Кіріспе

Джон Росс (John Ross; 3 қазан 1790 – 1 тамыз 1866) – 1828 жылдан 1866 жылға дейін чероки ұлтының бас басшысы; ол осы лауазымда басқаларға қарағанда ұзақ қызмет етті. Росс елді Үндістан аумағына күштеп көшіру және Америка Азамат соғысы сияқты қиын оқиғалар арқылы жетектеді. Росс – анасы чероки, әкесі шотландтық. Оның анасы мен анасының әжесі шотландтық-чероки аралас тегінен шыққан, бірақ чероки мәдениетінде тәрбиеленген, ал анасының әкесі шотланд иммигранты болған. Чероки мәдениеті кландық және аналық желі бойынша құрылған, яғни чероки өз кландық байланысын анасынан мұраға алады, ал баланың кланындағы барлық ер адамдар «аға» деп аталады. Черокилер бір клан ішінде үйленбейді. Әкесі әйелі мен балаларын асырау және отбасының бір бөлігі болу міндетін атқарады. Черокилер екі мәдениеттің ұрпақтарын өз мәдениетіне сіңіріп алды және Росс пен Ридждің заманында дәстүрлі чероки құндылықтарына негізделген, бірақ басқа мәдениеттерді де терең интеграциялаған аралас мәдениетке ие болды. Нәтижесінде, жас Джон жоғары әлеуметтік ортада чероки ретінде өскендіктен, отарлық британдық қоғам туралы білім алу чероки құндылығының бір бөлігі болды. Білімді және әлеуметтік жағынан белгілі чероки болғандықтан, ол екі тілді және екі мәдениетті болды. Оның ата-анасы оны басқа екі мәдениетті черокилерге қызмет ететін білім беру мекемелеріне оқуға жіберді. Түпкілікті емес тарихшылар оның қан мөлшері сегізден бір бөлігін құрағанын, сол кездегі көптеген көрнекті черокилерден кем екенін айтса да, ол өз халқының арасында қабылданған және тиімді көшбасшы болды. 1811 жылы Росс жиырма жасында АҚШ-тың үнді агенті болып тағайындалды. 1812 жылғы соғыс кезінде ол Эндрю Джексонның қолбасшылығындағы чероки полкінің адъютанты болып қызмет етті. Қызыл таяқ соғысы аяқталғаннан кейін (бұл криктер арасындағы азаматтық соғыс болды), Росс Теннессиде темекі шаруашылығын бастады. 1816 жылы ол Теннесси өзенінің солтүстігіндегі Чаттануга сағасынан кейін қойма мен сауда бекетін салып, өзеннің оңтүстік жағынан (Чероки ұлты) солтүстік жағына (АҚШ) жолаушыларды тасымалдайтын паром қызметін ұйымдастырды. Оның бизнесі Теннесси өзеніндегі Росс Лэндинг (қазіргі Чаттануга, Теннесси) деп аталатын қауымдастықтың бастауы болды. Сонымен қатар, Росс чероки саясатына қызығушылық танытып, чероки ақсақалдарының, әсіресе бас басшылар Пэткиллер мен Чарльз Р. Хикстің назарын аударды. Олар майор Риджбен бірге оның саяси ұстаздары болды. Росс алғаш рет 1816 жылы Вашингтонға, округтік округке, ұлттық шекаралар, жер иелігі және ақтардың басып кіруі мәселелерін талқылау үшін чероки делегациясының құрамында барды. Ағылшын тілін жетік білетін жалғыз делегат болғандықтан, Росс салыстырмалы жасына қарамастан басты келіссөзші болды. 1817 жылы чероки ұлтына оралғанда, ол Ұлттық кеңеске сайланды. Келесі жылы ол кеңес төрағасы болды. Кеңес мүшелерінің көп бөлігі Росс сияқты бай, білімді, ағылшын тілінде сөйлейтін және аралас текті адамдар еді. Тіпті дәстүрлі, толыққанды черокилер де ол ақтардың жерлерін беру және Миссисипи өзенінен тыс жерлерге көшу туралы талаптарына қарсы тұру үшін қажетті дағдыларға ие екенін түсінді. Осы лауазымда Росс американдық агент ұсынған 200 мың долларлық ұсынысты қабылдамады. Содан кейін Росс Вашингтонға көбірек сапар жасады, тіпті ақтардың талаптары күшейген кезде де. 1824 жылы Росс Конгреске черокилердің наразылықтарын қарау туралы өтініш жасады, бұл черокилерді мұны жасаған алғашқы тайпаға айналдырды. Осылайша Росс АҚШ астанасында чероки халқының мүддесін қорғауға саяси қолдау тапты. 1827 жылдың қаңтар айында Пэткиллер де, Чарльз Р. Хикс те қайтыс болды. Хикстің інісі Уильям уақытша басшы болып тағайындалды. Росс пен майор Ридж тайпаның істеріне жауапкершілікпен қарады. Уильям черокилерді басшы ретінде таң қалдырмағандықтан, олар Рості 1828 жылдың қазан айында тұрақты бас басшы етіп сайлады, ол өмірінің соңына дейін осы лауазымда болды. Көшіру мәселесі чероки ұлтын саяси жағынан бөлді. Росс көпшіліктің қолдауымен ақ саяси күштердің ұлтты көшіруге мәжбүрлеуін тоқтатуға бірнеше рет тырысты. Ол Ұлттық партия деп аталатын фракцияны басқарды. Одан әрі қарсы тұрудың пайдасы жоқ деп ойлаған тағы жиырма адам қол жеткізе алатын ең жақсы келісімді іздестіріп, майор Ридж бастаған «Келісім партиясын» немесе «Ридж партиясын» құрды. Келісім партиясы АҚШ-пен келіссөздер жүргізіп, 1835 жылдың 29 желтоқсанында черокилердің 1838 жылға дейін көшіп кетуін талап ететін Жаңа Эчота шартын жасасты. Бас басшы Росс пен Ұлттық кеңес ешқашан бұл шартты мақұлдамады, бірақ АҚШ үкіметі оны заңды деп сақтады. Көпшілік, шамамен екі үшін бір бөлігі чероки халқы Ұлттық партияны қолдады және Жаңа Эчота шартын орындауға қарсы дауыс берді. Күштеп көшіру бас басшы Россқа да ешкімді аямады, ол жол бойында бірінші әйелі Куати (Браун) Россты жоғалтты. Көшіру және одан кейін келісім партиясының қол қойғандарын майор Ридж, Джон Ридж және чероки Фениксінің бұрынғы редакторы Элиас Будиноттың 1839 жылдың 22 маусымында атқыланғаны чероки ұлтын азаматтық соғысқа итерді. 1817 және 1819 жылдары жасалған шарттар бойынша ертерек батысқа көшіп кеткен «Ескі қоныс аударушылар» (Cherokees who removed west earlier under the Treaties of 1817 and 1819) және Росс басшылығымен күштеп көшірілген «Шығыс қоныс аударушылар» (those forced to remove under Ross's leadership) арасындағы Біріккен актіге қол қойылғаннан кейін және одан кейін 1839 жылдың 23 тамызында жаңа чероки конституциясы қабылданғаннан кейін де, 1846 жылға дейін зорлықпен жауап беру жалғасты. Чероки халқы Россты Азамат соғысы кезеңіне дейін бас басшы етіп сайлауын жалғастырды. Росс Азамат соғысы кезінде бейтараптықты сақтауға үміттенеді, бірақ бірқатар жағдайлар оған мүмкіндік бермеді. Біріншіден, саяси қарсыласы, Келісім партиясының мүшесі, Риджтерге туыс және Будиноттың бауыры болған Стэнд Уати Конфедерация армиясы үшін полк құрды. Екіншіден, айналасындағы штаттар сецессия жасады. Үшіншіден, айналасындағы үнді тайпалары Конфедерациямен шарттар жасасты. Соңғысы, федералдық әскерлер Үндістан аумағын тастап кетті, бұл Ұлтты шарттық міндеттемелерді бұза отырып, өзін қорғауға мәжбүр етті. Чероки ұлты тағы да өзара бөлініп қалмауы үшін Росс кеңестің келісімімен Конфедерациямен шарт жасасты. Чероки ұлты үшін Азамат соғысы Көшіру және Жасырау жолымен тудырылған ұзақ дауларды білдірді. Росс жақтастары көбінесе Джон Дрю полкінде қызмет етті. Келісім партиясының жақтастары көбінесе Стэнд Уати полкінде қызмет етті. Соғыс кезінде федералдық әскерлер Россты қамап алып, Үндістан аумағынан шығарды. Конфедерацияға көбірек берілмей, чероки ұлтына адал болған көптеген чероки халқы Опотейяхола басқаратын мускоги крик халқы сияқты басқа үнді тайпаларына қарсы шайқасқа түспеді. Үндістан аумағынан шыққаннан кейін Росс Үнді үй күзетші полктері арқылы чероки қолдауын алу үшін Одақпен келісімдер жасасты. Бұрын Конфедерация үшін шайқасқан, бірақ Росқа адал болған көптеген адамдар Үнді үй күзетшілері арқылы Одақты қолдауға ауысты. Росс Үндістан аумағынан кеткен кезде Уати оған саяси мүмкіндік берді. Росс кеткен кезде, оған адал адамдар оны бас басшы етіп сайлады. Соғыс аяқталғанда, Уати басшылығымен өзін «Оңтүстік черокилері» деп атағандар кез келген шартты келісуге құқылы екенін мәлімдеді, сондай-ақ сайланған басшы Росс та. АҚШ соғыстан кейін бес мәдениетті тайпалармен жаңа бейбіт келісімдер жасауды талап етті. Росс осы мақсатта тағы да Вашингтонға, округтік округке сапар жасады. Росс Линкольнмен соғыс кезінде келіссөздер жүргізгенімен, оның қазасы АҚШ комиссарларына чероки ұлтын жеңілген жау ретінде қарауға мүмкіндік берді. Росс қауіптенгендей, комиссарлар саяси бөліністерді пайдаланып, үлкен жазаларды алуға тырысты...

Ерте өмір және білім

Росс (сонымен қатар чероки тіліндегі Гуисгуи есімімен де танымал) Куса өзенінің жағасындағы Түркиятаун қаласында (қазіргі Алабама штатында) Молли (туған тегі Макдональд) және оның күйеуі, шотланд иммигранты саудагер Дэниел Росс отбасында дүниеге келді. Оның анасы мен әжесі аралас нәсілді болғанмен, анасының чероки отбасы мен руының құрамында саналды және негізінен чероки мәдениетінде тәрбиеленді. Росс өкіл әжесі Гигиги, толыққанды чероки, шотландтық аудармашы Уильям Шориге үйленген. Олардың қызы Анна шотланд саудагері Джон Макдональдқа тұрмысқа шықты.

Балалық шағы мен білімі

Росс балалық шағын ата-анасымен бірге Лоукаут тауының жанында өткізді. Шекаралық Америкада ақ адамдардан ағылшын тілінде білім алған Росс чероки тілін нашар білді. Оның екі мәдениетке бейімделуі және ағылшын тілін жетік меңгеруі оған чероки тайпасын АҚШ үкіметі алдында өкілдік етуге мүмкіндік берді. Әкесінің сауда фирмасына көптеген толыққанды чероки тайпасы жиі келіп тұратын, сондықтан ол тайпа мүшелерімен түрлі деңгейде қарым-қатынас жасады. Росс бала кезінде Green Corn Festival сияқты тайпалық шараларға қатысты. Ересек Росс Джонның да қатаң классикалық білім алуын қалады. Үйде білім алғаннан кейін Росс Теннесси штатының оңтүстік-шығысында чероки балалары үшін екі мектеп ашқан преподобный Гидеон Блэкберннің басшылығымен жоғары білім алды. Сабақтар ағылшын тілінде өтіліп, студенттердің көп бөлігі Росс сияқты аралас нәсілділер еді. Жас Росс Теннесси штатының Кингстон қаласына жақын орналасқан Саут-Вест-Пойнт академиясында білімін аяқтады.

Джон Росстің екі мәдениеттілігі

Росстың Солтүстік Америка Құрама Штаттары мен Канададағы басқа да екі мәдениеттің өкілдерінің өмірі. Көптеген шероки халқы XVIII ғасырда шотланд саудагерлерімен некелесіп, араласты. Солтүстік Америкадағы шотланд және ағылшын тері саудагерлері әдетте жоғары әлеуметтік және қаржылық жағдайы бар, беделді үнді қыздарына үйленген адамдар болатын. Екі тарап та мұны стратегиялық одақ деп есептеді, бұл үндістер мен саудагерлерге тиімді болды. Олар балаларын екі мәдениетті және көп тілді ортада тәрбиеледі. Екі мәдениетті балалар көбінесе үйленді және саяси және экономикалық жағынан қоғамда жоғары мәртебеге ие болды.

Отбасылық өмір

Джон Росс екі әйелден өмір сүрді және бірнеше баласы болды. Ол 1812 немесе 1813 жылы жесір Елизавета "Квати" (Браун) Хенлиге (1791–1839) үйленді. Ол 1791 жылы туған чероки әйелі болды және алғашқы некесінен бір баласы болған. Оның қайтыс болған күйеуі Роберт Хенли 1812 жылғы соғыс кезінде қаза тапқан болуы мүмкін. Квати Росс 1839 жылы Арканзас штатында, "Көз жасы жолы" барысында қайтыс болды. Одан кейін оның Джеймс Макдональд Росс (1814–1864), Уильям Аллен Росс (1817–1891), Джейн Росс Мейгс Нейв (1821–1894), Силас Дин Росс (1829–1872) және Джордж Вашингтон Росс (1830–1870) атты балалары қалды. Джон Росс 1844 жылы Мэри Стейплерге (1826–1865) қайта үйленді, ол одан бір жылдай кейін қайтыс болды. Олардың қалған балалары – Энни Брайан Росс Добсон (1845–1876) және Джон Росс кіші (1847–1905).

Үндістандық агент

Жиырма жасында білімін аяқтаған және екі тілді білетін Росс батыс чероки тайпасының АҚШ үкіметтік өкілі болып тағайындалды және олардың жеріне (қазіргі Арканзас штатына) жіберілді. 1812 жылғы соғыс кезінде ол чероки полкінде адъютант қызметін атқарды. Ол генерал Эндрю Джексонмен бірге британдықтармен одақтас болған үстіңгі крик тайпасының «Қызыл таяқтар» деп аталған соғысшыларына қарсы Атқыштар бұрылысы шайқасында күресті. Олар төменгі крик тайпасының ассимиляцияға ұмтылысына қарсы тұрған дәстүрлі адамдар еді. Ал төменгі крик тайпасы еуропалық американдықтармен жақын қарым-қатынаста болып, олардың әдеттерін қабылдаған.

Бизнесмен және Чаттануганың негізін қалаушы

Росс чероки тайпасының ең байларының біріне айналған бірқатар кәсіптік жобаларды бастады. Ол байлығының көп бөлігін Теннесси штатында темекі өсіруден тапқан; ол маңызды тауарлық дақыл болды. Ол 20 африка-американдық құлды темекіні өсіру және өңдеу үшін пайдаланды, бұл еңбекке көп күш жұмысы қажет болған. 1816 жылы ол Росс Лэндингті (Ross's Landing) құрды, онда паромдық өткел болды. 1830 жылдары чероки тайпасы Үндістан аумағына күштеп көшірілгеннен кейін, еуропалық-американдық қоныс салушылар Росс Лэндингтің атын Чаттануга (Chattanooga) деп өзгертті. Сонымен қатар, Росс сауда фирмасы мен қойма ашты. Жалпы, ол жылына 1000 доллардан астам табыс тапты (қазіргі шарттармен). Теннессидегі ақ қоныс салушылардың қысымымен көптеген чероки тайпасының өкілдері Солтүстік-Шығыс Джорджияға көшіп кетті. 1827 жылы Росс чероки тайпасының астанасы Нью-Эхотаға (New Echota) жақын болу үшін Джорджия штатының Рим қаласына көшіп барды. Римде Росс Куса өзенінің бастауында, көрнекті және бай чероки көшбасшысы Майор Ридждің (Major Ridge) үйіне жақын жерде паром қызметін ұйымдастырды. 1836 жылдың желтоқсанына қарай Россқа тиесілі мүлік 23 665 долларға бағаланды (1836 жылғы 23 665 доллар бүгінгі күнгі шамамен <есептелген сома> тең). Ол чероки тайпасының ең бай бес адамының бірі саналды.

Саяси тәжірибе

1811-1827 жылдар аралығында Росс АҚШ-пен келіссөздер жүргізуді және ұлттық үкіметті басқаруға қажетті басшылық дағдыларды қалай игеруге болатынын үйренді. 1814 жылдан кейін Росс Чероки заң шығарушысы және дипломаты ретінде өркендеді, бұл процесте Басты басшы Пэткиллер, Басты басшының көмекшісі Чарльз Р. Хикс, Чероки ұлтының тәжірибелі мемлекет қайраткері Кейси Холмс, сондай-ақ оның руының әйелдер ақсақалдары қолдау көрсетті. 1813 жылға қарай АҚШ-пен қарым-қатынас күрделенгендіктен, Пэткиллер сияқты ескі басшылар Чероки мүдделерін тиімді қорғай алмады. Росс өркендегені Чероки басшыларының өздерін ұсыну үшін білімді, ағылшын тілін білетін басшылардың маңыздылығын мойындағанын көрсетті. Пэткиллер мен Хикс екеуі де Россқа білім берді, ол олардың хатшысы болып жұмыс істеді және ұлттың барлық қаржылық және саяси мәселелерімен айналысты. Олар оны сонымен қатар Чероки дәстүріне де терең бойладырды. Хикс Россқа жолдаған бірқатар хаттарында белгілі Чероки дәстүрлерін баяндады. 1816 жылы бас кеңес Росске Вашингтон қаласындағы американдық басшыларға алғашқы делегацияға қатысуға жол берді. 1816 жылғы делегацияның міндеті – ұлттық шекаралар, жер иелігі және, әсіресе Джорджиядағы Чероки жерлеріне ақ адамдардың енуі сияқты өте сезімтал мәселелерді шешу болды. Росс ғана ағылшын тілін еркін білгендіктен, ол орталық тұлғаға айналды, бірақ Чероки қоғамы дәстүрлі түрде тәжірибелі басшыларды жоғары бағалады. 1817 жылдың қараша айында Чероки Ұлттық Кеңес құрды. Росс он үш мүшеден тұратын осы органға сайланды, мүшелердің әрқайсысы екі жылдық мерзімге тағайындалды. Ұлттық Кеңес генерал Эндрю Джексон Чероки халқының азшылық топтарын ұсынушы шағын топтармен екі келісім жасағаннан кейін Черокидің саяси билігін консолидациялау мақсатымен құрылды. Ұлттық Кеңеске мүше болу Росске Черокидің билік ететін элитасының қатарына кіруге мүмкіндік берді. Осы кеңестің көпшілігі бай, аралас нәсілді және ағылшын тілінде сөйлейтін адамдардан тұрды. Көптеген Чероки халқы әлі де тек Чероки тілінде сөйледі.

Ұлттық комитеттің төрағасы

1818 жылғы қарашада Росс Ұлттық комитеттің президенті болды және 1827 жылға дейін осы лауазымды сақтап қалды. Кеңес Россті осы басшылық қызметке таңдады, себебі ол американдықтардың чероки жерлерін беру туралы талаптарын тикелей қабылдамауға қажетті дипломатиялық шеберлікке ие деп сенді. Ол көп ұзамай Джозеф Макминннің 200 000 АҚШ доллары тұратын ұсынысынан бас тартты, бұл ұсыныс черокилердің Миссисипиден батысқа өз еркімен көшуіне байланысты болған. 1819 жылы Кеңес Росс басқаратын делегацияны Вашингтон қаласына жіберді. Ол одан да жауапкершілігі зор басшылық рөлді атқарды. Делегация 1817 жылғы шарттың шарттарын нақтылауды ұсынды – берілген жерлердің аумағын шектеу және черокилердің қалған жерлерге құқығын анықтау мақсатында. Соғыс министрі Джон Кэлхун Росске Теннесси және Джорджия штаттарындағы кең аумақты жерлерді беруге қысым жасады. Ол бас тартқанмен, АҚШ үкіметінің қысымы күшейе берді. 1822 жылғы қазан айында Кэлхун черокилерден 1802 жылғы келісім бойынша АҚШ-тың міндеттемелерін орындау үшін Грузия талап еткен жерлерін қайтаруды сұрады. Кэлхунның ұсынысына жауап беру алдында Росс чероки халқының пікірін білуге тырысты. Олар жерді одан әрі беруге бірауыздан қарсы болды. 1824 жылғы қаңтарда Росс черокилердің жерлерін қорғау үшін Вашингтонға сапар шекті. Кэлхун чероки делегациясына екі нұсқа ұсынды: жерлеріне құқықтарынан бас тартып батысқа көшу немесе ұлттық егемендігінен айырылып, АҚШ азаматы болу. Кэлхунның талабын қабылдамай, Росс 1824 жылғы 15 сәуірде Конгреске чероки халқының мүддесі үшін тікелей үндеу жасады. Бұл үнді халқы мен АҚШ үкіметі арасындағы дәстүрлі қарым-қатынасты түбірінен өзгертті. Бұрын ешбір үнді халқы Конгреске шағымдану үшін тікелей үндеу жасаған емес. Росс жазған хаттарда бұрынғы мойынсұнушы үнділердің өтініштерінің орнына, нық тұрған қорғаушылардың үні естілді. Росс заңдық жауапкершілік және ақ адамдардың мәселелері бойынша да күрделі аргументтер келтіре алды. Вашингтондағы кейбір саясаткерлер Росс басшылығының әкелген өзгерісін мойындады. Болашақ президент Джон Куинси Адамс: "[Онда] үнділердің сөздері аз болды, ал алғашқы кездесуде сол басшының айтқан сөздерінен гөрі, ақсүйектердің жалпы сөйлеу стилі көбірек естілді" деп жазды. Адамс Росске "делегацияның жазушысы" деп баға берді және "олар Грузия делегациясына қарсы жазбаша пікір таласын үлкен артықшылықпен жүргізді" деп атап өтті.

Чероки халқының басты басшысы

1827 жылдың қаңтар айында чероки тайпасының бас басшысы және соңғы мұрагерлік басшысы Паткиллер, ал екі аптадан кейін Росс ұстазы Чарльз Р. Хикс қайтыс болды. Ұлттық комитеттің төрағасы Росс және Ұлттық кеңестің спикері майор Ридж тайпаның істеріне жауапты болды. 1827 жылдың 23 ақпанында чероки агенті полковник Хью Монтгомериге жазған хатында Росс Хикс қайтысымен бірге "Ұлттың" барлық мемлекеттік ісіне жауапкершілікті өз мойнына алғанын жазды. Чарльз Хикс інісі Уильям тұрақты басшы сайланғанға дейін уақытша басшы болып қызмет етті. Уильям Хикс ағасының орнын мұрагерлікпен алуға құқылы екенін білгенімен, тайпаға өзінің қабілетімен әсер ете алмады. Көптеген адамдар сол жылы Росс емес, Хикс тайпаның барлық күнделікті істерін басқарғанын білді. 1828 жылдың 17 қазанында чероки тайпасы Джон Росты бас басшы етіп сайлады. 1820 жылдары Чероки кеңесі АҚШ үкіметінен үлгі алып, екі палаталы ұлттық үкімет құруға қатысты бірқатар заңдар қабылдады. 1822 жылы олар үш тармақты үкімет құруды аяқтады, соның ішінде Чероки Жоғарғы сотын құрды. 1827 жылдың мамырында Росс жиырма төрт мүшеден тұратын конституциялық комитетке сайланды. Ол конституцияны жобалады, онда бас басшы, бас басшылар кеңесі және Ұлттық комитет болды, олар бірлесіп Чероки ұлтының Бас кеңесін – конституциялық республиканы құрады. Конституция 1827 жылдың қазанында бекітілгенімен, ол 1828 жылдың қазанына дейін күшіне енбеді, сол кезде Росс бас басшы болып сайланды. Ол бірнеше рет қайта сайланып, 1866 жылы қайтыс болғанға дейін осы лауазымда болды. Ол халықтың үштен төртін құрайтын таза қанды және аралас қанды адамдардың арасында өте танымал болды. 1829 жылдың 19 желтоқсанында Джорджия заң шығарушы органы Чероки ұлтын қатты шектеген бірқатар заңдарды қабылдады: олар чероки тайпасының иелігіндегі кең аумақты тәркіледі, тәркіленген аумақта чероки заңдарын жойды, Грузияда чероки үкіметінің кездесулерін тыйым салды, үндістер мен ақтар арасындағы келісімдерді екі ақ куә болмаса жарамсыз деп жариялады, үндістерге сотта ақ адамға қарсы куәлік беруден тыйым салды және чероки тайпасына өздерінің жерлерінде алтын іздеуге тыйым салды. Заңдар 1830 жылдың 1 маусымында күшіне енді. Бұл шаралар чероки тайпасын көшіп кетуге мәжбүрлеу үшін жасалды. 1830 жылдың мамырында Конгресс Джексонның көшіру саясатын қолдады және "Үндістерді көшіру туралы" заңды қабылдады. Джексон 23 мамырда заңға қол қойды. Ол президентке Миссисипи өзенінен батысқа жерлерді бөліп, оларды оңтүстік-шығыстағы үндістердің жерлерімен алмастыруға рұқсат берді. 1830 жылдың жазында Джексон чероки, чикасо, чокто және крик тайпаларын өздерінің отанынан кетуді қабылдайтын жеке келісімдерге қол қоюға шақырды. Чероки тайпасы Джексон ұсынған Нэшвиллдегі кездесуге қатысудан бас тартты. Басқа тайпалар Джексонның талаптарына қол қойды. Росс пен чероки делегациясы атқарушы билік пен Конгресспен келісімдер арқылы чероки жерлерін қорғауға тырысқанда, Росс чероки құқықтарын АҚШ соттары арқылы қорғаудың радикалды қадамын жасады. 1830 жылдың маусымында сенаторлар Вебстер мен Фрелингуйзеннің ықпалымен чероки делегациясы Монро және Адамс әкімшілігінің АҚШ бас прокуроры Уильям Виртті АҚШ Жоғарғы сотында чероки құқықтарын қорғау үшін таңдады. Вирт чероки тайпасы атынан екі іс қозғады: "Чероки ұлты Грузияға қарсы" және "Вурчестер Грузияға қарсы". "Чероки ұлты Грузияға қарсы" ісінде бас судья Джон Маршалл чероки тайпасының тәуелсіз мемлекет екенін мойындады, былай деді: "Чероки тайпасы мемлекет ретінде, өзгелерден бөлінген, өз істерін басқаруға және өзін басқаруға қабілетті саяси қоғам ретінде судьялардың көпшілігінің пікірінше, толыққанды табысқа жетті". Бірақ ол президент Джексонды чероки тайпасын Грузия заңдарынан қорғайтын шаралар қабылдауға мәжбүрлемеді, өйткені АҚШ Жоғарғы сотының тайпа мүшесі болып табынған іс бойынша бастапқы құзыры жоқ екенін анықтады. 1832 жылы Жоғарғы сот федералды үкімет пен чероки тайпасының қарым-қатынасын одан әрі анықтады. "Вурчестер Грузияға қарсы" ісінде сот Грузияның өз заңдарын чероки тайпасына таратуға құқығы жоқ екенін анықтады, өйткені бұл федералды үкіметтің құзырына жатады. Маршалл былай деді: "Грузияның әрекеттері АҚШ Конституциясына, заңдарына және келісімдеріне қайшы келеді. Олар АҚШ пен чероки тайпасы арасындағы қарым-қатынастарға күшпен араласады, оны реттеу, Конституциямыздың бекітілген қағидаларына сәйкес, тек Одақ үкіметінің ғана құзырында". Чероки тайпасы Грузия үкіметінің заңдарына қарсы тұруға құқылы екені және олар осыны істеуге ынталандырылды. Сот чероки тайпасының федералды үкіметке тәуелді екенін, қорғаушы мемлекет сияқты, бірақ бәрібір тәуелсіз ұйым екенін сақтады. Бірақ "Үндістерді көшіру туралы" заң сияқты федералды заңнама іс-қимылдың барлық мәселесін шешу үшін федералды үкіметтің заңдық билігін жүзеге асырғанда дау мән-жайсыз болды. Бұл шешімдер Джексонды саяси жағдайынан ұятқа қалдырды, өйткені вигтер бұл мәселені 1832 жылғы сайлауда пайдалануға тырысты. Олар көбінесе Джексонның бұрынғы пікірін қолдады, "үнді мәселесі" федералды үкімет тарапынан, емес жергілікті билік тарапынан шешілуі керек. Сонымен қатар, чероки тайпасы қаржылық қиындықтарға тап болды. АҚШ үкіметі бұрынғы жерлерді беру үшін келісілген 6000 долларлық (қазіргі ақшамен шамамен...) жылдық төлемді тоқтатты, Грузия чероки жерлеріндегі алтын кеніштерінен түсетін табысты тоқтатты және чероки тайпасының федералды үкіметтен кредит алуға жасаған өтініші 1831 жылдың ақпанында қабылданбады. Росс үлкен қиындықпен (және жеке қайырымдылықтармен) чероки тайпасының сот шығындарын төледі.

Ридж партиясының қарсылығы

1832 жылдың мамыр айында өткен кездесуде Жоғарғы Сот судьясы Джон Маклин чероки делегациясымен сөйлесіп, олардың жағдайы туралы өз пікірін білдірді. Маклиннің кеңесі – "ұлтқа барлық жерлері үшін толық меншік құқығында патент алып, Конгресте делегаты бар аумақ болу, бірақ заң шығару және барлық лауазымдарға тағайындау құқығын өзінде сақтап қалу" болатын. Ол Россқа өз көзқарасын түсіндіретін хат жіберуге келісті. Росс мұны сатқындық деп санап, қатты ашуланды. Маклиннің кеңесі чероки басшылығындағы жікке бөлінуге себеп болды, Джон Ридж мен Элиас Будино Росс басшылығына күмәндана бастады. Джон Ридж 1832 жылдың қазан айында өткен ұлттық кеңесте президент Джексонмен көшіру туралы келісімді талқылау үшін Вашингтонға делегация жіберу туралы ұсыныс енгізді. Кеңес Ридждің ұсынысын қабылдамады, орнына Джозеф Ванн, Джон Болдридж, Ричард Тейлор және Джон Росс черокиді өкілдік етуге таңдалды. 1833 жылдың ақпан айында Ридж Россқа сол айда Вашингтонға жіберілген делегация Джексонмен келіссөздер бастауы керек екенін жазды. Ридж бен Росстың әлемге қарама-қайшы көзқарасы болған жоқ; екеуі де черокилер грузиннің чероки жерін басып алуына қарсы тұра алмайды деп сенді. Алайда Ридж Росс Джексонның Грузия, Алабама және Теннессидегі барлық жерлері үшін черокиге 3 миллион доллар төлеу туралы ұсынысын қарастырудан бас тартқанына ашуланды. Осы жағдайда Росс 1834 жылдың наурыз айында Вашингтонға делегация басшылығымен көшірудің баламаларын келісуге тырысты. Росс бірнеше ұсыныс жасады; алайда чероки ұлты Росс жасаған жоспарлардың ешқайсысын мақұлдамаған болуы мүмкін, сондай-ақ Джексонның көшіруден басқа келісімге келісетініне үміттенудің қиындығы бар еді. Бұл ұсыныстар, сонымен қатар ұзақ құрлықтық сапар, Росс стратегиясының көшіру туралы келіссөздерді белгісіз мерзімге дейін ұзартуға бағытталғанын көрсетті. Келесі президент бұл мәселеге оң көзбен қарауы мүмкін деген үміт болды. Росс стратегиясы кемшіліктері бар болды, себебі ол АҚШ-тың азшылық топпен келісім жасауына мүмкіндік беретін. 1834 жылдың 29 мамырында Росс Джон Х. Итоннан хабар алды, онда майор Ридж, Джон Ридж, Элиас Будино және Росс інісі Эндрю, бірлесіп «Ридж партиясы» немесе «Келісім партиясы» деп аталатын жаңа делегация Вашингтонға келгенін білдірді. Екі тарап та татуласуға тырысты, бірақ 1834 жылдың қазанына дейін келісімге келе алмады. 1835 жылдың қаңтарында фракциялар тағы да Вашингтонға келді. Ридж партиясының ықпалымен Росс 1835 жылдың 25 ақпанында Миссисипи өзенінен шығысқа орналасқан чероки жерлерін Миссисипи өзенінен батысқа орналасқан жерлерге айырбастауға келісті, 20 миллион доллар (~ ) доллар талап етті. Ол бұл мәселені Бас Кеңестің шарттарды қабылдауына байланысты етті.

Жаңа Эхота келісім-шарты және "Айқыр жол"

Соғыс министрі Льюис Касс мұның тағы бір жылға дейін көшіру мәселесін кешіктіру үшін жасалған амал деп ойлады және Джон Риджбен келісімге қол қоюмен қорқытты. 1835 жылдың 7 қарашасында Росс пен оның қонағы Джон Говард Пэйн, Теннесси штатының Брэдли округіндегі Флинт-Спрингс үйінен Джорджия күзетшілері тарапынан тұтқындалып, Джорджия штатының Спринг-Плейс қаласына жеткізілді, онда олар түрмеге қамалған. 1835 жылдың 29 желтоқсанында Келісім жасаушылар партиясы АҚШ-пен Жаңа Эхота шартына қол қойды. Көптеген черокилар қол қойғандардың өкілетті емес деп есептеді. Алайда Росс оның күшіне енуін тоқтата алмады. Президент Мартин Ван Бюреннің бұйрығымен генерал Винфилд Скотт пен 7000 федералды әскер 1838 жылға дейін Үнді аумағына көшпеген черокиларды күштеп көшірді. Бұл күштеп көшіру «Көз жасының жолы» деп аталды. Жеңіліске мойын бұйырған Росс генерал Скоттты көшіру процесінің көп бөлігін қадағалауға рұқсат сұрады. Куэти 1839 жылдың 1 ақпанында Арканзас өзенінде, Литтл-Рокқа жақын жерде, күйеуіне тиесілі кемеде пневмониядан қайтыс болды. Бұрынғы солдат Джон Бернетттің 52 жыл өткен соң жазған хатынан тараған халық арасындағы кең таралған аңыз бойынша, Куэти суықтан жылап тұрған балаға пальтосын бергеннен кейін ауырып қалған. Дегенмен, бұл мәлімдемені қолдайтын ешқандай дәлел жоқ. Куэти бастапқыда Литтл-Рок қалалық зиратына жерленген, кейін оның сүйектері Маунт Холли зиратына көшірілді. Будиноның інісі Стэнд Ватиге де шабуыл жасалды, бірақ ол аман қалды. Қастандық жасағандардың есімдері жұртшылыққа жарияланбады және сотқа тартылмады. Форт Гибсонның қолбасшысы генерал Мэтью Арбакл олардың кім екенін білетінін, бірақ оларды тұтқындауға тырыспағанын мәлімдеді. Кейбір черокилар, әсіресе келісім жасаушылар партиясына байланысты адамдар, бас сақшы Джон Росс кісі өлтірулер туралы бұрыннан білгенін айтты. Көп жылдардан кейін Росс бас бастығының ұлы Аллен мұның рас емес екенін жазды. Алленнің хаты Оклахома штатының тарихи қоғамында сақталады. Одан кейін екі фракция арасында зорлық-зомбылық жылдары жалғасты. Аумақ үшін күрес және Росске тиесілі жеке байлыққа байланысты дау-жанжалдардың салдарынан черокилардың белсенді аз бөлігі мен Вашингтондағы саяси көшбасшылар Россті диктаторлық, ашкөз және «Чероки ұлтын алдауға тырысқан аристократтық көшбасшы» деп санады. Росс Вашингтонда ықпалды жақтастарына ие болды, оның ішінде Үнді істері жөніндегі комиссар Томас Л. Маккенни (1824–1830). Ол Россті Чероки ұлтының әкесі, «өз халқын туған жерінен жаңа елге, жабайылықтан өркениетке бастап әкелген Мұса» деп сипаттады.

Қайта үйлену

Джон Росс 1841 жылы Томас МакКенни арқылы Делавэр штатындағы Брэндивайн Спрингс қаласындағы Стейплер отбасымен танысты. Росс, саудагер және жесір Джон Стейплермен көптеген ортақ қызығушылықтарға ие болды. Оның үлкен қызы Сара кіші бауырларын күтіп, Росспен дос болды. Бірақ, оның кіші қарындасы Мэри Брайан Стейплер Россқа шын ниетпен ғашық болып, 1844 жылдың мамырында романтикалық қарым-қатынас бастады. Росс Үндістан аумағына қайтуға уақыты жеткенде, олардың өзара махаббаты пісіп жетілді. Олар 1844 жылдың 2 қыркүйегінде Филадельфияда неке қиды.

Америка Азаматтық соғысы

Азамат соғысы чероки халқын екіге бөлді. Бастапқыда көпшілігі құл иеліктерін қорғаған Конфедерацияны қолдады. Конфедерацияға қосылу АҚШ-пен черокилердің бұрынғы келісімдерін жоққа шығаруы мүмкін деген қорқынышпен Росс халқын қақтығыста бейтарап болуға көндіруге тырысты, бірақ ақырында көпшілігі тарап таңдады. Толыққанды черокилер АҚШ-пен қарым-қатынасты сақтауды жақтады. Бұл топқа екі мыңнан астам мүшесі бар салтшыл және аболиционисттік Китууах қоғамы кірді. Бұл қоғамның мүшелерін сырттан "Шиналар" деп атады, себебі олар көйлектерінде қиылысқан екі шынадан тұратын белгіні тағайын еткен. Росс чероки ұлтының бейтараптығын сақтауды жақтады. Бірақ бұл күшті аргумент болған жоқ. 1861 жылғы 21 тамыздағы бас жиналыста Росс сөзін тайпалық және үндістер арасындағы бірлік мүддесі үшін Америка Конфедеративтік Штаттарымен одақтасуға келісу уақыты келді деп жариялап аяқтады. Жақсы қаруланған араласқан черокилердің көпшілігі, әсіресе байлар, олардың ішінде Стенд Уати бастағандар, Конфедерацияны қолдады. Дәстүрлілер және құлдыққа қарсы болған черокилер Одаққа адал болды. Дегенмен, черокилердің көпшілігі жаңа келісімнің мәнін толық түсінбеген болуы мүмкін. Росс президент Линкольнмен кездесу үшін Вашингтонға кеткеннен кейін, дәстүрлі черокилер Росс жақтасы Томас Пеггтің Бас директор міндетін атқарушы болып сайлануына көмектесті. Росс ұлдарының үш немесе төртәүі Одақ үшін күресті. Алайда, Росс немересі Джон Дрю Конфедерация армиясының 1-ші чероки атқыштар полкінің полковнигі болды. Дрю полкінің көпшілігі кейіннен басқа үндістерді өлтіруге берілген Конфедерация бұйрығын орындамай, екі рет дезертирлік жасады. Солтүстік фракциясының көптеген көшбасшылары, Росс бастаған, соғыс аяқталғанға дейін Форт Ливенвортқа (Канзас штаты) көшті. 1863 жылға қарай, көптеген чероки сайлаушыларының Канзас пен Техасқа қашуы Конфедерациялық келісім партиясына Стенд Уатиді оларсыз Бас директор етіп сайлауға мүмкіндік берді. Ұлттық Кеңес мүшелері сайлауды жарамсыз деп жариялады. Сол күзде Уати Росс үйіне, Роуз Коттеджге шабуыл жасады. Үй тоналып, өртелді. Росс барлық мүлкін жоғалтты. Росс қызы Джейн мен күйеуі Эндрю Нейв сол кезде Роуз Коттеджде тұрды. Нейв атылып өлтірілді. Уатидің әйелінің араласуы ғана Росс туыстарының тағы өлтірілуіне жол бермеді. Росс ұлының үлкені Джеймс, Парк-Хиллде азық-түлік іздеуге барғанда тұтқындалып, Конфедерация түрмесіне жіберілді, онда қайтыс болды. Росс әйелі Мэри мен балаларын Филадельфияға әкелді, сонда ол отбасын көре алатын болды. Росс Вашингтонға қайтып оралды, онда президент Линкольнмен және басқа да қолдаушылармен нәтижесіз кездесу өткізді. Соғыстан кейін черокилердің екі фракциясы АҚШ үкіметінің Оңтүстік келісім комиссиясымен жеке келіссөздер жүргізуге тырысты. Үндістер ісі жөніндегі комиссар Деннис Н. Кули Стенд Уати мен Элиас Корнелиус Будиноттың Росс чероки халқын шын мәнінде өкілдік етпейтін диктатор екендігі туралы айыптауларына сене бастады. Денсаулығы нашарлап бара жатқан болса да, Росс 1865 жылғы 9 қарашада президент Эндрю Джонсонмен кездесу үшін Парк-Хиллден кетті. Джонсон Кулиге черокилермен келіссөздерді қайта ашуды және тек Джон Росс басқаратын Одақ жақтастарымен ғана кездесуді тапсырды. Росс 1866 жылғы 1 тамызда Вашингтон қаласында, федералды үкіметпен соңғы келісімді келіссөздер жүргізу кезінде қайтыс болды. Алайда Росс Джонсонды Кули жақтаған аса қатал келісім нұсқасын қабылдамауға көндірді.

Өлім және мұра

Бастапқыда Росс екінші әйелі Мэридің қасында Уилмингтон қаласындағы және Делавэр штатының Уилмингтон қаласындағы Брэндивайн зиратында жерленген. Бірнеше ай өткен соң, Чероки ұлты оның мәйітін Индиан территориясындағы Парк-Хиллдегі Росс зиратына (қазіргі Чероки округі, Оклахома) қайтарып берді. Джон Росстың шөбересінің шөбересі Мэри Г. Росс (9 тамыз 1908 - 29 сәуір 2008) – алғашқы американдық үнді әйел инженер. Ол әлемді ғарыш саяхаттары дәуіріне бастап, ғарыш ғасырының ең белгілі ғылымкерлерінің біріне айналды. Джон Росстың ұрпағы, атмосфера ғылымының маманы Робби Худ 2017 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін Ұлттық мұхиттық және атмосфералық басқару басқармасының пилотсыз ұшқышсыз жүйелер (UAS) бөлімін басқарды.

Атаулар мен ескерткіштер

Чаттануга қаласы Маркет-стрит көпірін Росс атымен атады, ал Росс бюсті Гамильтон округі сотының солтүстік жағында орналасқан. Теннесси штатының шекарасынан оңтүстікке қарай орналасқан Джорджия штатының Россвилл қаласы Росс есімімен аталған. Онда оның бұрынғы үйі, Джон Росс үйі орналасқан, ол 1830 жылдан 1838 жылға дейін, мемлекет оның Куза өзені маңындағы жерлерін тартып алғанға дейін онда тұрған. Чаттануга аймағында сақталған ең көне үйлердің бірі ретінде, ол Ұлттық тарихи ескерткіш мәртебесіне ие. Оклахома штатының Парк-Хилл қаласында Росс зиратының батысындағы бұрынғы мектеп ғимаратында Джон Росс мұражайы ашылған. Ұлттық радио тілшісі Стив Инскип АҚШ-тың 20 долларлық банкнотасында Джон Росс пен Эндрю Джексонның суреттерін бейнелеуді ұсынды, бұл "біздің демократиялық тәжірибемізді көрсетеді" деді.

Сахна мен экран

Джон Росс 1971 жылы NET Playhouse-тің "Trail of Tears" ("Көз жасының жолы") атты эпизодында Джонни Кэшпен сомдалды. Джон Росс өмірі мен "Көз жасының жолы" оқиғасы Рик Бернстің "Америкалық тәжірибе" деректі фильмінің үшінші бөлімінде ("Біз қаламыз", 2009) көрсетілді, оны PBS арнасы онлайн көрсетіп, қолжетімді етті. Джон Росс – 1950 жылдан бері Солтүстік Каролина штатының Черки қаласында қойылатын ашық аспан астындағы драманың кейіпкері.

Негізгі дереккөздер

Дейл, Эдвардс Эверетт. «Чероки кавалері»; Ридж, Уати және Будинот отбасының хаттары арқылы баяндалған чероки тарихының қырық жылы. Норман, Оклахома университетінің баспасы, 1939. МакКенни, Томас Лорейн. Солтүстік Американың үнді тайпалары, бас басшылардың өмірбаяндық очерктері мен әңгімелері. Тотова, Нью-Джерси: Роуман және Литтлфилд, 1972. Росс, Джон. Басшы Джон Росс атынан шыққан құжаттар. Норман: Оклахома университетінің баспасы, 1985.

Екіншілік көздер

Геринг, Фред О. Діни қызметкерлер мен жауынгерлер: Чероки саясатының әлеуметтік құрылымдары XVIII ғасырда. Менша, Висконсин, 1962 жыл. Хикс, Брайан. Батып бара жатқан күнге қарай: Джон Росс, черокилер және Көз жасының жолы. Нью-Йорк: "Атлантик Маунтли Пресс", 2011 жыл. Инскип, Стив. Джексонланд: Президент Эндрю Джексон, чероки басшысы Джон Росс және Ұлы американдық жерге жасалған талап. Пингвин Пресс, 2015 жыл. Ланггут, А. Дж. Батысқа қарай жетеледі: Эндрю Джексон және Азамат соғысына дейінгі Көз жасының жолы. Нью-Йорк, Саймон және Шустер, 2010 жыл. Маклауглин, Уильям Г. Черокилер мен миссионерлер, 1789–1839 ж. Нью-Хейвен: Йель университетінің баспасы, 1984 жыл. Моултон, Гэри И. Джон Росс, чероки басшысы. Афина: Джорджия университетінің баспасы, 1978 жыл. Пруча, Фрэнсис Пол. Ұлы әке: АҚШ үкіметі және американдық индейлер I. Линкольн: Небраска университетінің баспасы, 1984 жыл. Смит, Дэниел Блейк. Америкалық сатқындық: Чероки патриоттары және Көз жасының жолы. 2011 жыл. Генри Холт және компания. Нью-Йорк. Уикс, У. Дейл. Чероки азаматтық жауынгері: Басшы Джон Росс және тайпалық тәуелсіздік үшін күрес (Оклахома университетінің баспасы, 2023) онлайн кітап шолуы. Уильямс, Дэвид. Джорджиядағы алтын асығысы: жиырма тоғызыншылар, черокилер және алтын қызуы. Колумбия: Оңтүстік Каролина университетінің баспасы, 1993 жыл. Вудвард, Грейс Стил. Черокилер. Оклахома университетінің баспасы, 1963 жыл.