Кіріспе

Британдық саясаткер (1740–1818)

Сэр Филип Фрэнсис ГКБ (22 қазан 1740 – 23 желтоқсан 1818) – Ирландияда туған британдық саясаткер және памфлеттер жазушы, «Юниус хаттарының» авторы деп саналады және Уоррен Хейстингстің басты қарсыласы болды. Оның соңғысына тағылған айыптамалары Парламентте Уоррен Хейстингс пен Илья Импейдің импичментке ұшырауына себеп болды. Ол Виг партиясының мүшесі болған.

Ерте өмір

Дублинде дүниеге келген, ол шамамен 1708-1773 жылдары өмір сүрген, өз заманында әдебиетте танымал болған, Гораций, Эсхин және Демосфеннің аудармаларымен белгілі доктор Филип Фрэнсистің жалғыз ұлы еді. Ол Дублиндегі тегін мектепте жақсы білім алды, содан кейін 1751-1752 жылдары бір-екі жыл әкесімен бірге Норфолк графтығындағы Скейттон Ректориясында және басқа жерлерде болды. Осы уақытта ол қысқа мерзімге Эдвард Гиббонмен бірге оқыды. 1753 жылдың наурыз айында ол Лондонның Сент-Полс мектебіне түсті, онда үш жарым жыл оқып, классикалық білімде шеберлікке жетті. 1756 жылы мектепті бітіргеннен кейін Генри Фокс (кейін Лорд Холланд) оны мемлекеттік хатшы кеңсесіне кіші клерк қызметіне тағайындады, оның отбасы доктор Фрэнсиспен тығыз қарым-қатынаста болды; ол осы қызметін келесі әкімшілікте де сақтап қалды. 1758 жылы ол генерал Блайдың Чербургке қарсы жорығында хатшы болып жұмыс істеді; ал 1760 жылы сол қызметте Португалия сотына арнайы елшілік жасаған Киннулл графымен бірге болды. 1769 жылдың қаңтар айында Филип Фрэнсис Бат қаласында өткізген "жанжалды екі аптадан" кейін Лондонға оралды, онда ол "рейк" ретінде өмір сүрді; сол жылдың соңында ол қалада жаңа Ассамблея ғимаратын салу жобасының алғашқы акционерлерінің бірі болды.

Саясатта

1761 жылы ол Уильям Питт Егдеңге жеке танысты, ол оның қабілеті мен сақтығын мойындап, оның жеке хатшылық қызметін уақыт-уақыт пайдаланды. 1762 жылы ол соғыс министрлігінің бас кеңсесіне тағайындалды, онда ол Кристофер Д’Ойлимен жақын достық қарым-қатынас орнатты, оның 1772 жылы қызметтен алынуы Джуниус үшін үлкен ашу-реніш тудырды. 1762 жылдың 27 ақпанында ол зейнеткерлікке шыққан лондондық саудагердің қызы Элизабет Маккрабиге үйленді. Оның қызы Кэтрин Фрэнсис (11 қыркүйек 1823 жылы қайтыс болды) Мэри Воффингтонның ұлы Джордж Джеймс Чолмондлиге (22 ақпан 1752 жылы дүниеге келген, 5 қараша 1830 жылы қайтыс болған) үйленді. Оның қызметтік міндеттері оны сол кездегі саясаттан хабардар көптеген адамдармен тікелей байланысқа түсірді. 1763 жылы Уилкстің тұтқындалуына байланысты туған конституциялық мәселелер қызу талқылауға түсті. Францис, өте ерте жасынан газеттерге хат жазуға дағдыланғандықтан, талқылауға белсенді қатысуға құштар болды, бірақ мемлекеттік қызметкер ретіндегі лауазымы оның араласуын жасыруды талап етті.

Саяси мансап

Ол 1763 жыл шамасында және одан кейін көп жағдайда халықтың мүддесін қорғаушы ретінде "Public Ledger" және "Public Advertiser" газеттеріне жазғандығы белгілі; ол парламенттің екі палатасындағы пікірталастарға жиі қатысқан, әсіресе американдық мәселелер талқыланғанда; және 1769 және 1771 жылдар аралығында ол Графтон үкіметін, одан кейін Лорд Нортты құлату жоспарына және Лорд Чатхэмды билікке көндіруге немесе мәжбүрлеуге жағдайды қолайлы деп қарады. 1769 жылдың қаңтарында "Юниус хаттарының" біріншісі жарық көрді, ал серия 1772 жылдың 21 қаңтарына дейін жалғасты. Бұған дейін "Кандор", "Кандордың әкесі", "Анти Сеян", "Люций" және "Немесис" аттарымен қол қойылған хаттар да болған. Хаттардың авторлығы Франциске түрлі себептермен, соның ішінде 1960 жылдары Джуниус мәтіндерін компьютерлік талдау арқылы байланыстырылды. Хаттардағы стильдік ерекшеліктерді сол кезеңдегі авторлардың жазбаларымен салыстыру, Францис автор болуының ықтималдығын көрсететін статистикалық қорытынды жасауға мүмкіндік берді. Сэр Филип Фрэнсистің талабын қолдайтын бірнеше дәлелдер Маколейдің Англия тарихында келтірілген, онда Маколей Генри Латтреллге сілтеме жасауы мүмкін, ол 1770 жылдардағы британдықтарға беймәлім болса да, ирландтарға және әсіресе өмірінің басында Латтреллстаун маңында тұрған сэр Филип Фрэнсиске жақсы танымал болған. 1772 жылдың наурыз айында Францис соғыс министрлігінен кетіп, сол жылдың шілдесінде Англиядан Франция, Германия және Италияға сапармен шықты, ол келесі желтоқсанға дейін жалғасты. Отанына оралғаннан кейін ол Жаңа Англияға көшіп кетуді ойластырып жүргенде, 1773 жылдың маусымында Лорд Норт, Лорд Баррингтонның ұсынысымен, оны жаңадан құрылған Бенгалияның жоғарғы кеңесінің мүшесі етіп тағайындады, жылдық жалақысы 10 000 фунт стерлинг болды. Әріптестері Монсон мен Клэверингпен бірге ол 1774 жылдың қазан айында Калькуттаға жетті, және генерал-губернатор Уоррен Гастингспен ұзақ күрес бірден басталды. Бұл үшеу, көбінесе жеке мүдделермен жетекшілік етілген, кеңесте көпшілікті құрап, генерал-губернатордың саясатына қарсы оппозицияны күшейте түсті; тіпті олар оны Нункомардың көрсеткен дәлелдеріне сүйене отырып, сыбайлас жемқорлыққа айыптады. 1776 жылы Монсонның және келесі жылы Клэверингтің қайтыс болуы Гастингсті тағы да кеңесте басты орынға ие етті. Бірақ Франциспен болған дау, әдеттегіден де ашулы, 1780 жылдың тамызында Гастингстің кеңес алқасына ұсынған хатына әкелді, онда ол Фрэнсистің қоғамдық іс-әрекеттерін оның жеке тәжірибесімен бағалайтынын, оны "ақиқат пен ар-ұятынан мүлдем айырылған" деп тапты; мұндай пікірді Фрэнсистің Калькуттада болған кезіндегі түрлі оқиғалары, соның ішінде Екатерина Грандпен болған қарым-қатынасы да күшейтті. Осыдан кейін Францис қауіпті жарақат алды. Ол тез және толыққанды жазылса да, шетелде ұзақ уақыт қалуды қаламады. 1781 жылдың қазан айында Англияға оралған ол онша жылы қарсы алынбады. Келесі екі жылда оның қандай іспен айналысқаны туралы көп мәлімет жоқ, бірақ ол өзінің бұрынғы қарсыласын кері шақыру және одан кейін импичмент процесін бастау үшін талмай еңбек еткені белгілі. 1783 жылы Фокс өзінің Үндістан заң жобасын ұсынды, бұл коалициялық үкіметтің құлауына әкелді. 1784 жылы Фрэнсис Уайт аралындағы Ярмут округінен Парламент мүшесі (депутат) ретінде Палатаға қайта сайланды; ол Гастингске қатысты жеке ашкөздігін жоққа шығаруға мүмкіндік алса да, бұл оған 1785 жылы соңғысының оралуымен 1787 жылғы импичмент шешімдеріне әкелген айыптамаларды алға жылжытуға және қолдауға кедергі болмады. Палатаның көпшілігі оны импичменттің басқарушылары тізімінен шығарса да, Францис оның ең белсенді жақтаушысы болды, достары Эдмунд Берк пен Ричард Шериданға олардың шешен сөздері мен жалынды айыптамалары үшін барлық материалдарды ұсынды. 1790 жылғы жалпы сайлауда ол Блетчингли округінен депутат болып қайта сайланды. Ол француз революциялық идеяларын жылы және белсенді түрде қолдады, Берктің оларға қарсы күшті айыптауына қарсы шықты. 1793 жылы ол граф Грейдің ескі конституциялық өкілдік жүйесіне қайта оралу туралы ұсынысын қолдады, соның нәтижесінде парламенттік реформаның алғашқы жақтаушыларының бірі ретінде танылды; және ол Халық достарының қоғамын құрушылардың бірі болды.