Кіріспе

Саяси термин. «Шампандық социалист» – Ұлыбританияда кеңінен қолданылатын саяси термин. Бұл – екіжүзділікке ишара жасайтын танымал айыптау, және ол либералды элита ұғымымен тығыз байланысты. Бұл тіркес өзін анархист, коммунист немесе социалист деп жариялаған, бірақ шампан ішу сияқты сәнді өмір салтымен көзге түсетін адамдарды сипаттау үшін қолданылады, мұндай өмір салты олардың саяси нанымдарымен қайшы келеді.

Ұлыбритания

Бұл терминді солшыл пікір білдірушілер орталық көзқарастарды сынау үшін қолданған. Кейбір дәстүрлі солшылдар алғашқы Лейборист премьер-министрі Рамзи Макдоналды Лейборист қозғалысына опасыздық жасаған «шампандық социалист» деп санайды. Макдоналдың жосықсыз өмір салты мен жоғары қоғаммен араласуы 1931 жылы Лейборист үкіметінің құлауына және Ұлттық үкіметтің құрылуына әкелген жемқорлық әсер деп есептеледі. Оскар Уайльдтың 1891 жылғы «Социализм аясында адам жаны» атты эссесі туралы мақаласында саяси комментатор Уилл Селф Уайльдты оның эстетикалық өмір салты мен социалистік ұстанымдарына байланысты ертедегі шампандық социалист деп қарастыруға болатынын айтты. Жазушы және Лейбористтерді қолдаушы Джон Мортимер, шампандық социалист деп айыпталғанда, «Боллинджер большевигі» деп ойлауды ұнатқанын мәлімдеді. Британдық телекомедиясы «Абсолютно фантастикалық» төртінші маусымында Сафронға Жаңа Лейбористтермен жұмыс істеу ұсынылады. Ол шампандық социалист ретінде көрінбеуге тырысса да, оның әжесі отбасын «Боллинджер большевиктері» деп санайды. Бұл атау Лейборист саясаткері Джеффри Робинсонға да оның зор жеке капиталына байланысты қолданылды. Әнші Шарлотта Черч өзін «просекко социалисті» деп сипаттады, бұл просекко және кава сияқты шампан емес, көпірген шараптардың артуымен және төмен бағасымен байланысты. Ұлыбританияда бұл термин сыншылардың солшыл саяси көзқарасы бар адамдарды кемсіту үшін жиі қолданады.

Австралия мен Жаңа Зеландия

Австралия мен Жаңа Зеландияда "Шардонне социалисті" деген термин қолданылды, себебі Шардонне әулетті адамдардың ішетін сусыны саналды. 1990 жылдардың соңына қарай Шардонне кеңінен қолжетімді болып, көпшілік арасында танымал айналды.

Америка Құрама Штаттары

Current Affairs журналы марксистік жиынға келген қонақтардың әсем киім киіп, шампан ішуін бейнелейтін саяси карикатурасы бар көңілді мақала жариялады. Мақаланың басты аргументі – егер игіліктер тең бөлінген болса, керемет тұтыну солшыл құндылықтарына қайшы келмейді. Журналдың сөзімен айтқанда: «Біз оларға торт жеуге рұқсат берсек, біз мұны шын ниетпен айтамыз: торт болуы керек, ол дәмді болуы керек және оны барлығы жеуі керек. Мари Антуанеттаның басын кесудің себебі оның кедейлерге торт тілегені емес, оларға ешқашан торт бермегені болды». Бұл термин американдық автор Джордж Кэри Эгглстонның 1906 жылғы «Тұйық көшелер» атты көркем шығармасында қолданылады, онда «барлық адамның өмір сүру деңгейін төмендетуін қалайтын» «сырашыл социалист» пен «барлық адамның өзіне қолайлы жоғары деңгейде тең болуын қалайтын» «шампаншыл социалист» арасындағы айырмашылық көрсетілген. 2021 жылы либертариандық Reason журналында Джейсон Бреннан мен Кристофер Фрейман жариялаған мақала Берни Сандерс, Элизабет Уоррен және саяси комментатор Хасан Пайкерді «шампаншыл социалистер» деп сипаттады. Мақалада Бреннан мен Фрейман бұл «социалистік тұлғаларды» «ауыз ашудан бұрын қалталарын ашуға» шақырады, себебі олардың ешқайсысы қолдайтын мәселелерге жеке байлықтарынан аз үлес қосыпты, бірақ оның орнына салықты арттыруды талап еткен. Сандерс пен Пайкердің жағдайында Бреннан мен Фрейман олардың шамадан тыс сәнді өмір салтын сынап, ал Уоррен өзінің таза табысының шағын бөлігін ғана қолдайтын істерге жұмсағаны үшін айыптайды.

Басқа байланысты терминдер

Термин американдық терминдерге – "лимузиндік либерал", "Лиарджет либерал", немесе "Голливуд либералы" сияқты, сондай-ақ басқа тілдердегі идиомаларға ұқсас, мысалы, испандық "Izquierda caviar", португалдық "Esquerda Caviar", француздық "Gauche caviar", неміс "Salonsozialist", итальяндық "Radical chic", швед "Rödvinsvänster" және поляк "kawiorowa lewica". Түркияда "Cihangir солшыл" (түрікше: Cihangir solcusu) жиі қолданылады, себебі Cihangir – Стамбул, Бейоғлудың жоғары табысты ауданы, бірақ "шампан социалисі" де қолданылуы мүмкін. Басқа да байланысты терминдер: "Хэмпстед либералы", "Gucci социалисі", "Gucci коммунисі", "Neiman марксисі", "кашмир коммунисі", Ирландияда "қопарылған лосось социалисі", ал Филиппинде – "стейк коммандос".