Ирландия бас хатшысы (1566-1922): британдық басқарудағы маңызды лауазым. Үкіметтік міндеттерді атқарды, Ирландияны басқарды. Тарихы мен рөлі туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирландиядағы британдық әкімшілікте маңызды саяси лауазым (1566–1922)
Important political office in the British administration of Ireland (1566–1922)
Ирландияның бас хатшысы Ирландиядағы британдық әкімшіліктегі маңызды саяси лауазым болды. Атақты түрде Лорд-лейтенантқа бағынышты және ресми түрде «Лорд-лейтенанттың бас хатшысы» деп аталған, 19-шы ғасырдың басынан британдық биліктің аяқталуына дейін ол Ирландияны басқаруға жауапты үкіметтік министр болды, шамамен Мемлекеттік хатшының рөлімен тең, мысалы, Шотландияның Мемлекеттік хатшысы сияқты. Көбінесе Британ кабинетінде Лорд-лейтенант емес, бас хатшы отыратын. Бас хатшы 1872 жылы құрылған Ирландияның жергілікті басқару кеңесінің төрағасы болды. Ирландияның көп бөлігіндегі британдық билік Ирландияның тәуелсіздік соғысының нәтижесінде аяқталды, бұл Ирландия еркін мемлекетінің құрылуымен аяқталды. Осының салдарынан бас хатшы лауазымы, сондай-ақ Лорд-лейтенант лауазымы жойылды. Ирландия еркін мемлекеті мен Солтүстік Ирландиядағы атқарушы билік жауапкершілігі тиісінше Атқарушы кеңестің төрағасына (яғни премьер-министрге) және Солтүстік Ирландияның премьер-министріне берілді.
The Chief Secretary for Ireland was a key political office in the British administration in Ireland. Nominally subordinate to the Lord Lieutenant, and officially the "Chief Secretary to the Lord Lieutenant", from the early 19th century until the end of British rule he was effectively the government minister with responsibility for governing Ireland, roughly equivalent to the role of a Secretary of State, such as the similar role of Secretary of State for Scotland. Usually it was the Chief Secretary, rather than the Lord Lieutenant, who sat in the British Cabinet. The Chief Secretary was ex officio President of the Local Government Board for Ireland from its creation in 1872. British rule over much of Ireland came to an end as the result of the Irish War of Independence, which culminated in the establishment of the Irish Free State. In consequence the office of Chief Secretary was abolished, as well as that of Lord Lieutenant. Executive responsibility within the Irish Free State and Northern Ireland was effectively transferred to the President of the Executive Council (i. e. the prime minister) and the Prime Minister of Northern Ireland respectively.
Кеңсе тарихы
Дублин қамалындағы Лорд-лейтенанттың үстемдік орны Ирландия Корольдігінің британдық басқаруының тарихының көп бөлігінде орталық рөл атқарды. Әсіресе Пойнингс заңы Ирландия Парламентінің тәуелсіз заң шығару құқығын жоққа шығарды, ал Король атқарушы билікті Ирландия Парламентіне есеп беретін министрлердің емес, Лорд-лейтенанттың және оның тағайындаған адамдарының қолында сақтап қалды. 1560 жылы Англия мен Ирландия королевасы Елизавета I Суссекс графына Дублиннің Джон Челлонерін Ирландияның Мемлекеттік хатшысы етіп тағайындауды бұйырды, "өйткені қазіргі уақытта біздің Кеңесіміздің хатшысы тағайындалмаған, және біздің патшалығымызда біздің істеріміз үшін біздің хатшымыз болу біздің беделімізге лайық деп есептейміз". Мемлекеттік хатшыны тағайындау Ирландияның басқаруын жақсартуға, сондай-ақ Лорд-лейтенантты бақылауда ұстауға бағытталған. Ирландияның Мемлекеттік хатшысы мен Бас хатшы лауазымдары бастапқыда ерекшеленді, Томас Пелхам 1796 жылы екі лауазымды бірдей атқаруға тағайындалған алғашқы адам болды. Уақыт өте келе Бас хатшы лауазымының маңызы артты, әсіресе Ирландия Парламентінің Палатасында Үкіметтің заңнамалық жұмыстарын басқарудағы рөліне байланысты, ол депутат ретінде Парламентте отырды. Ирландия басқаруы Парламентке есеп бермесе де, заңның қабылдануын қамтамасыз ету үшін оны басқаруға және оған ықпал етуге тиіс болды. Бас хатшы Виконт Кастлерег 1800 жылы Ирландия Парламентімен екінші рет мақұлданған және сыбайлас жемқорлық арқылы қабылданған Одақ туралы заңның қабылдануында маңызды рөл атқарды. 1801 жылдың 1 қаңтарында Ирландия Корольдігі Ұлыбритания мен Ирландия Біріккен Корольдігіне біріктірілді және Ирландия Парламенті таратылды. Дегенмен, Ирландиядағы басқару жүйесі негізінен сақталды, Лорд-лейтенант пен Бас хатшы лауазымдары өздерінің рөлдерін сақтап қалды. Ирландиялық сайлау округін өкілдік еткен соңғы Бас хатшы 1868 жылдан 1871 жылға дейін қызмет еткен Лоут округінің депутаты Чичестер Паркинсон Фортескью болды. Соңғы Бас хатшы 1922 жылдың қазан айында қызметтен кеткен сэр Хамар Гринвуд болды. Ирландияның көп бөлігін құрайтын Ирландия еркін мемлекеті 1922 жылдың 6 желтоқсанында тәуелсіздік алды. Солтүстік Ирландияда Солтүстік Ирландияның премьер-министрімен бірге Солтүстік Ирландияның жаңа үкіметі құрылды. Бұл үкімет 1972 жылы тоқтатылды және Солтүстік Ирландия Мемлекеттік хатшысы лауазымы британдық кабинеттегі лауазым ретінде құрылды.
The dominant position of the Lord Lieutenant at Dublin Castle had been central to the British administration of the Kingdom of Ireland for much of its history. Poynings' Law in particular meant that the Parliament of Ireland lacked an independent power of legislation, and the Crown kept control of executive authority in the hands of the Lord Lieutenant and its own appointees, rather than in the hands of ministers responsible to the Irish parliament. In 1560, Queen Elizabeth I of England and Ireland ordered the Lord Lieutenant, the Earl of Sussex, to appoint John Challoner of Dublin as Secretary of State for Ireland "because at this present there is none appointed to be Clerk of our Council there, and considering how more meet it were, that in our realm there were for our honour one to be our Secretary there for the affairs of our Realm". The appointment of a Secretary was intended to both improve Irish administration, and to keep the Lord Lieutenant in line. The role of Secretary of State for Ireland and Chief Secretary of Ireland were originally distinct positions, Thomas Pelham being the first individual appointed to both offices concurrently in 1796. Over time, the post of Chief Secretary gradually increased in importance, particularly because of his role as manager of legislative business for the Government in the Irish House of Commons, in which he sat as an MP. While the Irish administration was not responsible to the parliament, it nevertheless needed to manage and influence it in order to ensure the passage of legislation. Chief Secretary Viscount Castlereagh played a key role in the enactment of the Act of Union which passed in the Irish Parliament on its second attempt in 1800 through the exercise of patronage and direct bribery. Upon the Union on 1 January 1801, the Kingdom of Ireland was merged into the United Kingdom of Great Britain and Ireland and the Irish parliament ceased to exist. However, the existing system of administration in Ireland continued broadly in place, with the offices of Lord Lieutenant and Chief Secretary retaining their respective roles. The last Chief Secretary to represent an Irish constituency while in office was Chichester Parkinson Fortescue, MP for County Louth, who served from 1868 to 1871. The last Chief Secretary was Sir Hamar Greenwood, who left office in October 1922. The Irish Free State, comprising the greater part of Ireland, would become independent on 6 December 1922. In Northern Ireland, a new Government of Northern Ireland was established, with a Prime Minister of Northern Ireland. This government was suspended in 1972, and the position of Secretary of State for Northern Ireland was created as a position in the British cabinet.
Ирландияның бас хатшыларының тізімі
Бұл тізімде Ирландиядағы британдық әкімшіліктің маңызды саяси лауазымдарын атқарғандардың тізімі келтірілген. Атақты түрде Лорд-лейтенантқа бағынышты болғанымен, 18-шы ғасырдың соңынан бастап британдық билік аяқталғанға дейін ол Ирландияны басқаруға жауапты үкіметтік министр болды; көбінесе Британдық кабинетінде Лорд-лейтенант емес, Бас хатшы отыратын. 1918 жылдың 28 қазанынан 1921 жылдың 2 сәуіріне дейін Лорд-лейтенант Лорд Френч және Бас хатшылар Эдвард Шорт, Ян Макферсон және сэр Хамар Гринвуд кабинетке қатысты.
This list includes holders of a key political office in the British administration in Ireland. Nominally subordinate to the Lord Lieutenant, from the late 18th century until the end of British rule he was effectively the government minister with responsibility for governing Ireland; usually it was the Chief Secretary, rather than the Lord Lieutenant, who sat in the British Cabinet. and from 28 October 1918 to 2 April 1921, when both the Lord Lieutenant Lord French and the Chief Secretaries Edward Shortt, Ian Macpherson and Sir Hamar Greenwood sat in the Cabinet.
Ирландия Корольдігі
1566–1660 Аты-жөні Суреті Қызмет мерзімі Эдуард Уотерхаусқа бағынышты қызмет еткен 20 қаңтар 1566 9 қазан 1567 Сэр Генри Сидней Эдуард Уотерхаус (екінші рет) 11 тамыз 1594 21 мамыр 1597 Сэр Уильям Рассел Филипп Уильямс 22 мамыр 1597 13 қазан 1597 Лорд Берг Генри Уоттон 15 сәуір 1599 4 қыркүйек 1599 Эссекс графы Фрэнсис Митчелл 28 ақпан 1600 Наурыз 1600 Лорд Маунтджой Джордж Кранмер Наурыз 1600 Қайтыс болды 16 шілде 1600 Лорд Маунтджой Файнс Морисон 14 қараша 1600 31 мамыр 1603 Лорд Маунтджой Джон Бингли 1 маусым 1603 2 ақпан 1605 Сэр Джордж Кэри Генри Пирс 3 ақпан 1605 10 ақпан 1616 Сэр Артур Чичестер Генри Холкрофт 30 тамыз 1616 3 мамыр 1622 Сэр Оливер Сент-Джон Сэр Джон Вил 8 қыркүйек 1622 25 қазан 1629 Виконт Фалькланд Джордж Лейн 21 қаңтар 1644 Сәуір 1646 Орманд маркизі 1660–1701 Аты-жөні Суреті Қызмет мерзімі Мэттью Локке бағынышты қызмет еткен 1660 1660 Лорд Робартес Сэр Томас Пейдж 1662 1669 Орманд герцогы: Оссори графы Генри Форд 1669 1670 Лорд Робартес Сэр Эллис Лейтон 1670 1672 Лорд Беркли Страттон Сэр Генри Форд 1672 1673 Эссекс графы Уильям Гарборд 1673 1676 Эссекс графы Сэр Сирил Вайч 1677 1682 Орманд герцогы Сэр Уильям Эллис 1682 1685 Орманд герцогы Сэр Пол Райкоут 1686 1687 Кларендон графы Томас Шеридан 1687 1688 Тирконнел графы Епископ Патрик Тиррелл 1688 1689 Тирконнел графы Джон Дэвис 1690 1692 Сэр Сирил Вайч 1692 1693 Сидней виконты Сэр Ричард Алдворт 1693 1696 Капелл лорды Уильям Палмер 1696 1697 Мэттью Прайор 1697 1699 Хамфри Мэй 1699 1701 1701–1750 Аты-жөні Суреті Қызмет мерзімі Фрэнсис Гвинге бағынышты қызмет еткен 1701 1703 Рочестер графы Эдвард Саутвелл 1703 1707 Орманд герцогы Джордж Додингтон 1707 1708 Пембрук графы Джозеф Аддисон 1708 1710 Уортон графы Эдвард Саутвелл 1710 1713 Орманд герцогы Сэр Джон Стэнли, Баронет 1713 1714 Шрусбери герцогы Джозеф Аддисон 1714 1715 Сандерленд графы Мартин Блейден және Чарльз Делафай 1715 1717 Эдвард Вебстер 1717 1720 Болтон герцогы Горацио Уолпол 1720 1721 Графтон герцогы Эдвард Хопкинс 1721 1724 Графтон герцогы Томас Клатербак 1724 1730 Картерет лорды Уолтер Кэри (сонымен қатар 'Кэри' деп те жазылады) 1730 1737 Дорсет герцогы Сэр Эдвард Уолпол 1737 1739 Девоншир герцогы Томас Тауншенд 1739 1739 Девоншир герцогы Хон. Генри Бильсон Легге 1739 1741 Девоншир герцогы Виконт Данканнон 1741 1745 Девоншир герцогы Ричард Лиддел 1745 1746 Честерфилд графы Севаллис Ширли 1746 1746 Честерфилд графы Эдвард Уэстон 1746 1750 Харрингтон графы 1750–1801 Аты-жөні Суреті Қызмет мерзімі Лорд Джордж Саквиллге бағынышты қызмет еткен 1750 1755 Дорсет герцогы Хон. Генри Сеймур Конвей 1755 1757 Девоншир герцогы Ричард Ригби 1757 1761 Бедфорд герцогы Уильям Джерард Гамильтон 1761 1764 Галифакс графы; Нортумберленд графы Дрогеда графы 1764 1765 Нортумберленд графы Сэр Чарльз Банбери 1765 1765 Веймут виконты Виконт Конвей 1765 1766 Гертфорд графы Хон. Август Херви 1766 1767 Бристоль графтығы Теофилус Джонс 1767 1767 Бристоль графтығы Лорд Фредерик Кэмпбелл 1767 1768 Тауншенд виконты Сэр Джордж Маккартни 1769 1772 Тауншенд виконты Сэр Джон Блэкьер 1772 1776 Харкорт графы Сэр Ричард Херон 1776 1780 Букингемшир графтығы Уильям Иден 1780 1782 Карлайл графтығы Хон. Ричард Фицпатрик 1782 1782 Портленд герцогы Уильям Гренвилл 1782 1783 Темпл графы Уильям Уиндхам 1783 1783 Нортингтон графтығы Хон. Томас Пелхам 1783 1784 Нортингтон графы Томас Орд 1784 1787 Ратленд герцогы Аллейне Фицгерберт 1787 1789 Букингем маркизі Хон. Роберт Хобарт 1789 1793 Букингем маркизі; Вестморленд графы Сильвестр Дуглас 1793 1794 Вестморленд графы Виконт Мильтон 1794 1795 ФицВильям графы Хон. Томас Пелхам 1795 1798 Камден графы Виконт Кастлерег 1798 1801 Корнуоллис маркизі
1566–1660 Name Portrait Term of office Served under Edward Waterhouse 20 January 1566 9 October 1567 Sir Henry Sidney Edward Waterhouse(second time) 11 August 1594 21 May 1597 Sir William Russell Philip Williams 22 May 1597 13 October 1597 The Lord Burgh Henry Wotton 15 April 1599 4 September 1599 The Earl of Essex Francis Mitchell 28 February 1600 March 1600 The Lord Mountjoy George Cranmer March 1600 Died 16 July 1600 The Lord Mountjoy Fynes Moryson 14 November 1600 31 May 1603 The Lord Mountjoy John Bingley 1 June 1603 2 February 1605 Sir George Carey Henry Piers 3 February 1605 10 February 1616 Sir Arthur Chichester Henry Holcroft 30 August 1616 3 May 1622 Sir Oliver St John Sir John Veele 8 September 1622 25 October 1629 The Viscount Falkland George Lane 21 January 1644 April 1646 The Marquess of Ormonde1660–1701 Name Portrait Term of office Served under Matthew Locke 1660 1660 The Lord Robartes Sir Thomas Page 1662 1669 The Duke of Ormonde:The Earl of Ossory Henry Ford 1669 1670 The Lord Robartes Sir Ellis Leighton 1670 1672 The Lord Berkeley of Stratton Sir Henry Ford 1672 1673 The Earl of Essex William Harbord 1673 1676 The Earl of Essex Sir Cyril Wyche 1677 1682 The Duke of Ormonde Sir William Ellis 1682 1685 The Duke of Ormonde Sir Paul Rycaut 1686 1687 The Earl of Clarendon Thomas Sheridan 1687 1688 The Earl of Tyrconnell Bishop Patrick Tyrrell 1688 1689 The Earl of Tyrconnell John Davis 1690 1692 Sir Cyril Wyche 1692 1693 The Viscount Sydney Sir Richard Aldworth 1693 1696 The Lord Capell William Palmer 1696 1697 Matthew Prior 1697 1699 Humphrey May 1699 1701 1701–1750 Name Portrait Term of office Served under Francis Gwyn 1701 1703 The Earl of Rochester Edward Southwell 1703 1707 The Duke of Ormonde George Dodington 1707 1708 The Earl of Pembroke Joseph Addison 1708 1710 The Earl of Wharton Edward Southwell 1710 1713 The Duke of Ormonde Sir John Stanley, Bt 1713 1714 The Duke of Shrewsbury Joseph Addison 1714 1715The Earl of Sunderland Martin Bladen and Charles Delafaye 1715 1717 Edward Webster 1717 1720 The Duke of Bolton Horatio Walpole 1720 1721 The Duke of Grafton Edward Hopkins 1721 1724 The Duke of Grafton Thomas Clutterbuck 1724 1730 The Lord Carteret Walter Cary(also spelt 'Carey') 1730 1737 The Duke of Dorset Sir Edward Walpole 1737 1739 The Duke of Devonshire Thomas Townshend 1739 1739 The Duke of Devonshire Hon. Henry Bilson Legge 1739 1741 The Duke of Devonshire Viscount Duncannon 1741 1745 The Duke of Devonshire Richard Liddell 1745 1746 The Earl of Chesterfield Sewallis Shirley 1746 1746 The Earl of Chesterfield Edward Weston 1746 1750 The Earl of Harrington1750–1801 Name Portrait Term of office Served under Lord George Sackville 1750 1755 The Duke of Dorset Hon. Henry Seymour Conway 1755 1757 The Duke of Devonshire Richard Rigby 1757 1761 The Duke of Bedford William Gerard Hamilton 1761 1764 The Earl of Halifax; The Earl of Northumberland The Earl of Drogheda 1764 1765 The Earl of Northumberland Sir Charles Bunbury 1765 1765 The Viscount Weymouth Viscount Conway 1765 1766 The Earl of Hertford Hon. Augustus Hervey 1766 1767 The Earl of Bristol Theophilus Jones 1767 1767 The Earl of Bristol Lord Frederick Campbell 1767 1768 The Viscount Townshend Sir George Macartney 1769 1772 The Viscount Townshend Sir John Blaquiere 1772 1776 The Earl Harcourt Sir Richard Heron 1776 1780 The Earl of Buckinghamshire William Eden 1780 1782 The Earl of Carlisle Hon. Richard FitzPatrick 1782 1782 The Duke of Portland William Grenville 1782 1783 The Earl Temple William Windham 1783 1783 The Earl of Northington Hon. Thomas Pelham 1783 1784 The Earl of Northington Thomas Orde 1784 1787 The Duke of Rutland Alleyne FitzHerbert 1787 1789 The Marquess of Buckingham Hon. Robert Hobart 1789 1793 The Marquess of Buckingham; The Earl of Westmorland Sylvester Douglas 1793 1794 The Earl of Westmorland Viscount Milton 1794 1795 The Earl FitzWilliam Hon. Thomas Pelham 1795 1798 The Earl Camden Viscount Castlereagh 1798 1801 The Marquess Cornwallis