Кіріспе

Сомерсеттегі темір дәуіріне жататын төбешік қамал Англиядағы бір мекен. Кіші Солсбери төбесі (жақында Питер Габриэль әнінің танымалдығы арқасында Солсбери төбесі деп белгілі) – Сомерсеттегі Батестон ауылының үстінде орналасқан кішкентай, жалпақ бауырлы төбе және темір дәуіріне жататын төбешік қамал. Төбе Авон өзенінен 625 фут (190 метр) биіктікте, оңтүстікке қарай 1 мильнен (2 км) астам жерде көтеріліп, Бат қаласы мен төңірегінің әсем көрінісін ашады. Бұл жер Котсуолдс табиғи сұлулығының ерекше аймағында жатыр. Төбе Бадон шайқасының болуы мүмкін бірнеше орнының бірі саналады және ортағасырлық егістік жүйесінің іздерін сақтайды. 19 ғасырда төбенің бір бөлігі карьерленген. 1930 жылы ол Ұлттық сенім қорына өткен. Бұл төбе 1977 жылы жазылған Питер Габриэльдің "Солсбери төбесі" әніне шабыт берген. 1994 жылы A46 тас жолын кеңейту кезінде наразылық білдіргендер төбеге шағын лабиринт ойып салған.

Этимология

Кейде ол Солсбери немесе Солисбери деп қате жазылады, мүмкін Оңтүстік Англиядағы Солсбери жазығы (плато) немесе Солсбери қаласымен шатасудан туындаған. Солсбери мен Солисбериді сөйлегенде ажырату қиынға түсуі мүмкін; Солсбери көбінесе "Солсбери" деп айтылады, ал кейде "Солсберидегі" "а" әрпі "о" әрпіне ұқсатып айтылады және "i" әрпі түсіріліп, екі сөздің айтылуы дерлік бірдей болады. "Солисбери" атауы ежелгі келт құдайы Сулиспен байланысты болуы мүмкін, оған жақын жердегі Бат қаласындағы ыстық су бұлағының қасында табынушылық етушілер болған. 1888 жылғы "Бат нұсқаулығының" соңындағы Хорас Вудвардтың геологиялық картасында бұл төбе "Стилисбери төбесі" деп белгіленген.

Геология

Тау Юра дәуіріндегі әртүрлі шөгінді тау жыныстарының қабаттарынан қалыптасқан. Солтүстікке қарай Cotswold үстіртімен ортақ, оның шыңы Чалфилд Оолит формациясына жатқызылған тау жыныстарынан тұрады. Оолит, оның астында жатқан Фуллер жері формациясымен бірге, Батондық дәуірге жататын Ұлы Оолит тобының құрамына кіреді. Олардың астында, тікелей, Байоциандық дәуірге жататын Төменгі Оолит тобының әктастары және Бридпорт құм формациясының құмтастары орналасқан. Соңғы аталған бірлік Тоарк дәуірінің Лиас тобына жатады. Бұлардың барлығының астында, аңғардың төменгі жағындағы аллювийден көтерілген, салыстырмалы түрде қалың Шармут балшық тас қатары жатыр. Таудың барлық беткейлерінде кең аумақты жер көшкіндері байқалады. Биіктігі 190 метр болатын бұл төбе Авон өзенінен солтүстікке қарай 2 шақырымнан сәл астам жерде орналасқан.

Төбедегі бекініс

Солсбери төбесі – темір дәуіріндегі төбе бекінісі, б.з.д. 300-100 жылдары пайда болған. Ол үшбұрышты аумақты қамтиды, оны бір қабырғалы қорған қоршап, іші мен сырты жақсы салынған құрғақ тас қабырғалармен және қиыршық тастармен толтырылған. Қорғанның ені 6 метр, ал сыртқы беті кем дегенде 4 метр биіктікте болған. Төбенің жоғарғы жағы тасқа дейін тазартылып, содан кейін ағаш қаңқаға ваттл және дабпен салынған мықты үйлер салынды. Біршама уақыттан кейін кейбір үйлер өртеніп, қорған қиратылып, бұл орын тасталып, қайтадан қоныстанбады. Бұл оқиға, шамасы, б.з.д. І ғасырдың басында Ұлыбританияға бельгиялықтардың шапқынының бір бөлігі болған. Төбе бекінісі ерекше маңызы бар ескерткіш ретінде қорғалады.

Кейінгі тарих

Төбе Фосс Уэй Римдік жолының жанында, Баннердаун төбесінен Батестонға, содан кейін Бат қаласына қарай төмен түседі. Солсбери төбесі – бұл 496 жыл шамасында британдықтар (аңыз бойынша король Артур басқарып) мен саксондар арасында болған Бадон шайқасының болуы мүмкін жері, оны Гилдас және Ненний сияқты тарихшылар айтқан. Төбеде ортағасырлық немесе ортағасырдан кейінгі шаруашылық жүйесінің іздері де бар. Таудың екі қолданылмайтын карьері бар, біреуі 1911 жылғы картада солтүстік-батыс жағында, ал екіншісі 1885-1900 жылдар аралығында батыс жағында ескі карьер деп тіркелген. 1930 жылы Ұлттық сенім қорына тиесілі болды. A46 айналма жолының салынуына қарсылық білдірген адамдар 1990 жылдардың ортасында төбенің бетіне кішкентай торф лабиринтін жасады. Наразылық күнінің өзінде, күзетшілердің ұрып-соғуынан 11 адам, оның ішінде Джордж Монбиот ауруханаға түсті.

Жабайы табиғат

Шағын Солсбериде өсетін өсімдіктер мен жануарлар, төмендегі әктасқа жатқан жайылымның сипаттамасын көрсетеді. Арнайы өсімдіктер мен жануарлар, олардың кейбіреуі сирек кездесетін түрлер, әктасты жайылымға бейімделген. Ландшафттың көп бөлігі ауыл шаруашылығының әсеріне түспеген, мұны сары дала құмырсқасының болуы дәлелдейді. Өсімдік түрлерінің мысалдары: құстың аяғы (lotus corniculatus), беде (vetch), үлкен қалампыр (Centaurea scabiosa), қоңыра гүл (harebells), жусан (Achillea millefolium) және скабиоза (Scabiosa). Бұл – Авонның жабайы табиғат қоры біріктіруге тырысып жатқан гүлге толы мекендердің бірі. Өсімдіктер әртүрлі жәндіктерді тартады, оның ішінде: алты дақты күйген мотылы (Zygaena filipendulae), құмырсқаға ұқсас көгершін (Hemaris fuciformis) және көптеген көбелектер, соның ішінде тас көк көбелегі (Polyommatus semiargus). Бұл аймақта жалпы сұңқардың (Buteo buteo) шағын популяциясы ұялайды. Еуропалық елік (Capreolus capreolus), борсық және қызыл түлкі кездеседі. Көкқұйрықтар да бұл төбеде ұялайды.

Танымал мәдениетте

Солсбери Хилл (нақтырақ айтқанда, "Кішкентай Солсбери") – 1977 жылы рок музыканты Питер Габриэльдің өзінің алғашқы жеке синглі ретінде жарық көрген, осы аттас әннің шабыты. Бұл төбедегі табиғи дыбыстардың жазбасы Габриэльдің 2011 жылғы "New Blood" альбомындағы "A Quiet Moment" атты тректі құрайды, ол оның әнінің оркестрлік нұсқасына дейін келеді. "Соғыс әміршілерінің жылнамалары" атты тарихи фантастикалық трилогияда Бадон тауының орны Солсбери Хиллде деп көрсетілген.