Дарем Графтығы: Тарихы мен Географиясы

Кіріспе

Англияның Дарем графлығы (Durham County), ресми түрде Дарем (Durham) – Солтүстік Шығыс Англиядағы рәсімдік графлық. Графтық солтүстікте Нортумберленд және Тайн-энд-Уэрмен, шығыста Солтүстік теңізімен, оңтүстікте Солтүстік Йоркширмен, батыста Камбриямен шектеседі. Ірі елді мекені – Дарлингтон. Графтықтың ауданы 866,846 гектар, халқының саны 866,846 адамды құрайды. Халық көбінесе шығыста шоғырланған; оңтүстік-шығысы Солтүстік Йоркширге дейін созылатын Тизсайд қалалық аймағының бір бөлігі болып табылады. Дарлингтондан (92,363) кейін ең ірі елді мекендер – Хартлпул (88,855), Стоктон-он-Тис (82,729) және Дурхам (48,069). Жергілікті басқару үшін графтық үш біртұтас әкімшілік аймақтан тұрады: Дарем, Дарлингтон және Хартлпул, сондай-ақ төртінші, Стоктон-он-Тис аймағының бір бөлігінен. Тарихи тұрғыдан графтыққа Тайн және Уэрдің Тин өзенінен оңтүстік жағындағы бөлігі кірген, ал Дарем графлығының Тис өзенінен оңтүстік жағындағы бөлігі кірмеген. Графтықтың батысында Солтүстік Пенниннің таулы аймағының бір бөлігі орналасқан, бұл – ұлттық ландшафт. Бұл таулар Тис және Уэр өзендерінің бастауы болып табылады, олар шығысқа қарай ағып, тиісінше Тисдейл және Уэрдейл аңғарларын құрайды. Графтықтың шығысы тегіс, екі өзен осы аймақтан ирекпен өтеді; Тис өзені төменгі ағысында Солтүстік Йоркширмен шекараны құрайды, ал Уэр солтүстік-шығыста Честер-ле-стрит маңында графтықтан шығады. Графтықтың жағалауы – биік әктас және доломит жартастарымен сипатталатын ерекше ғылыми қызығушылық тудыратын аймақ. Қазіргі Дарем графлығы Рим Британиясының шекарасында орналасқан және Бинчестер Рим бекінісі сияқты осы дәуірдің сақталған ескерткіштерін қамтиды. Англосаксон дәуірінде бұл аймақ Нортумбрия Корольдігінің құрамына кірген. 995 жылы викингтердің шабуылынан қауіпсіз орын іздеген монахтар Дурхам қаласын құрды, олар Әулие Кутберттің қасиетті деректерін сақтауды көздеді. Дурхам соборы Нормандық жаулап алудан кейін қайта салынды және Дурхам қамалымен бірге қазіргі таңда Бүкіләлемдік мұра тізіміне енген. Орта ғасырдың соңында графтық Дерхам епископтарымен жартылай тәуелсіз басқарылды және Англия мен Шотландия арасындағы буферлік аймақ болды. Дарем графтығы тоғызыншы ғасырда, Дарем көмір кеніштерінде көптеген шахталар ашылған кезде, қарқынды өнеркәсіптік дамуға ұшырады. 1825 жылы ашылған Стоктон мен Дарлингтон темір жолы – әлемдегі алғашқы бу локомотивтерін пайдаланған темір жол. Көптеген шахталар ХХ ғасырдың соңғы тоқсанында жабылды, бірақ графтықтың көмір өндіру тарихы жыл сайынғы Дарем шахташыларының фестивалінде еске алынады.

County of England

County Durham, officially simply Durham (/ˈdʌrəm/), is a ceremonial county in North East England. The county borders Northumberland and Tyne and Wear to the north, the North Sea to the east, North Yorkshire to the south, and Cumbria to the west. The largest settlement is Darlington. The county has an area of and a population of 866,846. The latter is concentrated in the east; the south east is part of the Teesside built up area, which extends into North Yorkshire. After Darlington (92,363), the largest settlements are Hartlepool (88,855), Stockton on Tees (82,729), and Durham (48,069). For local government purposes the county comprises three unitary authority areas—County Durham, Darlington, and Hartlepool—and part of a fourth, Stockton on Tees. The county historically included the part of Tyne and Wear south of the River Tyne, and excluded the part of County Durham south of the River Tees. The west of the county contains part of the North Pennines uplands, a national landscape. The hills are the source of the rivers Tees and Wear, which flow east and form the valleys of Teesdale and Weardale respectively. The east of the county is flatter, and the two rivers meander through it; the Tees forms the boundary with North Yorkshire in its lower reaches, and the Wear exits the county near Chester le Street in the north east. The county's coast is a site of special scientific interest characterised by tall limestone and dolomite cliffs. What is now County Durham was on the border of Roman Britain, and contains survivals of this era at sites such as Binchester Roman Fort. In the Anglo Saxon period the region was part of the Kingdom of Northumbria. In 995 the city of Durham was founded by monks seeking a place safe from Viking raids to house the relics of St Cuthbert. Durham Cathedral was rebuilt after the Norman Conquest, and together with Durham Castle is now a World Heritage Site. By the late Middle Ages the county was governed semi independently by the bishops of Durham and was also a buffer zone between England and Scotland. County Durham became heavily industrialised in the nineteenth century, when many collieries opened on the Durham coalfield. The Stockton and Darlington Railway, the world's first public railway to use steam locomotives, opened in 1825. Most collieries closed during the last quarter of the twentieth century, but the county's coal mining heritage is remembered in the annual Durham Miners' Gala.

Берниция Англия корольдігі

547 жыл шамасында Ида есімді аңғал Бамбургтегі үлкен тастың қорғанысқа қолайлы екенін көріп, Берниция патшалығын құрды. Осы тасқа көптеген бекіністер салынды. Ида патшалықты құрып, нығайтып, сақтап қалуға қол жеткізді. Жергілікті британдықтар өз жерлерін қайтарып алмақ болғанмен, аңғалдар жеңіске жетті және патшалық берік тұрды.

Нортумбрия патшалығы

604 жылы Иданың немересі Этельфрит Берникияны (Бамбургтен басқарылатын) және Дейраны (сол кезде Эфорвик деп аталған Йорктан басқарылатын) күштеп біріктіріп, Нортумбрия патшалығын құрды. Уақыт өте келе, патшалық көбінесе соғыс пен жаулау арқылы кеңейді; өркендеген шағында патшалық Хамбер өзенінен (патшалық осы өзеннің атымен аталған) Форт өзеніне дейін созылды. Соңында, ішкі тартыстар мен көршілес патшалықтардың, әсіресе Мерсияның күшінің артуы Нортумбрияның құлдырауына себеп болды.

Дарем қаласының құрылуы

995 жылы Кутберттің сүйегін алып жүрген Сент-Кутберттің қауымы, олардың сүйектерінің викингтердің қолына тимеуі үшін, Уэр өзенінің жылқы тәрізді иілген арнасы қорғанысқа ыңғайлы болған Дунхолм (Дурхэм) жеріне қоныстанды. Кутберттің сүйектері бастапқыда ағаштан салынған, бірақ кейін тасқа айналған Ақ шіркеудегі киелі орынға қойылды. Дурхэм қаласы құрылғаннан кейін, Дурхэм епископтары біртіндеп Дарем графтығына айналатын жерлерді иелене бастады. Епископ Олдхун 1018 жылы Тис және Уэр аңғарларындағы, соның ішінде Нортон, Стоктон, Эскомб және Оклендширдегі жерлерді сатып алып, бұл процесті бастады. 1031 жылы король Кнут епископтарға Стайндропты сыйға берді. Осы аумақ кеңейе берді және ақырында еркіндік статусын алды. Дурхэм епископтарының басқаруындағы жерлер әртүрлі атаулармен белгілі болды: «Дурхэм еркіндігі», «Сент-Кутберт жерінің еркіндігі», «Тайн мен Тиз арасындағы Сент-Кутберт жерлері» немесе «Халиверфолк еркіндігі» (Киелі Уэр халқы). Епископтардың ерекше құқығы Нортумбрия королі Эгфриттің 684 жылы Линдисфарн епископы болып сайланғанда Кутбертке үлкен аумақ бергені туралы талаптарға негізделген. 883 жыл шамасында әулиенің сүйектерін сақтаған кафедралық шіркеу Честер-ле-Стритте салынды, ал Йорк королі Гутфрит Кутберт қауымына Тайн мен Уэр арасындағы жерді берді. Содан кейін қауым 995 жылы Дурхэмге, соңғы мекеніне жетті. Нормандардың басып кіруінен кейін үкіметтің әкімшілік жүйесі солтүстік Англияға баяу ғана енді. Нортумберлендтің алғашқы тіркелген шерифі Гилеберт болды, ол 1076 жылдан 1080 жылға дейін қызмет етті, ал 12 ғасырдың жазбалары Дурхэмді графтықтың құрамында деп көрсетеді. Алайда епископтар Нортумберленд шерифінің және оның лауазымды тұлғаларының билігіне қарсы шықты, мысалы, екінші шериф Шотландия королі Малкольм Канморды өлтірген деген күдік тудырды. Корольдік Дурхэмді 13 ғасырдың соңына дейін Нортумберлендтің бір бөлігі деп есептеді.

In AD 995, St Cuthbert's community, who had been transporting Cuthbert's remains around, partly in an attempt to avoid them falling into the hands of Viking raiders, settled at Dunholm (Durham) on a site that was defensively favourable due to the horseshoe like path of the River Wear. St Cuthbert's remains were placed in a shrine in the White Church, which was originally a wooden structure but was eventually fortified into a stone building. Once the City of Durham had been founded, the Bishops of Durham gradually acquired the lands that would become County Durham. Bishop Aldhun began this process by procuring land in the Tees and Wear valleys, including Norton, Stockton, Escomb and Aucklandshire in 1018. In 1031, King Canute gave Staindrop to the Bishops. This territory continued to expand, and was eventually given the status of a liberty. Under the control of the Bishops of Durham, the land had various names: the "Liberty of Durham", "Liberty of St Cuthbert's Land" "the lands of St Cuthbert between Tyne and Tees" or "the Liberty of Haliwerfolc" (holy Wear folk). The bishops' special jurisdiction rested on claims that King Ecgfrith of Northumbria had granted a substantial territory to St Cuthbert on his election to the see of Lindisfarne in 684. In about 883 a cathedral housing the saint's remains was established at Chester le Street and Guthfrith, King of York granted the community of St Cuthbert the area between the Tyne and the Wear, before the community reached its final destination in 995, in Durham. Following the Norman invasion, the administrative machinery of government extended only slowly into northern England. Northumberland's first recorded Sheriff was Gilebert from 1076 until 1080 and a 12th century record records Durham regarded as within the shire. However the bishops disputed the authority of the sheriff of Northumberland and his officials, despite the second sheriff for example being the reputed slayer of Malcolm Canmore, King of Scots. The crown regarded Durham as falling within Northumberland until the late thirteenth century.

Дарем графтығының палатины

Дарем епископтығына қатысты мәселелер 1293 жылы епископ пен оның басқарушысы Нортумберленд судьялары өткізген кво варанто ісін қарауға келмеген кезде шешімді мәселеге жетті. Епископтың ісі парламентте қаралды, онда ол Дурхамның кез келген ағылшын графтығының шекарасынан тыс жатқанын және "ежелден-ақ Нортумберленд шерифі Дурхам шерифі емес екені және шериф ретінде осы бостандыққа кірмейтіні, сондай-ақ онда жарлық жарияламайтыны және ұстамайтыны белгілі болды" деді. Осы аргументтерге құлақ қойылған сияқты, өйткені он төртінші ғасырға қарай Дурхам патшалық бұйрықтарды тікелей алатын бостандық ретінде мойындалды. Фактически, бұл епископтың өз шерифін тағайындайтын жеке округ болды. Округ палатинатының құрамында Нортумберлендтегі Бедлингтоншир, Айлендшир және Норхемшир эксклавтары, сондай-ақ Йоркширдің Солтүстік жағындағы Крейкшир эксклавы сияқты бірнеше бостандықтар болды. 1831 жылы округтың ауданы және халқы 253,910 адамды құрады. Бұл эксклавтар 1832 жылға дейін парламент сайлаулары үшін, ал 1844 жылғы Округтар (Ажыратылған бөліктер) заңы күшіне енгенге дейін сот және жергілікті басқару үшін округтың құрамына енді. Округтың нақты шекаралары 1972 жылғы Жергілікті басқару заңына дейін әкімшілік және рәсімдік мақсаттарда қолданылып келді.

Ерте ағылшын және норман кезеңдері

Гастингс шайқасынан кейін Жеңімпаз Уильям Копсигті Нортумбрия графы етіп тағайындады, осылайша болашақта Дарем графтығы Копсигтің билігіне көшті. Бірнеше аптадан соң Копсиг Ньюбернде қаза тапты. 1042 жылы Нортумбриялық емес адамды Дархам епископы етіп тағайындағаннан бұрын наразы болған аймақ тұрғындары көтеріліске шықты. Вильгельмнің негізгі назары Йоркширге аударғандықтан, Норман дәуірінен сақталған ең маңызды нысандар – Дурхам соборы мен Дурхам қамалы, сондай-ақ Питтингтондағы Сент-Лоуренс шіркеуі сияқты бірнеше приход шіркеулері болып табылады. Ерте ағылшын кезеңі собордың шығыс бөлігін, Дарлингтон, Хартлпул, Сент-Эндрю, Окленд, Седжфилд шіркеулерін және тағы бірнеше шіркеулердің бөліктерін қалдырды.

Пальцинат

XV ғасырға дейін Пфальцта ең маңызды әкімшілік лауазымы үй иесіне тиесілі болған. Басқа лауазымдарға шериф, коронерлер, палата басқарушысы және канцлер кірген. Палатин қазынасы 12 ғасырда құрылды. Палатин ассамблеясы бүкіл округтің өкілі болып табылып, негізінен қаржылық мәселелермен айналысты. Епископтың кеңесі, дін қызметкерлері, шериф және барондардан тұратын, сот істерін реттеді, кейіннен Канцелярия мен Адмиралтейство және Маршалдық соттарын құрды. Дурхэм аббаты епископтың барондарының арасында ең жоғары дәрежеде болды. Оның жеке соты болды және өз халқына қатысты дербес сот билігіне ие болды. ЮНЕСКО сайты Дурхэмдегі епископтардың рөлін, «Англия мен Шотландия арасындағы бейтарап аймақ» ретінде сипаттайды: 1075 жылдан бастап Дурхэм епискобы әскер жинау, өз монеталарын шығару және салық салу құқығымен принц-епископ болды. Англия короліне адал болғанша, ол өз аумағынан кіріс алып, Англияның солтүстік шекарасын қорғау міндетін ескере отырып, дербес басқарушы ретінде билік ете алатын. Бір мәлімет бойынша, епископтар судьялар мен барондарды тағайындауға және кешірім беруге құқылы болған. 12 ғасырда он палатин бароны болды, олардың ішіндегі ең маңыздылары – Хилтон қамалының Хилтондары, Бранцепеттің Булмерлері, Сокберннің Кониерлері, Эвенвудтың Гансардтары және Ламли қамалының Ламлилері. Невиллдер округте үлкен жерлерге ие болды. Джон Невилл, 3-ші барон Невилл де Раби 1377 жылы олардың негізгі резиденциясы болған Раби қамалын қайта жаңартты. Эдуард I-нің 1293 жылғы кво-варранто ісі епископтың билігінде он екі лордтың түрлі деңгейде франшизаға ие екенін көрсетті. Палатин епископтарының билігін шектеуге бағытталған тәждің қайталама әрекеттері 1536 жылы Қайтару актісімен аяқталды, ол епископты заңға қарсы жасалған қылмыстарды кешіру немесе сот қызметкерлерін тағайындау құқығынан айырды. Сонымен қатар, болашақта қозғалатын істер мен сот процестері корольдің атынан жүргізілетін болады, ал қылмыстар епископтың емес, корольдің бейбітшілігіне қарсы жасалған болып есептеледі. 1596 жылы канцлерлік өкілеттігі шектелді, ал 1646 жылы палатинат ресми түрде таратылды. Алайда, ол жаңадан құрылғаннан кейін қалпына келтірілді және 1836 жылғы 5 шілдеге дейін, Дурхэм (Палатин графтығы) актісі 1836 жылы палатин юрисдикциясы болашақта тәжге берілуі керек деп шешілгенге дейін бұрынғы билігімен жалғасты.

Until the 15th century, the most important administrative officer in the Palatinate was the steward. Other officers included the sheriff, the coroners, the Chamberlain and the chancellor. The palatine exchequer originated in the 12th century. The palatine assembly represented the whole county, and dealt chiefly with fiscal questions. The bishop's council, consisting of the clergy, the sheriff and the barons, regulated judicial affairs, and later produced the Chancery and the courts of Admiralty and Marshalsea. The prior of Durham ranked first among the bishop's barons. He had his own court, and almost exclusive jurisdiction over his men. A UNESCO site describes the role of the bishops in Durham, the "buffer state between England and Scotland":From 1075, the Bishop of Durham became a Prince Bishop, with the right to raise an army, mint his own coins, and levy taxes. As long as he remained loyal to the king of England, he could govern as a virtually autonomous ruler, reaping the revenue from his territory, but also remaining mindful of his role of protecting England’s northern frontier. A report states that the Bishops also had the authority to appoint judges and barons and to offer pardons. There were ten palatinate barons in the 12th century, most importantly the Hyltons of Hylton Castle, the Bulmers of Brancepeth, the Conyers of Sockburne, the Hansards of Evenwood, and the Lumleys of Lumley Castle. The Nevilles owned large estates in the county. John Neville, 3rd Baron Neville de Raby rebuilt Raby Castle, their principal seat, in 1377. Edward I's quo warranto proceedings of 1293 showed twelve lords enjoying more or less extensive franchises under the bishop. The repeated efforts of the Crown to check the powers of the palatinate bishops culminated in 1536 in the Act of Resumption, which deprived the bishop of the power to pardon offences against the law or to appoint judicial officers. Moreover, indictments and legal processes were in future to run in the name of the king, and offences to be described as against the peace of the king, rather than that of the bishop. In 1596 restrictions were imposed on the powers of the chancery, and in 1646 the palatinate was formally abolished. It was revived, however, after the Restoration, and continued with much the same power until 5 July 1836, when the Durham (County Palatine) Act 1836 provided that the palatine jurisdiction should in future be vested in the Crown.

Соғыстар

XV ғасырдағы Розалар соғысы кезінде Генрих VI Дурхам арқылы өтті. 1642 жылы Ұлы көтеріліс басталғанда Дурхам Парламент тарапын қолдауға ұмтылды, ал 1640 жылы палатинаттың жоғары шерифі шотланд әскерін округте болғанда азық-түлікпен қамтамасыз етуге кепілдік берді. 1642 жылы Ньюкасл графы батыс округтерді патша қызметі үшін бірлестікке біріктірді, бірақ 1644 жылы палатинат қайтадан шотланд әскерінің шабуылына ұшырады, ал Марстон Мур шайқасынан (2 шілде 1644) кейін толығымен Парламенттің қолына көшті.

Парламенттік өкілеттіктер мен зайырлы өкілеттіктер

1614 жылы Парламентте Дурхэм графтығы мен қаласына, сондай-ақ Барнард замогына өкілдік беру үшін заң жобасы ұсынылды. Епископ бұл ұсынысты өзінің палатинат құқықтарын бұзу деп сап, қатты қарсылық танытты, ал графтық алғаш рет 1654 жылы Парламентке депутаттар сайлауға шақырылды. 1660 жылы монархия қалпына келтірілгеннен кейін графтық пен қала әрқайсысы екі депутаттан сайлады. 1832 жылғы реформа заңынан кейін графтық екі округке бөлініп, екі депутаттан сайлады, ал Гейтсхед, Саут-Шилдс және Сандерленд қалалары өкілдік алды. 1836 жылы епископтар өздерінің діни емес биліктерін жоғалтты. Дарлингтон, Стоктон және Хартлпул қалалары 1868 жылдан бастап 1885 жылғы округтерді қайта бөлу заңына дейін әрқайсысы бір депутаттан сайлады.

Қалалық

Тарихи округке Startforth ауылы кірмейді, салтанатты округке Сандерленд қаласы кірмейді, ал қалалық емес округке Стоктон-он-Тис қаласы кірмейді. Салтанатты округке Дарлингтон, Хартлпул және Стоктон-он-Тис қалалары қосылған қалалық емес округ кіреді.

Геология

Дарем округі батысында карбон дәуірінің жыныстарымен жатыр. Перм және триас қабаттары осы ескі жыныстардың үстіне орналасқан. Бұл шөгінді тізбектері магмалық бөгеттермен және интрузиялармен тілінген. Округ Солтүстік Пенниннің елеулі бөлігін қамтиды, ол Табиғи Сұлулықтың Ерекше Аймағы деп белгіленген, негізінен Тоу Лоу және Барнард қалаларының батысында. Тарихи Дарем округінің ең биік нүктесі – Бёрнхоуп-Ситтің тригонометриялық нүктесі (ең жоғарғы нүкте емес), Уэрдейл және Тисдейл арасында, округтің батысындағы тарихи Камберленд шекарасында орналасқан. 1974 жылғы жергілікті басқаруды қайта ұйымдастыру кезінде Тисдейлдің оңтүстігіндегі (Йоркширдің ең биік нүктесі) Микл Фелл жотасы Дурхамның әкімшілік шекарасына қосылды (қазіргі таңда салтанатты округ құрамында сақталып қалды). Дегенмен, ол Дурхамдағы ең биік нүкте деп мойындалмайды. Дарем округінің екі негізгі аңғары (Тисдейл және Уэрдейл) және оларды қоршаған төбелер, олардың көптегені 610 метрден (2000 фут) биік, тамаша жаяу серуендеуге арналған жер, бірақ жақын орналасқан Йоркшир аңғарлары мен Лейк Дистрикт ұлттық парктерінен кем танымал. Ландшафт құрғақ және шалғай, ал биік төбелерде Пеннинге тән пейзаж басым, батыста кең аумақты құрақ шөп және батпақты торфты топырақ, ал төменгі беткейлерде қарағайлы можайылдықтар шығысқа қарай төмендейді.

1836 жылдан 1974 жылға дейін

Округ 1836 жылдан 1889 жылға дейін Англияның басқа тарихи округтерімен шектес болды; бірнеше заңдар қабылданды, олардың нәтижесінде анклавтар жойылды, округ епископтықтан бөлінді және оның құрылымы реформаланды. 1888 жылғы Жергілікті өзін-өзі басқару заңына сәйкес 1889 жылы салтанатты округ және әкімшілік округ құрылды. Дарлингтон, Гейтсхед, Батыс Хартлпул (кейін Хартлпул деп аталды), Оңтүстік Шилдс және Сандерленд әкімшілік округтердің басқару жылдарында округтік муниципалитеттерге айналды; әрқайсысы әкімшілік округтен тыс болса да, салтанатты округ құрамында қалды. Салтанатты округ 1968 жылға дейін тарихи округтің шекараларында болды, содан кейін Тиссайд округі құрылды. Бороның (екі округтің аумақтарынан құралған) салтанатты функциялары Йоркширдің Солтүстік округінің салтанатты округінде болды.

Парламент

Парламенттік сайлау округінің шекаралары 1974-1996 жылдар аралығында қолданылған, оларға Дурхэм округі және Дарлингтон қалалық округі кіреді. Бұл аймақ Парламентке жеті депутат сайлайды. 2019 жылғы жалпы сайлау нәтижесі бойынша, осы депутаттардың төртеуі консерваторлар, ал үшеуі – Лейбористтер партиясынан. Салтанатты округтің қалған бөлігі Кливленд парламенттік сайлау округіның құрамына кіреді. 2019 жылғы жалпы сайлау қорытындысы Дурхэм округі бойынша:

Партия | Дауыстар | % | 2017 жылдан бергі өзгеріс | Орын | 2017 жылдан бергі өзгеріс
------- | -------- | -- | --------------------- | ---- | ---------------------
Консерваторлар | 123,112 | 40.6% | 4 | 4
Лейбористтер | 122,547 | 40.4% | 3 | 4
Brexit | 25,444 | 8.4% | Жаңа | 0
Либералды демократтар | 21,356 | 7.0% | 0 | 0
Жасылдар | 5,985 | 2.0% | 0 | 0
Басқалар | 4,725 | 1.6% | 0 | 0
Барлығы | 303,260 | 100.0 | | 7

Жұмыспен қамту

Ауыл шаруашылығында жұмыс істейтін халықтың үлесі 1851 жылы шамамен 6%-дан 1951 жылы 1%-ға дейін төмендеді; қазіргі уақытта халықтың 1%-дан аз бөлігі ауыл шаруашылығында жұмыс істейді. Округтің солтүстік-шығыс бөлігі (Тайн және Уэрмен шекаралас) Тайнсайд және Уэрсайдтың құрамына кіреді.

Бұрынғы метрополитен емес округ

ЖылХалықЖылХалықЖылХалық 180159,765 1871 273,671 1941 511,590 1811 64,781 1881 329,985 1951 504,943 1821 74,366 1891 360,028 1961 506,070 1831 86,267 1901 419,782 1971 509,307 1841 121,602 1911 492,503 1981 501,639 1851 161,035 1921 503,946 1991 505,625 1861 217,353 1931 518,581 2001 493,470Көз: Time арқылы Ұлыбританияның көрінісі. 2001 жылғы халық санағы бойынша, Изингтон және Дервентсайд аудандары округ кеңесі аумағында Ұлыбританияда туған тұрғындардың ең жоғары үлесіне (шамамен 99%) ие болды. Округ кеңесі аумағының 13,2% тұрғындары өз денсаулығын жақсы емес деп бағалайды, бұл Англиядағы ең жоғары көрсеткіш. Дарем округінің 96,6% тұрғындары ақ британиялықтар, ал қалған 1,6% басқа ақ этникалық топтарды құрайды. Округ халқының шамамен 77% христиан дінін ұстанады, 22% дінсіз, ал шамамен 1% басқа діни қауымдастықтарға жатады. Бұл көрсеткіштер өз дінін атаудан бас тартқан халықтың 6% бөлігін қамтиды. 2001 жылғы мәліметтер бойынша, Честер-ле-стрит ауданында жұмыс жасындағы әрбір тұрғынға шаққанда ең аз жұмыс орындары бар (0,38%).

1900-жылдар

1972 жылғы Жергілікті өзін-өзі басқару заңына сәйкес, тарихи округтердің шекаралары қазір басқа әкімшілік округтердің құрамында орналасқан. Оларға мыналар кіреді:
Тайн және Уэр – Оңтүстік Тайнсайд, Сандерленд қаласы және Гейтсхед метрополитендік округі 1974 жылы әкімшілік тұрғысынан бөлініп шықты. Йоркширдің Солтүстік жағы – Тис өзенінің оңтүстігіндегі Startforth сияқты бірнеше елді мекендер 1974 жылы округтік басқаруға қосылды. Кливленд округі – Хартлпул ауданы 1974 жылы тарихи округтік басқарудан алынып, 1996 жылы салтанатты округтік басқаруға қосылды. Кливленд округі – Стоктон-он-Тис (Солтүстік Тис) ауданы 1968 және 1974 жылдары тарихи округтік басқарудан екі рет бөлініп шықты, 1996 жылы салтанатты округтік басқаруға қосылды.

Кәсіпорындар

Филеас Фогг тағамдарын Консеттегі №1 өнеркәсіптік аймақтағы United Biscuits еншілес компаниясы KP Snacks өндіреді. Жақын жердегі CAV Aerospace әуе кемелері үшін мұздан қорғау жүйелерін жасайды. Томас Сван, халықаралық химия компаниясы, Крукхолл қаласында орналасқан. Элддистің иесі "Эксплорер" тобы Дельвсте тіркемелер (кербендер) жасайды. LG Philips Displays компаниясының Каррвиллдегі катодты сәулелі түтік зауыты 2006 жылы банкротқа ұшырағанға дейін солтүстік-шығыста Nissan компаниясынан кейін екінші ірі жұмыс беруші болды. Нортумбриан Суы Фрамвеллгейт Мурдағы "Мені ая" деген жерде орналасқан. Esh Group – Даремнің оңтүстігіндегі Баубернде орналасқан ірі құрылыс компаниясы. Schmitz Cargobull UK – Ұлыбританиядағы ең ірі тіркеме өндірушісі, әсіресе тоңазытқыш тіркемелер үшін, және Понтоп Пайк мачтасына жақын орналасқан. Black & Decker және Electrolux компанияларының Спеннимурда ірі зауыттары болды, бірақ өндірісті шетелге көшірді. Thorn Lighting, Zumtobel Lighting Group компаниясының бөлігі, Spennymoor-дегі Green Lane өнеркәсіптік аймағында орналасқан. 2007 жылдан бері RF Micro Devices (RFMD) бұрын Fujitsu-ге тиесілі болған жерде, Ньютон Айклифтегі Heighington Lane Business Park-те электрондық пластиналар (wafer) өндіреді. Солтүстік жағында TKA Tallent автокөлік осьтері мен шасси компоненттерін жасайды. Husqvarna Flymo, бұрын Electrolux компаниясына тиесілі, Айклиф өнеркәсіптік аймағында орналасқан, онда 1965 жылы әлемдегі алғашқы желкенді шабуыр (hover mower) құрастырылған. Батыс Оклендте Potters Europe компаниясы жол көрсеткіштерін (road reflectors) жасайды. GlaxoSmithKline компаниясының Барнард Касл қаласында фармацевтикалық өнімдер шығаратын зауыты бар. NSK компаниясы Питерлидегі Солтүстік-Батыс өнеркәсіптік аймағында шарлы подшипниктер (ball bearings) өндіреді, ал GWA International еншілес компаниясы Gliderol UK гараж есіктерін жасайды. Mecaplast Group UK компаниясы Peterlee қаласына жақын Easington Village-дегі Low Hills өнеркәсіптік аймағында автокөлік компоненттерін өндіреді. Reckitt Benckiser 2014 жылға дейін Питерлидің жанындағы Шотон қаласында жөтел сиропы мен асқазан дерттерін емдеуге арналған дәрілерді өндірді. Walkers Crisps компаниясының Питерлиден солтүстікке қарай жері бар.

Тау-кен және ауыр өнеркәсіп

Тоғызыншы ғасырда округ бойынша жұмыс күшінің өсуіне байланысты көптеген шахта селолары салынды, олардың ішінде Ұлыбританияның басқа өңірлерінен келген көптеген көшіп-қонған жұмысшылар да болды. Кейде мигранттар жергілікті жұмыс күшін күшейту үшін шақырылса, кейбір жағдайларда олар ереуілді бұзушылар немесе «қара жұмысшылар» ретінде келтірілді. 1815 жылдан бастап Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін ондаған мың адам Корнуоллдан Дарем округіне көшіп келді (бұл ішінара қалайы өндірудегі бұрынғы тәжірибелерімен байланысты), сондықтан шығыс Даремдегі «Гринхилл» деп аталатын шахтерлердің үйлері жергілікті тұрғындар арасында «Корнуолл» деп белгілі болды, ал Изингтон Коллиериде әлі де Корнуолл көшесі бар. Басқа көшіп келгендердің ішінде Нортумберленд, Камберленд, Оңтүстік Уэльс, Шотландия және Ирландиядан келгендер де болды. Көмір өндіру кәсіподақтарға, халық денсаулығына және тұрғын үйлерге зор әсер етті, сонымен қатар бүгінге дейін сақталған мәдениетті, тілді, фольклорды және өзіндік сезімді қалыптастырды. Мигранттар теміржол, кеме жасау, темір, болат және жол құрылысы салаларында да жұмыс істеді, ал көші-қон үлгісі 1950-1960 жылдарға дейін, бірақ азайған күйінде жалғасты. Гейтсхедте Англиядағы төртінші ірі ирландтық қонысы болды, ал Сандерлендке көптеген ирландтар көшіп келді, нәтижесінде қалада ирландтық мұраға байланысты Әулие Патрик күніне арналған көптеген шаралар өткізілді. Көмір өндіру мәдениеті 1871 жылы алғаш рет өткізілген Дарем шахтерлерінің мерекесінде көрініс тапты, ол кәсіподақтар мәдениеті аясында дамыды. Көмір өндіру тоқырады және шахталар жабылды. 1984/85 жылғы Ұлыбритания шахтерлер ереуілі округ бойынша көптеген шахтерлердің ереуілге шығуына себеп болды. Бүгін округте терең шахталар жоқ, ал ереуіл аяқталғаннан бастап 21 ғасырға дейін Шахтерлер мерекесіне қатысушылар саны азайды. Алайда, соңғы жылдары олардың саны айтарлықтай өсті, және бұрынғы шахта селолары бұрынғы туларды қалпына келтіріп немесе жаңадан жасап, мерекелік шеруге қатысу үшін жыл сайын мерекеге көбірек туларды әкелуде.

A substantial number of colliery villages were built throughout the county in the nineteenth century to house the growing workforce, which included large numbers of migrant workers from the rest of the UK. Sometimes the migrants were brought in to augment the local workforce but, in other cases, they were brought in as strike breakers, or "blacklegs". Tens of thousands of people migrated to County Durham from Cornwall (partly due to their previous experience of tin mining) between 1815 and the outbreak of the First World War, so much so that the miners' cottages in east Durham called "Greenhill" were also known locally as "Cornwall", and Easington Colliery still has a Cornish Street. Other migrants included people from Northumberland, Cumberland, South Wales, Scotland and Ireland. Coal mining had a profound effect on trade unionism, public health and housing, as well as creating a related culture, language, folklore and sense of identity that still survives today. The migrants also were employed in the railway, ship building, iron, steel and roadworking industries, and the pattern of migration continued, to a lesser extent, up until the 1950s and 1960s. Gateshead was once home to the fourth largest Irish settlement in England, and significant numbers of Irish people moved to Sunderland, resulting in the city hosting numerous events on St. Patrick's Day due to the Irish heritage. The culture of coal mining found expression in the Durham Miners' Gala, which was first held in 1871, developed around the culture of trade unionism. Coal mining continued to decline and pits closed. The UK miners' strike of 1984/5 caused many miners across the county to strike. Today no deep coal mines exist in the county and numbers attending the Miners' Gala decreased over the period between the end of the strike and the 21st century. However recent years have seen numbers significantly grow, and more banners return to the Gala each year as former colliery communities restore or replicate former banners to march at the Gala parade.

Өнер

1930 жылы Спеннимур қонысы (әлде Питман академиясы деп те аталады) ашылды. Бастапқыда Pilgrim Trust қорымен қаржыландырылған қоныстың мақсаты адамдарды көршілікке шақыру және ерікті түрде қоғамдық қызметке қатысуға ынталандыру еді. Қоныс Ұлы депрессия кезінде жұмыс істеді, сол кезде жұмыссыздық кеңінен таралған және экономикалық қиындықтар өршіген; Спеннимур экономикалық тұрғыдан кемтар болды. Қоныс білім беру және әлеуметтік жұмыспен айналысты, сондай-ақ үміт сыйлады; оның ішінде жұмыссыз шахтерларға шығармашылықтарын дамытуға мүмкіндік беру, мұқтаж адамдарға заңдық көмек көрсету, қаланың алғашқы кітапханасын және Everyman театрын құру болды. Онда сурет салу, тігін, қоғамдық маңызы бар пьесалар, ағаш өңдеу және мүсіндер сияқты туындылар жасалды. Бірнеше мүше Оксфорд университетінде ересектерге арналған стипендияны жеңіп алды. Окленд жобасының бөлігі ретінде, галереяда Дарем округі мен одан тыс жерлердегі суретшілердің туындылары, соның ішінде Роберт Олли сияқты Солтүстік-Шығыс аймағының тау-кен өнері шеберлерінің және аймақтан тыс авторлардың жұмыстары қойылған. Галереяда үш тұрақты зал және уақытша көрмелер залы бар; галереяның Gemini коллекциясына 420 тау-кен өнерінің туындысы кіреді. Көптеген туындылар доктор Роберт Макманнерс және Джиллиан Уэльс сияқты меценаттардың арқасында табылды. 2019 жылы, суретші Норман Стэнсфилд Корниш MBE-нің туғанына 100 жыл толуына орай, қалалық әкімдікте оның еңбектеріне арналған тұрақты ескерткіш ашылды, ал Корништің туындыларында бейнеленген қала аудандарын қамтитын Корниш жолы құрылды.

Музыка

Көршілес Нортумберленд сияқты, Дарем графтығы да Нортумбрия музыкасының бай мұрасын қамтиды, ол 7 және 8 ғасырлардағы Нортумбрияның алтын ғасырына дейін жетеді. Беде арфада ойнау туралы айтқан, ал археологиялық қазбалар ағаш флейталар, сүйек флейталар, панпайпалар, ағаш барабандар және лиралардың (арфаның алты ішекті түрі) көптеген мысалдары табылды. Ойналатын аспаптардың ішінде, көптеген халық музыкасы стиліндегідей, гитара және скрипка сияқты ішекті аспаптар, сондай-ақ Нортумбрияның кішкентай сыбызғысы бар. Оны Нортумбрия сыбызғышылар қоғамы Солтүстік-Шығыста, оның ішінде Дарем графтығында, Седжфилдте белсенді топпен ойнайды және насихаттайды. Заманауи халық музыкасының өкілдері – Джез Лоу және Гед Фоули. 2018 жылы Өнер кеңесі Дарем қаласындағы «Санктуарий тарихтары» жобасын қаржылады. Жобаның мақсаты – қала тұрғындарына фотосуреттер, әңгімелер, өлеңдер және музыка арқылы Солтүстік-Шығыста баспана іздеу туралы өздерінің оқиғаларын бөлісуге көмектесу. Бұл өнер туындысы Даремдегі қасиетті орынның тарихына, Сент-Кутберттың жер аударылуынан бастап, 1984 жылғы шахтерлер ереуіліне және Таяу Шығыстағы азамат соғысынан қашқан босқындарға дейін негізделген. Жоба аясында жазылған музыкаға әнші-сазгер Сэм Слэтчер және Сирия Ұлттық оркестрінің виолашысы Рагхад Хаддадтың үлесі бар. Сонымен қатар, графтықта туған немесе өскен танымал орындаушылар мен әнші-күйшілер: Пэдди МакАлоун, Эрик Босвелл, Джереми Спенсер, Алан Кларк, Мартин Браммер, Роберт Бламир, Томас Аллен, Зои Биркетт, Джон О’Нилл, Карен Хардинг және Кортни Хадвин.

Ту

Дарем округінің өз туы бар, ол 2013 жылдың 21 қарашасында Ту институтында тіркелген. Кейти, Холли және Джеймс Моффатт туды жобалап, осы дизайнын кампанияшы Энди Стрэнджвей ұйымдастырған байқауға жіберді. Ол туды "барлық адамдардың пайдалануына еркін, ашық символ, әсіресе жыл сайын 20 наурызда, ол Дарем округі күні ғана емес, сонымен қатар Сент Катберттің қайтыс болған күні" деп атады.

Ту Сент Катберттің кресінен және округтің көк және алтын түстерінен тұрады.

Университет

Дарем университеті Дарем қаласында орналасқан және кейде Англияның үшінші ескі университеті деп есептеледі. Тиссайд университетінің Дарлингтонда кампусы бар.