы қалай ұйымдастыруға болады» деп егжей-тегжейлі сипаттады. Осборнның басты ұсыныстарының бірі – ой шабуыл сессиясын бастамас бұрын, топ мүшелеріне шешілуге тиіс мәселенің нақты тұжырымын ұсыну болды. Күрделі мәселелерде ой шабуыл тиімді емес деп саналады, себебі мұндай мәселелерді қайта қарастыру қажеттігі туралы пікірлер өзгерді. Бұл процесс жағдайды түзетуге көмектессе де, барлық проблемаларды шешу мүмкін болмайды.
In 1939, advertising executive Alex F. Osborn began developing methods for creative problem solving. He was frustrated by employees' inability to develop creative ideas individually for ad campaigns. In response, he began hosting group thinking sessions and discovered a significant improvement in the quality and quantity of ideas produced by employees. He first termed the process as organized ideation, but participants later came up with the term "brainstorm sessions", taking the concept after the use of "the brain to storm a problem". During the period when Osborn made his concept, he started writing on creative thinking, and the first notable book where he mentioned the term brainstorming was How to Think Up (1942). Osborn outlined his method in the subsequent book Your Creative Power (1948), in chapter 33, "How to Organize a Squad to Create Ideas". One of Osborn's key recommendations was for all the members of the brainstorming group to be provided with a clear statement of the problem to be addressed prior to the actual brainstorming session. Here, brainstorming is not believed to be effective in complex problems because of a change in opinion over the desirability of restructuring such problems. While the process can address the problems in such a situation, tackling all of them may not be feasible.
Қолданбалар
Осборн идеялық шабуыл нақты бір сұраққа қатысты болуы керек екенін айтты; ол бірнеше сұрақтарды қарастыратын сессиялардың тиімсіз екенін мәлімдеді. Бұдан әрі, мәселе бағалауды емес, идеяларды жасауды талап етуі керек; ол өнімге болатын атауларды ойлап табу сияқты жағдайларды дұрыс идеялық шабуыл материалы ретінде келтірді, ал үйленудің қажеттігі сияқты талдауға қатысты мәселелерге идеялық шабуылдың қажеті жоқ.
Osborn said brainstorming should address a specific question; he held that sessions addressing multiple questions were inefficient. Further, the problem must require the generation of ideas rather than judgment; he uses examples such as generating possible names for a product as proper brainstorming material, whereas analytical judgments such as whether or not to marry do not have any need for brainstorming.
Бағдарланған ой-өріс
Бағытталған ақыл-ой шабуылы – электрондық ақыл-ой шабуылының (төменде сипатталған) бір түрі. Оны қолмен немесе компьютер арқылы жүргізуге болады. Бағытталған ақыл-ой шабуылы шешім кеңістігі (яғни, жақсы идеяны бағалау критерийлерінің жиынтығы) сессиядан бұрын белгілі болғанда тиімді. Егер критерийлер белгілі болса, оларды идея табу процесін қасақана шектеу үшін пайдалануға болады. Бағытталған ақыл-ой шабуылында әрбір қатысушыға бір қағаз (немесе электрондық нысан) беріліп, ақыл-ой шабуылының сұрағы қойылады. Олардан бір жауап беру және тоқтау талап етіледі, содан кейін барлық қағаздар (немесе нысандар) қатысушылар арасында кездейсоқ түрде алмастырылады. Қатысушылар алған идеяны қарап, бастапқы критерийлерге сәйкес осы идеяны жақсартатын жаңа идея жасауға шақырылады. Содан кейін нысандар қайтадан алмастырылады және жауап берушілерден идеяларды жетілдіру сұралады, және бұл процесс үш немесе одан да көп раунд бойы қайталанады. Зертханалық жағдайда, бағытталған ақыл-ой шабуылы электрондық ақыл-ой шабуылымен салыстырғанда топтардың өнімділігін шамамен үш есеге арттырады.
Directed brainstorming is a variation of electronic brainstorming (described below). It can be done manually or with computers. Directed brainstorming works when the solution space (that is, the set of criteria for evaluating a good idea) is known prior to the session. If known, those criteria can be used to constrain the ideation process intentionally. In directed brainstorming, each participant is given one sheet of paper (or electronic form) and told the brainstorming question. They are asked to produce one response and stop, then all of the papers (or forms) are randomly swapped among the participants. The participants are asked to look at the idea they received and to create a new idea that improves on that idea based on the initial criteria. The forms are then swapped again and respondents are asked to improve upon the ideas, and the process is repeated for three or more rounds. In the laboratory, directed brainstorming has been found to almost triple the productivity of groups over electronic brainstorming.
Жетекшілік ететін ақыл-кеңес беру
Жетекшілікпен жүргізілетін ақылдасу сессиясы – бұл белгілі бір тақырып бойынша жеке немесе топтық түрде, перспектива мен уақыт шектеулерінде ақылдасуға бөлінген уақыт. Осы типтегі ақылдасу қақтығыстардың барлық себептерін жойып, әңгімені шектейді, сонымен қатар сыни және шығармашылық ойлауды қызықты, тепе-тең ортада ынталандырады. Қатысушылардан алдын ала белгіленген мерзім ішінде әртүрлі ойлау жолдарын қабылдау және алдын ала тағайындалған хатшы салған орталық ақыл картасына өз идеяларын қосу сұралады. Көп қырлы көзқараспен танысқаннан кейін қатысушылар жиынтық түрде үлкен өсімге әкелетін қарапайым шешімдерді көреді. Іс-әрекеттер жеке-жеке тағайындалады. Жетекшілікпен жүргізілетін ақылдасу сессиясынан кейін қатысушылар одан әрі ақылдасу, зерттеу және жауапсыз қалған сұрақтар үшін басымдық берілген, тағайындалған, іс-қимылға қабілетті тізіммен шығады, бұл әрбір адамға не істеу керектігін анық түсінуге және топтың ортақ болашақ мақсаттарын және үлкен жоспарларын көруге мүмкіндік береді.
A guided brainstorming session is time set aside to brainstorm either individually or as a collective group about a particular subject under the constraints of perspective and time. This type of brainstorming removes all cause for conflict and constrains conversations while stimulating critical and creative thinking in an engaging, balanced environment. Participants are asked to adopt different mindsets for pre defined period of time while contributing their ideas to a central mind map drawn by a pre appointed scribe. Having examined a multi perspective point of view, participants seemingly see the simple solutions that collectively create greater growth. Action is assigned individually. Following a guided brainstorming session participants emerge with ideas ranked for further brainstorming, research and questions remaining unanswered and a prioritized, assigned, actionable list that leaves everyone with a clear understanding of what needs to happen next and the ability to visualize the combined future focus and greater goals of the group nicely.
Жеке ой-өріс
Жекелеген ойын іздеу – бұл жеке жағдайда ойын іздеуді қолдану. Ол әдетте еркін жазу, еркін сөйлеу, сөздерді байланыстыру және ой картасын құру сияқты техникаларды қамтиды, бұл адамдар өз ойларын көрнекі түрде жазу үшін қолданатын әдіс. Жекелеген ойын іздеу шығармашылық жазуда пайдалы әдіс болып табылады және дәстүрлі топтық ойын іздеуден артық екені көрсетілген. "Квесторминг" осы зерттеу тәсілінің тағы бір атауы.
Individual brainstorming is the use of brainstorming in solitary situations. It typically includes such techniques as free writing, free speaking, word association, and drawing a mind map, which is a visual note taking technique in which people diagram their thoughts. Individual brainstorming is a useful method in creative writing and has been shown to be superior to traditional group brainstorming. "Questorming" is another term for this mode of inquiry.
Брейстер-сторм сеанстарын жақсарту әдістері
Топтар өздерінің ақыл-ойымен шабуылдау сессияларының тиімділігі мен сапасын бірнеше жолмен арттыра алады. Бетпе-бет топтардан аулақ болыңыз: Бетпе-бет топтарды пайдалану өндірістің тоқтауына, бағалауға қорқуға, әлеуметтік үйлесімге және әлеуметтік жарамсыздыққа әкелуі мүмкін. Ережелерді сақтаңыз: Ақыл-ойымен шабуылдау ережелеріне сәйкес болу керек, ал осы ережелерді бұзған мүшелерге кері байланыс беру қажет. Ақыл-ойымен шабуылдау ережелерін бұзу орташа идеяларға соқтырады. Барлық идеяға назар аударыңыз: Адамдар көбінесе өз идеяларына көбірек назар бөледі, бірақ ақыл-ойымен шабуылдау үшін басқалардың идеяларын білу қажет. Мүшелерді басқалардың идеяларына назар аударуға ынталандыру үшін олардан идеяларын тізімдеуді сұрауға немесе басқалардың идеяларын қайталауды сұрауға болады. Жеке және топтық тәсілдерді қолданыңыз: Мүшелердің өз идеяларын топқа біріктіруіне көмектесетін бір әдіс – бұл жазбаша ақыл-ойымен шабуылдау. Бұл жағдайда мүшелер өз идеяларын қағазға жазып, оларды басқа мүшелерге береді, олар өз идеяларын қосады. Үзіліс жасаңыз: Топтық талқылау кезінде үнсіздікке мүмкіндік беріңіз, сонда мүшелер ойлануға уақыт алады. Асықпаңыз: Мүшелерге тапсырманы аяқтауға жеткілікті уақыт беріңіз. Қысыммен жұмыс істеу бастапқыда көбірек шешімдерге әкелсе де, сапасы көбірек уақыт жұмсалған жағдайда төмен болады. Тұрақты болыңыз: Мүшелер өнімділік төмен болған кезде де назарларын сақтап, тапсырмаға жабысуы керек. Сессияны жеңілдетіңіз: Шебер талқылау жетекшісі ақыл-ойымен шабуылдау сессияларын басқарып, үйлестіруі керек. Бұл жетекші мүшелерді ынталандырады, қателерді түзетеді және жұмыстың нақты стандартын ұсынады. Ол сондай-ақ барлық идеяларды қадағалау және осы идеялардың барлығына қол жетімді екеніне көз жеткізу үшін де пайдаланылуы мүмкін.
Groups can improve the effectiveness and quality of their brainstorming sessions in a number of ways. Avoid face to face groups: Using face to face groups can increase production blocking, evaluation apprehension, social matching and social loafing. Stick to the rules: Brainstorming rules should be followed, and feedback should be given to members that violate these rules. Violations of brainstorming rules tend to lead to mediocre ideas. Pay attention to everyone's ideas: People tend to pay more attention to their own ideas, however brainstorming requires exposure to the ideas of others. A method to encourage members to pay attention to others' ideas is to make them list the ideas out or ask them to repeat others' ideas. Include both individual and group approaches: One method that helps members integrate their ideas into the group is brainwriting. This is where members write their ideas on a piece of paper and then pass it along to others who add their own ideas. Take breaks: Allow silence during group discussions so that members have time to think things through. Do not rush: Allow plenty of time for members to complete the task. Although working under pressure tends to lead to more solutions initially, the quality is usually lower than if more time is spent on the task. Stay persistent: Members should stay focused and persist at the task even when productivity is low. Facilitate the session: A skilled discussion leader should lead and coordinate the brainstorming sessions. This leader can motivate members, correct mistakes, and provide a clear standard of work. They can also be used to keep track of all the ideas and make sure that these ideas are available to everyone.
Ой алмасудың баламалары
Егер топта ақылдасу тиімсіз болса, бірнеше баламалар бар: немесе Миннесота университетінің Бағдарламалық қамтамасыздандырылған Кездесулерді Басқару (SAMM) жүйесі, сол кездегі жаңа компьютерлік желі технологиясын пайдаланып, компьютерлік қолдаумен өткізілетін кездесулерге арналған бөлмелерге орнатылды. Электрондық жиналыс жүйелерін (ЭЖЖ) пайдаланғанда, топ мүшелері бір мезгілде және тәуелсіз түрде өз идеяларын компьютерлік терминалға енгізді. Бағдарламалық қамтамасыз ету идеяларды тізімге жинады (немесе "жинақтады"), оны орталық проекциялық экранда көрсетуге болады (қажет болса, анонимді етуге болады). Осы ЭЖЖ-нің басқа элементтері идеяларды санаттарға бөлу, қайталауларды жою, басымдық берілген немесе даулы идеяларды бағалау және талқылау сияқты қосымша шараларды қолдауы мүмкін. Кейінгі ЭЖЖ компьютерлік желілер мен интернет-протоколдардағы жетістіктерді пайдаланып, ұзақ уақыт бойы және бірнеше жерлерде асинхронды ақылдасу сессияларын қолдау үшін пайдаланды. Аризона университетінің Нунамакер және әріптестері ЭЖЖ-мен бірге енгізген Электрондық Ақылдасу (ЭА) жүйесінде өндірістің тоқтауы (бетпе-бет ақылдасу кезінде кезекпен сөйлесу және идеяларды ұмыту салдарынан идея табудың төмендеуі) және бағалау қорқынышы (адамдардың басқалардың өзін қалай бағалап жатқаны туралы алаңдауы) азайтылады. Бұл оң психологиялық әсерлер топтың мөлшеріне қарай артады. ЭА-ның бір артықшылығы – барлық идеялар бастапқы түрінде электронды түрде сақталуы мүмкін, содан кейін одан әрі ойлану мен талқылау үшін қайта алуға болады. Сонымен қатар, ЭА дәстүрлі ақылдасу сессиясынан гөрі тақырып бойынша ой алмасуға үлкен топтарға мүмкіндік береді. Басқалардың ұсынған идеяларын зерделеуге бағытталған ЭА топ мүшелері шығармашылық тұрғысынан басқалардан жақсы нәтиже көрсетті. Дероза және әріптестері жүргізген ЭА мен бетпе-бет ақылдасуды салыстыратын мета-талдауға сәйкес, ЭА қайталамасыз идеяларды өндіруді және идеялардың сапасын арттырады. ЭА топтарының көрсеткен артықшылықтарына қарамастан, ЭА топ мүшелері бетпе-бет ақылдасу топ мүшелеріне қарағанда ақылдасу процесіне қанағаттанғандығы туралы айтты. Кейбір веб-базалық ақылдасу техникалары қатысушыларға өз пікірлерін анонимді түрде, аватарларды пайдалану арқылы жариялауға мүмкіндік береді. Бұл техника пайдаланушыларға ұзақ уақыт бойы, әдетте бір немесе екі апта бойы, жүйеге кіруге және өз идеялары мен пікірлерін жариялау алдында "ойланып көруге" уақыт беруге мүмкіндік береді. Бұл техника, әсіресе, жаңа өнімдерді әзірлеу саласында қолданылды, бірақ идеяларды жинау мен бағалауды қажет ететін көптеген салаларда қолдануға болады. ЭА-ның кейбір шектеулеріне мыналар жатады: ол адамдарға бір уақытта тым көп идея ұсынуы мүмкін, сондай-ақ адамдар әрқайсысы қанша идея ұсынғанын талдау арқылы өзінің нәтижелерін басқалармен салыстыруы мүмкін (әлеуметтік сәйкестендіру).
If brainstorming does not work for a group, some alternatives are available: or Software Aided Meeting Management (SAMM) system at the University of Minnesota, took advantage of then new computer networking technology, which was installed in rooms dedicated to computer supported meetings. When using these electronic meeting systems (EMS, as they came to be called), group members simultaneously and independently entered ideas into a computer terminal. The software collected (or "pools") the ideas into a list, which could be displayed on a central projection screen (anonymized if desired). Other elements of these EMSs could support additional activities such as categorization of ideas, elimination of duplicates, assessment and discussion of prioritized or controversial ideas. Later EMSs capitalized on advances in computer networking and internet protocols to support asynchronous brainstorming sessions over extended periods of time and in multiple locations. Introduced along with the EMS by Nunamaker and colleagues at University of Arizona both production blocking (reduced idea generation due to turn taking and forgetting ideas in face to face brainstorming) and evaluation apprehension (a general concern experienced by individuals for how others in the presence are evaluating them) are reduced in EBS. These positive psychological effects increase with group size. A perceived advantage of EBS is that all ideas can be archived electronically in their original form, and then retrieved later for further thought and discussion. EBS also enables much larger groups to brainstorm on a topic than would normally be productive in a traditional brainstorming session. EBS group members who were instructed to attend to ideas generated by others outperformed those who were not in terms of creativity. According to a meta analysis comparing EBS to face to face brainstorming conducted by DeRosa and colleagues, EBS has been found to enhance both the production of non redundant ideas and the quality of ideas produced. Despite the advantages demonstrated by EBS groups, EBS group members reported less satisfaction with the brainstorming process compared to face to face brainstorming group members. Some web based brainstorming techniques allow contributors to post their comments anonymously through the use of avatars. This technique also allows users to log on over an extended time period, typically one or two weeks, to allow participants some "soak time" before posting their ideas and feedback. This technique has been used particularly in the field of new product development, but can be applied in any number of areas requiring collection and evaluation of ideas. Some limitations of EBS include the fact that it can flood people with too many ideas at one time that they have to attend to, and people may also compare their performance to others by analyzing how many ideas each individual produces (social matching).
Көтермелеу
Кейбір зерттеулер ынталандырулар шығармашылық процестерді жақсарта алатынын көрсетеді. Қатысушылар үш топқа бөлінді. I топта барлық қатысушыларға бір реттік төлем жасалды. II топта қатысушылар әрбір жаңа идеясы үшін ұпай жинады, ал олар жинаған ұпайлар үшін ақы алды. III топта қатысушыларға олардың идеялары топқа қандай әсер еткеніне қарай ақы төленді; бұл әсер нақты қатысушының идеяларынан туындаған топтың идеяларының саны арқылы өлшенді. III топ II топтан, ал II топ I топтан статистикалық тұрғыдан маңызды айырмашылықпен оқсып өтті. Нәтижелер қатысушылардың сыйақы алу үмітімен ерекше нәтижелерге жету үшін ұзақ уақыт жұмыс істеуге дайын екенін көрсетті.
Some research indicates that incentives can augment creative processes. Participants were divided into three conditions. In Condition I, a flat fee was paid to all participants. In the Condition II, participants were awarded points for every unique idea of their own, and subjects were paid for the points that they earned. In Condition III, subjects were paid based on the impact that their idea had on the group; this was measured by counting the number of group ideas derived from the specific subject's ideas. Condition III outperformed Condition II, and Condition II outperformed Condition I at a statistically significant level for most measures. The results demonstrated that participants were willing to work far longer to achieve unique results in the expectation of compensation.