Кіріспе

The Slipper and the Rose: The Story of Cinderella) - 1976 жылы түсірілген британдық мюзикл, ол классикалық «Золушка» ертегісін қайта баяндайды. Фильм 1976 жылғы Корольдік командалық көрсетілімге арналған кинокартин ретінде таңдалды. Брайан Форбс режиссерлік еткен фильмде Гемма Крейвен басты рөлде, Ричард Чемберлен ханзада рөлінде ойнаса, Майкл Хордерн, Кеннет Мор, Эдит Эванс және Аннет Кросби бастаған актерлік құрам есімдері тізілген. Фильмнің «Оскар» сыйлығына ұсынылған әндерін Ричард М. Шерман мен Роберт Б. Шерман – «Шерман ағайындылары» жазды, олар Форбспен бірге сценарий жазуға да қатысты.

Сюжет

Ефранияның Эдуард ханзадасы үйіне қайтып келеді, Селена ханшайыммен танысқаннан кейін. Оның ата-анасы оны Селенаға үйлендіруді жоспарлаған. Бірақ Эдуард Селенаға ұсыныс жасамады және реттелген некелерге қарсы шықты ("Неге мен екі адам бола алмаймын?"). Эдуард махаббатпен үйленгісі келеді, ал ата-анасы саяси одақ құруды қалайды ("Махаббаттың некеге қатысы бар ма?"). Темірқазықтың қатыгез әйелі Асылгүлді жертөлеге қуды да, өзіне және екі қатыгез қызы Изобелла мен Палатинге қызмет ететін қылды. Асылгүл бақытты күндерді еске түсіріп, көңіліне демеу тапты ("Бір кезде махаббатқа толы болдым"). Ата-анасының қабіріне гүлдер қоя бергенде, ол патшаның қабірінде ханзада Эдуардты және оның серігі, қауіпсіздік күзетшісі Джонды кездестіреді. Ханзада қайтыс болған ата-бабалары туралы сарказммен әңгімелейді, бір күні олармен бірге жерленетінін айтады ("Осы қандай жұбаныш екен!"). Ефрания патшасына Эдуард пен көрші елдің ханшайымын үйлендіру соғыстың алдын алуға көмектесетіні туралы кеңес беріледі. Бал Эдуардқа болашақ әйелін таңдауға көмектесудің ең дұрыс жолы деп есептеледі ("Протоколға сай"). Ханзада бұл ойға наразы, бірақ оның туысы Монтегю қуанып кетеді ("Келін табуға арналған бал"). Карольсвельд Ефранияға соғыс жариялауға ниеттенгені хабарланғанда, Эдуардтың басын иеуден басқа амалы қалмайды. Бірақ шақыруды ханшайымдардың жартысынан да азы қабылдайды, сондықтан жергілікті ақсүйектер, соның ішінде Асылгүлдің әйелі мен қыздары шақырылады. Киім тігушілерде көйлек жетіспегендіктен, әйелі мен қыздары Асылгүлге үш сәнді көйлек тігуді талап етеді, олардың ескі көйлектерінің матасынан. Асылгүл не істеу керегін білмейді. Сәтімге орай, таза жүректі адамдардың тілектерін сезу қабілеті бар бір фея келіп, Асылгүл тынығып жатқанда үш әдемі көйлек жасайды. Сол түні әйелі мен қыздары балға кетеді, Асылгүлді жалғыз қалдырады. Асылгүлдің феясы қайтып келіп, оған да балға бара алатынын айтады. Ол Асылгүлдің киімін әдемі көйлекке айналдырып, шашын сол заманға сай етіп түзейді, сондай-ақ керемет ат пен карета дайындалады. Асылгүлге түнгі жарық сөнгенге дейін сиқырдың сақталатыны ескертіледі ("Кенеттен болады"). Асылгүл мен Эдуард балда кездескенде бірден ғашық болады ("Құпия патшалық"). Сағат түн ортасын шаққанда, Асылгүл қашып кетеді, артында тек шыныдан жасалған туфлісін қалдырады ("Ол / Ол менімен биледі"). Эдуард шыны туфліге сәйкес келетін әйелді іздеуге қызметшілерін алыс-жақын жерлерге жібереді. Іздеушілер бос қол қайтып оралады. Эдуард туфліге ескерткіш орнатады және бір күні жоғалған махаббатының табылатынына үміттенді. Джон да махаббаттан зардап шегеді: ол бір ақсүйекке ғашық, бірақ оның лауазымы оларды бірге болуға тыйым салады ("Позиция және орналасу"). Эдуард Джонды рыцарь етіп тағайындайды, осылайша Джон леди Каролинамен романтикасын жалғастыра алады. Соңында, Эдуард ескерткішті бұзып, туфліні орманға лақтырады, Асылгүл оны тауып, билеуге бастайды, Джонның назарын аударады және ол ханзадаға хабарлауға асығады. Асылгүл мен Эдуард қайта табысады және оның әйелі мен қыздары қарсы алады. Эдуард Асылгүлге үйленуге рұқсат сұрайды, ол оған толық рұқсат береді, тек Асылгүлді өзінен құтылу үшін. Асылгүл өгей анасы мен қыздарына олардың жасаған зұлымдықтары үшін кешіретінін айтады. Тақ бөлмесінде Эдуард пен Асылгүл патша мен патшайымның алдына келеді. Патша мен патшайым Асылгүлді әдемі деп тапқанмен, патшаға бір нәрсе ойланып тұрған сияқты. Ол Лорд-камергермен жеке сөйлесіп, ұлы мен қарапайым Асылгүлдің үйленуі мүмкін емес екенін айтады. Лорд-камергер бұл туралы Асылгүлге хабарлайды, сондай-ақ оларды соғыстан қорғау және Ефранияның қауіпсіздігі мен болашағын қамтамасыз ету үшін көрші елдердің бірімен неке арқылы әскери одақ құру қажеттігін түсіндіреді. Бұл жағымсыз жаңалықпен бірге, ол сол түні елден қуылғанын да естіді, Карольсвельдпен соғысқа жол бермеу үшін. Жүрегі сынып, Асылгүл Лорд-камергерден Эдуардқа ешқашан сүймегенін айтуын сұрайды, өйткені Эдуард оны сүйгендіктен оны іздеуге тырысатынын біледі ("Оған айт"). Джоннан патшаның Асылгүлге не істегенін білгеннен кейін, Эдуард ашуланып, оған махаббат пен бақытты некеге деген үмітін қиратқаны үшін қарсы шығады. Жағдайды түсінгеннен кейін, патша мен патшайым саяси некеге келіспейтінін білген соң, олар таңдайтын адамға үйленуге келіседі, бірақ оның некелік міндеттері алтарьдан аспайды деп мәлімдейді. Ол патшалық үйімен бірге өліп, Ефранияны хаоске түсіретін қарғыс айтады. Патша Асылгүлді елден қуғандары үшін өкінеді, бірақ Карольсвельдпен соғысқа қауіптенгендіктен басқа амалы болмады. Үйлену күні Эдуард Асылгүлді Селенаға үйленгені үшін кешіруін сұрайды, фея бұл сөздерін естіп алады. Асылгүл басқа елде бейбіт өмір сүріп, Эдуардты еске ала береді ("Мен әуенді ұмыта алмаймын"). Оның феясы келіп, Асылгүлге неге патша сарайында емесін сұрайды, өйткені Эдуард бүгін үйленуі керек. Асылгүл таңғалып, Эдуард кімге үйленгенін сұрайды. Фея бұл туралы білмейді, бірақ бұл әлбетте дұрыс адам емес екенін біледі, және жағдайды түзетуді жоспарлап отыр. Патша сарайында, үйлену тойы кезінде, барлығы Асылгүлдің үйлену көйлегімен келуіне таңғалады. Патша үйленуді тоқтатады және оның кеңесшілерімен жеке кездеседі. Фея да талқылауға қосылып, патшаны заңды өзгертуге көндіреді, осылайша Эдуард өзі таңдаған қызға үйлене алады. Күтпеген жағдай, Эдуардтың туысы және таңдалған келін бірден ғашық болып, үйленеді, осылайша одақ орындалады. Асылгүл мен Эдуард мәңгі бақытты өмір сүреді.

Өндіріс

Фильм 1975 жылы "Сәулеттаң оқиғасы" деген атпен жарияланды. Күпелкеш рөліне 800-ден астам қыз қарастырылды және Джемма Крейвен таңдалғанға дейін шамамен 150 қыз кастингтен өтті. Фильм үшін 300-ден астам костюм тігілді. Ол Англия мен Австрияда түсірілді, түсірілім локацияларының арасында: Зальцбург және Аниф сарайы, Оксфордширдегі Банбери қаласының жанындағы Броутон қамалы және Лондондағы Саутварк соборы бар. Күпелкеш "Мен мелодияны ұмыта алмаймын" әнін орындап, шанақта отырған көрінесі Жан Оноре Фрагонардың "Шанақта" картинасынан алынған. Күпелкештің костюмінің және айналадағы ортаның әрбір деталь, тіпті оның көйлектің түсі мен шляпасының стилі де Фрагонардың картинасына сәйкес келеді. Күпелкеш пен ханзада алғашқы вальсын австриялық дәстүрлі би – Лендлер биімен билейді. (Осы би "Музыка дыбыстары" фильмінде де көрсетілген.) Бұл Локвудтың 1955 жылдан бергі алғашқы толық метражды фильмі болды.

Шығару

1976 жылдың 24 наурызында «Royal Film Performance» көрсетілімінен кейін, фильм 25 наурызда Ұлыбританияда Cinema International Corporation арқылы, ал 4 қарашада АҚШ-та Universal Pictures арқылы көрсетілімге шықты.

Қабылдау

1976 жылғы 24 наурызда "Тамылжы мен Гүлдің" Патшалық кино көрсетілімінде Король-ана ән жазушыларға: «Бал залына арналған вальсіңіз – естіген ең әдемі әнім» деді. «Нью-Йорк Таймс» газетіндегі сыншы Винсент Канби былай деп жазды: «Мистер Форбс пен Роберт Шерман, сценарий авторлары, ертегіні аяусыз созды, көбінесе Шерманның ұмытылатын көптеген әндерін қабылдау үшін, олар «Мэри Поппинс» және «Том Сойер» арқылы жақсы танылған, бірақ олар, осындай жағдайда, 50-ші жылдардағы Бродвей мюзиклдік театрының ең нашар үлгісін пародиялағандай сезіледі». Канби Принц пен Золушка рөліндегі «Мистер Чемберлен мен Мисс Крейвен ойнаған рөлдер ертегідегі кейіпкерлерге емес, жержаң майы бар банкадағы суреттерге көбірек ұқсайды» деп қосты. Variety журналы оны «Ұлыбританиялық актерлердің керемет актерлік шеберлігімен ұсынылған, интеллектуалды және қуантарлықтай ойын-сауық» деп атады, әсіресе Майкл Хордерн, ол «Король рөлінде көптеген көрінелерді ұрлап алады, оның ең жақсы рөлдерінің бірі». «Чикаго Трибьюн» газетінің мақалашысы Джин Сискел фильмге 4 жұлдыздың 3-ін берді және «Әндер есте қалмайды, бірақ король мен фея анасы есімдеріне лайық» деп жазды. Los Angeles Times газетінің тілшісі Чарльз Шамплин: «Фильмнің артықшылықтары, міндетті түрде осы ретпен емес, – ол бай өндірілген, жағымды әзіл-қалжыңға толы және түрлі-түсті, тартымды актерлік жұмыстарымен безендірілген. Ол үлкендердің алғысын алуға лайық, себебі ол отбасылық киноның балаларға арналмауы керектігін көрсетеді. Алайда, бұл өте таныс саяхат, көлігі қаншалықты сәнді болса да, соңғы 20 минут өте ұзақ және жай болып көрінеді». Гари Арнольд The Washington Post газетінде фильм «үлкен мюзиклдердің бірі ретінде есте қалмайды, бірақ мен күткеннен гөрі көңілді» деп жазды, сондай-ақ сценарийде «қызықты және қиялға толы шақырулар бар. Алаңдаулы, ойшыл король рөліндегі Майкл Хордерн және Золушканың белсенді, әзілқой фея анасы рөліндегі Аннет Кросби тұрақты түрде қуандырады». The Monthly Film Bulletin журналының Бренда Дэвис былай деп жазды: «Әндер өте есте қалмайды, бірақ олар контекстінде ұнамды және орынды; хореография да сюжетке жақсы сәйкес келеді, бірақ өзіндік қиялға толы емес. Бірақ бұл кемшіліктер жазу мен ойнаудың зиялылығымен және құлшынысымен толыққанды өтеліп кетеді».

Марапаттар мен ұсыныстар

Наградалар санаты Номинант(тар) Нәтижесі Академия сыйлығы Ең үздік түпнұсқа ән Саз және оның бейімделуі немесе бейімделуі Саз Ричард М. Шерман мен Роберт Б. Шерман; Анжела Морли бейімдеген Ең үздік түпнұсқа ән "He/She Danced with Me" Ричард М. Шерман мен Роберт Б. Шерманның музыкасы мен сөзі Британдық академия кино сыйлығы Екінші рөлдегі ең үздік актер Майкл Хордерн Екінші рөлдегі ең үздік актриса Анет Кросби Ең үздік костюм дизайны Джули Харрис Ең үздік түпнұсқа фильм музыкасы Ричард М. Шерман мен Роберт Б. Шерман Ең үздік өндіріс дизайны / көркемдік режиссурасы Реймонд Симм Evening Standard Британдық кино сыйлығы Ең үздік актриса Анет Кросби Алтын глобус сыйлығы Ең үздік шетелдік фильм Ең үздік түпнұсқа саз Ричард М. Шерман мен Роберт Б. Шерман Сатурн сыйлығы Ең үздік фантастикалық фильм Ең үздік костюм Джули Харрис

Танымал мәдениетте

2006 жылы Лондон сахнасында қойылған «Фрост/Никсон» пьесасында драматург Питер Морган Дэвид Фросттың «The Slipper and the Rose» фильмінің атқарушы продюсері болғанын айта келіп, Фросттың қалыс журналист емес, көбірек "ойын-сауықшы" екенін көрсетеді.

Кезеңдік бейімделулер

1984 жылы Филипп Берлидің, Рихард М. Шерман мен Роберт Б. Шерманның әндеріне салынған музыкалық қойылымы британдық жергілікті театр ұжымдарымен көп рет сахналанды, оның ішінде 2001 жылы Вулвергемптон қаласындағы Билстон опералық компаниясы, 2008 жылдың мамыр айында Корнуоллдағы Минак театрында, 2011 жылы Йорк Корольдік театрында және 2013 жылы Ливерпульдегі Империя театрында BOST Musicals қойылымдары болды. Солтүстік Америкадағы тұңғыш көрсетілімі 2005 жылы Юта штатының Уэст-Вэлли-Сити қаласындағы Хейл-Центр театрында өтті. Басқа қойылымдар 2008 жылы Вашингтон штатының Такома қаласындағы Такома музыкалық театрында, ал 2011 жылы Квебек штатының Монреаль қаласындағы Бобуа театрында Coracole продюсерлік компаниясымен сахналанды.

Үй бейнесі

MCA Discovision 1978 жылы фильмді лазерлік дискіге шығарды. Бұл релизде монауральды дыбыс және 1.33:1 панорамалық, сканерленген қысқартылған АҚШ релизі бар, онда "What Has Love Got to Do with Being Married" және "I Can't Forget the Melody" әндері алынып тасталған. MCA ешқашан VHS форматында шығармағандықтан, MCA Laserdisc 2000 жылға дейін АҚШ-тағы жалғыз видео релиз болды, себебі Universal-дың тарату құқықтары тоқталып, Paradine өндіріс компаниясына қайтарылды. Ұлыбритания мен Австралияда, онда фильм сәтті болды, Video Gems және CEL Home Video сияқты компаниялар бірнеше VHS релизін шығарды. Бұл релиздерде Ұлыбританиядағы толық метражды театрлық нұсқасы бар, онда АҚШ релизінен алынып тасталған "What Has Love Got to Do with Being Married" және "I Can't Forget the Melody" әндері кірген. 2000 жылы тәуелсіз дистрибьютор Castle Hill (1990-шы жылдардың ортасында АҚШ-та тарату құқығын алған) фильмді АҚШ-тағы VHS және DVD форматында шығару үшін Image Entertainment-ке лицензия берді. DVD нұсқасындағы қосымша материалдарға Шерман ағайындыларымен жасалған бейне сұхбат, режиссер Брайан Форбстың аудио түсіндірмесі және промо-ролик кіреді. Бұл релиз ұзақ уақыт бойы басылмай келді және 2013 жылға дейін үлкен сұранысқа ие болды. 2013 жылдың 19 қарашасында фильмді DVD және Blu-ray форматында Inception Media Group шығарды, ол Castle Hill компаниясының мұрагері Westchester Films лицензиясы бойынша жасалды. Бұл релизде Pinewood студиясы жасаған Ұлыбританияның театрлық нұсқасының жаңа 4K қалпына келтірілуі, сондай-ақ 4 Track Stereo-ның PCM 2.0 миксі, 5.1 DTS Master Audio ремиксі және DTS MA 5.1 форматындағы оқшауланған музыкалық қосымшалар қолданылды. Image Entertainment DVD-дегі барлық қосымша материалдар мен аудио түсіндірмелер көшірілді, ал жалғыз жаңа қосымша – 35 мм пленкадан мастерленген Ұлыбританияның театрлық трейлері. Фильм сонымен қатар Ұлыбританиядағы Second Sight және Жапониядағы Orustak Pictures компанияларынан Blu-ray релизін алды, екеуі де Pinewood 4K қалпына келтірілуін және Inception релизінен көптеген қосымша материалдарды пайдаланды. 2019 жылдың 5 ақпанында Shout Factory (2017 жылы Westchester Films компаниясын сатып алып, атауларын Shout Factory брендімен қайта біріктірген) фильмді DVD және Blu-ray форматында қайта шығарды. Бұл қайта шығарылым Inception Media Group-тың бұрынғы релизімен дерлік бірдей, тек видео кодектерінің айырмашылығы және 2.0 стерео трекі DTS Master Audio форматында болды.