Кіріспе
1986 жылғы 28 қаңтарда «Челленджер» ғарыш кемесі ұшып бара жатқанда 73 секундтан кейін жарылып, борттағы жеті экипаж мүшесінің барлығы қаза тапты. Ғарыш кемесі Флорида штатының Канаверал мүйісінің жағалауынан Атлант мұхитының үстінде 46000 фут (14021 м) биіктікте, EST бойынша сағат 11:39-да (UTC бойынша 16:39-да) бөлшектенді. Бұл – ұшу кезінде американдық ғарыш кемесіне байланысты болған алғашқы қазалық жағдай болды. «STS-51 L» деп аталған бұл миссия орбиталық аппараттың 10-шы және ғарыш шаттлдарының 25-ші ұшуы еді. Экипаж орбитада жүріп байланыс спутнигін іске қосып, Галлей кометасын зерттеуі, сондай-ақ «Мұғалімдер ғарышта» бағдарламасы бойынша мектеп мұғалімі Криста МакОлиффты ғарышқа алып шығу жоспарланған. Соңғы міндет миссияға қалыптан тыс үлкен медиа назар аударуына себеп болды; ұшыру және одан кейінгі апат АҚШ-тың көптеген мектептерінде тікелей эфирде көрсетілді. Апаттың себебі – шаттлдың оң жақ қатты ракеталық күштегішіндегі (SRB) бірінші және екінші қосалқы О-сақина мөрлерінің бұзылуы болды. Ұшыру күні таңертеңгі рекордтық төмен температура резеңке О-сақиналарын қатайтып, буындарды герметтеу қабілетін азайтты. Ұшырылғаннан кейін көп ұзамай мөрлер бұзылып, SRB ішіндегі ыстық, қысымды газ буын арқылы ағып, сыртқы жанар май резервуарына (ET) жалғасқан артқы тіреу құрылымын өртеп, содан кейін резервуардың өзіне жетті. ET-нің ішкі құрылымдарының күйреуі және SRB-нің айналуы Mach 1.92 жылдамдығымен қозғалған шаттл жиынтығын аэродинамикалық күштердің орбиталық аппаратты жарып жіберуіне мүмкіндік берген бағытқа итерді. Екі SRB де қазіргі уақытта жойылған ET-ден ажырап, ұшу қауіпсіздігі офицері оларды жойғанға дейін бақылаусыз ұшып кетті. Экипаж бөлімі, адам денелерінің қалдықтары және шаттлдың көптеген бөліктері үш айлық іздеу-құтқару операциясынан кейін мұхит түбінен табылды. Экипаж мүшелерінің қашан қайтыс болғаны белгісіз, бірақ бірнеше мүше ғарыш кемесінің бастапқы жарылуынан аман қалған деп есептеледі. Орбиталық аппаратта эвакуация жүйесі болған жоқ, ал экипаж бөлімінің мұхит бетіне соңғы жылдамдықпен түсуі тірі қалуға мүмкіндік бермейтіндей күшті болды. Апат салдарынан ғарыш шаттл бағдарламасы 32 айға тоқтатылды. Президент Рональд Рейган апатты тергеу үшін Роджерс комиссиясын құрды. Комиссия апатқа себеп болған НАСА-ның ұйымдық мәдениеті мен шешім қабылдау процестерін сынады. 1977 жылдан бергі сынақ деректері SRB-нің О-сақиналарындағы қаупі бар ақауды көрсетті, бірақ НАСА да, SRB өндірушісі Мортон Тиокол да бұл мәлім ақаулықты жойған жоқ. Сондай-ақ, НАСА басшылары инженерлердің суық температурада ұшырудың қаупі туралы ескертулерін елемеді және бұл техникалық мәселелер туралы жоғары лауазымды тұлғаларға хабарламады. Осы апаттың нәтижесінде НАСА Қауіпсіздік, сенімділік және сапаны қамтамасыз ету кеңсесін құрды және экипажты тасымайтын ұшыру құралдарынан коммерциялық спутниктерді іске қосуды ұйымдастырды. «Челленджер» орнына 1987 жылы жаңа ғарыш шаттлын салуға келісім берілді, ал жаңа орбиталық аппарат 1992 жылы алғаш рет ұшты. Келесі миссиялар жаңартылған SRB-лермен іске қосылды және экипаж мүшелері көтерілу және қайта кіру кезінде қысымды костюмдер киді.
On January 28, 1986, the Space Shuttle Challenger broke apart 73 seconds into its flight, killing all seven crew members aboard. The spacecraft disintegrated 46000 feet (14021 m) above the Atlantic Ocean, off the coast of Cape Canaveral, Florida, at 11:39a. m. EST (16:39UTC). It was the first fatal accident involving an American spacecraft while in flight. The mission, designated STS 51 L, was the 10th flight for the orbiter and the 25th flight of the Space Shuttle fleet. The crew was scheduled to deploy a communications satellite and study Halley's Comet while they were in orbit, in addition to taking schoolteacher Christa McAuliffe into space under the Teacher In Space program. The latter task resulted in a higher than usual media interest in and coverage of the mission; the launch and subsequent disaster were seen live in many schools across the United States. The cause of the disaster was the failure of the primary and secondary redundant O ring seals in a joint in the shuttle's right solid rocket booster (SRB). The record low temperatures on the morning of the launch had stiffened the rubber O rings, reducing their ability to seal the joints. Shortly after liftoff, the seals were breached, and hot pressurized gas from within the SRB leaked through the joint and burned through the aft attachment strut connecting it to the external propellant tank (ET), then into the tank itself. The collapse of the ET's internal structures and the rotation of the SRB that followed threw the shuttle stack, traveling at a speed of Mach 1.92, into a direction that allowed aerodynamic forces to tear the orbiter apart. Both SRBs detached from the now destroyed ET and continued to fly uncontrollably until the range safety officer destroyed them. The crew compartment, human remains, and many other fragments from the shuttle were recovered from the ocean floor after a three month search and recovery operation. The exact timing of the deaths of the crew is unknown, but several crew members are thought to have survived the initial breakup of the spacecraft. The orbiter had no escape system, and the impact of the crew compartment at terminal velocity with the ocean surface was too violent to be survivable. The disaster resulted in a 32 month hiatus in the Space Shuttle program. President Ronald Reagan created the Rogers Commission to investigate the accident. The commission criticized NASA's organizational culture and decision making processes that had contributed to the accident. Test data since 1977 demonstrated a potentially catastrophic flaw in the SRBs' O rings, but neither NASA nor SRB manufacturer Morton Thiokol had addressed this known defect. NASA managers also disregarded engineers' warnings about the dangers of launching in cold temperatures and did not report these technical concerns to their superiors. As a result of this disaster, NASA established the Office of Safety, Reliability, and Quality Assurance, and arranged for deployment of commercial satellites from expendable launch vehicles rather than from a crewed orbiter. To replace Challenger, the construction of a new Space Shuttle orbiter,, was approved in 1987, and the new orbiter first flew in 1992. Subsequent missions were launched with redesigned SRBs and their crews wore pressurized suits during ascent and reentry.
Ғарыш шаттл
АҚШ Ұлттық Аэронавтика және Ғарыш Басқармасы (NASA) басқаратын, жартылай қайта пайдалануға болатын ғарыш кемесі – Space Shuttle. Ол 1981 жылғы сәуірде алғаш рет ұшырылып, орбитадағы зерттеулер жүргізу, сондай-ақ коммерциялық, әскери және ғылыми жүктерді орналастыру үшін қолданылды. Ұшыру кезінде ол экипаж мен жүк орналасқан орбитальді аппараттан, сыртқы жанармай багынан (ET) және екі қатты отынды ракеталық күштеуіштен (SRB) тұрды. Орбитальді аппарат – вертикальды ұшып, қанатты ұшақ ретінде қона алатын, қайта пайдалануға болатын көлік құралы еді. Space Shuttle бағдарламасы аясында бес орбитальді аппарат салынды. Challenger (OV 099) – құрылымдық сынақ үлгісінен қайта жасалғаннан кейін салынған екінші орбитальді аппарат. Орбитальді аппараттың ішінде экипаж бөлмесі орналасқан, онда экипаж миссия барысында тұрып, жұмыс істеді. Үш ғарыш айлағының негізгі қозғалтқыштары (SSME) орбитальді аппараттың артқы бөлігіне орнатылып, ұшыру кезінде итермелеуді қамтамасыз етті. Ғарыш кеңістігіне шыққаннан кейін экипаж екі кішкентай, артқы жағында орналасқан орбиталық маневрлеу жүйесі (OMS) қозғалтқыштарын пайдаланып маневр жасады. Ұшырылған кезде орбитальді аппарат SSME үшін отын сақталатын ET-ге қосылды. ET сұйық сутегіге (LH2) арналған үлкен және сұйық оттегіге (LOX) арналған кішкентай резервуарлардан тұрды, олардың екеуі де SSME жұмыс істеуі үшін қажет болды. Отын толығымен қолданғаннан кейін ET орбитальді аппараттан бөлініп, атмосфераға қайта кірді, қайта кіру кезінде бөлшектерге айналып, Үнді немесе Тынық мұхитына түсті. Апат кезінде Morton Thiokol компаниясы жасаған екі қатты отынды ракеталық күштеуіш (SRB) ұшудың басында негізгі итермелеуді қамтамасыз етті. Олар сыртқы жанармай багына қосылып, ұшудың алғашқы екі минутында жанды. SRB отынын толығымен қолданғаннан кейін орбитальді аппараттан бөлініп, парашютпен Атлант мұхитына түсті. NASA іздеу тобы SRB-ді тауып, Кеннеди ғарыш орталығына (KSC) қайтарды, онда олар бөлшектелді және олардың компоненттері келесі ұшуларда қайта пайдаланылды. Әр SRB Юта штатындағы зауытта төрт негізгі бөлімнен құрастырылып, KSC-ге жеткізілді, содан кейін KSC-дегі Көлік құрастыру ғимаратында үш тісті және clevis ұстағыштары бар үш далалық қосылыспен құрастырылды, әр қосылыс жоғарғы сегменттен төменгі сегменттің clevis-іне бекітілген тісті ұстағыштан тұрды. Әрбір далалық қосылыс SRB айналасында екі ~20 фут (6 метр) диаметрлі Viton резеңке O-сақиналарымен герметикалық түрде жабылды және көлденең қимасы болды. O-сақиналары жанған қатты отыннан пайда болатын ыстық, жоғары қысымды газдарды ұстап тұруға тиіс болды және SRB-нің экипаж тасымалдайтын миссияларға сәйкес келуін қамтамасыз етті. Екі O-сақина екі қабатты герметизацияны жасау үшін орналастырылды, ал сегменттер арасындағы кеңістік мастикамен толтырылды. Мотор жұмыс істеп тұрғанда, бұл конфигурация кеңістіктегі ауаны жоғарғы O-сақинаға қарсы қысып, оны тығыздау бетіне басуға арналған. SRB-нің сынды тізімінде O-сақиналары 1R сындылығымен тізілген, бұл O-сақинасының бұзылуы көліктің жойылуына және адам өмірінің қатарына әкелуі мүмкін екенін көрсетті, бірақ екінші O-сақинасының болуына байланысты ол қосымша жүйе саналды.
О-сақина мәселесі
1970-ші жылдардың басында ұсынылған SRB конструкциясының бағалаулары және өрістік буындарды сынақтан өткізу көрсеткендей, жұптасқан бөлшектер арасындағы кең төзімділік О сақиналарын сығымдаудың орнына олардың орналасқан жерлерінен сығылып шығуына мүмкіндік берді. Бұл сығылып шығу NASA және Morton Thiokol компаниясы тарапынан NASA инженерлерінің алаңдаушылығына қарамастан, қабылданатын делінді. 1977 жылғы сынақтар ұшырылған кездегі ішкі қысым кезінде буындардың шамамен 50 градусқа дейін бұрылуын көрсетті. Тангент пен тіреуіш бір-бірінен иілген кезде пайда болған буынның бұрылуы О сақиналарына түсетін қысымды азайтты, олардың тығыздағыштарын әлсіретті және жанар газдардың О сақиналарын тозуына мүмкіндік берді. NASA инженерлері О сақиналарының айналасындағы қалыңдықтарды қосып, өрістік буындарды қайта жобалауды ұсынды, бірақ оларға жауап келмеді. 1980 жылы NASA тексеру/сертификаттау комитеті буынның тұтастығын қосымша сынауды сұрады, оның ішінде температура диапазонында және тек бір О сақинасы орнатылған жағдайда сынақтарды жүргізуді талап етті. NASA бағдарламалық менеджерлері қазіргі сынақ деңгейі жеткілікті деп шешті және қосымша сынақтар қажет емес. 1982 жылдың желтоқсанында маңызды элементтер тізімі жаңартылды, себебі екінші О сақинасы бірінші О сақинасына резервтік көмек көрсете алмайды, өйткені буын бұрылған жағдайда ол міндетті түрде тығыздама жасамайды. О сақиналары "Criticality1" деп қайта аталды, "R" әрпі алынып тасталды, бұл енді олардың артық жүйе саналмайтынын білдірді. 1981 жылдың қарашасында STS-2 рейсіндегі оң SRB-де ұшу кезінде О сақинасының тозуының алғашқы жағдайы тіркелді. 1984 жылдың тамызында STS-41D рейсіндегі сол SRB-нің ұшудан кейінгі тексеруі кезінде қара күйе бірінші О сақинадан өтіп, О сақиналарының арасында табылған. Екінші О сақинасы зақымдалмаса да, бұл бірінші О сақина сенімді тығыздама жасамайтынын және ыстық газдың өтуіне мүмкіндік беретінін көрсетті. О сақинасының тозуы О сақинасының тығыздалуына кедергі келтіруге жеткіліксіз болды, сондықтан тергеушілер О сақиналары арасындағы қара күйенің пайда болуы тұтанған кездегі біркелкі емес қысымның салдарынан туындады деген қорытындыға келді. 1985 жылдың қаңтарында STS-51C рейсінің ұшырылуы ғарыш кемесінің тарихындағы ең суық ұшырылу болды. Ұшырылған кезде ауа температурасы болды, ал есептелген О сақина температурасы болды. Ұшудан кейінгі талдау екі SRB-дегі бірінші О сақиналарында тозуды көрсетті. Morton Thiokol инженерлері суық температураның О сақиналарының икемділігін жоғалтып, олардың өрістік буындарды тығыздау қабілетін төмендеткенін анықтады, бұл ыстық газ бен қара күйенің бірінші О сақинадан өтуіне мүмкіндік берді. 1985 жылы Space Shuttle рейстерінің бірінен басқа (STS-51J) барлық рейстерде О сақинасының тозуы тіркелді, ал STS-51B рейсінде бірінші және екінші О сақиналарының екеуі де тозып кеткен. О сақинасының тозуымен байланысты мәселелерді шешу үшін Allan McDonald және Roger Boisjoly басқарылған Morton Thiokol инженерлері буындағы қозғалысты шектеу үшін металл жиегі бар қайта жобаланған өрістік буынды ұсынды. Олар сондай-ақ қосымша жылудан қорғау үшін аралық бөлік қосуды және көлденең қимасы үлкен О сақинасын пайдалануды ұсынды. 1985 жылдың шілдесінде Morton Thiokol SRB корпустарын қайта жобалауға тапсырыс берді, келесі жылы қайта жобаланған корпустар қол жетімді болғанға дейін алдағы ұшырулар үшін қазірдің өзінде жасалған корпустарды пайдалану ниетімен.
Миссия
STS 51 L деп аталатын Space Shuttle миссиясы, Space Shuttle-дың жиырма бесінші рейсі және оның он рейсі болды. 1985 жылдың 27 қаңтарында экипаж жарияланды, оған Дик Скоби басшылық етті. Майкл Смит ұшқыш болып тағайындалды, ал миссия мамандары Эллисон Онизука, Джудит Ресник және Рональд МакНейр болды. Екі жүк маманы болды: Хьюз ұшақ компаниясы үшін зерттеу жүргізуге тағайындалған Грегори Джарвис және «Ғарыштағы мұғалім» жобасының аясында ұшқан Криста МакАулиф. Миссия бастапқыда 1985 жылдың шілдесіне жоспарланған, бірақ қарашаға, содан кейін 1986 жылдың қаңтарына ауыстырылды. Миссия 22 қаңтарда ұшырылуға жоспарланған, бірақ 28 қаңтарға дейін кейінге шегерілді.
Іске қосу туралы шешім
28 қаңтардағы ауа температурасы ғарыш кемесін ұшыру үшін рекордтық ең төмен температура болады деп күтілді. Ауа температурасы түнде төмендеп, сағат 6:00-да көтерілуі күтілді, ал жоспарланған ұшыру уақыты 9:38-де. О-сақиналарының бұрынғы жылы ұшырылымдарда тозуына байланысты, Мортон Тиоколь инженерлері рекордтық суық температураның SRB О-сақиналарының тығыздағыштығына тигізетін әсеріне алаңдады. Маршалл ғарыш ұшу орталығының KSC кеңсесінің басшысы Сесил Хьюстон 27 қаңтар күні кешке ұшырудың қауіпсіздігін талқылау үшін конференц-байланыс ұйымдастырды. Мортон Тиоколь инженерлері төмен температураның резеңке О-сақиналарының серпімділігіне тигізетін әсеріне қатысты алаңдаушылықтарын білдірді. Ауа температурасының төмендеуі резеңке О-сақиналарының серпімділігін азайтар болғандықтан, инженерлер О-сақиналары ұшыру кезінде тығыздама жасау үшін кеңеймейтінінен қорқып еді. Инженерлер О-сақиналарының температурасы 0,7 градустан төмен болған жағдайда тығыздайтынын анықтау үшін жеткілікті деректердің жоқтығын айтты. Мортон Тиоколь қызметкерлері, инженерлік вице-президенті Роберт Лунд және ғарыш күшейткіштері бағдарламасының вице-президенті Джо Килминстер температура жоғары болғанға дейін ұшыруды ұсынды. Телеконференция Мортон Тиоколь басшылығы арасында жеке талқылау үшін үзіліс жасады. Қайта жалғасқанда Мортон Тиоколь басшылығы өз пікірін өзгертті және О-сақиналарының бұзылуы туралы ұсынылған дәлелдердің нақты еместігін және бұзылу немесе тозу жағдайында жеткілікті резерв бар екенін мәлімдеді. Олар шешімдерін ұшыруды жалғастыру деп хабарлады. Мортон Тиоколь басшылығы ұшыру туралы ұсыныс берді, содан кейін телеконференция аяқталды. NASA SRB жобасының басқарушысы Лоуренс Муллой НАСА миссиялық басқару тобының жетекшісі Арнольд Олдричті ұшыру туралы шешімді және ауа райының мәселелерін талқылау үшін шақырды, бірақ О-сақинасы туралы талқылауды атап өтпеді; екеуі де ұшыруды жалғастыруға келісті. KSC мұз тобының түнгі өлшеуі бойынша сол SRB температурасы және оң SRB температурасы болды. Бұл өлшеулер инженерлік деректер үшін тіркелді және хабарланбады, өйткені SRB температурасы ұшыруға дайындалу критерийлерінің бөлігі емес еді. О-сақиналарына тигізетін әсерінен басқа, суық температура тұрақты қызметтік құрылымда мұздың пайда болуына себеп болды. Құбырлардың тоңуына жол бермес үшін жүйеден су ақырындап ағызылып жатты; алдағы ұшыруға байланысты оны толығымен құйып тастау мүмкін болмады. Нәтижесінде мұз 73 метр тереңдікте пайда болды. Ұшу аппаратын жасаған Rockwell International компаниясының инженерлері ұшу кезінде мұз күшпен лақтырылып, ғарыш аппаратының жылу қорғау жүйесіне зиян келтіруі немесе қозғалтқыштардың біріне сіңірілуі мүмкін деп уайымдады. Роквеллдің ғарыш көлігі бөлімінің басшысы Рокко Петроне және оның командасы мұздан туындайтын зиян миссияны ұшуға қауіпсіз емес деп тапты. Арнольд Олдрич KSC және Джонсон ғарыш орталығының инженерлерімен кеңесті, олар мұз ғарыш аппаратының қауіпсіздігіне қауіп төндірмейді деп кеңес берді және ол ұшыруды жалғастыруға шешім қабылдады. Мұздың еруіне мүмкіндік беру үшін ұшыру тағы бір сағатқа кейінге шегерілді. Мұз тобы T-20 минутта мұз еріп бара жатқанын көрсеткен тексеру жүргізді, содан кейін Challenger сағат 11:38 EST-де, ауа температурасы .
The teleconference held a recess to allow for private discussion amongst Morton Thiokol management. When it resumed, Morton Thiokol leadership had changed their opinion and stated that the evidence presented on the failure of the O rings was inconclusive and that there was a substantial margin in the event of a failure or erosion. They stated that their decision was to proceed with the launch. Morton Thiokol leadership submitted a recommendation for launch, and the teleconference ended. Lawrence Mulloy, the NASA SRB project manager, called Arnold Aldrich, the NASA Mission Management Team Leader, to discuss the launch decision and weather concerns, but did not mention the O ring discussion; the two agreed to proceed with the launch. An overnight measurement taken by the KSC Ice Team recorded the left SRB was and the right SRB was These measurements were recorded for engineering data and not reported, because the temperature of the SRBs was not part of the Launch Commit Criteria. In addition to its effect on the O rings, the cold temperatures caused ice to form on the fixed service structure. To keep pipes from freezing, water was slowly run from the system; it could not be entirely drained because of the upcoming launch. As a result, ice formed from 240 feet (73 m) down in the freezing temperatures. Engineers at Rockwell International, which manufactured the orbiter, were concerned that ice would be violently thrown during launch and could potentially damage the orbiter's thermal protection system or be aspirated into one of the engines. Rocco Petrone, the head of Rockwell's space transportation division, and his team determined that the potential damage from ice made the mission unsafe to fly. Arnold Aldrich consulted with engineers at KSC and the Johnson Space Center (JSC) who advised him that ice did not threaten the safety of the orbiter, and he decided to proceed with the launch. The launch was delayed for an additional hour to allow more ice to melt. The ice team performed an inspection at T–20 minutes which indicated that the ice was melting, and Challenger was cleared to launch at 11:38 a. m. EST, with an air temperature of .
Көтергіш және бастапқы көтерілу
Т+0 сәтінде Challenger Кеннеди ғарыш орталығының 39B (LC 39B) ұшыру кешенінен сағат 11:38:00-де ұшырылды. Т+0.678 секундтан бастап Т+3.375 секундқа дейін оң жақ SRB-ден, бустерді ET-ге бекітетін артқы тіреудің жанынан тоғыз қара-сұр түтін шыққандығы тіркелді. Кейіннен бұл түтін шығуының себебі оң SRB-нің артқы бөлігіндегі буынның айналуы екені анықталды. Буындағы суық температура О-сақиналарының тығыздалуына кедеріс келтірді. Ұшыру алаңына жауған жаңбыр далалық буында жиналып, О-сақиналарының тығыздау қабілетін нашарлатқан болуы мүмкін. Нәтижесінде, ыстық газ О-сақиналарының арасынан өтіп, оларды тозуға ұшыратты. Күйген отыннан пайда болған балқыған алюминий оксидтері буынды қайта жауып, ыстық газ бен оттың далалық буын арқылы шығуына уақытша тосқауыл қойды. Ғарыш шаттлының негізгі қозғалтқыштары (SSME) жоспарланғандай, ең жоғары динамикалық қысымға (max q) дейін қуатын азайтты. Жоғары аэродинамикалық күштер мен желдің соққысы ериген О-сақиналарының орнына келген алюминий оксидінің тығыздағышын бұзып, жалынның буын арқылы өтуіне мүмкіндік берді. Бір секунд ішінде түтін анық көріне бастады, ал кеңейіп бара жатқан тесік оң SRB-дегі ішкі қысымның төмендеуіне әкелді. Т+64.660 сәтінде ET-нің сұйық сутегі (LH2) резервуарында ағып кету басталды, бұл түтіннің пішінінің өзгеруімен расталды. SSME күйдіру арқылы туындаған күшті өтеу үшін бұрылды. Сыртқы LH2 резервуарындағы қысым T+66.764 сәтінде төмендеді, бұл жалын SRB-ден резервуарға жеткенін көрсетті. Ұшу экипажы мен бақылаушылары көлік пен ұшудағы аномалиялар туралы ешқандай хабарлама бермеді. T+68 сәтінде CAPCOM, Ричард О. Кови экипажға "Challenger, газды азайтыңыз" деді, бұл SSME-нің қуатын 104%-ға дейін арттырғанын білдірді. Ковиге жауап ретінде Скоби: "Роджер, газды азайтыңыз" деді; бұл Challenger-ден жерге соңғы хабарлама болды.
Көлік құралының бұзылуы
T+72.284 сәтiнде оң SRB, оны ЭТ-ге бекіткен артқы тіректен жұлынып, экипаж сезiнген көлденең үдеуге (көлденең жылдамдыққа) әкелді. Сол сәтте LH2 бакшасындағы қысым төмендеуi басталды. Ұшқыш Майк Смит "Ой-ой" дедi, бұл экипаж жазған соңғы сөз болды. T+73.124 сәтiнде ЭТ-ден ақ будың ағып жатқаны байқалды, содан кейiн LH2 бакшасының артқы дөңгелегі құлады. Нәтижесiнде, барлық сұйық сутегi босатылып, LH2 бакшасы сұйық оттегi (LOX) бакшасына шамамен , күшпен итерiлді, ал оң SRB резервуараралық құрылыммен соқтығысты. Бұл оқиғалар шатттың қалпы мен бағытын күрт өзгертуге әкелді, содан кейiн ол баллистикалық траекториямен қозғалып, жарылыстан кейiн шамамен 25 секундтан соң 65000 фут (19812 м) биіктікке жетті. Ажырау кезінде максималды үдеу гравитациядан (g) 12-ден 20 есеге дейiн болды деп есептеледi. Екi секунд iшiнде 4g-ден төмен түсiп, он секунд iшiнде кабина еркiн құлауға түстi. Бұл кезеңдегi күштер экипажға ауыр жарақаттар келтіруге мүмкiндiк бермеген болар. 1986 жылдың 28 шiлдесiнде НАСА-ның ғарышқа ұшу жөнiндегi көмекшi әкiмшiсi, бұрынғы астронавт Ричард Х. Трули, дәрігер және Skylab 2 астронавты Джозеф П. Кервиннен алынған экипаж мерт болды деген есептi жариялады:
Экипаждың қашып кету мүмкіндігі
Басқа ғарыш кемелерінен өзгеше, ғарыш шаттлы қозғалтқыштар жұмыс істеп тұрғанда экипажға қашып кетуге мүмкіндік бермеді. Ұшырудан құтылу жүйелері әзірлеу кезінде қарастырылған, бірақ NASA оның жоғары сенімділігі мұндай қажеттілікті тудырмайды деген қорытындыға келді. Алғашқы төрт ғарыш шаттлының орбиталық сынақ ұшуларында екі адамдық экипаж үшін SR-71 Blackbird ұшағынан шығу орындықтары мен толық қысымды костюмдер пайдаланылды, бірақ олар қолданыстан шығарылып, кейін операциялық ұшулар үшін алынып тасталды. Операциялық ұшулар үшін қашып кету мүмкіндіктері қарастырылды, бірақ олардың күрделілігі, жоғары құны және салмағы салдарынан іске асырылмады. Апаттан кейін экипажқа жону арқылы қашып кетуге мүмкіндік беретін жүйе енгізілді, бірақ бұл жүйе шартты түрде көтерілу кезіндегі жарылыстан қашып құтылу үшін қолданылмас еді.
Қалдықтар мен экипажды қалпына келтіру
Апаттан кейін бірден НАСА-ның ұшыруды қалпына келтіру директоры екі SRB қалпына келтіру кемесін, MV Freedom Star және MV Liberty Star-ды, соққы аймағына қалдықтарды жинау үшін жіберді және АҚШ әскери ұшақтары мен кемелерінің көмегін сұрады. Жарылыстан түскен қалдықтардың қаупіне байланысты, RSO 12:37-ге дейін қалпына келтіру күштерін соққы аймағынан алшақ ұстады. Сағат 19:00-ге дейін қалпына келтіру операцияларына 12 ұшақ және 8 кеме жұмылдырылды. Жер бетіндегі операциялар орбиталық аппараттан және сыртқы бактан қалдықтарды жинады. Жер бетіндегі қалпына келтіру жұмыстары 7 ақпанда аяқталды. 31 қаңтарда АҚШ Әскери-теңіз күштеріне су астындағы қалпына келтіру операцияларын жүктеу тапсырылды. Іздеу жұмыстары оң SRB-ны, содан кейін экипаж бөлімін, одан кейін қалған жүк, орбиталық аппараттың бөліктерін және сыртқы бакты табуға басымдық берді. Қалдықтарды іздеу ресми түрде 8 ақпанда "Preserver" құтқару және құтқару кемесімен басталды, содан кейін 16 кемеге дейін өсті, олардың үшеуі НАСА-ға, төртеуі АҚШ Әскери-теңіз күштеріне, біреуі АҚШ Әуе күштеріне және сегізі тәуелсіз мердігерлерге қарасты. Су бетіндегі кемелер қалдықтарды іздеу үшін жақты сканерлеу сонарын пайдаланды және 21 метрден 366 метрге дейінгі тереңдіктегі су аумағын қамтыды. Сонарлық операциялар 881 потенциалды қалдықтар орнын анықтады, олардың 187-сі кейін орбиталық аппараттан екені расталды. SRB-дан түскен қалдықтар сызықтық пішіндес зарядтарының жарылуына байланысты кеңінен тарады. SRB материалдарын анықтау негізінен экипажпен жүретін су асты кемелері мен су асты аппараттары арқылы жүргізілді. Көліктер іздеу кезінде табылған потенциалды қалдықтарды тексеру үшін жіберілді. Су бетіндегі кемелер су асты суларына суға түсушілердің және қашықтан басқарылатын су асты аппаратының көмегімен SRB қалдықтарын көтеріп, оларды кранмен көтеру үшін қажетті ілмектерді бекітті. SRB-дегі қатты отын қауіпті болды, себебі суға батқаннан кейін оның тұрақсыздығы артты. Қалпына келтірілген SRB бөліктері қалпына келтіру кезінде сулы күйде сақталды, ал пайдаланылмаған отыны жағаға жеткеннен кейін өртенді. Оң SRB-дегі бұзылған біріктіру алғаш рет 1 наурызда сонарда анықталды. 5 сәуірде америкалық NR 1 су асты кемесі және 12 сәуірде SEA LINK I су асты аппараты 171 метрге сүңгіп, зақымдалған далалық біріктіру екенін растады және ол 13 сәуірде табысты қалпына келтірілді. Екі SRB корпусының бөліктерінен бірі табылды, екіншісі табылды, бірақ алынбады, ал үшіншісі табылмады. 7 наурызда Әуе күштерінің суға түсушілері экипаж бөлімінің қалдықтарын анықтады, оны келесі күні USS Preserver суға түсушілері растады. Экипаж бөлімінің зақымдануы оның алғашқы жарылыс кезінде көбінесе толық қалпында болғанын, бірақ мұхитқа соққан кезде ауыр зақымдарға ұшырағанын көрсетті. Экипаж қалдықтары соққыдан және суға батудан қатты зақымдалған, және олар толық денелер емес еді. USS Preserver кемесі қалдықтар мен қалдықтарды портқа бірнеше рет қайтарды және 4 сәуірге дейін экипаж бөлімін қалпына келтіруді жалғастырды. Экипаж қалдықтарын қалпына келтіру кезінде Джарвистің денесі ағызылып кетіп, басқа қалдықтар анықталғаннан кейін бірнеше апта өткен соң 15 сәуірде ғана табылды. Қалдықтар портқа жеткізілгеннен кейін, Қарулы Күштер Патология институтының патологтары адам қалдықтарын анықтау үшін жұмыс істеді, бірақ олардың қайсысының да өлімінің нақты себебін анықтай алмады. Брейвард округінің сот-медициналық сарапшылары адам қалдықтарын АҚШ әскери шенеуніктеріне мәйітті саралау үшін берудің заңдылығын даулап, өлім туралы куәліктерді беруден бас тартты; НАСА шенеуніктері ақырында экипаж мүшелерінің өлім туралы куәліктерін шығарды. TDRS B спутнигінің орбитасын арттыру үшін қолданылатын ЖСҚ – қалпына келтірілген алғашқы қалдықтардың бірі болды. Апаттың себебі болған деп күдіктелген ЖСҚ-ның ерте тұтануына ешқандай дәлел жоқ. Үш SSME-ден қалдықтар 14-28 ақпан аралығында жиналды, ал қалпына келтіруден кейінгі талдаулар функционалдық қозғалтқыштардың кенеттен LH2 отынмен қамтамасыз етілуін жоғалтуымен сәйкес келетін нәтижелер берді. Терең суды қалпына келтіру операциялары 29 сәуірге дейін жалғасты, ал кішкентай масштабты, жақын жерлерді қалпына келтіру операциялары 29 тамызға дейін жалғасты. 1996 жылдың 17 желтоқсанында Кокоа-Бич жағалауында орбиталық аппараттың екі бөлігі табылды. 2022 жылдың 10 қарашасында НАСА Флорида жағалауындағы Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңіндегі ұшақтың қираған орнынан 6 метрлік шаттлдың бөлігі табылғанын хабарлады. Бұл жаңалық 2022 жылдың 22 қарашасында History Channel телеарнасында көрсетілді. Challenger-ден қалпына келтірілген барлық органикалық емес қалдықтардың көбі LC 31 және LC 32-дегі Cape Canaveral Space Force Station зымырандық шахталарында сақталған.
Жерлеу рәсімдері
1986 жылдың 29 сәуірінде астронавттардың дене қалдықтары Кеннеди ғарыш орталығынан Делавэр штатындағы Довер әуе күштері базасындағы әскери мәйітханаға C-141 Starlifter ұшағымен жеткізілді. Олардың әрбір табыны АҚШ туымен жабылған, салтанатты қарауылдан өтіп, астронавттардың сүйемелдеуімен әкелінді. Дене қалдықтары Довер әуе базасына жеткеннен кейін, экипаж мүшелерінің отбасыларына тапсырылды. Скоби мен Смит Арлингтон ұлттық зиратында жерленді. Онизука Гавайи штатының Гонолулу қаласындағы Тынық мұхиты ұлттық мемориалдық зиратында жерленді. МакНейр Оңтүстік Каролина штатының Лейк-Ситидегі Рест-Лаун мемориалдық паркіне жерленді, бірақ кейіннен оның дене қалдықтары қала ішіндегі доктор Рональд Э. МакНейр еске алу паркіне көшірілді. Ресник өртеліп, күлі суға шашылды. МакАулиф Нью-Гэмпшир штатының Конкорд қаласындағы Кальварий зиратында жерленді. Джарвис кремацияланып, күлі Тынық мұхитына шашылды. Белгісіз астронавттардың дене қалдықтары 1986 жылдың 20 мамырында Арлингтондағы Challenger еске алу орнында жерленді.
Ақ үйдің жауабы
Президент Рональд Рейган 1986 жылғы 28 қаңтарда, Challenger апаты болған күні кешке, 1986 жылғы Одақтың жағдайы туралы үнқатысу жоспарлаған еді. Көмекшілерімен кеңескен соң Рейган үнқатысуды кейінге шегерді және оның орнына Овалдық кабинеттен апат туралы ұлтқа үндеу жасады. 31 қаңтарда Рональд және Нэнси Рейган Джонсон ғарыш орталығына экипаж мүшелерінің құрметіне арналған еске алу рәсіміне қатысу үшін барды. Салтанат кезінде Әскери-әуе күштерінің оркестрі "God Bless America" әнін орындады, ал NASA T 38 Talon әуе кемелері дәстүрлі жоғалған ұшқыш формациясында оқиға орнының үстінен ұшты. Апаттан кейін көп ұзамай АҚШ саясаткерлері Ақ үйдің шенеуніктері, оның ішінде штаб бастығы Дональд Рейган және коммуникациялар директоры Пэт Бьюкененнің НАСА-ны 28 қаңтардағы үнқатысудан бұрын Challenger-ді ұшыруға қысым көрсеткенін білдірді, себебі Рейган сөзінде бұл ұшыру туралы айтқысы келген. 1986 жылдың наурыз айында Ақ үй үнқатысудың бастапқы нұсқасын жариялады. Бұл үнқатысуда Рейган Challenger-де іске қосылған рентгендік эксперимент туралы, сондай-ақ ол шақыртқан қонақпен бірге жасалған эксперимент туралы айтуды жоспарлаған, бірақ Challenger-дің ұшырылуы туралы әрі ашпады. 4 ақпандағы қайта жаңартылған үнқатысуда Рейган қайтыс болған Challenger экипажының мүшелерін еске алды және рентгендік эксперимент туралы айтқан сөздерін "іске қосылып, жоғалған" деп өзгертті. 1986 жылдың сәуір айында Ақ үй Ақ үйдің НАСА-ны үнқатысудан бұрын Challenger-ді ұшыруға қысым көрсетпегенін растайтын баяндама жариялады.
Медиа қамту
Ұшыру мен жарылыстың жалпыұлттық теледидарлық көрсетілімін CNN жүзеге асырды. МакАулифтің құрамында болған «Ғарышқа ұшқан мұғалім» бағдарламасын насихаттау мақсатында НАСА АҚШ-тағы көптеген студенттерге ұстаздарымен бірге мектепте ұшыруды тікелей эфирде көруге мүмкіндік берді. Келесі күндері апатқа байланысты баспасөз қызығушылығы күшейді; KSC-дегі тілшілер саны ұшыру күні 535-тен үш күннен кейін 1467-ге жетті. Ақпараттың жетіспеуіне байланысты баспасөз жарылыстың себебі сыртқы жанармай багі болды деген мақалалар жариялады. 2010 жылға дейін CNN-нің ұшыру мен апатты тікелей эфирде көрсетуі ұшыру алаңынан алынған жалғыз белгілі видеоматериал болды. Кейіннен қосымша әуесқойлар мен кәсіби түсірілімдер де көпшілікке қолжетімді болды.
Инженерлік іс-шараларды зерттеу
Challenger апаты инженерлік қауіпсіздік, құпияны ашу этикасы, коммуникация және топтық шешім қабылдау, сондай-ақ топтық ойлаудың қауіптілігі сияқты пәндердегі оқу материалы ретінде пайдаланылды. Роджер Бойшоли мен Аллан Макдональд жұмыс орнындағы жауапты шешім қабылдау мен инженерлік этиканы жақтаған спикерлерге айналды. Ақпараттық дизайнер Эдвард Тафте Challenger апатының инженерлердің нашар коммуникациясы мен тым күрделі түсіндірмелері салдарынан болғанын айтты, сондай-ақ қоршаған ортаның температурасы мен О-сақинаның тозу деңгейі арасындағы байланысты көрсетудің суық ауа райында ұшырудың ықтимал қауіптерін жеткізуге жеткілікті болар еді деп мәлімдеді. Бойшоли бұл пікірге қарсы шығып, Тафте ұсынған деректер Тафтенің айтқандай қарапайым немесе қолжетімді емес екенін мәлімдеді.
Роджерс комиссиясының есебі
"Космикалық шаттл" апаты жөніндегі Президенттік комиссия, сонымен қатар төрағасының атымен Роджерс комиссиясы деп белгілі, 6 ақпанда құрылды. Комиссия мүшелері: төраға Уильям П. Роджерс, вице-төраға Нил Армстронг, Дэвид Ачесон, Юджин Коверт, Ричард Фейнман, Роберт Хотц, Дональд Кутина, Салли Райд, Роберт Раммель, Джозеф Саттер, Артур Уокер, Альберт Уилон және Чак Йегер. Комиссия NASA-ның апатты тергеуі, ғарыш шаттл бағдарламасы және Мортон Тиокольдің О-сақиналардың қауіпсіздігіне қарамастан ұшуға берген ұсынысын талқылаған тыңдаулар өткізді. 15 ақпанда Роджерс NASA-ның ішкі процестерінің жетіспеушілігіне байланысты NASA-дан тәуелсіз апатты тергеуді жүргізу үшін комиссияның өзгеретін рөлін жариялады. Комиссия миссияның әртүрлі аспектілерін зерттеу үшін төрт тергеу тобын құрды. Кутина төрағалық еткен Апатты талдау тобы апаттың нақты себебін анықтау үшін құтқару операцияларынан және сынақтардан алынған деректерді пайдаланды. Саттер төрағалық еткен Даму және өндіріс тобы аппараттық мердігерлерді және олардың NASA-мен қарым-қатынасын зерттеді. Ачесон төрағалық еткен Ұшуға дейінгі іс-шаралар тобы KSC-де жүргізілген соңғы құрастыру процестеріне және ұшуға дейінгі іс-шараларға назар аударды. Рид төрағалық еткен Миссияны жоспарлау және операциялар тобы миссияны әзірлеуге қатысқан жоспарлауды, сондай-ақ экипаж қауіпсіздігіне қатысты алаңдаушылықтарды және кестеге сәйкес келуге жасалған қысымды зерттеді. Комиссия төрт ай ішінде 160-тан астам адаммен сұхбаттасып, кем дегенде 35 тергеу сессиясын өткізді және 6000-нан астам NASA қызметкерлерін, мердігерлерді және техникалық персоналды жұмыстарға тартты. Комиссия 1986 жылдың 6 маусымында есебін жариялады. Комиссия апаттың себебі оң жақ SRB-дегі біріктірудегі О-сақиналар арқылы ыстық газдың шығуы екенін анықтады және апаттың басқа себептерін таппады. Апатты температураның өзгеруіне, динамикалық жүктемеге және материалдың қасиеттеріне сезімтал болатын біріктірудің дұрыс емес конструкциясына байланысты деп санайды. Есеп NASA мен Мортон Тиоколды сынады және екі ұйым да SRB біріктіруімен байланысты қауіпті көрсететін дәлелдерді елемегенін атап өтті. NASA миссия қауіпсіздігіне қалай әсер ететінін бағаламастан, О-сақиналардың тозу қаупін қабылдағаны айтылды. Комиссия NASA-дағы қауіпсіздік мәдениеті мен басқару құрылымы ұшу мәселелерін дұрыс хабарлауға, талдауға және алдын алуға жеткіліксіз болғанын қорытты. Ұшу жиілігін арттыруға жасалған қысым әрбір миссияға арналған оқу, сапаны бақылау және жөндеу жұмыстарының көлемін төмендеткенін мәлімдеді. Комиссия ғарыш шаттл бағдарламасының қауіпсіздігін жақсарту бойынша бірқатар ұсыныстар жасады. SRB-дегі біріктірулерді қайта жобалауды ұсынды, бұл газдың О-сақиналардан шығуына жол бермейді. Бағдарлама басқаруын қайта құруды және жоба менеджерлерін қауіпсіз емес мерзімдерді сақтауға мәжбүрлемеуді, сондай-ақ экипаж қауіпсіздігі мәселелерін жақсырақ шешу үшін астронавттарды қосуды ұсынды. NASA бағдарламаларындағы барлық қауіпсіздік, сенімділік және сапаны қамтамасыз ету функцияларын қадағалау үшін NASA әкімшісіне тікелей есеп беретін қауіпсіздік кеңсесін құруды ұсынды. Комиссия орбиталық аппараттың жалпы қауіпсіздігі мен техникалық қызмет көрсету мәселелерін де қарастырды және экипаж бақыланатын сырғанау ұшу кезінде қашуға мүмкіндік беретін құралдарды қосуды ұсынды. 11 ақпанда теледидарда өткен тыңдауда Фейнман суық сумен толтырылған стақан мен резеңке бөлігін пайдаланып, суық температурада резеңкенің серпімділігін жоғалтуын көрсетті, бұл оған бұқаралық ақпарат құралдарының назарын аударды. Нобель сыйлығының лауреаты Фейнман есепте NASA-ны қысыммен сынауды ұсынды және Роджерспен бірнеше рет келіспеді. Ол өзінің жеке бақылауларын қоспаса, есептен атын алып тастаумен қорқытты, олар қосымша F ретінде жарияланды. Қосымшада ол бағдарламаны дамытудағы инженерлік және бағдарламалық жетістіктерді жоғары бағалады, бірақ SRB-ге қоса, авионика және SSME сияқты бірнеше компоненттер NASA-ның бастапқы бағалауларынан гөрі қауіпті және апатқа бейім екенін мәлімдеді.
АҚШ Палата комитетінің есебі
АҚШ-тың ғылым және технология жөніндегі палаталық комитеті "Челленджер" апатын тергеп, 1986 жылдың 29 қазанында есеп жариялады. Ғарыш шаттл бағдарламасын қаржыландыруға уәкілдік берген комитет, өз тергеуінің бір бөлігі ретінде Роджерс комиссиясының қорытындыларын қарастырды. Комитет Роджерс комиссиясымен келісіп, SRB далалық қосылысының бұзылуы апаттың себебі болғанын, ал НАСА және Мортон Тиокол SRB-нің потенциалды қауіптері туралы көптеген ескертулерге қарамастан, шара қолданбағанын атап өтті. Комитеттің есебінде басқа компоненттердің қауіпсіздігі де ерекше аталып, барлық маңызды жүйелер үшін тәуекелді басқаруды қайта қарау ұсынылды.
SRB қайта құру
Комиссияның ұсынысына жауап ретінде НАСА SRB-нің қайта жобалауын бастады, кейіннен оны қайта жобаланған қатты ракеталық қозғалтқыш (RSRM) деп атады, және оны тәуелсіз бақылау тобы қадағалады. Қайта жобаланған қосылысқа, айналудың алдын алу үшін, омыртқаның ішкі қабырғасындағы тіреуге орналасқан ұстағыш элемент қосылды. Ұстағыш элемент пен омыртқа арасы тағы бір О-сақинамен герметикаланды. Ұстағыш элемент апат кезінде болғаннан 15%-ға дейін қосылыстың айналу мүмкіндігін азайтты. Егер қосылыс айналса, омыртқа қабырғасының бір жағындағы О-сақина тығынының азаюы, екінші жағындағы тығыздықты арттырады. Сонымен қатар, О-сақиналардың тұрақты, жоғары температурасын сақтау үшін жылытқыштар орнатылды. RSRM алғаш рет 1987 жылдың 30 тамызында сынақтан өтті. 1988 жылдың сәуір және тамыз айларында RSRM-ді далалық қосылысқа ыстық газдың енуіне мүмкіндік беретін қасақана ақаулармен сынады. Бұл сынақтар инженерлерге жақсартылған далалық қосылыстың айналуды болдырмағанын бағалауға мүмкіндік берді. Сәтті сынақтардан кейін, RSRM ғарыш кемесінде ұшуға рұхсат алды.
Ғарыш шаттлының модификациялары
SRB-ден басқа, NASA ғарыш айлағы бағдарламасының басқа компоненттерінің қауіпсіздік стандарттарын жоғарылатты. ЖМКБ үшін маңызды элементтер тізімі мен ақаулық түрлері жаңартылды, сондай-ақ 18 аппараттық өзгеріс енгізілді. ЖМКБ-нің максималды итеру күші 104%-қа дейін шектелді, ал 109% тек авариялық жағдайда ғана рұқсат етілді. Ғарыш айлағы қону кезінде басқару мен маневрлеу қабілетін жақсарту үшін қону шассисі жаңартылды. NASA астронавттардың жақтан люкті ашып, орбитадан сыртқа полюс шығарып, одан сырғып түсуіне мүмкіндік беретін құтқару опциясын енгізді; парашюттерін ашу алдында орбитаға соқтығыспау үшін олар полюспен төмен сырғып түсетін еді. Орбиталық аппараттың бағдарламалық қамтамасызы ұшу экипажының барлығы басқаруды тастап, құтқару үшін кеткен кезде тұрақты ұшуды сақтау үшін өзгертілді. Бұл құтқару әдісі "Челленджер" апатында экипажды құтқара алмаған болар еді, бірақ басқа төтенше жағдайларға дайындық үшін қосылды.
Қауіпсіздік кеңсесі
1986 жылы NASA комиссия атап көрсеткендей, NASA әкімшісіне тікелей бағынышты NASA-ның серіктес әкімшісі басқаратын, қауіпсіздік, сенімділік және сапаны қамтамасыз ету жөніндегі жаңа кеңсе құрылды. Бұрынғы «Челленджер» рейсінің бас директоры Грин дирекцияның қауіпсіздік бөлімінің бастығы болды. 2003 жылғы «Колумбия» ғарыш кемесінің апатынан кейін, «Колумбия» апатын тергеу жөніндегі комиссия (CAIB) NASA қауіпсіздікті бақылау үшін «шын мәнінде тәуелсіз» кеңсе құрмағанын анықтады. CAIB комиссиясы «Челленджер» апатына себеп болған қауіпсіздік мәдениетінің тиімсіздігі кейінгі апатқа да жауапты екенін мәлімдеді.
Ғарыштағы мұғалім
МакАулиф таңдалған «Teacher in Space» бағдарламасы 1990 жылы «Challenger» апатының нәтижесінде тоқтатылды. 1998 жылы НАСА «Teacher in Space» бағдарламасын «Educator Astronaut Project» жобасымен алмастырды, ол ерекшелігі бойынша мұғалімдерден ғарышқа ұшқаннан кейін сыныптарына оралатын қысқа мерзімді жүк мамандары емес, миссия мамандары ретінде дайындалған кәсіби ғарышкерлер болуын қажет етті. МакАулифтің қосалқы мұғалімі болған Барбара Морган НАСА-ның 17-ші ғарышкерлер тобының құрамына іріктеліп, STS-118 рейсіне қатысты.
Ұшуға қайта оралу
Жыл сайын 24 ұшыруды жоспарлаған Роджерс комиссиясы бұл мақсатты НАСА-ға миссияларды іске қосу үшін қажетсіз қысым түсіретін, шындыққа келмейтін мақсат деп сынады. 1986 жылдың тамыз айында президент Рейган Challenger-ді алмастыру үшін орбиталық аппарат құрылысын мақұлдады, кейін ол "Эндевор" деп аталды. "Эндевор" құрылысы 1987 жылы басталды және 1990 жылы аяқталды, ал ол 1992 жылдың мамырында STS-49 миссиясымен алғашқы ұшырын жасады. Сондай-ақ, бағдарлама енді коммерциялық спутниктік жүктерді тасымайтынын, олар коммерциялық, бір реттік пайдаланылатын ұшыру құралдарын пайдаланып ұшырылатынын жариялады. Бұл коммерциялық жүктер бір ұшыру аппаратына тәуелділікті жою және NASA-ға клиенттерін қанағаттандыру үшін экипажды ұшуға деген қысымды азайту мақсатымен Ғарыш шаттлдары бағдарламасынан қайта бағытталды. Ғарыш шаттлдары бағдарлама тергеу, қайта жобалау және қайта құрылымдаудан өткен екі жыл сегіз айға тоқтатылды. 1988 жылдың 29 қыркүйегінде Discovery LC 39B ұшыру алақанынан STS-26 миссиясын бес тәжірибелі астронавт экипажымен іске қосты. Оның жүгі TDRS-3 болды, ол Challenger апаты кезінде жоғалған спутниктің орнын толтырды. Ұшыру кезінде жаңадан жасалған күшейткіштер сынақтан өтті, ал экипаж көтерілу және қайта кіру кезінде қысымды костюмдер киді. Миссия сәтті аяқталды және бағдарлама қайтадан ұшуды жалғастырды.
Мұра
2004 жылы президент Джордж Буш «Челленджер» және «Колумбия» апаттарында қаза тапқан 14 экипаж мүшесіне Конгресс қанағат медальдарын табыстады. 1987 жылы Чарльз Шмидт АҚШ Капитолийінің Брумиди дәлізіндегі әлі боялмаған сәндік сопақшаға экипаж суретін салды. Бұл көрініс матаға салынды, содан кейін қабырғаға жабыстырылды. Кеннеди ғарыш орталығының «Мәңгі есте қалатын» көрмесі 2015 жылдың шілде айында ашылды. Көрмені NASA әкімшісі Чарльз Болден және экипаж мүшелерінің отбасы ашты. Джонсон ғарыш орталығындағы NASA Астронавттар ескерткіш тоғайына әр астронавтқа арналған ағаштар отырғызылды, сондай-ақ «Аполлон-1» және «Колумбия» апаттарының құрбандарына арналған ағаштар отырғызылды. Жеңілдікпен, жеті астероид экипаж мүшелерінің құрметіне аталды: , , , , , , және. Аталған атаулар туралы шешім 1986 жылдың 26 наурызында Шағын планета орталығында жарияланды. 1988 жылы Халықаралық астрономиялық одақ (IAU) «Аполлон» бассейніндегі Айдың қарама-қарсы жағындағы жеті кратерге астронавттардың есімдерін берді. Кеңес Одағы Венерадағы екі кратерге МакАулиф және Ресник есімдерін берді. Opportunity марсоходының қонған жері Challenger Memorial Station деп аталды. «Челленджер» апатының құрметіне бірнеше ескерткіштер орнатылды. Калифорния штатының Пало-Альто қаласындағы Peers Park қоғамдық саябағында 1985 жылы «Челленджер» кемесімен тасымалданған тұқымдардан өсірілген секвойя ағаштары бар Challenger Memorial Grove орналасқан. Мектептер мен көшелер экипаж мүшелерінің немесе «Челленджердің» есімдерін қамтитын жаңа атаулармен қайта аталды. 1990 жылы Лос-Анджелестің Кіші Токио ауданында Калифорнияда Challenger ұшағының ұшырылу орнының 1/10 масштабты көшірмесі орнатылды. Challenger Point – Сангре-де-Кристо тау тізбегінің тау шыңы. Конкорд, Нью-Гэмпширдегі McAuliffe Shepard Discovery Center ғылым мұражайы және планетарийі, Конкорд орта мектебінің мұғалімі МакАулиф және Дерри, Нью-Гэмпширден шыққан Алан Шепардтың құрметіне аталған. Экипаж мүшелерінің отбасылары білім беруді дамыту мақсатында Challenger ғарыш ғылымын оқыту орталығын құрды. «Челленджер» кемесімен бірге американдық ту әкелінді, кейіннен ол «Челленджер» туы деп аталды. Оған Колорадо штатының Монумент қаласындағы 514-ші скаут отряды демеушілік етті және ол пластик контейнерінде зақымдалмаған күйде табылған. Онизука жеке заттарымен бірге футбол добын алып келді, ол америкалық астронавт Шейн Кимброумен бірге «Союз-49» экспедициясымен Халықаралық ғарыш станциясына жеткізілді. Қазір ол Хьюстон қаласындағы Clear Lake орта мектебінде сақталады, онда Онизуканың балалары оқыған. 1986 жылы түсірілген «Жұлдыздар жолы IV: Үйге саяхат» фильмі «Челленджер» экипажына арналды, ал фильмнің басында былай делінген: «Жұлдыздар жолы» актерлері мен режиссерлері бұл фильмді «Челленджер» ғарыш кемесінің батыл рухына арнағысы келеді, олардың ерлігі 23-ші ғасырда және одан әрі жалғасады».
Кино және теледидар
"Challenger" атты ABC телефильмі 1990 жылдың 25 ақпанында көрсетілді. Бари Боствик Скоби рөлін, ал Карен Аллен МакАулиф рөлін ойнайды. Фильм NASA-ны сынап, ұшыруға қарсы болған инженерлерді жағымды жағдайда бейнелейді. Смит, Макнейр және Онидзуканың жесірлері фильмдегі оқиғалардың дұрыс емес көрсетілгеніне сын тақты. 2013 жылдың 18 наурызында "The Challenger Disaster" атты BBC деректі фильмі көрсетілді. Онда Уильям Херт Фейнман рөлін ойнап, апаттың себептерін зерттеуді бейнеледі. Натан ВонМинден режиссерлік еткен "The Challenger Disaster" фильмі 2019 жылдың 25 қаңтарында шықты. Фильмде ұшыру туралы шешім қабылдау процесіне қатысқан ойдан туған кейіпкерлер көрсетілген. Стивен Леккарт пен Глен Зиппер жасаған төрт бөлімді "Challenger: The Final Flight" деректі сериалын Netflix 2020 жылдың 16 қыркүйегінде жариялады. Сериал NASA және Morton Thiokol қызметкерлерімен сұхбаттасу арқылы олардың қате шешімдерінің алдын алуға болатын апатқа әкелгенін көрсетеді. Австралиялық теледрама "The Newsreader" сериалының 2021 жылдың 15 тамызында көрсетілген бірінші эпизоды апатты сол кездегі Австралия телеарнасының журналистері мен командасының көзқарасынан бейнелейді; сонымен қатар, жаңалықтарды беру стилінің маңыздыдан эмоциялыққа өзгеруі туралы негізгі сюжет желісімен байланысты жаңалықтарды хабарлаушы басты кейіпкердің жұмысы көрсетіледі. "This Is Us" теледрамасының 6-маусымының "The Challenger" атты бірінші эпизодында 1986 жылғы жарылыс оқиғасы флэшбектер арқылы көрсетілген.