Питер Фрейзер: Жаңа Зеландияның премьер-министрі (1940-1949)

Кіріспе

Жаңа Зеландияның 1940-1949 жылдар аралығындағы премьер-министрі, Жаңа Зеландия саясаткері

Питер Фрейзер (Peter Fraser; 28 тамыз 1884 – 12 желтоқсан 1950) – Жаңа Зеландияның 24-ші премьер-министрі қызметін 1940 жылдың 27 наурызынан 1949 жылдың 13 желтоқсанына дейін атқарған Жаңа Зеландия саясаткері. Жаңа Зеландия Еңбек партиясы тарихындағы маңызды тұлға саналатын ол, кез келген басқа Еңбек премьер-министрінен ұзақ қызмет еткен және бүгінгі күнге дейін Жаңа Зеландияның төртінші ең ұзақ қызмет еткен үкімет басшысы. Шотландияның таулы аймағында туып өскен Фрейзер отбасын асырау үшін оқуын ерте тастады. 1908 жылы Лондонда жұмыс істеген кезде Тәуелсіз Еңбек партиясына қосылды, бірақ жұмыссыздық оны 1910 жылы Жаңа Зеландияға көшіп кетуге мәжбүр етті. Оклендке келгеннен кейін ол кемежайда жұмыс істеді және Жаңа Зеландия Социалистік партиясына қосылғаннан кейін кәсіби одақ саясатына қатысты. 1916 жылы Фрейзер біріккен Еңбек партиясының құрылуына қатысты. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде әскерге шақыруға қарсы сөйлегені үшін бүлікшілдік қылғаны үшін бір жыл түрмеде отырды. 1918 жылы Фрейзер Веллингтондағы сайлауда жеңіске жетіп, Өкілдер палатасына енді. Фрейзер 1935 жылы Майкл Джозеф Савидж басшылығымен кабинет министрі болды. Ол бірнеше министрлік портфельдерді иеленді және әлеуметтік реформа үшін маңызды деп санайтын білім беру саласына ерекше қызығушылық танытты. Денсаулық сақтау министрі ретінде ол 1938 жылы әлеуметтік қамсыздандыру туралы заңды енгізді, ол жалпыға бірдей денсаулық сақтау жүйесін құрды. Фрейзер 1940 жылы Савиджтің лауазымда қайтыс болғаннан кейін Еңбек партиясының жетекшісі және премьер-министрі болды. Фрейзер Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде елді басқарғанымен, экономиканы дамытып, ішкі майданның моральдық жағдайын сақтап, Ұлыбританияға көмек көрсету үшін Жаңа Зеландияның ресурстарын және еріктілерін жұмылдырғаны үшін ең көп танылды. Ол бұрынғы саяси қарсыластарынан тұратын соғыс кабинетін құрды. Лейбористер сайлауда елеулі жеңіліске ұшырады, бірақ партия көпшілігін сақтап қалды. Соғыстан кейін Фрейзер «жаңа» Достастықтың істеріне белсенді қатысты және Жаңа Зеландияның халықаралық беделін арттырғаны үшін мақталады. Фрейзер партиясын 1946 жылы төртінші рет сайлауда жеңіске жеткізді, бірақ көпшілік сайлаушылардың саны одан әрі азайды. Соғыстың салдары, соның ішінде азық-түлік тапшылығы, оның үкіметінің беделіне әсер етті. Еңбек партиясы 1949 жылғы сайлауда жеңіліске ұшырады және Фрейзердің үкіметінен кейін Ұлттық партияның алғашқы үкіметі құрылды.

Peter Fraser ('/f//r//eɪ//z//ər/; 28 August 1884 – 12 December 1950) was a New Zealand politician who served as the 24th prime minister of New Zealand from 27 March 1940 until 13 December 1949. Considered a major figure in the history of the New Zealand Labour Party, he was in office longer than any other Labour prime minister, and is to date New Zealand's fourth longest serving head of government. Born and raised in the Scottish Highlands, Fraser left education early in order to support his family. While working in London in 1908, Fraser joined the Independent Labour Party, but unemployment led him to emigrate to New Zealand in 1910. On arrival in Auckland, he gained employment as a wharfie and became involved in union politics upon joining the New Zealand Socialist Party. In 1916, Fraser was involved in the foundation of the unified Labour Party. He spent one year in jail for sedition after speaking out against conscription during the First World War. In 1918, Fraser won a Wellington by election and entered the House of Representatives. Fraser became a cabinet minister in , serving under Michael Joseph Savage. He held several portfolios and had a particular interest in education, which he considered vital for social reform. As Minister of Health, he introduced the Social Security Act 1938, which established a universal health care service. Fraser became the Leader of the Labour Party and prime minister in 1940, following Savage's death in office. Fraser is best known for leading the country during the Second World War when he mobilised New Zealand supplies and volunteers to support Britain while boosting the economy and maintaining home front morale. He formed a war cabinet which included several erstwhile political opponents. Labour suffered significant losses in the election, though the party retained its majority. Following the war, Fraser was active in the affairs of the 'new' Commonwealth and is credited with increasing New Zealand's international stature. Fraser led his party to its fourth successive election victory in , albeit with a further reduced majority. The after effects of the war, including ongoing shortages, were affecting his government's popularity. Labour lost the and Fraser's government was succeeded by the first National Party government.

Ерте өмір

Шотландияда туған Питер Фрейзер, Тайн қаласының жанындағы, Хилл оф Фэрн деген шағын ауылда дүниеге келді. Ол негізгі білім алды, бірақ отбасының төмендеу қаржылық жағдайына байланысты мектепке бара алмай қалды. Ағаш шеберлігіне шәкірт түскенімен, нашар көру қабілеті салдарынан бұл мамандығынан бас тартыды. Кейіннен, ресми құжаттарды оқуда қиындықтар туғандықтан, жазбаша емес, ауызша баяндамалар беруді қалады. Дегенмен, көзі нашарлағанша көп оқыды, социалистік белсенділер Кир Харди мен Роберт Блатчфордтар оның сүйікті жазушылары еді. Өте ерте жасынан саяси қозғалысқа қатысып, 16 жасында жергілікті Либералдық қауымдастықтың хатшысы болып тағайындалды. Ал сегіз жыл өткен соң, 1908 жылы Тәуелсіз Еңбек партиясына қосылды.

Жаңа Зеландияға көшіп келу

Тағы екі жылдан кейін, 26 жасында, Лондонда жұмыс іздеуде сәтсіздікке ұшырағаннан кейін Фрейзер Жаңа Зеландияға көшуді шешті, себебі ол елдің прогрессивті рухының күшті екеніне сенген болатын. Ол Оклендке келгеннен кейін кеме түсіруші (немесе "wharfie") болып жұмысқа орналасты және Жаңа Зеландия Социалистік партиясына қосылғаннан кейін кәсіби одақ саясатына қатысты. Фрейзер Майкл Джозеф Савиджтің Окленд орталық сайлау округінен социалистік кандидат ретіндегі сайлау науқанының жетекшісі болды. Ол сондай-ақ Жаңа Зеландияның Еңбек федерациясында да қатысты, ол 1912 жылғы Вайхи шахтерлер ереуілі кезінде Вайхиде ұсынылған. Ол көп ұзамай ел астанасы Веллингтонға көшіп кетті. Савидж Фрейзердің премьер-министр лауазымына алғашқы еңбекші премьер-министр ретінде ізбасары болды. 1913 жылы ол Социал-демократиялық партияның құрылуына қатысты және сол жылы кәсіби одақ қызметі аясында бейбітшілікті бұзғаны үшін тұтқындалды. Тұтқындалудың ауыр салдары болмаса да, ол стратегияны өзгертуге итермеледі – ол тікелей әрекеттен бас тартып, билікке парламенттік жолмен жетуді қолға алды. Ұлыбританияның Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысуына қарсы күресті, өйткені көптеген солшыл ойшылдар сияқты, Фрейзер бұл қақтығысты "империалистік соғыс" деп есептеді, ол принциптер емес, ұлттық мүдделер үшін жүргізілді. Бұл олардың соғысқа қарсылығының, әсіресе міндетті әскери қызметті жою туралы шақыруының нәтижесі болды. Фрейзер бір жылға бас бостандығынан айырылды. Ол үкіммен келіспеді, егер ол міндетті әскери қызметке қарсы белсенді шаралар жасаса ғана, наразылық білдірудің орнына, бүлік тудыратынын мәлімдеді. Түрмеден шыққаннан кейін Фрейзер Еңбек партиясының ресми газетінде журналист болып жұмыс істеді. Ол сондай-ақ Еңбек партиясындағы қызметін қайта бастады, бастапқыда Гарри Холландтың сайлау науқанының жетекшісі ретінде.

Жергілікті орган саясаты

1919 жылы Фрейзер Лейборист партиясынан Веллингтон қалалық кеңесіне кандидат болды. Ол және тағы үш адам соғыстан бұрын кеңесте лауазым алған алғашқы Лейборист кандидаттары еді. Фрейзер Веллингтонда қалалық сүт тарату бөлімін құру үшін кеңесте қозғалыс бастады, ол 1990 жылға дейін жұмыс істеді. Ол 1921 жылы қайта сайланды, бірақ Лейборист партия екі орын ғана жеңіп, үлкен шығынға ұшырады. 1923 жылы Фрейзер Веллингтон қаласының мэрі лауазымына түсті. Ол "барлығы немесе ештеңе жоқ" стратегиясын қабылдады, яғни ол тек қана мэрлікке кандидат болды және кеңеске де кандидат болудан бас тартты. Фрейзер Жаңа Зеландия тарихындағы кез келген Лейборист мэрлік кандидаттан көп дауыс жинады, бірақ Веллингтон тарихындағы ең шамалы айырмамен Роберт Райтқа 273 дауыспен ғана жеңілді. Фрейзер 1933 жылғы қосымша сайлауға қатысуға көндірілгеннен кейін кеңеске оралды. Райт оның басты қарсыласы болды және бұқаралық ақпарат құралдары 1923 жылғы "екінші кездесу" деп атаған ауыр сайлауда жеңіске жетті. Фрейзер 1935 жылы кеңеске қайта сайланды, дауыс беру нәтижелері бойынша барлық кандидаттардан көбірек дауыс жинады. Келесі жылы ол министрлік міндеттеріне толыққанды назар аудару үшін кеңестен кетуді шешті. 1935 жылғы сайлауда ең көп дауыс жинаған, бірақ жеңіліске ұшыраған Эндрю Парлен жалғыз кандидат болғандықтан, қосымша сайлау қажет болмады.

Парламенттік мансабының алғашқы жылдары

1918 жылғы сайлауда Фрейзер парламентке сайланды, сайлау округін жеңіп алды. Ол көп ұзамай 1918-1919 жылдардағы тұмау эпидемиясына қарсы күресу жұмысы арқылы өзін ерекшелендірді, осы эпидемиядан Фрейзердің өзі де аман қалды. Парламенттегі алғашқы жылдары Фрейзер саяси нанымдарының анық қалыптасуына көмектесті. 1917 жылғы Октябрь революциясы мен оның большевик көшбасшыларына бастапқыда ынталы болғанымен, ол олардан көп ұзамай бас тартып, Еңбек партиясынан коммунистерді шығаруды қолдайтын ең белсенді жақтаушылардың біріне айналды. Оның тікелей әрекеттерге емес, парламенттік саясатқа берілгендігі нығайды және ол Еңбек партиясының көптеген саясатына қолайлы ықпал етті. Фрейзердің көзқарастары әлі де партия басшысы Гарри Холландтың көзқарастарымен қатысты келіспеушіліктерді тудырды, бірақ партия саясатын спектрдің сол жағынан бірте-бірте өзгертіп, жаңа бағытқа бұрды. Фрейзер лейбористік қозғалыстың мақсаттарына жету үшін парламенттік процедура арқылы саяси әрекет етудің жалғыз шынайы жолы екеніне көз жеткізді. Осының нәтижесінде ол парламенттік жетістікке жету үшін қажетті сөзсіз келісімдерге келісті (Холланд оған келіспеді). Алайда 1933 жылы Холланд қайтыс болды, басшылық лауазымы бос қалды. Фрейзер оған талас қоюды ойлады, бірақ ақырында Холландтың орташа көзқарастағы орынбасары Майкл Джозеф Савиджді қолдады. Фрейзер жаңа орынбасар басшы болды. Ол өте белсенді министр болып жұмыс істеді, көбінесе күніне он жеті сағат, аптасына жеті күн жұмыс істеді. Кабинеттегі алғашқы жылдары оның әйелі Джанет оның кеңсесіне жақын орналасып, оның ғылыми кеңесшісі және көмекшісі ретінде жұмыс істеді, осылайша ол оның қасында болуға мүмкіндік алды. Ол сондай-ақ, парламенттегі ұзақ күндері оған тамақ дайындады. Денсаулық сақтау министрі ретінде Фрейзер 1938 жылғы әлеуметтік қамсыздандыру заңының негізгі күші болды. Заңға сәйкес, медициналық көмек тегін берілуі керек еді, бірақ оған, әсіресе Британ медициналық қауымдастығының Жаңа Зеландиядағы бөлімшесі қарсылық көрсетті. Ақырында Фрейзер қауымдастықты мойынсұнуға мәжбүрлеу үшін тиімді келіссөздер жүргізді. Оның бақытына орай, Джанет Фрейзер денсаулық сақтау және әлеуметтік салаларда ұзақ уақыт бойы ерікті болып жұмыс істегендіктен, бағалы кеңесші және серіктес болды. Соғысқа қатысты Фрейзердің ерекше назары Жаңа Зеландияның өз күштерін бақылауын сақтауға бағытталды. Оның ойынша, халық саны көп елдер, әсіресе Ұлыбритания, Жаңа Зеландияның әскерін егеменді мемлекеттің қарулы күштерінен гөрі, өздерінің бір бөлігі ретінде қарастырды. 1941 жылы Грециядағы науқанда Жаңа Зеландияның ауыр шығындарын шеккеннен кейін Фрейзер Жаңа Зеландия әскерлерін қайда орналастыруға қатысты шешім қабылдауға қатысуға бекінді. Фрейзер британдық көшбасшыларға 2-ші Жаңа Зеландия экспедициялық корпусының қолбасшысы Бернард Фрейбергтің Жаңа Зеландия үкіметіне британдық билік органдарына сияқты толыққанды есеп беруі керектігін айтты. 1941 жылдың желтоқсан айында Жапония соғысқа кірген кезде Фрейзерге Жаңа Зеландия күштерін Тынық мұхитына қайтарып алуды (Австралия жасағаны сияқты) немесе оларды Таяу Шығыста қалдыруды (Ұлыбритания премьер-министрі Уинстон Черчилль сұрағанындай) таңдау керек болды. Бұл мәселе бойынша пікірлер екіге бөлінді, ал Жаңа Зеландияның әскери ресурстарының лимитіне жетті. Фрейзер АҚШ президенті Франклин Д. Рузвельттен американдық күштер Жаңа Зеландияны қорғауға дайын екендігіне кепілдік алды. Жергілікті халық дивизияның дұрыс орны – өз үйлерін қорғау екендігін түсіне білді. Фрейзер қоғамдық пікірді стратегиялық аргументтермен салыстырды және ақырында Жаңа Зеландияның экспедициялық корпусын сол жерде қалдыруды шешті. 1943 жылы Фрейзер 6000 сарбазды Жерорта теңізінен үш айлық демалысқа (әскери демалыс кезеңі) қайтаруға жағдай жасады, олардың алғыс айтулары мен отбасыларының Еңбек партиясына сайлауда дауыс беруге көбірек бейім болады деп күтті. Бірақ келгеннен кейін көптеген ардагерлер арнайы жұмыс орындарындағы адамдардың санына ашуланды, олардың кейбіреулері соғысқа ешқандай пайдасы жоқ қарапайым заттар жасап жатты. Сонымен қатар, кәсіби одақтар оқ-дәрі өндірушілеріне үлкен сыйлықтар мен жалақы төленгенін қамтамасыз етті, бұл соғысқа қатысқандарға төленген ақшадан әлдеқайда көп болды. "Ешкімге екі рет емес, әркімге бірінші рет" деген сөз қайтып келген сарбаздардың ұранына айналды, және олардың бірнеше мыңы жасы немесе үйленгендігіне байланысты одан әрі қызметтен босатылды. Қалғандарының бір бөлігі әскери сотқа беріліп, 90 күнге түрмеге жабылды және қайта оралуға мәжбүр болды (біреулері қашып кеткен және табылмады). Сонымен қатар, оларға әскери зейнетақы берілмеді және мемлекеттік жұмысқа орналасудан бас тартты. Цензура салдарынан халық наразылықтар туралы аз мәлімет алды, ал "Демалыс бүлігі" деп белгілі болған оқиға көп жылдар бойы соғыстан кейінгі тарих кітаптарынан шығарылды.

In a 1918 by election, Fraser gained election to Parliament, winning the electorate of He soon distinguished himself through his work to counter the influenza epidemic of 1918–19, of which Fraser was himself a survivor. During his early years in parliament, Fraser developed a clearer sense of his political beliefs. Although initially enthusiastic about the Russian October Revolution of 1917 and its Bolshevik leaders, he rejected them soon afterwards, and eventually became one of the strongest advocates of excluding communists from the Labour Party. His commitment to parliamentary politics rather than to direct action became firmer, and he had a moderating influence on many Labour Party policies. Fraser's views clashed considerably with those of Harry Holland, still serving as leader, but the party gradually shifted its policies away from the more extreme left of the spectrum. Fraser soon became convinced that political action via parliamentary process was the only realistic course of action to achieve Labour movement ambitions. As a result, he accepted the inevitable compromises (which Holland did not) that the attainment of parliamentary success required. In 1933, however, Holland died, leaving the leadership vacant. Fraser considered contesting it, but eventually endorsed Michael Joseph Savage, Holland's more moderate deputy. Fraser became the new deputy leader. He showed himself extremely active as a minister, often working seventeen hours a day, seven days a week. During his first years in cabinet, his wife, Janet, had an office next to his and worked as his research assistant and adviser in order that she could spend time with him. She would also prepare meals for him during his long days at parliament. As Minister of Health, Fraser also became the driving force behind the 1938 Social Security Act. The Act proposed a comprehensive health care system, free at the point of use; it faced strong opposition, particularly from the New Zealand branch of the British Medical Association. Eventually, Fraser negotiated effectively enough to force the Association to yield. Fortunately for him, Janet Fraser had long volunteered in the health and welfare fields and was an invaluable adviser and collaborator. In terms of the war effort itself, Fraser had a particular concern with ensuring that New Zealand retained control over its own forces. He believed that the more populous countries, particularly Britain, viewed New Zealand's military as a mere extension of their own, rather than as the armed forces of a sovereign nation. After particularly serious New Zealand losses in the Greek campaign in 1941, Fraser determined to retain a say as to where to deploy New Zealand troops. Fraser insisted to British leaders that Bernard Freyberg, commander of the 2nd New Zealand Expeditionary Force, should report to the New Zealand government just as extensively as to the British authorities. When Japan entered the war in December 1941, Fraser had to choose between recalling New Zealand's forces to the Pacific (as Australia had done) or keeping them in the Middle East (as British prime minister Winston Churchill requested). Opinion was divided on the question and New Zealand's manpower resources were already stretched to capacity. Fraser received assurances from U. S. President Franklin D. Roosevelt that American forces would be made available for New Zealand's defense. The local populace possessed an understandable view that the division's proper place was defending their homes. Fraser weighed up public opinions against the strategic arguments involved and eventually opted to leave New Zealand's Expeditionary Force where it was. In 1943 Fraser arranged for 6,000 men to return home from the Mediterranean theatre for a three month furlough (period of military leave), anticipating that the grateful men and their families would be more disposed to vote Labour in the general election. Upon arrival, however, many of the veterans were furious at the numbers in reserved occupations, some of whom were making menial goods of no use to the war effort. Moreover, unions had ensured that bonuses and high pay were awarded to munitions workers, far in excess of the money paid to the men in combat. "No man twice before every man first" became one of the returning soldiers' mantras, and several thousand of them secured an exemption from further service due to age or being married. A number of the remainder were court martialed, sentenced to 90 days' imprisonment and forced to return (though some had deserted and were not able to be found. Further, they were denied a military pension and refused government jobs. Due to censorship, the public heard little of the protests and the affair, known as the "Furlough Mutiny", was omitted from post war history books for many years.

Транс-Тасман қатынасы

Фрейзердің үкіметі Австралияның Лейбористік үкіметімен де өте жақын жұмыс байланысын орнатты. Ол 1944 жылғы Австралия-Жаңа Зеландия келісіміне қол қойды, онда Фрейзер, Австралияның сыртқы істер министрі Х.В. Эваттың қысымымен, Тынық мұхитындағы Австралия мен Жаңа Зеландияның мүдделері соғыс немесе оның салдарында ескеретін болмауы үшін тым көп әрекет жасады. Жаңа Зеландияның кейінірек қол жеткізген жақсы халықаралық беделінің көп бөлігі Фрейзердің беделіне байланысты болды. Фрейзердің премьер-министрлік қызметінің көп бөлігінде премьер-министр кеңсесінің басшысы, ал 1946 жылы құрылған Сыртқы істер министрлігінің басшысы болған Алистер Макинтошпен ерекше жақын жұмыс байланысы болды. Макинтош Фрейзердің жұқпалы еңбексүйгіштігіне және шенеуніктердің жеке өмірге деген қажеттіліктерін түсінбеуіне жеке түрде наразылық білдірді; бірақ екі адамның шынайы сыйластыққа негізделген қарым-қатынасы болды. Фрейзер 1947 жылы Туған жер халқы істері министрі (кейін Маори істері министрлігі деп атауын өзгертті) лауазымын да атқарды. Фрейзер маори мәселелеріне бұрыннан қызығушылық танытып, теңсіздікті азайтуға бағытталған бірқатар шараларды жүзеге асырды. Ол 1945 жылы енгізген Маори халқының әлеуметтік және экономикалық дамуы туралы заң маорилерге әлеуметтік бағдарламаларға және басқа да көмектерге қатысуға және басқаруға мүмкіндік берді.

Жаңа одақтастық

Фрейзердің үкіметі конституциялық тәуелсіздік алу үшін Вестминстердің 1931 жылғы жарлығын 1944 жылы (Австралия актіні қабылдағаннан екі жыл кейін) Тақтан сөйлеген сөзінде қабылдауға ұсынды. Желдету жолдауындағы пікірталас барысында оппозиция үкіметтің Ұлыбританияға адал емес екенін айтып, ұсынылған қабылдауға қарсы шықты. Тауранга округінен сайланған Ұлттық партия өкілі Фредерик Дойдж: «Бізде адалдық – діндей терең сезім» деді. Ұсыныс қабылданбады. Қызығы, 1947 жылы Ұлттық оппозиция, оның басшысы және болашақ премьер-министр Сидни Холланд заң шығарушы кеңесті, елдің парламентінің жоғарғы палатасын тарату туралы жеке мүшелердің заң жобасын енгізгенде, жарлықты қабылдауға түрткі болды. Жаңа Зеландия 1852 жылғы Жаңа Зеландия Конституциясы туралы заңға өзгеріс енгізу үшін Ұлыбритания Парламентінің келісімін қажет еткендіктен, Фрейзер Вестминстердің қабылдау туралы заңмен бірге 1947 жылғы жарлықты қабылдауға шешім қабылдады. Вестминстер жарлығын қабылдаудан кейін Британдық достастықтың болашағы және оның Ұлттар достастығына айналуы туралы пікірталас күшейді. 1949 жылдың сәуір айында бұрынғы Ирландия еркін мемлекеті Ирландия Республикасы болып жарияланып, Достастық құрамынан шықты. Оған жауап ретінде Жаңа Зеландия Парламенті келесі жылы Ирландия Республикасы туралы заңды қабылдады, ол Ирландияны Достастықтың мүшесі ретінде қарастырды. Сол кезде жаңадан тәуелсіздік алған Үндістан да республика болған жағдайда Достастықтан кетуге тиіс болды, бірақ Үндістан премьер-министрі Үндістанның республика ретінде Достастық мүшелігін сақтап қалуы керек деп есептеді. Фрейзер Достастық колониализмнің жамандықтарымен күресіп, ортақ қорғаныстың бірлігін сақтай алады деп сенді. Фрейзер үшін Үндістанның республика мүше ретінде қабылдануы Достастықтың саяси бірлігіне қауіп төндіретін. Фрейзер өзінің отандық тыңдаушыларын жақсы білді және лоялистік және империалистік көзқарастағы оппозициялық Ұлттық партияның сыныптарын жою үшін республикашылдыққа немесе қорғаныс әлсіздігіне қатал болды. Еңбек партиясы он төрт жылдан бері билікте болды және 1949 жылдың сәуір айында өткен жоғары деңгейдегі Достастық премьер-министрлерінің кеңесінен кейін болатын жалпы сайлауда Ұлттық партияға қарсы билікті сақтап қалу үшін қиын күреске тап болды. 1949 жылдың наурыз айында Фрейзер Канада премьер-министрі Луи Сен-Лоранға хат жазып, Үндістанның ұстанымына байланысты өзінің наразылығын және алаңдаушылығын білдірді. Сен-Лоран Үндістанның республикалық мәртебесі мәселесі талқыланатын жиналысқа қатыса алмайтынын хабарлады. Фрейзер: «Мен Үндістанның Достастықта қалуын қатты қалаймын, бірақ қазіргі уақытта бұл мақсатқа жетудің ешқандай қолайлы жолын көре алмаймын. Достастықтың монархияны сақтағысы келетін мүшелері түсініксіз келісімге қол жеткізе ме? Бізге Үндістанды біздің қабылдаған міндеттемелерден босатуға болады ма, ал Үндістан тарапынан ешқандай өтемақы болмай ма?» деді. Фрейзердің ішкі саясаты сынға ұшырады. Соғыс уақытындағы рациондауды алып тастаудың баяулығы және 1949 жылғы референдумдағы бейбіт уақыттағы міндетті әскери дайындыққа қолдауы оған саяси зиян келтірді. Кейбіреулер бұл Фрейзердің бұрынғы пікірлерімен салыстырғанда екіжүзділік деп ойлады. Ол 1927 жылы міндетті әскери дайындықтың «ескірген, тиімсіз және оған жұмсалған ақшаға тұрмайтындығын» айтқан. Дәстүрлі Еңбек партиясының сайлаушыларының қолдауының азаюы және соғыс уақытындағы шаралардан шаршаған халықтың көптігі Фрейзердің танымалдығын төмендетті. Карьерасының осы кезеңінде Фрейзер партияның «машинасына» көп сүйенді. Нәтижесінде партия басшылығы мен қатардағы мүшелері арасындағы алшақтық Еңбек партиясының саяси ынтасын азайтып, олардың жеңіліске ұшырауына себеп болды.

Fraser's Government had proposed to adopt the Statute of Westminster 1931 in its Speech from the Throne in 1944 (two years after Australia adopted the Act), in order to gain greater constitutional independence. During the Address In Reply debate, the opposition passionately opposed the proposed adoption, claiming the Government was being disloyal to the United Kingdom. National MP for Tauranga, Frederick Doidge, argued "With us, loyalty is an instinct as deep as religion". The proposal was buried. Ironically, the National opposition prompted the adoption of the Statute in 1947 when its leader and future prime minister Sidney Holland introduced a private members' bill to abolish the Legislative Council, the country's upper house of parliament. Because New Zealand required the consent of the Parliament of the United Kingdom to amend the New Zealand Constitution Act 1852, Fraser decided to adopt the Statute with the Statute of Westminster Adoption Act 1947. The adoption of the Statute of Westminster was soon followed by the debate on the future of the British Commonwealth in its transformation into the Commonwealth of Nations. In April 1949 Ireland, formerly the Irish Free State, declared itself a republic and ceased to be a member of the Commonwealth. In response to this, the New Zealand Parliament passing the Republic of Ireland Act the following year, which treated Ireland as if it were still a member of the Commonwealth. Meanwhile, newly independent India would have to leave the Commonwealth on becoming a republic also, although it was the Indian Prime Minister's view that India should remain a member of the Commonwealth as a republic. Fraser believed that the Commonwealth could as a group address the evils of colonialism and maintain the solidarity of common defence. To Fraser, the acceptance of India as a republican member would threaten the political unity of the Commonwealth. Fraser knew his domestic audience and was tough on republicanism or defence weakness to deflect criticism from the loyalist and imperialist minded opposition National Party. Labour had been in office for fourteen years and faced an uphill battle to retain power against National at the general election, which would come just months after the high profile April 1949 Commonwealth Prime Ministers' Conference. In March 1949 Fraser wrote to the Canadian Prime Minister, Louis St Laurent, stating his frustration and unease over India's position. Saint Laurent had indicated that he would not be able to attend the meeting where the issue of India's republican status would dominate. Fraser argued:

blockquote|I have the greatest desire to see India retained in the Commonwealth, but for the moment, I see no satisfactory means of bringing this about. Are the members of the Commonwealth who do wish to retain the Crown to end up with a form of words covering an arrangement which is entirely nebulous? Are we justified in releasing India from the obligations which the rest of us willingly assume without any reasonable accommodation on the part of India in return? Fraser's domestic policies came under criticism. His slow speed in removing war time rationing and his support for compulsory military training during peacetime in the 1949 referendum particularly damaged him politically. Some thought this hypocritical compared to Fraser's earlier sentiments on the subject. Much earlier in his career, in 1927 he is noted to have said that compulsory military training was "out of date, inefficient and not worth the money spent on it". With dwindling support from traditional Labour voters, and a population weary of war time measures, Fraser's popularity declined. At this stage of his career, Fraser relied heavily on the party "machine". As a result, the gap between the party leadership and rank and file members widened to the point where Labour's political enthusiasm dwindled. In the the National Party defeated his government.

Оппозиция басшысы

Сайлаудағы жеңілістен кейін Фрейзер оппозиция жетекшісі болды, бірақ денсаулығының нашарлауы оған елеулі рөл атқаруға мүмкіндік бермеді. Ол 66 жасында, үкіметтен кеткеніне дәл бір жыл өткен соң қайтыс болды. Еңбек партиясының жаңа жетекшісі Вальтер Нэш болды. Ал оның сайлау округіндегі ізбасары, 1951 жылғы Бруклиндегі қосымша сайлауда сайланған Арнольд Нордмейер еді.

Жеке өмір

1919 жылы 1 қарашада, парламентке сайланғанынан бір жыл өткен соң, Фрейзер Глазго қаласынан шыққан және саяси белсенді болған Джанет Кемп (туған тегі Мунро) атты әйелге үйленді. Олар Джанет 1945 жылы қайтыс болғанға дейін бірге өмір сүрді, бұл Фрейзердің өлімінен бес жыл бұрын болды. Фрейзер премьер-министр қызметін атқарган кезеңде Джанет онымен бірге саяхаттап, «саяси кеңесші, зерттеуші, қабылдаушы және жеке қолдау көрсетуші» рөлін атқарды. Оның ойлары оның саяси көзқарастарына ықпал етті.

Өлім

Фрейзер 1950 жылдың 12 желтоқсанында Веллингтонда тұмауға шалдығып, ауруханада жатқаннан кейін жүрек талмасынан қайтыс болды. Оның денесі үш күн бойы Жаңа Зеландия Парламенті ғимаратында жатты және Пресвитериан шіркеуінің модераторы басқарған мемлекеттік жерлеу рәсімі болды.

Құрметтер

1935 жылы Фрейзерге Король Георг V күміс мерейтойлық медалі, ал 1937 жылы Король Георг VI тағына отыру медалі табысталды. 1940 жылы ол Ұлыбританияның жеке кеңесшісі болып тағайындалды және 1946 жылы Құрмет серіктері орденінің мүшесі атанды.