Сигмунд Ромберг: Американдық композитор, венгр туған

Кіріспе

Венгрияда туған американдық композитор (1887–1951)

Зигмунд Ромберг (29 шілде, 1887 – 9 қараша, 1951) – Венгрияда туған американдық композитор. Ол мюзиклдері мен оперетталарымен, әсіресе «Студент-принц» (1924), «Шөл әні» (1926) және «Жаңа ай» (1928) операларымен танымал. Карьерасының басында Ромберг Шуберт ағайындарынан мюзиклдері мен ревюлары үшін музыка жазуға, соның ішінде Ал Джолсонға арналған бірнеше туындыларға музыка жазуға шақырылды. Шуберттер үшін ол американдық көрермендерге арналған бірнеше еуропалық оперетталарды, оның ішінде сәтті болған «Maytime» (1917) және «Blossom Time» (1921) операларын бейімдеді. 1920-ші жылдардың ортасында жарық көрген үш хит-опереттасы, жоғарыда аталғандары, Вена опереттасының стилінде, бірақ сол кездегі өзге туындылары көбінесе американдық мюзиклдердің сол дәуірдегі стилін қолданады. Ол сонымен қатар киноға музыка да жазған.

Өмірбаян

Ромберг Венгрияда Сигмунд Розенберг ретінде Грос-Канизда (Немісше: Nagykanizsa) еврей отбасысында – Адам мен Клара Розенбергтер отбасында дүниеге келді. Ол туған кезде Аустрия-Венгрия монархиясының императорлық және корольдік кезеңі болған. 1889 жылы Ромберг отбасымен бірге Белищеге көшіп келді, ол кезде ол Венгрияның құрамында болды, және онда бастауыш мектепке барып оқыды. Әкесінің ықпалымен Ромберг алты жасында скрипка, ал сегіз жасында фортепиано ойнауды үйренді. 1897 жылы Осиек гимназиясына түсті, онда мектеп оркестрінің мүшесі болды. Нью-Йорктегі қарындаш фабрикасында қысқа уақыт жұмыс істегеннен кейін, ол кафелер мен мейрамханаларда пианист болып жұмыс істеді. Сондай-ақ ол "Love Birds" (1921) музыкасын жазды. Ромбергтің Франц Шуберттің әуендерін "Бүлкен уақыты" (1921, Ұлыбританияда "Лилак уақыты" деп шығарылған) үшін бейімдеуі үлкен табысқа ие болды. Одан кейін ол өзінің ең танымал оперетталарын жазды: "Студент-принц" (1924), "Шөлдік ән" (1926) және "Жаңа ай" (1928), олар Франц Лехардың вендік оперетталарына ұқсас стильде жазылған. Ол "Зенда тұтқыны" негізінде "Флавия ханшайымы" (1925) атты оперетта да жазды. Оның басқа да шығармалары: "My Maryland" (1927) – табысты романс; Джордж Гершвинмен бірлескен "Rosalie" (1928); Оскар Хаммерштейн II сөздерімен шантаж туралы "May Wine" (1935); және американдық мюзикл стиліне жақын "Up in Central Park" (1945). 1948 жылы ол көрсетімдерде сәтсіздікке ұшырағаннан кейін "My Romance" үшін жаңа музыка жазды. Ромберг бірнеше фильмге музыка жазды және өзінің туындыларын фильмдерге бейімдеді. Columbia Records Ромбергтен концерттерде ойнаған музыкасының оркестрлік аранжировкаларын (1945-1950 жылдары) 78 және 33 1/3 айналымды жазбалар сериясы үшін дирижерлік етуін сұрады. Бұл орындаулар қазірде жазбалар коллекционерлері арасында бағалы. Naxos Records жазбаларды цифрлық түрде қайта өңдеп, Ұлыбританияда шығарды (оларды АҚШ-та шығару мүмкін емес, себебі Columbia Records-тың бас компаниясы Sony Music Entertainment олардың американдық шығарылымының авторлық құқығына ие). Ромбергтің музыкасының көп бөлігі, оның ішінде оның оперетталарынан алынған үзінділер, 1950 және 1960 жылдары LP форматінде, әсіресе Columbia, Capitol және RCA Victor компанияларында шығарылды. 1940 жылы "Жаңа ай" фильмінің MGM адаптациясында ойнаған Нельсон Эдди мен Жаннет Макдональд оның музыкасын үнемі жазып, орындады. Оперетталардың уақытында қайта жаңғыруы да болды. Ромберг 1951 жылы 64 жасында Нью-Йорктегі Ritz Towers қонақ үйінде инсульттан қайтыс болды және Нью-Йорктегі Хартсдейлдегі Фернклиф зиратында жерленді. Ромберг екі рет үйленген. Оның алғашқы әйелі Эугения туралы 1920 жылғы халық санағында ол австриялық екені ғана белгілі. Екінші әйелі Лилиан Харрис болды, олар 1925 жылдың 28 наурызында Нью-Джерси штатының Патерсон қаласында неке қиды. Олардың балалары болмады. Лилиан Харрис 1898 жылдың 8 наурызында дүниеге келді және 1967 жылдың 15 сәуірінде Нью-Йоркте қайтыс болды.

Romberg was born in Hungary as Siegmund Rosenberg to a Jewish family, Adam and Clara Rosenberg, in Gross Kanizsa (Hungarian: Nagykanizsa) during the Austro Hungarian kaiserlich und königlich (Imperial and Royal) monarchy period. In 1889 Romberg and his family moved to Belišće, which was then in Hungary, where he attended a primary school. Influenced by his father, Romberg learned to play the violin at six, and piano at eight years of age. He enrolled at Osijek gymnasium in 1897, where he was a member of the high school orchestra. After a brief stint working in a pencil factory in New York, he was employed as a pianist in cafés and restaurants. He also wrote the music for Love Birds (1921). Romberg's adaptation of melodies by Franz Schubert for Blossom Time (1921, produced in the UK as Lilac Time) was a great success. He subsequently wrote his best known operettas, The Student Prince (1924), The Desert Song (1926) and The New Moon (1928), which are in a style similar to the Viennese operettas of Franz Lehár. He also wrote Princess Flavia (1925), an operetta based on The Prisoner of Zenda. His other works, My Maryland (1927), a successful romance; Rosalie (1928), together with George Gershwin; and May Wine (1935), with lyrics by Oscar Hammerstein II, about a blackmail plot; and Up in Central Park (1945), are closer to the American musical in style. In 1948, he wrote a new score for "My Romance" after the show had folded in try outs. Romberg also wrote a number of film scores and adapted his own work for film. Columbia Records asked Romberg to conduct orchestral arrangements of his music (which he had played in concerts) for a series of recordings from 1945 to 1950 that were issued both on 78 rpm and 33 1/3 rpm discs. These performances are now prized by record collectors. Naxos Records digitally remastered the recordings and issued them in the U. K. (They cannot be released in the U. S. because Sony Music Entertainment, which is a parent company of Columbia Records, holds the copyright for their American release.) Much of Romberg's music, including extensive excerpts from his operettas, was released on LP during the 1950s and 1960s, especially by Columbia, Capitol, and RCA Victor. Nelson Eddy and Jeanette MacDonald, who appeared in an MGM adaptation of The New Moon in 1940, regularly recorded and performed his music. There have also been periodic revivals of the operettas. Romberg died in 1951, aged 64, of a stroke at his Ritz Towers Hotel suite in New York City and was interred in the Ferncliff Cemetery in Hartsdale, New York. Romberg married twice. Little is known about his first wife, Eugenia, who appears on a 1920 federal census form as being Austrian. His second wife was Lillian Harris, whom he married on March 28, 1925, in Paterson, New Jersey. They had no children. Lillian Harris was born March 8, 1898, and died April 15, 1967, in New York City.

Құрметтер

1970 жылдан бері Белище Ромбергтің құрметіне музыкалық кештер ұйымдастырып келеді; 1995 жылдан бастап Осиекте де ұқсас шаралар өткізілуде.