Кіріспе

Барлық ауа райындағы ұрыс ұшақтары сериясы

Lockheed F-94 Starfire – Lockheed Corporation компаниясы жасаған және өндірген бірінші буын реактивті, күндіз/түнде барлық ауа райында жұмыс істейтін ұрыс ұшағы. Бұл Корей соғысы кезінде қолданысқа түскен алғашқы реактивті ұшақ болды. F-94 1948 жылы АҚШ Әскери-әуе күштері (USAF) берген талапнамаға сәйкес жасалды. Бұл талапнама Совет Одағының соңғы әскери жетістіктерін ескере отырып, поршеньді қозғалтқыштарды ауыстыруға қабілетті, күндіз және түнде жұмыс істей алатын жаңа ұрыс ұшағын іздеуге бағытталған болатын. F-94 сәтті Lockheed T-33 Shooting Star оқу ұшағының негізінде құрастырылды. Қалыптасқан ұшақтың қарапайым түрлендірілуі USAF шенеуніктері оны аз тәуекелдік нұсқа деп қарауына және осы үлгіні сатып алуды шешуіне себеп болды. F-94-тің көптеген бөліктері алдыңғы ұшақпен ортақ болды, ал сыртқы өзгерістердің көп бөлігі көп қару, радар және автоматты атыс басқару жүйесі орналасқан үлкен мұрын бөлігін қабылдаумен байланысты болды. Allison J33 қозғалтқышына форсаждық камера қосылып, қуаты арттырылды. 1949 жылдың 16 сәуірінде YF-94 прототипі алғашқы ұшуын жасады. Бастапқы қиындықтарға қарамастан, олар тез шешілді. 1950 жылдың мамыр айында F-94A Әуе қорғанысы басқаруының (ADC) негізгі операторымен бірге операциялық қызметке кірді, онда бұл үлгі барлық ауа райындағы ұрыс ұшағы ролінде поршеньді қозғалтқышты North American F-82 Twin Mustang ұшағын ауыстырды. Одан кейін F-94B жетілдірілген үлгі пайда болды, ол жоғары қозғалтқыш сенімділігімен және кеңірек кабинасымен ерекшеленді. Сондай-ақ, жұқарақ қанаттары, қуатты Pratt & Whitney J48 қозғалтқышы және жаңа Hughes E-5 атыс басқару жүйесімен жабдықталған F-94C пайда болды. Арнайы әуеде барлау нұсқасы да қоса алғанда, тағы да бірнеше үлгілер ұсынылды, бірақ олардың ешқайсысы іске асырылмады. Ұрыс ұшағы ролінде F-94 кейбір поршеньді қозғалтқыштармен жасалған алдыңғы үлгілеріне қарағанда аз ұшу қабілетіне және Жер үстіндегі басқаруға көбірек тәуелділікке ие болды. ADC-нің пайдалануынан басқа, ол 1950 жылдардың басында Корея соғысы кезінде түрлі советтік ұшақтарына қарсы қолданылған Қиыр Шығыс Әуе күштерімен де пайдаланылды. Аляска Әуе командасы (AAC) және Ұлттық әуе күзеті (ANG) де F-94 ұшағын пайдаланды. Оның қызмет ету мерзімі салыстырмалы түрде қысқа болды, 1950 жылдардың ортасында Northrop F-89 Scorpion және North American F-86D Sabre сияқты жаңа ұшақтар пайда болғандықтан, оларды ауыстыру процесі басталды. Соңғы ұшақ 1958 жылы USAF қызметінен алынды, ал ANG бір жылдан кейін F-94 ұшақтарын зейнеткерлікке шығарды.

Өмірбаян

1948 жылғы 8 қазанда АҚШ Әуе күштері (USAF) жаңа жалпы операциялық талаптарды жариялады, онда ескірген Northrop F-61 Black Widow және North American F-82 Twin Mustang ұшақтарын ауыстыру үшін радармен жабдықталған жойғыш ұшақ қажет екені айтылды. Бұл жаңа жойғыш ұшақ, ең алдымен, Туполев Ту-4 бомбалаушысы сияқты жаңа советтік ұшақтардың пайда болуына тойтарыс беру үшін жобаланды. Curtiss Wright XF-87 Blackhawk ұшағы USAF-тың алғашқы реактивтік түнгі жойғышы болу ниетімен жасалған, бірақ оның көрсеткіштері қанағаттандырмайтын болды. Сондықтан Lockheed компаниясына жеделдетілген бағдарлама бойынша түнгі жойғыш ұшақты жобалау туралы өтініш жіберілді. Дамуды үдету үшін бұл алғашқы сынақ ұшақтары қолданыстағы T-33 ұшақтарынан қайта жабдықталды; олардың компоненттерінің 75% дерлік үлесі бұрынғы F-80 және T-33A ұшақтарында қолданылғандармен сәйкес келді. Ұшу сынақтары сынақ ұшағының жеткілікті көрсеткіштерге ие екенін анықтады. 1949 жылдың соңына қарай бағдарлама USAF тарапынан күштірек жойғыштарға қатысты қысымға байланысты қайта құрылды; F-94A моделі ең жылдам жеткізілетін болса, ал F-94C моделі мүмкіндіктері жағынан күштірек және амбициялырақ болды. F-94 үшін таңдалған атыс басқару жүйесі Hughes E-1 болды; бұл құрылғы AN/APG 33 радарын (Convair B-36 Peacemaker ұшағының құйрық пулеметтерін бағыттаған AN/APG 3 радарын негізге алған) және Sperry A-1C есептегіш нысанасын қамтыды. Осы бортындағы радар жүйесінің қысқа қашықтығына байланысты ол тек ұшу миссиясының соңғы кезеңінде ғана пайдалы болды; керісінше, F-94 көбінесе алдыңғы ұшақтарды ауыстырғандай, дәстүрлі жерден басқарылатын ұшу арқылы бағытталды. Қосымша электрондық жабдықтар ұшақтың салмағын арттырды, сондықтан оған қуаттырақ қозғалтқыш қажет болды. T-33A ұшағына стандартты орнатылған Allison J33A-35 центробегтік турбореактивтік қозғалтқышы, J33A-33 моделімен – жану камерасымен жабдықталған күштірек нұсқамен ауыстырылды. F-94 – АҚШ-та жасалған жану камерасы бар алғашқы реактивтік ұшақ болуға тиіс болды. J33A-33 қозғалтқышының стандартты итерілу күші , ал су инъекциясымен бұл көрсеткіш дейін, ал жану камерасын қосу арқылы максималды итерілу күші дейін артты. Салмақтың артуы және жану камерасын пайдалану F-94 ұшағының ішкі жанар май сыйымдылығын айтарлықтай төмендетті. YF-94A ұшағының жану камерасы көптеген бастапқы проблемаларға тап болды, олар көбінесе тұтандырғышымен және жалынды тұрақтандыру жүйесімен байланысты болды. 109 F-94A ұшағы жасалды. Бұл модель ұшақ экипаждары тарапынан жақсы қабылданалмағандықтан, қызметке қысқа ғана уақытқа енгізілді. Басты шағымдардың бірі – оның сенімді емес J33 қозғалтқышы болды, ол жиі жердегі тоқтатуға себеп болды және көптеген экипаждар оны қауіпсіз деп санамады. Ұшу кезінде ұшақ тұрақсыз және жоғары биіктікте ұшқанда маневрлеу қиын деп бағаланды. Ұшқыштар мен радар операторлары пилот кабинасының өте тар екенін анықтады, бұл оларға ескертулер мен шабуылдар кезінде күтілетіндей, жылдам кіруге және шығуға мүмкіндік бермеді. Сонымен қатар, катапульдік креслоларға арналған кеңістік тым тар болды, нәтижесінде авариялық катапульта жасау кезінде бірнеше қайғылы оқиғалар орын алды.

F-94B

1951 жылдың қаңтарында жетілдірілген F 94B қызметке түсті; ол сыртқы түрінен F 94A-дан дерлік еш айырмашылығы жоқ болатын. Allison J33 қозғалтқышына бірнеше өзгерістер енгізіліп, оның сенімділігі артырылды. 356 F 94B ұшағы құрастырылды. Бұл ұшақ, әсіресе алдыңғы үлгісімен салыстырғанда, өте сенімді болып шықты және қызмет ету кезінде аздаған мәселелерге ғана тап болды. Бұл жетілдірілген модель F 94A-ны жедел міндеттегі эскадрильяларда тез арада алмастырды, содан кейін бұл ескі ұшақтар уақытша Lockheed компаниясына қайтарылды, олар қайта жабдықталып, F 94B стандартына сәйкес қайта құрастырылды. Сол кезде АҚШ Әскери-әуе күштерінің ұшаққа деген қызығушылығы төмен болғандықтан, Lockheed компаниясы екі F 94B ұшағын YF 94C прототиптеріне айналдырып, бағалау мақсатында өз қаражатымен дамытуды шешті. Оның өнімділігін арттыру үшін толығымен жаңа және әлдеқайда жұқа қанат, сондай-ақ қапталды құйрық бөлігі жасалды. J33 қозғалтқышы Rolls Royce Tay-дің лицензиялық нұсқасы болып табылатын, қуаты жоғары Pratt & Whitney J48 қозғалтқышымен ауыстырылды, бұл J33-ке қарағанда қуатын едәуір арттырып, құрғақ итеру күшін және кейіннен жану кезінде шамамен күшін қамтамасыз етті. Өртке бақылау жүйесі жаңа Hughes E 5 және AN/APG 40 радарымен жаңартылды, бұл өзгеріс үлкен мұрын бөлігін пайдалануды талап етті. Барлық зеңбіректер алынып тасталды және олардың орнына мұрын бөлігінің айналасында орналасқан алты ракетадан тұратын төрт топтан құралған зымыран қару-жарағы орнатылды. Бұл ракеталар жерде қайта жүктеу үшін жоғары және сыртқа қарай иілмелі төрт панельде тасымалданды. Ұшу кезінде бұл ракеталар әдетте мұрын бөлігін қоршап тұрған төрт ішкі жабылатын есіктің артында жасырылатын. Lockheed компаниясының сынақ ұшқышы Тони ЛеВирдің сөзіне сәйкес, F 94C тік құлау кезінде және соңынан жануды қосып, дыбыс жылдамдығынан асып кетуге қабілетті болған. F 94C – ресми түрде Starfire деп аталған жалғыз модель болды. 100-ші ұшақтан кейін ортаңғы қанатқа алдыңғы жиектеріне ракеталық контейнерлер қосылды, бұл бұрынғы зеңбірек контейнерлеріне ұқсас, әрқайсысы 12 ракетаға арналған және ракеталарды ату кезінде тасталатын, сымбатты аэродинамикалық мұрындық қақпақпен жабдықталған. Көбінесе мұрындық ракеталар орнатылмайтын, ал ортаңғы қанаттағы ракеталар жалғыз қару болып табылатын. Ұшақтың бұл нұсқасы Жартылай Автоматты Жердегі Орта (SAGE) әуе қорғанысы жүйесінде кеңінен қолданылды.

F-94D

F 94D моделі бір орындық истребитель-бомбардировщик ретінде ұсынылды, қанаттарының астына бомбалар мен ракеталар орнатылып, сондай-ақ алдыңғы бөлігіне сегіз пулемет орнатылды. Ол 317-ші, 318-ші және 319-шы эскадрильяларда қолданылып келген винтті F 82F Twin Mustang ұшақтарын алмастырды. 1949 жылы Кеңес Одағының Туполев Ту-4 стратегиялық бомбалаушысын көрсеткеннен кейін F-82 ұшақтары ішкі кеңістіктегі ұшуды ұстау қызметіне жұмылдырылды, оның кейбір үлгілері Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Кеңес Шығысында қонудан кейін тәркіленген B-29 Superfortress ұшағының кері инженериялық нұсқасы болды. F 82F ұшақтары күндіз де, түні де, кез келген ауа-райы жағдайында тиімді ұшуды ұстауға қабілетті, ұзақ қашықтыққа ұша алатын, бірақ бөлшектердің жетіспеушілігіне себеп болатын логистикалық қолдаудың жетіспеушілігі байқалды. Дегенмен, реактивті F 94A ұшақтары F 82 ұшақтарына қарағанда аз қашықтыққа ұшатын және жақын жердегі бақылау радарын (GCI) пайдаланып, жау ұшақтарына бағытталды. Бірақ канатының соңғы эскадрильясы 1952 жылдың мамырына дейін "Sabre" ұшақтарын алмастырмады. Корея соғысы кезінде активтенген үш Федералдық Әуе Ұлттық гвардия бөлімшесі – 121-ші FIS (DC ANG), 142-ші FIS (Maine ANG) және 148-ші FIS (Pennsylvania ANG) F 94B ұшақтарын алды, Вашингтон қаласының ауа кеңістігін қорғау үшін. Алайда, бұл F 94 ұшақтары 1952 жылы бұл ANG эскадрильялары штаттық басқаруға қайтарылғанда АҚШ Әуе күштерінде сақталды. Lockheed компаниясынан жеті эскадрилья тағы F 94B ұшақтарын алды.

Қиыр Шығыс әуе күштері

Тынық мұхитында, Қиыр Шығыс Әуе күштері (FEAF) үш эскадрильяны F-94B ұшақтарымен жабдықтады, ал Әуе қорғанысы бас қолбасшылығы Сеул аймағындағы әуе қорғанысын қамтамасыз ету үшін 319-шы истребитель-перехватчик эскадрильясын Оңтүстік Кореяға орналастырды. F-94B-дің алғашқы партиясы 1951 жылдың наурыз айында Жапонияға жеткізіліп, Джонсон әуе базасындағы 339-шы барлық жағдайға арналған истребитель эскадрильясына бекітілді. Сонымен қатар, Иллинойс штатындағы Чанут әуе базасынан F-82G Twin Mustang ұшқыштарын жаңа реактивтік перехватчикке оқыту үшін мобильді оқу бөлімі келді. Мамыр айында F-94B ұшақтары Итазуке әуе базасында 68-ші FAWS эскадрильясын қайта жарақтандыруға кірісті, сондай-ақ ұшқыштар мен радар операторларын Оңтүстік Кореядағы Сувон әуе базасына ауыстырды, онда олар F-82G ұшақтарымен Солтүстік Кореяда жауынгерлік тапсырмаларды орындады, сонымен қатар Сеул үстіндегі әуе қорғанысы ескертулерін ұшырды. Шілдеде 4-ші FAWS Окинавадағы Наха әуе базасында F-94A ұшақтарын ала бастады. Эскадрильялар үшін оқу жаз бойы жалғасты, ал тамыз айында 339-шы FAWS эскадрильясы F-94 ұшағымен Бірінші Әуе күштерінің алғашқы жедел дайындық тестін өткізді. Ұшақтармен байланысты түрлі мәселелер, сондай-ақ Жердегі басқарудың тосқауылдау радары тестіні "қанағаттанарлық" деп бағалады. 68-ші эскадрилья ауыстырылып, Жапонияға қайта орналастырылды, бірақ Кореядағы ұрысқа қатысу мүмкіндігіне байланысты бір сағаттық дайындық күйінде қалды. Маусым айында F-94 ұшақтарымен жаудың ұшақтарымен алғашқы байланыс жасалды, сондай-ақ экипаждар сол кезде коммунистер радарлық ескерту құралдарын сынап жатыр деп сенді. Бірнеше рет олар жау ұшағына оқ атуға дайын болғанда, МиГ-терде ескерту радиолокаторы бар екенін көрсететін қашқыштық әрекеттер басталды (F-94 сияқты). Бір F-94 Po-2 бипланының қуып жету кезінде жылдамдығын төмендеткенде жоғалды. 1953 жылдың маусымында Кореядағы қару тоқтату туралы келісімге қол қойылғаннан кейін F-94 ұшақтары Жапония мен Оңтүстік Корея үстінен әуе қорғанысын іске асыруды жалғастырды. 1954 жылдан бастап F-86D Sabre оны операциялық қызметте алмастыра бастады. 1954 жылдың соңына қарай "Жұлдызды оттар" Ұлттық әуе күзетінің міндеттері үшін АҚШ-қа қайтарылды.

Алясканың әуе командалығы

Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін, Аляскадағы 11-ші әуе күшінің көп бөлігі кері тартылды, ал оның күштері екі базада шоғырландырылды: Фэрбанкс маңындағы Ладд әуе базасы және Анкоридж маңындағы Элмендорф әуе базасы. Советтердің Ту-4 ұшағы мен атом бомбасына қол жеткізгеннен кейін, АҚШ-тың әуе қорғанысы күштері Аляскаға, Сибірден АҚШ-қа болатын советтердің шабуылына қарсы қорғану үшін орналастырылды. Аляска әуе командалығының (AAC) басшылығымен, 11-ші әуе күшінің соғыстан кейінгі жалғасы ретінде, жердегі бақылау радиолокациялық станциялар желісі құрылды, ал 1948 жылы P-61 Black Widow ұшақтары ұзақ қашықтықтағы ұрысқа түсу үшін жіберілді. 1949 жылы F-82H Twin Mustang ұшақтары соғыстан шаршаған P-61 ұшақтарын алмастырды. Бұл поршендік ұрыс ұшақтары 1950 жылы Ладд әуе базасындағы 449-шы барлық ауа-райы жағдайындағы истребитель эскадрильясы F-94A ұшақтарын алуды бастағанда күшейтілді. Анкориджде 57-ші истребитель тобы өздерінің F-80C Shooting Star ұшақтарын төрт немесе бес ұшақтан жинап, АҚШ-қа қайтара бастады, олар F-94A ұшақтарымен алмастырылды. 1952 жылы F-94B ұшақтары Массачусетс штатындағы Отис әуе базасынан Гус әуе базасындағы 59-шы истребитель-перехватчик эскадрильясына жіберілді. Сонымен қатар, 59-шы эскадрильяның бір бөлігі Гренландиядағы Туле әуе базасына жіберілді, ол құрылысы әлі аяқталмаған DEW желісін қолдау үшін ауа қорғанысын қамтамасыз етуге келді. Туле сол кезде SAC B-36 Peacemaker стратегиялық бомбалаушы ұшағының базасы болды, ол соғыс кезінде Солтүстік полюс арқылы өтетін ең қысқа жолмен Кеңес Одағындағы нысандарға баратын. Бұл Канадаға тағайындалған алғашқы F-89 эскадрильясы және сонымен қатар NEAC-ке тағайындалған алғашқы эскадрилья болды. Корея соғысы аяқталғаннан кейін, 1952 жылы ADC-ден Жапонияға жөнелтілген 319-шы FIS 1953 жылдың маусым айында NEAC-ке ауыстырылды және Туледегі 59-шы FIS жасағының орнын алды. Қолданыстан алынған ұшақтар әдетте әртүрлі Ұлттық гвардия (ANG) бөлімшелеріне жіберілді, онда олар F-80C Shooting Star және F-51D/H Mustang ұшақтарын алмастырды, бұл көп жағдайда АҚШ әскери қызметіндегі Mustang ұшағының операциялық қолданысын аяқтады.