Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық ботаник (1691–1771)
British botanist (1691 1771)
Филип Миллер FRS (1691 – 18 желтоқсан 1771) – шотланд тегінен таралған ағылшын ботаник және бағбан. Миллер 1722 жылдан бастап Челси физикалық бағының бас бағбаны қызметін 50 жылға жуық атқарды және аса танымал "Бағбандар сөздігін" жазды.
Philip Miller FRS (1691 – 18 December 1771) was an English botanist and gardener of Scottish descent. Miller was chief gardener at the Chelsea Physic Garden for nearly 50 years from 1722, and wrote the highly popular The Gardeners Dictionary.
Өмір
Депфорд немесе Гринвич қаласында туған Миллер 1722 жылдан бастап, өмірінің соңына дейін зейнетке шығуға мәжбүр болғанға дейін Челси физикалық бағының бас бағбаны болды. Ботаник Питер Коллинсонның 1764 жылғы шілдеде физикалық баққа сапары және оның күнделіктерінде қалдырған жазбаларына сәйкес, Миллер "Челси бағының атағын осыншалық деңгейге көтерді, ол барлық түрлері мен сыныптарындағы, барлық климат аймақтарынан келген өсімдіктердің керемет әртүрлілігімен Еуропаның барлық бақтарын басып өтті". Ол "Бағбандар мен гүл өсірушілер сөздігі немесе толық бау-бақша шаруашылығы жүйесі" (1724) және "Бағбандар сөздігі", онда асүй жемістерін және гүл бақшаларын өсіру және жақсарту әдістері сипатталған, алғаш рет 1731 жылы үлкен форматта жарық көрді, өмірінде сегіз рет қайта басылып, кеңейтілді және Голланд тіліне Жоб Бастер аударды.
Born in Deptford or Greenwich, Miller was chief gardener at the Chelsea Physic Garden from 1722 until he was pressured to retire shortly before his death. According to the botanist Peter Collinson, who visited the physic garden in July 1764 and recorded his observation in his commonplace books, Miller "has raised the reputation of the Chelsea Garden so much that it excels all the gardens of Europe for its amazing variety of plants of all orders and classes and from all climates " He wrote The Gardener's and Florists Dictionary or a Complete System of Horticulture (1724) and The Gardener's Dictionary containing the Methods of Cultivating and Improving the Kitchen Fruit and Flower Garden, which first appeared in 1731 in an impressive folio and passed through eight expanding editions in his lifetime and was translated into Dutch by Job Baster.
Ботаникалық жұмыстар
Миллер басқа ботаниктермен хат алысып, әлемнің түкпір-түкпірінен өсімдіктер алды, олардың көпшілігін ол Англияда алғаш рет өсірді және оларды елге таныстырғаны үшін мақтан тұтады. Оның тірі өсімдіктер туралы білімі, соның арқасында ол Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды, өмірінде теңдесіз болды. Ол кейіннен Кьюдегі бас бағбан болған Уильям Эйтонды және Форситияның атымен аталатын Уильям Форсайтты тәрбиеледі. Бедфорд герцогы оны Вобурн аббаттығындағы жеміс ағаштарын күтіп, оның бағалы американдық ағаштар коллекциясын, әсіресе мәңгі жасыл ағаштарды қадағалауға шақырды. Бұл ағаштар Миллердің ұсынысымен Пенсильваниядан келіп, барабандарда жеткізілген тұқымдардан өсірілген еді, оларды Джон Бартрам жинаған. 1733–66 жылдар аралығында алпыс абоненттен құралған консорциум арқылы Бартрамның жәшіктерінен келген өсімдіктер Abies balsamea және Pinus rigida сияқты американдық ағаштарды ағылшын бақтарымен таныстырды. Миллер Карл Линнейдің жаңа екі атаулы номенклатурасын пайдалануға құлшынбады, алдымен Жозеф Питтон де Турнефорт пен Джон Рэйдің жіктемелерін жоғары бағалады. Дегенмен, Линней Миллердің «Бақшашылар сөздігіне» ризашылық білдірді. Консервативті шотланд ғалымы Линней тастап кеткен, бірақ қазіргі ботаниктер сақтап қалған бірнеше Линнейге дейінгі екі атаулы белгілерді сақтап қалды. Ол 1768 жылғы «Бақшашылар сөздігі» басылымында ғана Линней жүйесіне толық көшті, бірақ Larix және Vanilla сияқты кейбір туыстарды төртінші басылымда (1754) Линней жүйесінде дұрыс сипаттаған болатын. 1733 жылы Миллер өзі өндірген ұзын талшықты мақта тұқымдарын жаңа британдық американдық колониясы – Джорджияға жіберді. Олар алғаш рет Грузия жағалауындағы Си-Айленд аралына отырғызылды, содан кейін ең жақсы мақта – Си-Айленд мақтасы деп аталды. 1787 жылы француз тілінде жарық көрген Миллердің «Бақшашылар сөздігінің» кейінгі басылымына тіркелген, С.Ж. Майллет салған портретте дұрыс Миллер емес, Лондонға қоныстанған Нюрнберг суретшісі Иоганн Себастьян Мюллердің ұлы Джон Фредерик Миллер бейнеленген. Оның нақты портреті белгісіз. Миллердің екі ұлы оның жетекшілігімен жұмыс істеді; олардың бірі, Чарльз, Кембридж ботаникалық бағының алғашқы директоры болды.
Miller corresponded with other botanists, and obtained plants from all over the world, many of which he cultivated for the first time in England and is credited as their introducer. His knowledge of living plants, for which he was elected a Fellow of the Royal Society, was unsurpassed in breadth in his lifetime. He trained William Aiton, who later became head gardener at Kew, and William Forsyth, after whom Forsythia was named. The Duke of Bedford contracted him to supervise the pruning of fruit trees at Woburn Abbey and the care of his prized collection of American trees, especially evergreens, which were grown from seeds that, on Miller's suggestion, had been sent in barrels from Pennsylvania, where they had been collected by John Bartram. Through a consortium of sixty subscribers, 1733–66, the contents of Bartram's boxes introduced such American trees as Abies balsamea and Pinus rigida into English gardens. Miller was reluctant to use the new binomial nomenclature of Carl Linnaeus, preferring the classifications of Joseph Pitton de Tournefort and John Ray at first. Linnaeus, nevertheless, applauded Miller's Gardeners Dictionary, The conservative Scot actually retained a number of pre Linnaean binomial signifiers discarded by Linnaeus but which have been retained by modern botanists. He only fully changed to the Linnaean system in the edition of The Gardeners Dictionary of 1768, though he had already described some genera, such as Larix and Vanilla, validly under the Linnaean system earlier, in the fourth edition (1754). Miller sent the first long strand cotton seeds, which he had developed, to the new British American colony of Georgia in 1733. They were first planted on Sea Island, off the coast of Georgia, and hence derived the name of the finest cotton, Sea Island Cotton. The presumed portrait, engraved by C. J. Maillet and affixed to the posthumous French edition of Miller's Gardeners Dictionary, 1787, shows the wrong Miller, John Frederick Miller, son of the London based Nuremberg artist Johann Sebastian Müller. No authentic portrait is known. Miller's two sons worked under him; one, Charles, became the first head of the Cambridge Botanic Garden.