Генри Данстер: Гарвард университетінің алғашқы президенті

Кіріспе

Англо-американдық пуритан дінбасысы және Гарвард колледжінің бірінші президенті, ағылшын саудагері және саясаткер Генри Данстер (26 қараша 1609 (крещение алған) – 27 ақпан 1658/59) англо-американдық пуритан дінбасысы және Гарвард колледжінің бірінші президенті болды. Бракни Данстерді Америкадағы баптист дінінің "маңызды алғы құрметі" деп айтады, әсіресе нәрестелерді шомылдыру, жанның еркіндігі, діни бостандық, қауымдық басқару және радикалды библиялық көзқарас тұрғысынан.

Өмір

Ол Англияның Ланкашир графтығындағы Бьюри қаласына жақын Болхолтта Генри Данстердің отбасында дүниеге келді. Дунстер Кембридж университетіндегі Магдалина колледжінде сизар ретінде оқыды, шығыс тілдерін меңгерді және еврей тілінің шебері ретінде танылды. 1630 жылы бакалавр, ал 1634 жылы магистр дәрежесін алды. Бьюри грамматикалық мектебінің директоры және Бьюридегі Әулие Мария Діңгезі шіркеуінің пасторы қызметін атқарды. Rev. Ричард Мэтердің қолдауымен, Дунстер 1640 жылы Массачусетс штатының Бостон қаласына көшіп келді. 1639 жылы Натаниел Итон Кембридждегі (Массачусетс штаты) Гарвард колледжінің магистрі лауазымынан босатылды, ал Дунстер оның орнына тағайындалды. 1640 жылдың 27 тамызында Дунстер Гарвардтың алғашқы президенті болды. (Данстердің «президент» атауын таңдауы туралы талқылау үшін «Президент» § «Сипаттама» бөлімін қараңыз.) Ол Гарвардтың білім беру жүйесін Англиядағы, соның ішінде Итон колледжі мен Кембридж университетінің үлгісінде құрды. Көп жылдар бойы Гарвардтың барлық оқу бағдарламасын жеке өзі ұйымдастырып, оқытты, Америкадағы алғашқы колледж түлектерін, 1642 жылғы түлектерді бітірді. 1649-1650 жылдары Дунстер Джонатан Митчелл билікке келгенге дейін Кембридждегі Бірінші қауымдастықтың уақытша пасторы болды. Тарихшылар Дунстердің діни көзқарастары мен білім беру қабілеттерін жақсы бағалайды. Гарвард тарихының ең белгілі тарихшысы Сэмюэл Элиот Морисон Гарвард колледжі «Генри Данстердің сенімі, батылдығы және зиялылығы болмаса, алғашқы демеушісімен бірге ерте өлімге және ұмытылуға ұшырар еді» деп жазды. Дунстер Гарвардты Нью-Англияда оның келгеннен кейін көп ұзамай басталған қиын экономикалық жағдай кезінде қаржылық тұрақтылықты сақтады. Кейін ол колледждің қазынашысы Томас Дэнфортпен келіспеушілікке ұшырады, ол оны «де-факто қазынашы» деп атады. Алайда, Дунстер шын мәнінде Гарвардтың «де-факто қазынашысы» болды. Массачусетс шығанағының Бас сотының мақұлдауымен ол Америкадағы алғашқы корпоративтік жарғыны, 1650 жылғы жарғыны құрды және Дэнфортты жаңа қазынашы етіп тағайындады. Дунстер құрған корпоративтік жарғы Гарвард университетінің бүгінгі күнге дейінгі қызметін реттейді – бұл оның басшылық және басқару қабілетіне таңғажайып куәлік. 2010 жылдың 6 желтоқсанында Гарвард корпорация мүшелерінің санын жеті мүшеден (Данстер алғаш құрған) он үш мүшеге дейін кеңейту ниетін жариялады. 1653-1654 жылдары Дунстер пуритандық көзқарастан бас тартып, нәрестелерді шомылдырудан бас тартып, сенушілерді шомылдыруды қабылдағанда, Массачусетс шығанағындағы колониядағы келіспеушіліктерге қатысты екі түрлі тәсілді көрсеткен дау тудырды. Англия шіркеуінен бөлінген өз дінінің негізінде пайда болған колонияның пуритандық басшылары, пуритандық теология мәселелеріне күмән келтірген мүшелермен келісуге тырысты, бірақ пуритандықтан толығымен бас тартуға әлдеқайда қатал жауап берді. Дунстердің колония билерімен келіспеушілігі баласын шомылдырудан бас тартқан кезде басталды, өйткені ол тек ересектер ғана шомылдырылуы керек деп сенді. Дунстерді пуритандық православиеге қайтаруға жасалған барлық тырашақтар сәтсіз аяқталды, ал оның бұрыс көзқарасы Гарвардтың президенті ретінде колонияның діни миссиясын сақтауға сенген колония басшыларына қолайсыз болды. Осылайша ол қоғамның тұрақтылығына қауіп төндірді. 1654/55 жылы Дунстер өзін-өзі жер аударып, Массачусетс штатының Сцитуат қаласындағы Бірінші шіркеудің пасторы болу үшін жақын маңдағы Плимут колониясына көшті. Дунстер 1659 жылдың 27 ақпанында (немесе 1658 жылғы Ескі стильді күнтізбе бойынша) онда қайтыс болды.

He was born at Bolholt near Bury, Lancashire, England to Henry Dunster. Dunster studied at Magdalene College, Cambridge as a sizar, specializing in oriental languages and earning a reputation as a Hebrew scholar. He earned a bachelor's degree (1630) and his M. A. (1634). He served as headmaster of Bury Grammar School and was a curate at the Church of St Mary the Virgin, Bury. Sponsored by Rev. Richard Mather, Dunster immigrated to Boston, Massachusetts in 1640. Nathaniel Eaton was dismissed in 1639 as master of the recently established Harvard College, in Cambridge, Massachusetts, and Dunster was appointed as his successor. On August 27, 1640 Dunster became the first president of Harvard. (For a discussion of Dunster's choice of the title "president" see President § Description.) He modeled Harvard's educational system on that of England, including Eton College and the University of Cambridge. He set up as well as taught Harvard's entire curriculum alone for many years, graduating the first college class in America, the Class of 1642. From 1649 1650 Dunster also served as interim pastor at the First Parish in Cambridge until the accession of Jonathan Mitchel. Historians have generally treated Dunster well in terms of his theological beliefs and educational abilities. Samuel Eliot Morison, the best known historian of Harvard's history, wrote that Harvard College "might have followed her first patron to an early death and oblivion but for the faith, courage and intelligence of Henry Dunster." Dunster held Harvard together financially during a difficult economic downturn in New England that began soon after his arrival. He later had some conflict with the college's treasurer, Thomas Danforth, who called him the "de facto treasurer." However, Dunster indeed was the "de facto treasurer" of Harvard for nearly a decade. With the approval of the General Court of Massachusetts Bay, he later set up the first corporation charter in America, the Charter of 1650, and named Danforth as the new treasurer. The corporate charter that Dunster established governs Harvard University to this day—an astounding testament to his leadership and governing skills. On December 6, 2010, Harvard announced its intention to expand the membership of the Corporation from a body of seven members (as first set up by Dunster) to thirteen members. When Dunster abandoned the Puritan view of infant baptism in favor of believer's baptism in 1653/54, he provoked a controversy that highlighted two distinct approaches to dealing with dissent in the Massachusetts Bay Colony. The colony's Puritan leaders, whose own religion was born of dissent from the mainstream Church of England, generally worked for reconciliation with members who questioned matters of Puritan theology but responded much more harshly to outright rejection of Puritanism. Dunster's conflict with the colony's magistrates began when he failed to have his infant son baptized, believing that only adults should be baptized. Earnest efforts to restore Dunster to Puritan orthodoxy failed, and his heterodoxy proved untenable to colony leaders who had entrusted him, in his job as Harvard's president, to uphold the colony's religious mission. Thus, he represented a threat to the stability of society. Dunster exiled himself in 1654/55 and moved to nearby Plymouth Colony to become the minister of the First Church in Scituate, Massachusetts. Dunster died there on February 27, 1659 (or 1658 – Old Style calendar).

Отбасы және мұра

Дунстер екі рет үйленді; екі әйелінің есімі де Елизавета болды. Оның бірінші әйелі – Джозеф Гловердің жесірі Элизабет (Харрис) Гловер. Олар 1641 жылғы 21 маусымда үйленді. Ол 1643 жылы қайтыс болды, Дунстерге жер мен мүлік, соның ішінде колониядағы алғашқы баспахана қалдырып, оған оның мүлкіне және бұрынғы күйеуінен болған бес баласына бірлесіп жауапкершілік жүктеді. Дунстер 1644 жылы Елизавета Аткинсонға (1627–1690) үйленді. Олардың бес баласы болды. Гарвард университетінің он екі тұрғын үйінің бірі – Данстер үйі Генри Данстердің құрметіне аталған.

Негізгі дереккөздер

Генри Данстердің қағаздары мен Гарвард университетінің мұрағатында сақталған Данстер және Гловер отбасыларының құжаттарының цифрлық көшірмелеріне сілтемелер.

Өмірбаян және шежіре

Сэмюэл Данстер, Данстер, Генри Данстер және оның ұрпақтары. Central Falls, R. I. : E. L. Freeman & Co., 1876 ж. Чаплин, Еремия, 1813–1886 жж. Генри Данстердің өмірі: Гарвард колледжінің алғашқы президенті. Бостон : J. R. Osgood and Company, 1872 ж.