Кіріспе

Ұлттық ғарыш орталығы – ғарыш ғылымдары мен астрономия салаларын қамтитын мұражай және білім беру ресурсы, сонымен қатар Лестер университетімен серіктестікте ғарыш зерттеу бағдарламасын жүзеге асырады. Ол Англияның Лестер қаласында, Белгрейв ауданында, Соар өзенінің жанында орналасқан. Көптеген экспонаттар, тік ракеталар сияқты заттар, минималды металл тіректері бар және ETFE «жастықтарынан» жасалған жартылай мөлдір қаптамасы бар мұнарада орналасқан. Бұл мұнара Лестердің ең танымал нысандарының біріне айналды. Ұлттық ғарыш орталығы – қамқоршылар кеңесі бар тіркелген қайырымдылық қоры.

Тарих

Лестер университетінің жанындағы ғылыми-зерттеу мекемесі ретінде ғарыш орталығының алғашқы идеясы 1980 жылдары Лестер университетінің Ғарыш зерттеу орталығының директоры профессор Алан Уэллс пен университет профессоры Кен Паундстың ойы бойынша туды. Қаржы жетіспеуіне байланысты бұл жоспар іске аспады. 1995 жылы профессор Алан Уэллс, Лестер университетінің про-вице-канцлері профессор Алан Понтер және университеттің бас тіркеушісі Найджел Сисадж ғарыш орталығын мұражай ретінде ұсынды. Жобаға қаржы Мыңжылдық комиссиясы тарапынан бөлінді, ол жобаның £52 миллиондық капиталдық құнының 50%-ын құрады, сондай-ақ Лестер қалалық кеңесі, Лестер университеті, Шығыс Мидлендс даму агенттігі және BT сияқты төрт ірі серіктес, Walkers, Мет офисі, Omega, BNSC және Astrium көрме демеушілері де үлес қосты. Жобаның бірінші кезеңі – Challenger Learning Centre болды, ол 1999 жылдың желтоқсанында Лестер университетінде ашылып, бір жылдан кейін Ұлттық ғарыш орталығына көшірілді. Бұл Солтүстік Америкадан тыс ашылған алғашқы орталық болды, онда осындай 42 орталық жұмыс істеді. Орталық екі бөлікке бөлінді: бірі ғарыш кемесінің ішін, екіншісі – миссияны басқару орталығын бейнеледі. Алғашқыда орталық Ұлттық ғарыш ғылыми орталығы деп аталуы жоспарланған, бірақ 2000 жылдың желтоқсанында маркетингтік мақсаттармен атаудан «ғылым» сөзі алынып тасталды.

Ашылу

2001 жылы 30 маусымда NASA-ның бұрынғы ғарышкері Джеффри А. Хоффман Ұлттық ғарыш орталығын ресми түрде жалпыхалыққа ашты. Орталық ашылғалы бері алғашқы бес айда 165 000 адам келді, бұл жоспарланған көрсеткіштен 25%-ға жоғары. 2002 жылы «Good Britain Guide» орталықты «Жылдың мұражайы» деп атады. Ашылған кезде орталықта 60-тан астам ғалым мен астроном Ғарыш ғылымы зерттеу бөлімінде (SSRU) жобалармен жұмыс істеді.

Тыныштық базасы

2005 жылдың шілдесінде «Адамның ғарышқа ұшуы» галереясы ашылды, ол 2025 жылға орналасқан «Tranquillity Base» деп аталған ай базасының макеті еді. Келушілерге штрих-код беріліп, бірнеше интерактивті тапсырмалар ұсынылды. Галереяда сонымен қатар ғарыш саяхатын имитациялайтын аттракцион да болды.

Сэр Патрик Мур планетарийы

2012 жылдың 26 қаңтарында сэр Патрик Мур өзінің құрметіне жаңадан аталған планетарийді ашу үшін Ұлттық ғарыш орталығына келді. Ол сонымен қатар "Түнгі аспанға саяхат" атты жаңа планетарий көрсетілімін ұсынды, онда сэр Патриктің өзі баяндаған "ең үздік" видеоклиптер сериясі қосылған еді.

Майкл Фоул

2004 жылдың 19 қазанында NASA ғарышкері Майкл Фоул Ұлттық ғарыш орталығына жаңа Rocket Tower шыны лифтілерін ашуға келді.

Бернард Харис

2005 жылдың 12-13 наурызы күндері Ұлттық ғарыш орталығында өткен ғылым және мәдениет фестивалі аясында, кеңістікте жүрген алғашқы афроамерикалық Бернард Харрис орталыққа келді.

Базз Олдрин

2005 жылдың маусым айында Аполлон-11 ғарышкері және Айға екінші болып қонған Базз Олдрин Ұлттық ғарыш орталығына келді. Ол балалармен әңгімелесіп, "Ай базасы 2025" атты көрмені тамашалады.

Крис Хэдфилд

2013 жылдың 13 желтоқсанында командир Крис Хэдфилд Ұлттық ғарыш орталығына келіп, келушілермен кездесіп, "Астронавттың Жердегі өмірге арналған нұсқаулығы" кітабын насихаттады.

Уолтер Каннингем

Аполлон-7 ғарышкері Уолт Каннингэм 2015 жылдың 24 қыркүйегінде Ұлттық ғарыш орталығына келді.

Тим Пик

Халықаралық ғарыш станциясындағы алты айлық миссиясынан кейін Тим Пик 2016 жылдың 14 қазанында Ұлттық ғарыш орталығына келді. Ол жергілікті мектеп оқушыларымен және келушілермен әңгімелесіп, Лестер университетінің ғылым докторының құрметті атағын алды. Бұл оның жеке сапары болғанмен, миссиясы барысында ол екі рет ғарыштан тікелей байланыс жасап, Ұлттық ғарыш орталығына қосылып, мектеп оқушылары мен бұқаралық ақпарат құралдарының сұрақтарына жауап берді.

Патшайымның сапары

Елизавета II патшайым мен Эдинбург герцогы 2002 жылдың 1 тамызында Алтын мерейтойлық ұлттық сапары аясында Ұлттық ғарыш орталығына келді. Патшайым сөз сөйледі.

Олимпиада алауы

2012 жылдың 3 шілдесінде Олимпиадалық ұшқын эстафетасы Лестер қаласына келді. Ұлттық ғарыш орталығында ұшқынды каскадер Ник Маккомбер, "Жет Пэк Мэн" есімімен танымал, Ракета мұнарасының үстінен алып өтті. Содан кейін ол Кевин Дэвисқа табысталды, ол Ұлттық ғарыш орталығынан "Жұлдызды соғыстар" штурмдық әскерлерінің құрметтік қадағалаушыларымен бірге шықты.

Бигл 2 операциялық орталығы

Марсқа арналған Бигл 2 миссиясының басқару орталығы Ұлттық ғарыш орталығында орналасқан және NASA немесе ESA миссияларының жұртшылықтың толық көз алдында жүргізілген алғашқы миссиясы болды. Бигл 2-нің роботтық қолы, PAW деп белгілі, Лестер университетінің ғарыш зерттеу тобы басқарған командамен әзірленді, сондай-ақ олар техникалық жобалаумен және ұшу операцияларын дамытумен айналысты.

Сәулет

Николас Гримшоу, Едем жобасының авторлары, 1996 жылдың қыркүйек айында Ұлттық ғарыш орталығын жобалау бойынша сәулеттік конкурста басқа төрт сәулетшіні жеңіп шықты. Құрылымдық және инженерлік желілерді жобалаумен Arup компаниясы, көлемдік есептеулермен Capita Property Services, жобаны басқарумен Gardiner және Theobold + Management services, ал құрылыс жұмыстарын жүргізумен Sir Robert McAlpine компаниясы айналысты. Ландшафтты жобалаумен Land Use Consultants, қаптама бойынша кеңес берумен Montressor Partnership, ал дыбыс инженериясымен Sandy Brown Associates компаниясы шаруаланды. Мұнара биік және ішкі кеңістікте тік ғарыш зымырандарын орналастыратын жалғыз орын екенін мәлімдейді.

Ғимарат

7 360 м² ауданындағы жоба бұрынғы дауыл суы жиналатын резервуардың орнында салынған, ол қазір ғимараттың негізін құрайды, бұл шығындарды азайтуға және қолданыстағы құрылымды қайта пайдалануды барынша арттыруға мүмкіндік береді. Басты ракета мұнарасы ETFE-ден жасалған қабылдағыш жастықтармен қапталған – бұл материал Eden Project күмбездерінде де қолданылған. Бұл материал әйнектің сол көлемінің 1% салмағына тең. Ғимарат Guardian газетімен «Британдық ең ерекше және қызықты жаңа ғимараттардың бірі» деп сипатталды. Басты ғимарат – 14 метрлік торлы болат қаңқаға орнатылған 7200 м² көлемді қорап, оның сырты терезелер мен жалюзилерді жасыратын тесіктелген металл қаптамамен жабылған, ал оның артында профильді болатпен қапталған. Басты ғимараттың шатыры үш түрлі түсті шағылмен жабылған, бұл краб тұмандығының дизайнын құрайды. Құрылыс 1999 жылдың наурыз айында басталды.

Галереялар

Ұлттық ғарыш орталығында алты негізгі галерея, кіріс зал, ғарыш тақырыбында лекциялар оқылатын зал, планетарий және ғарышқа ұшу симуляторы бар. Сондай-ақ, кафе және түрлі конференциялар мен оқу бөлмелері де бар.

Қабылдау залы

Бұл кіреберіс аймағында «Союз» ғарыш кемесі, Тим Пиктің ғарыш киімі, Базз Олдринге тиесілі іш киім және «Марс» фильмінен ғарыш киімі қосымша ғарыш костюмдері бар.

Ғарышқа

Халықаралық ғарыш станциясының Колумб модулінің үлгісі және ғарышқа арналған дәретханасы қойылған, ғарышқа ұшу тарихына арналған галерея.

Ғалам

Бұл галерея ғаламның қалыптасуын, адамдар оны қалай зерттейтінін және басқа планеталардағы өмірді табуға жасалған ізденістерді қамтиды.

Күн жүйесі

Күн жүйесі планеталары осы галереяның негізгі тақырыбы. Галереяға TinyTarium планетарийі де кіреді, ол ең кішкентай келушілерге арналған.

Туған жер

Жер планетасын тақырып еткен галерея, оның қалай байқалатыны, қалай өзгеріп жатқаны және адамның іс-әрекеттерінің салдары туралы.

Ғарыш ерекшеліктері

Бұл Ұлттық ғарыш орталығының коллекциясынан таңдалған артефакттар қойылған аймақ. Галерея куратор тарапынан ерекше тарихы бар, көбінесе танылмаған заттарды көрсету үшін үнемі жаңартылып тұрады.

Ракеталық мұнара

Ракета мұнарасы ғарыш жарысының тарихын көрсетеді, сондай-ақ осы мұнара арнайы PGM-17 Thor Able және Blue Streak атты екі тік ракетаны орналастыру үшін салынған. Ракета мұнарасында Ай тасының бір бөлігі де қойылған.

LIVE кеңістігі

LIVE Space – бұл әңгімелер, тікелей байланыстар, ғарыш жаңалықтары мен ғылыми демонстрациялар ұсынылатын аймақ.

Сэр Патрик Мур планетарийы

Толық күмбезді планетарий, түрлі-түрлі көлемді шоуларды көрсету үшін қолданылады, олардың көптегені Ұлттық ғарыш орталығында орналасқан NSC Creative компаниясымен жасалған. Планетарийде 192 орын және алты мүмкіндігі шектеулі адамдарға арналған орын бар.

Тетрастар ғарыш айлағы

2022 жылы іске қосылған бұл – ғарыш кемесімен Жердің төменгі орбитасындағы симуляциялық саяхат.

Ерекше көрнекіліктер

Ұлттық ғарыш орталығының коллекциясындағы заттардың таңдауы National Space Centre Collections Online сайтында онлайн көруге қолжетімді.

Ай тастары

Шорти кратерінің шетіне жақын жарылған тастан алынған нағыз ай тасының бөлігі. Бұл 1972 жылдың желтоқсанында Аполлон 17 миссиясы кезінде, Айға адамды соңғы рет жіберген кезде Джин Сернан жинаған. Фрагменттің салмағы 120 грамм және ол қорғау атмосферасында сақталған.

электрондық тапсырмалар

2004 жылы Challenger Center for Space Science Education орталығымен бірлесе жұмыс істеп, Ұлттық ғарыш орталығы e Missions™ жобасын іске қосты, оған Юпитердің серігі Еуропаға құтқару миссиясын жүзеге асыруға оқушылардың бағытталған миссиясы және "Монтсеррат операциясы" кірді, онда оқушылар ырғақ көтерілген дауыл мен жанартаудың атқылау қаупіне байланысты халықты эвакуациялауға міндеттелген әскери топтың рөлін ойнайды.

Ұлттық ғарыш академиясы

2008 жылы Ұлттық ғарыш орталығы, Лестер университеті, Ноттингем университеті және Шығыс Мидлендс даму агенттігі арасындағы ынтымақтастық нәтижесінде Ғарыш академиясы құрылды. Ғарыш академиясы NASA-ның Ғарыш білім беру қызметімен ынтымақтастықта жұмыс істеді және 2010 жылы жыл сайынғы Ғарыш зерттеулері білім беру конференциясында (SEEC) сессия өткізді, онда АҚШ, Канада, Еуропа және Жапонияның түкпір-түкпірінен 600-дан астам мұғалім, ғалым және инженер қатысты. Ғарыш академиясының ESA-ның Rosetta миссиясы туралы презентациясы Хьюстон ғарыш орталығы арқылы интернетке трансляцияланды. Содан кейін, Ұлттық ғарыш орталығы Ұлыбритания Ғарыш агенттігі, Ғылым және технологиялық жақсартулар кеңесі (STFC), Ұлыбритания Ғарыш білім беру кеңсесі (ESERO UK) және Еуропалық ғарыш агенттігі атынан 2011 жылдың ақпан айында Ұлттық Ғарыш академиясын іске қосты. Ол мұғалімдерді оқыту, оқу ресурстарын ұсыну, мансаптық іс-шараларды ұйымдастыру және тәжірибелік курстарды әзірлеу арқылы ғылым мен технология саласындағы жетістіктерді ілгерілету мақсатында құрылды. 2022 жылдан бастап Ғарыш инженериясы курсы физика және математика пәндерінен А деңгейін, сондай-ақ инженерлік мамандық бойынша BTEC кеңейтілген дипломын ұсынады. Курсты Лофборо колледжі мен Ұлттық ғарыш орталығы бірлесіп өткізеді, соның ішінде физика және математика пәндері Лестердегі Ұлттық Ғарыш академиясының ғылыми зертханасында оқытылады. Ұлттық Ғарыш академиясының ресурстар бетіне астробиология сабақтарының кіріспе видеолары, STEM сабақтарын қолдау үшін ғарыш тақырыбындағы бейнелер және үйде оқу үшін интерактивті тәжірибелер кіреді.

Цифрлық бейнелеу

Орталықтың өзінің цифрлық визуализация тобы, NSC Creative, орталықта көрсетілетін барлық "fulldome" планетарий көрсетілімдерін жасайды. 2011 жылға қарай NSC Creative fulldome көрсетілімдері әлемнің 27 еліндегі 220-дан астам планетарийде көрсетілді.

Жерге жақын нысандар туралы ақпараттық орталық

NEO ақпараттық орталығының ашылуы 2002 жылдың қаңтарында ғылым министрі лорд Сэйнсбери тарапынан жарияланды. Лестердегі Ұлттық ғарыш орталығында орналасқан, ол Ұлыбритания үкіметінің Жерге жақын қауіпті объектілер жөніндегі топтың есебіне жауап ретінде құрылды. Ол халыққа, бұқаралық ақпарат құралдарына, білім беру саласының қызметкерлеріне және ғалымдарға Жерге жақын объектілер, олардың негізіндегі ғылым және Жердегі тіршілікке қауіп төндіру мүмкіндігі туралы ақпарат ұсынды. NEO ақпараттық орталығына мемлекеттік қаржыландыру 2010 жылы қайта жаңартылмады және Лестердегі орталық жабылды. Қазіргі уақытта Жерге жақын объектілерді бақылау Ғарыш күзет орталығы жүзеге асырып жатыр.

Оқиғалар

Аполлон бағдарламасының астронавты және айға қадам басқан Базз Олдрин 2005 жылдың маусым айында Ғарыш орталығына келді. Орталық 2013 жылдың қараша айында «Доктор Ху» сериалының 50 жылдығын тойлады. 2006 жылдың 17 маусымынан басталатын демалыс күндері өткен Sci Fi Weekend шарасында «Alien War» сияқты тікелей ойынға қатысу мүмкіндігі болды. 2006 жылдың 19 шілдесінде NASA астронавты Брайан Даффи келіп, ғарышқа жасаған саяқаты туралы әңгімеледі. Ұлттық Ғарыш орталығы NASA STS 121 экипажының, соның ішінде Ұлыбританияда туған астронавт Пирс Селлерстің Ұлыбритания бойынша гастрольдік сапарын қабылдады.

Қалыңдыққа айтпаңыз

2012 жылдың 2 қазанында Ұлттық ғарыш орталығында BBC телеарнасының "Күйеуін жасыр" шоуының 6 маусымның 8-ші бөлімі түсірілді.

Қоғамдық радио хабарларын тарату қызметі

2015 жылдың 26 ақпанында Ұлттық ғарыш орталығының галереялары Public Service Broadcasting тобының қолына көшті, осы оқиғада музыкалық дуэт өзінің «The Race for Space» атты жаңа альбомын таныстырды.

Басқару

Қайырымдылық ұйымы 2000 жылдың 10 қаңтарында тіркелді және (2020 жылғы мәлімет бойынша) 17 сенімді басқарушысы бар. 2020 жылғы есептерге сәйкес, кіріс 5,4 миллион фунт стерлинг, ал шығыс 5,9 миллион фунт стерлингті құрады, оның 5 миллион фунт стерлингі қайырымдылық қызметіне, ал қалғаны қаражат жинауға жұмсалды. Қайырымдылық ұйымы ретінде Ұлттық ғарыш орталығы ұйымдарға гранттар береді, адам ресурстарын қамтамасыз етеді, ғимараттар, жайлар және ашық кеңістіктер ұсынады, сондай-ақ қорғау, кеңес және ақпарат берумен айналысады, сонымен қатар қолдау немесе ресурстық орган ретінде жұмыс істейді.