Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс табиғаттанушысы және саяхатшы (1831–1903)
German naturalist and explorer (1831–1903)
Густав Фердинанд Ричард Радде (27 қараша 1831 – 16 наурыз 1903) – неміс табиғаттанушысы және Сібірді зерттеуші. Оның құрметіне Радде ескекқұсы және бірнеше басқа түрлер аталған.
Gustav Ferdinand Richard Radde (27 November 1831 – 16 March 1903) was a German naturalist and Siberian explorer. Radde's warbler and several other species are named after him.
Өмірбаян
Радде Данциг қаласында мектеп мұғалімінің ұлы болып дүниеге келген. Ол формальды білім аз алған және дәріханада жұмыс істеумен айналысқан. Жастайынан Антон Менгеден әсер алып, табиғат тарихына қызығушылық танытқан. 1852 жылы ол мансабын тастап, ботаник Кристиан фон Стивенмен бірге Қырымда екі жыл бойы өсімдіктер мен жануарларды жинаған. Иоганн Фридрих фон Брандт пен Карл Эрнст фон Бэрмен бірге Оңтүстік Ресейге тағы да сапарлар жасаған. 1855 жылы астроном Людвиг Шварц басқарған Шығыс Сібір экспедициясында ботаник және зоолог ретінде қатысқан. 1864 жылы ол Тбилисиде қоныстанды. Сол жылы Батыс Палеарктикадағы ең биік тау – Эльбрус тауының айналасын зерттеген. Көптеген өсімдіктерді жинағаннан басқа, ол жергілікті тайпалардың тілдерін, балладаларын және салт-дәстүрлерін жазған. Тбилисиде өзінің жинаған материалдарын көрсету үшін мұражай (Кавказ мұражайы) мен кітапхана құрған. Оның экспедицияларына Қара теңіз жағалауына сапарлар және Каспий теңізінен шығысқа қарай Ашхабадқа дейінгі жол кірген. 1895 жылы ол Ұлы князь Михаилмен бірге Үндістан мен Жапонияға сапар шекті, ал екі жылдан кейін Ресей императорлық отбасының Солтүстік Африкаға жасаған сапарында ресми табиғат зерттеушісі болды. Соңында Тбилисидегі Мемлекеттік кеңеске мүше болды. 1884 жылы Венада өткен бірінші Халықаралық орнитологиялық конгрестің төрағасы болып сайланды. Ол сондай-ақ Deutsche Ornithologen Gesellschaft-тың құрметті мүшесі, Британдық орнитологтар одағының және Лондон зоологиялық қоғамының шетелдік мүшесі болды. 1889 жылы Корольдік географиялық қоғамның меценаттық медалімен, ал 1898 жылы Ресей географиялық қоғамының Константин медалімен марапатталды. Сондай-ақ Радденің қызылқұйрық торғайы (Radde's accentor) және Әзірбайжан кесірткесі (Darevskia raddei) белгілі.
Radde was born in Danzig, the son of a schoolmaster. He had little formal education, and began a career as an apothecary. At an early age he was influenced by Anton Menge and became increasingly interested in natural history, and in 1852 he gave up his career and spent two years in the Crimea with the botanist Christian von Steven, collecting both plants and animals. He made further trips to southern Russia with Johann Friedrich von Brandt and Karl Ernst von Baer. He was botanist and zoologist on the East Siberian Expedition of 1855, led by the astronomer Ludwig Schwarz. In 1864 he eventually settled in Tbilisi. In the same year he explored the region surrounding Mount Elbrus, the highest mountain in the Western Palearctic. As well as collecting many plants he recorded the languages, ballads and customs of the local tribes. He set up a museum (the Caucasus Museum) and library in Tbilisi to exhibit his discoveries. His collecting expeditions included visits along the Black Sea coast and eastwards beyond the Caspian Sea to Askhabad. In 1895 he sailed to India and Japan with the Grand Duke Michael, and two years later he was official naturalist on a visit by members of the Russian imperial family to North Africa. He eventually became a member of the Council of State in Tbilisi. In 1884 he was honoured with the chairmanship of the first International Ornithological Congress in Vienna. He was also an honorary member of the Deutsche Ornithologen Gesellschaft, and a foreign member of the British Ornithologists' Union and the Zoological Society of London. He was awarded the Patron's Medal of the Royal Geographical Society in 1889 and the Constantine Medal of the Imperial Russian Geographical Society in 1898. and Radde's accentor, the Azerbaijan lizard (Darevskia raddei),
Жинақтар
Радде — жаны құмар жәндіктерді зерттеуші ғалым болған. Оның жәндіктер (және басқа да) жинақтары бөлінген: Байкал аймағы мен Амур материалдары Ресей Ғылым академиясының Зоологиялық мұражайында сақталады; Кавказ және Каспий аймағы материалдары Грузия Ұлттық мұражайының Зоологиялық бөлімінде, Тбилиси қаласында орналасқан. Өсімдік атауын келтіргенде, бұл ботаник авторы ретінде Radde деген қысқарту қолданылады.
Radde was an avid entomologist. His insect (and other) collections are divided: Transbaikal and Amur material is in the Zoological Museum of the Russian Academy of Science; Caucasus and Transcaspian material is in the Georgian National Museum Zoological Section, Tbilisi. This botanist is denoted by the author abbreviation Radde when citing a botanical name.