Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сербиядағы музыка дәстүрлерінің шолуы
Overview of music traditions in Serbia
Сербия музыкасы – Сербияның тарихи және қазіргі заманғы музыкалық мұрасын көрсетеді. Ол Балқан музыкасының кең ауқымына жататын, өзінің ерекше дыбысы мен ерекшеліктері бар түрлі дәстүрлі музыка стилдерін қамтиды.
Music of Serbia represents the musical heritage of Serbia, both historical and modern. It has a variety of traditional music styles, which are part of the wider Balkan musical tradition, with its own distinctive sound and characteristics.
Орта ғасырлардағы музыка
Шіркеу музыкасы ортағасырлық Сербияның өкініштісінде хорлар немесе жеке әншілермен орындалған. Сол кезде орындалған әндер Исаға арналған діни әндер жинағы – Октоэхос (Осмогласник) негізінде құрылған. Бұл дәуірдің композиторларына монах Ефимия, монахтар Кир Стефан Серб, Исаия Серб және Никола Серб жатады, олар бірге «серб-византиялық мектепке» кіреді. Сербияның ортағасырлық дәуірінде шіркеу музыкасынан өзге, дәстүрлі музыка мен сарай музыкасы да болған. Неманьич әулеті тұсында музыканттар патша сарайында маңызды рөл атқарды және олар sviralnici, glumci және praskavnici деп аталды. Музыкалық қолдау көрсеткен билеушілердің ішінде император Стефан Душан мен деспот Джурад Бранкович болды. Орта ғасырлық музыкалық аспаптарға мүйіз, керней, лютня, псалтирлер, барабандар мен сыбызғылар кірді. Дәстүрлі халық аспаптарына гайде, кавал, дайре, дипле, тамбурица, гусле, тапан (давул), шаргаджия, чэменче (кеменче), зурна, және фрула кіреді. Серб эпосы ғасырлар бойы Сербия және Балқан музыкасының ажырамас бөлігі болды. Сербия мен Черногорияның таулы аймақтарында бұл ұзын өлеңдер көбінесе гусле деп аталатын бір иекті скрипкамен сүйемелденді және тарих пен мифология тақырыптарына арналған. Османдықтар Сербияны жаулап алғаннан кейін музыка шығыс ықпалымен байыды, бірақ серб халық музыкасының есебінен. Османдық билік кезінде серб діні мен халық музыкасы жасырын күйге көшті, себебі адамдарға өздерінің мүліктеріне иелік етуге, оқу мен жазуды үйренуге тыйым салынды, сондай-ақ музыкалық аспаптарды пайдалануға рұқсат берілмеді. Алайда сербтер ауызша тарихты халық поэмалары мен гуслемен орындалатын әндер арқылы сақтап қалуға бейімділік танытты. Осы қиын және қауіпті кезеңде серб өнері мен мәдениетін қорғаған батырлар шаруалар болды, олар гуследе, яғни лютня тәрізді бір иекті аспапта ойнады. Музыкалық аспаптарды ойнағаны үшін олардың көптеген музыканттары жаза ретінде жауларымен соқыр етілді. Музыка мен биден айырылған сербтер аяқтарының синкопациясымен халық бишілеріне музыкалық сүйемелдеу болған үнсіз коло ойлап тапты. Бұл би әлі де орындалуда. Немец ақыны Гёте серб поэзиясы мен фольклорына қатты әсерленгендіктен, сол кезде Балқанда және Австрия империясының солтүстік аймақтарында тұратын славяндардың ортақ тілі – славян тілін үйренуге тырысты. Гёте мен Гриммнің еңбектері Брамс, Карл Лоуэ, Тор Аулин, Антон Дворак, Леос Яначек, Йозеф Сук, Петр Чайковский және Йозеф Мария Вольфрамды (1789–1839) серб халық поэзиясы мен әдебиетіне негізделген шығармалар жасауға шабыттандырды. Брамстың әйгілі жатқа оқу әні серб халық поэмасынан алынған. Испаниядан қашқан еврейлерге сербтер қоныс іздеуге және өркендеуге мүмкіндік берді, әсіресе Босния мен Герцеговинадағы Сараево және Сербияда. Қазіргі әлемдегі ең көне еврей хоры Белградта орналасқан. 1838 жылы Панчево шіркеу хор қоғамының және 1853 жылы Белград хор қоғамының құрылуы жас таланттарды тәрбиелеу орталықтарына айналды. Алғашқы музыкалық мектептер осы хор қоғамдарының күш-жігерімен құрылды. Габсбург билігі кезінде Сербия батыс музыкасымен байыды.
Church music was performed throughout medieval Serbia by choirs or individual singers. The songs performed at the time were derived from the Octoechos (Osmoglasnik), a collection of religious songs dedicated to Jesus. Composers from this era include nun Jefimija, monks Kir Stefan the Serb, Isaiah the Serb, and Nikola the Serb, who together belong to the "Serbo Byzantine school". Aside from church music, the medieval era in Serbia included traditional music, about which little is known, and court music. During the Nemanjić dynasty era musicians played an important role at the royal court, and were known as sviralnici, glumci and praskavnici. The rulers known for the musical patronage included Emperor Stefan Dušan and Despot Đurađ Branković. Medieval musical instruments included horns, trumpets, lutes, psalteries, drums and cymbals. Traditional folk instruments include the gajde, kaval, dajre, diple, tamburitza, gusle, tapan (davul), šargija, ćemane (kemenche), zurla (zurna), and frula among others. Sung Serbian epic poetry has been an integral part of Serbian and Balkan music for centuries. In the highlands of Serbia and Montenegro these long poems are typically accompanied on a one string fiddle called the gusle, and concern themselves with themes from history and mythology. After the Ottoman conquest of Serbia, music was enriched with oriental influences at the expense of Serbian folk music. During Ottoman rule, Serbian faith and folk music went underground so to speak since the people were forbidden to own their property, to learn to write and read and were also denied the use of musical instruments. The Serbs however were stubbornly tenacious enough to maintain an oral history through folk poems and songs recited with the accompaniment of the Gusle. These brave defenders of Serbian art and culture in these arduous and treacherous times were the peasants who played the Gusle, a one stringed instrument in the shape of a lute. As their punishment for playing a musical instrument, many of these musicians were blinded by their oppressors. Denied music or dance, the Serbs invented a silent kolo in which the syncopation of the pounding of the feet became an instantaneous musical accompaniment to the folk dancers. This particular dance is still being performed today. The German poet Goethe so admired Serbian poetry and folklore that he learned to speak Slavonic Serbian, the common language then spoken by Slavs in the Balkans and northern regions of the Austrian Empire. Goethe and Grimm's works were also the major inspiration in encouraging Brahms, Carl Loewe, Tor Aulin, Anton Dvorak, Leos Janacek, Josef Suk, Peter Tchaikovsky and Josef Maria Wolfram (1789–1839) to create compositions based on Serbian folk poetry and literature. Brahms' famous lullaby is derived from a Serbian folk poem. When the Jews fled Spain the Serbs provided a hospitable environment in which they could resettle and prosper, particularly in Sarajevo in Bosnia and Herzegovina and Serbia. The oldest Jewish Choir in the modern world is located in Belgrade. The formation of the Pančevo Church Choral Society in 1838 and the Belgrade Choral Society in 1853 resulted in each becoming centers for nurturing young talent. The first music schools were founded through the efforts of these choral societies. From the Habsburg rule, Serbia was enriched by Western music.
Классикалық музыка
Композитор және музыкатанушы Стеван Стоянович Мокраняц қазіргі серб музыкасының ең маңызды негізін қалаушылардың бірі саналады. 1856 жылы туған Мокраняц музыкадан сабақ берді, серб халқының дәстүрлі әндерін жинады және серб музыкасы туралы алғашқы ғылыми зерттеулер жүргізді. Ол сонымен қатар Сербияның алғашқы музыка мектебінің директоры және Әншілер қоғамдарының одағының негізін қалаушылардың бірі болды. Оның ең танымал туындысы – «Ән гүлдері», сондай-ақ «Гирляндалар» деп белгілі. 19-шы және 20-шы ғасырларда көптеген әскери және азаматтық оркестрлер Белград пен Сербияның басқа қалалары мен кенттеріндегі музыка мәдениетінің дамуына үлес қосты. Мокраняц дәуірінен бұрын Сербияның романтизм кезеңінің өкілдері әлемге әйгілі скрипкашы Драгомир Кранчевич, пианист Сидония Илич, пианист және композитор Йованка Стойкович және опера әншісі София Седмаков болды. Ол 1890 жылдары Германияның опера театрларында өнер көрсетуде сәттілікке жетті. Мысалы, сербтік князь оркестрі 1831 жылы құрылған, ол концерттік дәстүрді қалыптастырды, ал оның алғашқы дирижері Йозеф Шлезингер болды, ол серб халқының дәстүрлі әндеріне негізделген оркестр үшін музыка жазды. Бұл кезеңде алғашқы хор қоғамдары құрылды, олар көбінесе неміс және итальян тілдерінде ән айтты. Кейіннен хорға арналған алғашқы серб тіліндегі шығармаларды Корнелие Станкович жазды. Сербия композиторлары Петар Конйович, Стеван Христич және Милое Милоевич, барлығы 1880 жылдары дүниеге келген, өз буынының ең көрнекті композиторлары болды. Олар ұлттық сипатты сақтап, романтизмді импрессионизм бағытында жаңарта түсті. 1910 жылдар шамасында туған композиторлар Еуропада, көбінесе Прагада білім алды. Любица Марич, Станойло Райичич, Милан Ристич Шенберг, Хиндэмит және Хабадан әсер алды, бұрынғы серб композиторларының «консервативті» туындыларын ескірген деп санады және ұлттық сипаттағы туындыларға қызығушылық танытпады. Сербияның басқа да танымал классикалық композиторлары Исидор Байич, Станислав Бинички және Йосиф Маринкович. Бірнеше белгілі композиторлар серб халық музыкасының мотивтерін пайдаланып, серб тарихынан немесе мәдениетінен шабыттанған туындылар жазды, мысалы: Йоханнес Брамс, Франц Лист, Артур Рубинштейн, Антонин Дворжак, Петр Ильич Чайковский, Николай Римский-Корсаков, Франц Шуберт, Ханс Губер және басқалар. 1788 жылы, Габсбург-Осман соғысының басталуына дейін, классикалық кезеңнің композиторы Вольфганг Амадей Моцарт «La Bataille K. 535» (сондай-ақ «Die Belagerung Belgrads» – «Белградты қоршау») шығармасын жазды, ол, мүмкін, Белградты бұрынғы қоршаулардан шабыттандырған, ал кейбір ғалымдар бұл туынды соғысқа қолдау көрсету үшін пайдаланылған деп мәлімдейді. Венада болған кезінде Милош Обреновичтің жақсы байланыстарының арқасында Иоганн Штраус II сербтік кештерге арналған «Серб квадрилі» шығармасын жазды. Серб-түрік соғыстары кезінде Петр Ильич Чайковский бірнеше серб халық әндеріне негізделген «Құл маршы» шығармасын жазды. Николай Римский-Корсаков «Серб тақырыбындағы фантазия» (1867) шығармасын жазу үшін серб халқының кейбір әуендерін пайдаланды.
Composer and musicologist Stevan Stojanović Mokranjac is considered one of the most important founders of modern Serbian music. Born in 1856, Mokranjac taught music, collected Serbian traditional songs and did the first scholarly research on Serbian music. He was also the director of the first Serbian music school and one of the founders of the Union of Singing Societies. His most famous works are the Song Wreaths, also known as Garlands. During the 19th and 20th centuries numerous bands, both military and civilian, contributed to the development of music culture in Belgrade and other Serbian cities and towns. Prior to Mokranjac's era, Serbia's representatives of the Romantic period were world renowned violinist Dragomir Krančević, pianist Sidonija Ilić, pianist and composer Jovanka Stojković and opera singer Sofija Sedmakov who achieved success performing in opera houses of Germany in the 1890s. For example, the promenade concert tradition was first established by The Serbian Prince Band founded in 1831, and its first conductor was Joseph Shlezinger, who composed music for the band based on traditional Serbian songs. This was a period when the first choral societies, then mostly sung in German and Italian language, were being organized. Later, the first Serbian language works for choirs were written by Kornelije Stanković. The Serbian composers Petar Konjović, Stevan Hristić and Miloje Milojević, all born in the 1880s, were the most eminent composers of their generation. They maintained the national expression and modernized romanticism in the direction of impressionism. The best known composers born around 1910 studied in Europe, mostly in Prague. Ljubica Marić, Stanojlo Rajičić, Milan Ristić took influence from Schoenberg, Hindemith and Haba, rejecting the "conservative" work of prior Serbian composers, seeing it as outdated and the wish for national expression was outside their interest. Other famous classical Serbian composers include Isidor Bajić, Stanislav Binički and Josif Marinković. Several notable composers used motifs from Serbian folk music and composed works inspired by Serbian history or culture, such as: Johannes Brahms, Franz Liszt, Arthur Rubinstein, Antonín Dvořák, Pyotr Ilyich Tchaikovsky, Nikolai Rimsky Korsakov, Franz Schubert, Hans Huber and others. In 1788, just before the start of the Habsburg–Ottoman War, a classical period composer Wolfgang Amadeus Mozart composed the La Bataille K. 535 (also known as “Die Belagerung Belgrads” – “The Siege of Belgrade”), which was most likely inspired by previous sieges of Belgrade, while some scholars state that the composition was used to support the war effort. Thanks to Miloš Obrenović's good contacts during his stay in Vienna, Johann Strauss II composed the Serben Quadrille intended for Serbian balls. During the Serbian–Turkish Wars, Pyotr Ilyich Tchaikovsky composed the Marche slave, which was based on several Serbian folk songs. Nikolai Rimsky Korsakov used some Serbian folk tunes to compose the Fantasy on Serbian Themes (1867).
Этно музыка
Этно жанры вокалды және вокалды емес (аспаптық) музыканы қамтиды. Аспаптарға сыбызғы, флейта, мүйіз, керней, лютня, псалтерий, барабан және цимбалдар жатады: Фрула (желді аспап), Дипл (двоянка, желді аспап), Гайда (сыбызғы), Зурна (желді аспап), Дудук (желді аспап), Тамбура (лютня), Тамбурица (лютня), Гусле (лютня), Кавал (шупелька, лютня), Давул (тапан, гоч, барабан), Бузуки (шаргия, лютня), Таранбуке (барабан). Балканика, Балканополис, Двиг, Слободан Тркулья, Бело Платно, Теодулия, Кулин Бан – дәстүрлі балқан музыкалық аспаптарын қолданып, дәстүрлі әндер мен дәстүрлі музыка элементтеріне негізделген әндер орындайтын белгілі серб музыкалық топтары.
The ethno genre encompasses both vocal and non vocal (instrumental) music. Instruments include bagpipes, flutes, horns, trumpets, lutes, psalteries, drums and cymbals such as: Frula (woodwind), Diple (dvojanka, woodwind), Gajde (bagpipe), Zurna (woodwind), Duduk (woodwind), Tambura (lute), Tamburitza (lute), Gusle (lute), Kaval (šupeljka, lute), Davul (tapan, goč, drum), Bouzouki (šargija, lute), Tarambuke (drum). Balkanika, Balkanopolis, Dvig, Slobodan Trkulja, Belo Platno, Teodulija, Kulin Ban are known Serbian musical groups that use traditional Balkan musical instruments and perform traditional songs and songs based on traditional music elements.
Қарттар
Сербияның халық музыкасы ауылдық (izvorna muzika) және қалалық (starogradska muzika) болып табылады. Онда екі уақыттық би – kolo бар, ол белден жоғары қозғалыс жасамайтын, шеңбермен биленіп орындалады. Би аспаптық музыкамен сүйемелденеді, көбінесе аккордеонмен, сондай-ақ фрула (дәстүрлі сырнай), тамбурица немесе аккордеон сияқты басқа да аспаптар қолданылады. Kolo биі әдетте 5–13 минутқа созылады. Заманауи аккордеоншылардың ішінде Мирко Кодич және Любиша Павкович бар. Кейбір kolo билері венгрлік чардашқа ұқсас, олар бастапқыда баяу орындалып, соңына қарай қарқыны бірте-бірте артады. Сербия халық музыкасының белгілі орындаушылары: Предраг Гойкович Куне, Предраг Живкович Тозовац, Мирослав Илич, Лепа Лукич, Василия Радойчич, Шабан Баджрамович, Станиша Стошич, Тома Здравкович және тағы да басқалар. Югославиялық әнші, актриса және жазушы Оливера Катарина серб халық музыкасынан поп музыкасына дейін әртүрлі жанрларда, көптеген тілдерде өнер көрсеткен. Ол Париж Олимпиадасында қатарынан 72 концерт өткізді.
The Serbian folk music is both rural (izvorna muzika) and urban (starogradska muzika) and includes a two beat dance called kolo, which is a circle dance with almost no movement above the waist, accompanied by instrumental music made most often with an accordion, but also with other instruments: frula (traditional kind of a recorder), tamburica, or accordion. The Kolos usually last for about 5–13 minutes. Modern accordionists include Mirko Kodić and Ljubiša Pavković. Some kolos are similar to the Hungarian csárdás in that they are slow at the onset and gradually increase their speed until reaching a climax towards the end. Famous performers of Serbian folk music are Predrag Gojković Cune, Predrag Živković Tozovac, Miroslav Ilić, Lepa Lukić, Vasilija Radojčić, Šaban Bajramović, Staniša Stošić, Toma Zdravković and others. Yugoslav singer, actress and writer, Olivera Katarina, has performed music of various genres, varying from Serbian traditional to pop music, and in numerous languages. She held 72 consecutive concerts in Paris Olympia.
Жаңа халық
70-ші жылдары серб халық музыкасы шығыс музыкасының элементтерін қолдана бастады, бұл бастапқы дыбыстан алыстатып, "жаңа құрастырылған музыка" ("Novokomponovana muzika") деп аталатын стильге әкелді. Көп ұзамай көптеген нео-фолк әншілері пайда болды: Шабан Шаулич, Яшар Ахмедовский, Митар Мирич, Нада Топчагич, Шеки Туркович, Ипче Ахмедовский, Люба Аличич, Зорика Брунклик, Маринко Роквич және тағы да басқалар. Сербия халықтық сахнасы біртекті де, біркелкі де болған жоқ. Бір жағынан, батыс үлгілерін ұстанған Весна Змижанац секс-символ, сән иконасы және гей-икона ретінде жұлдызды бейне жасады. Екінші жағынан, Вера Матович сияқты әншілер, мысалы, серб ауылының тұрмысы, мал шаруашылығы және ауылдық өмірге қатысты тақырыптарды жырлап, ерекше ауылдық фольклорлық жанр құрды. Луи серб халық музыкасын джазбен үйлестірді. Олардың альбомдарына демеушілік жасалды және әндері Сербия радио-телевидениесінде эфирге берілді, нәтижесінде бұл жанр басымдыққа ие болды.
During the 70s Serbian folk music started to use elements from oriental music, distancing from the original sound, style that is titled novokomponovana muzika ("newly composed music"). Soon many neo folk singers emerged: Šaban Šaulić, Jašar Ahmedovski, Mitar Mirić, Nada Topčagić, Šeki Turković, Ipče Ahmedovski, Ljuba Aličić, Zorica Brunclik, Marinko Rokvić and others. Serbian folk scene was not homogeneous nor uniform. On one hand, following Western models, Vesna Zmijanac was creating a star image, being sex symbol, fashionista and gay icon as well. On the other hand, singers like Vera Matović, for example, have created folk subgenre, sort of rural folk, singing about works in field, domestic animals and themes from Serbian village. Louis was combining Serbian folk music with jazz. Their albums were sponsored and songs were broadcast on the Radio Television of Serbia, which led to domination of this genre.
Балқан мысы
Трубашылар деп аталатын жез аспаптар, әсіресе Балқан жез аспаптарының туған жері болған Орталық және Оңтүстік Сербияда өте танымал. Керней алғашында 19 ғасырдағы бірінші серб көтерілісі кезінде әскери аспап ретінде қолданылып, солдаттарды оятуға, жинауға және шайқастарды жариялауға пайдаланылды, бірақ кейін солдаттар демалыс кезінде көңіл көтеру үшін оны халық әндерін орындауға қолдана бастады. Соғыс аяқталғаннан кейін, солдаттар ауылдық өмірге оралған соң, музыка азаматтық өмірге еніп, әртүрлі мерекелерде – славаларда, крещение рәсімдерінде, егін жинауда, туған күндерде және жерлеулерде орындалатын музыкалық стильге айналды. 1831 жылы князь Милош Обренович алғашқы ресми әскери оркестрді құрды. Рома халқы да бұл дәстүрді қабылдап, музыканы дамытты және бүгінде ең шебер орындаушылардың көпшілігі – ромалар. Сербияның ең танымал жез аспаптар музыканттары – Фейят Сейдич және Бобан Маркович, сонымен қатар олар қазіргі заманғы жез оркестрлерінің ең белгілі жетекшілері. Гуча керней фестивалі – Сербиядағы ең танымал және ірі музыкалық фестивальдердің бірі, жыл сайын бес күнге созылады және 300 000-ға жуық келушіні қабылдайды.
Brass bands, known as trubači (, "the trumpeters") are extremely popular, especially in Central and Southern Serbia where Balkan Brass Band originated. The trumpet was initially used as a military instrument to wake and gather soldiers and announce battles during First Serbian Uprising in the 19th century, but later took on the role of entertainment during downtime, as soldiers used it to transpose popular folk songs. When the war ended and the soldiers returned to the rural life, the music entered civilian life and eventually became a music style, accompanying special occasions such as slavas, baptisms, harvests, births and funerals. In 1831 the first official military band was formed by Prince Miloš Obrenović. Roma people have also adopted the tradition and enhanced the music, and today most of the best performers are Roma. The best known Serbian Brass musicians are Fejat Sejdić, and Boban Marković and are also the biggest names in the world of modern brass band bandleaders. Guča trumpet festival is one of the most popular and biggest music festivals in Serbia is a five day annual festival with 300 000 visitors.
Поп музыкасы
Түрлі көздер Сербияда Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын поп музыканың болғанын көрсетеді, соның ішінде француз әртісі Жозефина Бейкер Сербияға сапары барысында осы стильдегі музыканың граммофон жазбаларымен кездескенін айтқан. Поп музыка келесі онжылдықтарда, әсіресе 1950-ші және 1960-шы жылдары Лола Новакович және Дьордже Марьянович сияқты шлагер орындаушыларының арқасында танымал болды. Осы кезеңнің ең белгілі әндерінің қатарында Марьяновичтің "Zvižduk u osam” және актер Властимир Дьюза Стойлькковичтің “Любов и мода” (1960) фильмінде орындаған “Devojko mala” әні бар. 1970-ші және 1980-ші жылдары Сербияда поп музыканың танымалдығы шамалы төмендесе де, ол Дзвдко Чолич сияқты диско музыкасынан әсер алған әртістердің арқасында маңыздылығын сақтап қалды, ол бүкіл Югославияның ең көрнекті орындаушыларының бірі ретінде танылды. 1980-ші жылдары Zana және Bebi Dol сияқты топтармен жаңа толқын музыкасы да танымал болды. Бірақ, келесі онжылдықтарда поп музыка поп-фолк музыкасының ықпалымен көлеңкеде қалды. 1990-шы жылдардағы поп музыка Europop-тың әсерімен де ерекшеленді, мысалы Tap 011 және K2 сияқты топтар. 2000-шы жылдары танымалдыққа ие болған ең белгілі серб поп әншілері: Владо Георгиев, Мария Шерифович, Желько Йоксимович, Александра Радович, Тияна Дапчевич, Елена Томашевич, Наташа Беквалак, Эмина Яхович, Ана Николич және Саша Ковачевич. Шерифович 2007 жылғы “Евровидение” ән байқауында “Molitva” әнімен жеңіске жеткенімен де атақты, ол Сербияның жалғыз “Евровидение” жеңімпазы. 2010-шы жылдардағы ең танымал поп әртістері: Сара Джо, Николия, Эдита Арадинович, Теодора Джехверович, Анастасия Ражнатович, Елена Китич, Анжелина, Бресквица және Hurricane (серб тобы).
Various sources suggest that pop music existed in Serbia before the Second World War, including the claims of French entertainer Josephine Baker, who stated that she encountered gramophone records of this style of music during her trip to Serbia. Pop music grew in popularity during the following decades, especially during the late 1950s and 1960s with performers of schlager, such as Lola Novaković and Đorđe Marjanović. Some of the best known songs from this era include "Zvižduk u osam" by Marjanović and "Devojko mala", which was performed by actor Vlastimir Đuza Stojiljković in the popular movie Ljubav i moda (1960). Despite the fact that pop partially lost its popularity in Serbia to rock music during the 1970s and 1980s, it continued to stay relevant with disco influenced artists such as Zdravko Čolić, who is recognized as one of the most prominent performers from the entire Yugoslavia. The 1980s also saw popularity of new wave music with acts like Zana and Bebi Dol. During the following decades however, pop music was significantly overshadowed by pop folk. The 1990s pop was also marked by the influence of Europop with groups such as Tap 011 and K2. Some of the best known Serbian pop singers who have gained prominence in the 2000s are Vlado Georgiev, Marija Šerifović, Željko Joksimović, Aleksandra Radović, Tijana Dapčević, Jelena Tomašević, Nataša Bekvalac, Emina Jahović, Ana Nikolić and Saša Kovačević. Šerifović is also noted for winning the 2007 Eurovision Song Contest with Molitva, making her the only Serbian Eurovision winner. Most prominent pop artists from the 2010s include: Sara Jo, Nikolija, Edita Aradinović, Teodora Džehverović, Anastasija Ražnatović, Elena Kitić, Angellina, Breskvica and Hurricane (Serbian band).
Рок музыкасы
Сербия құрамында болған Югославия Социалистік Федеративтік Республикасы, бейтараптық қозғалысының мүшесі ретінде, басқа социалистік мемлекеттерге қарағанда батыс әсеріне көбірек ашық болды. Батыс әсерінде туған поп және рок музыкасы қоғамда қабылданып, югославиялық рок сахнасы жақсы дамыды және көптеген журналдар, радио және телеарналар қамтыған БАҚ-та кеңінен жарияланды. Азамат соғысынан Югославияның тарауынан кейін оның рок сахнасы да тоқтап қалды, бірақ 2000-жылдары қайта жандануды бастан өтті. Сербияның ең белгілі рок тобы – Bajaga i Instruktori, Đorđe Balašević, Disciplina Kičme, Ekatarina Velika, Električni Orgazam, Galija, Idoli, Kerber, Korni Grupa, Laboratorija Zvuka, Partibrejkers, Pekinška Patka, Piloti, Pop Mašina, Rambo Amadeus, Riblja Čorba, Smak, Šarlo Akrobata, YU Grupa, Van Gogh және тағы да басқалар.
As a member of the Non Aligned Movement, Socialist Federal Republic of Yugoslavia, of which Serbia was a part, was far more open to western influences compared to the other socialist states. The western influenced pop and rock music was socially accepted, the Yugoslav rock scene was well developed and covered in the media, which included numerous magazines, radio and TV shows. Following the breakup of Yugoslavia due to civil war, its rock scene also ceased to exist, but saw moderate revival in the 2000s. The most notable Serbian rock acts are Bajaga i Instruktori, Đorđe Balašević, Disciplina Kičme, Ekatarina Velika, Električni Orgazam, Galija, Idoli, Kerber, Korni Grupa, Laboratorija Zvuka, Partibrejkers, Pekinška Patka, Piloti, Pop Mašina, Rambo Amadeus, Riblja Čorba, Smak, Šarlo Akrobata, YU Grupa, Van Gogh, and others.
Халықтық музыка
Поп-фолк, немесе жай ғана поп-фолк, 1980-ші жылдары серб халық музыкасының элементтері рок және поп музыкасымен, сондай-ақ басқа Балқан мәдениеттерінің халық музыкасының элементтерімен біріктірілген кезде танымал бола бастады. Осы онжылдықтағы ең ірі орындаушылардың бірі – 40 миллионнан астам жазба сатқан және Югославияның ең танымал символдарының бірі саналатын Лепа Брена, сондай-ақ 1980-ші жылдардың секс-символы және сән иконы болған Весна Змиянач еді. Келесі онжылдықта Слободан Милошевичтің билігі, Югославия соғыстары, инфляция және саяси оқшаулану салдарынан поп-фолк танымаллығын арттырды. Осының нәтижесінде поп-фолк жаман қадірге ие болып, музыкант Рамбо Амадеус 1990-шы жылдары осы жанрға электронды би музыкасының ықпалынан туындаған «турбо-фолк» деп аталатын сөзді ойлап тапты. Осы кезеңде поп-фолк және жалпы серб коммерциялық музыкасындағы ең танымал есімдер пайда болды, олардың ішінде Драгана Миркович, Драган Кожич Кеба, Чека, Ака Лукас және Елена Карлеуша бар. Милошевичтің құлауынан кейін де поп-фолк танымал бола берді. 2000-ші жылдары сербтік Grand Production лейблі елдің көптеген поп-фолк орындаушыларын біріктірді, мысалы Индира Радич, Саша Матич, Сека Алексич, Джань және Дара Бубамара. Олардың Zvezde Granda деп аталатын телешоу ән сайысы жаңа буын әншілерді – Таня Савич, Милица Тодорович, Рада Манойлович, Милан Станкович, Милица Павлович, Александра Прийович және Tea Таировичті таныстырды.
Popular folk music, or simply pop folk, gained in popularity during the 1980s when elements of Serbian folk music were combined with rock and pop music, as well as with elements of folk music from other Balkan cultures. During this decade two of the arguably biggest performers were Lepa Brena, who has sold over 40 million records and is recognized as one of the greatest symbols of Yugoslavia, and Vesna Zmijanac, who was noted as the sex symbol and fashion icon of the 1980s. In the following decade, pop folk only grew in popularity as a result of the regime of Slobodan Milošević, Yugoslav wars, inflation and political isolation. Because of it, pop folk gained a bad reputation, becoming colloquially known as "turbo folk", a term that was coined by musician Rambo Amadeus because of the influence electronic dance music had on this crossover genre during the 1990s. It was during this period when some of the best known names in pop folk music, and Serbian commercial music in general, emerged, including Dragana Mirković, Dragan Kojic Keba,Ceca, Aca Lukas and Jelena Karleuša. Even after the downfall of Milošević, pop folk continued to stay popular. In the 2000s Serbian record label Grand Production gathered most of the country's pop folk performers, such as Indira Radić, Saša Matić, Seka Aleksić, Đani and Dara Bubamara. Their televised singing contest, called Zvezde Granda, also brought a new generation of singers, which includes Tanja Savić, Milica Todorović, Rada Manojlović, Milan Stanković, Milica Pavlović, Aleksandra Prijović and Tea Tairović.
Жаз
Сербияда джаз 1920 жылдары Маркус Блам алғашқы джаз оркестрі Studentski Micky Jazz-ды құрған кезде пайда болды. Джаз музыкасы көбінесе салон мен клубтарда орындалса, Сербияның шипажайларында джаз оркестрлері гастрольдік сапарлар жасағаны да мәлім. Бұл стильдегі музыка радиода және арнайы журналдарда да орын алды. 1929 жылы жұмысын бастаған Белград радиосы әр түнде сағат 22:30-дан кейін джаз оркестрінің танымал әндерін эфирге шығарды. Сербиядағы алғашқы джаз қоғамы 1953 жылы құрылды, бірақ джаздың дамуына ең көп үлес қосқан нәрсе – атақты музыканттарды қабылдау болды, соның ішінде 1959 және 1960 жылдары Луи Армстронг келді. Халықаралық деңгейде танымал болған алғашқы серб музыканттары – Ли Кониц, Бенни Гудман және тағы басқалармен жұмыс істеген Младен Гутеша және Душко Гойкович еді. Бұл екеуі Леонард Федердің 1956 жылғы «Джаз энциклопедиясының жылнамасына» енді. Сербия джазының тағы бір көрнекті өкілдері: «Адам пианиносы» атты джаз сюитасын жазған Бора Рокович, Михаило Живанович, Бранислав Ковачев, Бранко Пеякович, Милан Лулич, Борис Жожич, Йован Микович және басқалар. Сербиядағы джаз мен блюз әншілерінің ішінде «Time» журналының әлемдегі үздік 10 блюз әншісінің тізіміне енген, рома халқының музыкасының патшасы атанған Шабан Баджрамович ерекше көзге түсті. Владан Миятович (джаз пианині) – Солтүстік Америкада серб джаз музыкасының жас елшісі.
Jazz in Serbia appears in the 1920s when Markus Blam formed first jazz orchestra Studentski Micky Jazz. Jazz music was played mostly in salons and clubs, but it is also known that jazz orchestras toured in spas over Serbia. This style of music has been present on the radio as well as in specialized magazines. Radio Belgrade started to work in 1929, every night after 22:30h Radio Jazz Orchestra played popular songs. First jazz society in Serbia was set up in 1953, but to the development of jazz the most contributed hosting famous musicians, among whom was Louis Armstrong in 1959 and 1960. The first Serbian musicians to rise to international fame were Mladen Guteša who worked for famous musicians such as Lee Konitz, Benny Goodman and others and Duško Gojković. These two entered The 1956 Encyclopedia Yearbook of Jazz of Leonard Feather. Other prominent names of Serbian jazz include Bora Roković who composed jazz suite The Human Piano, Mihailo Živanović, Branislav Kovačev, Branko Pejaković, Milan Lulić, Boris Jojić, Jovan Miković and others. Among the most popular singers of jazz and blues in Serbia was Šaban Bajramović known as King of Romani music, who was included in the Time magazines list of top 10 blues singers in the world. Vladan Mijatovic (Jazz pianist) is the young ambassador of the Serbian Jazz music in North America.
Хип-хоп
Сербиялық хип-хоп 80-жылдардың басында b-boy топтарының арасында пайда болды. Сербиялық хип-хоптың алғашқы жазбасы – 1984 жылы Jugoton компаниясы шығарған The Master Scratch Band тобының Degout EP-сі болды. Алайда, сербтік хип-хоп сахнасы 90-жылдардың соңында ғана дамыды, осы кезде хип-хоп топтары астыртын қозғалыстан шыға бастады. Ең танымал рэперлер мен хип-хоп ұжымдарының қатарында Gru, Sunshine, Bad Copy, Beogradski sindikat және Marčelo бар. Elitni Odredi, Rasta және Coby сияқты әртістер көбірек коммерциялық дыбысқа көшу арқылы және кең аудиторияға ұнау арқылы үлкен жетістікке жетті. Ең белгілі әйел орындаушылардың ішінде Mimi Mercedez және Sajsi MC бар. Bassivity және кейін Bassivity Digital – ең ірі аймақтық хип-хоп жазбалар компаниялары болды.
Serbian hip hop emerged in the early 80s among the b boy crews. The first Serbian Hip Hop record release was the Degout EP by The Master Scratch Band, which was released by Jugoton in 1984. However, Serbian hip hop scene wasn't developed until the late 90s when hip hop groups started to break out from the underground. Best known rappers and hip hop collectives include Gru, Sunshine, Bad Copy, Beogradski sindikat and Marčelo. Artists such as Elitni Odredi, Rasta and Coby reached mainstream success by switching to more commercial sound and appealing to the wider audience. Some of the more prominent female performers include Mimi Mercedez and Sajsi MC. Bassivity and later Bassivity Digital have been the biggest regional hip hop recording labels.
Басқа
Констрактаның "In corpore sano" әнін қарастырған Петар Попович оны "қалыптасқан жанрлардан асып, өзгеше әлем ұсынатын" орындаушы деп бағалады. Оның музыкалық шығармалары оған "Жыл адамы" атағын сыйлады.
In a review of Konstrakta's song "In corpore sano", Petar Popović considered her a performer that "is rising above the existing genres and offering a different universe". Her musical work earned her the title of the "i=unset Person of the Year".
Фестивальдар
Exit – Нови-Сад қаласындағы Петроварадин бекінісінде өтетін жазғы музыкалық фестиваль. Ол Еуропалық фестивальдер марапатында ресми түрде «Еуропаның ең үздік ірі фестивалі» деп жарияланды. Басқа фестивальдардың қатарында Белградтағы Белград сыра фестивалі, Заечардағы «Гитариада», Ништегі «Нишвилл» және Гучадағы Гуча труба фестивалі бар. Гуча қаласы, Чачак қаласының жанында, жыл сайын Батыс Сербияның Драгачево аймағында Гуча труба фестивалі өтеді, оған жыл сайын 600 мың адам келеді. Танымал фестивальдарға Белград сыра фестивалі мен «Гитариада» рок фестивальдері, сондай-ақ «Нишвилл» джаз фестивалі жатады.
Exit is a summer music festival which is held at the Petrovaradin Fortress in the city of Novi Sad, officially proclaimed as the "Best Major European Festival" at the EU Festival Awards. Other festivals include Belgrade Beer Fest in Belgrade, Gitarijada in Zaječar, Nišville in Niš and Guča Trumpet Festival in Guča. In the town of Guča, near the city of Čačak is an annually held brass band festival called Guča trumpet festival in the Dragačevo region of western Serbia with 600,000 visitors per year. Other popular festivals include Rock festivals Belgrade Beer Fest and Gitarijada, and Jazz festival Nišville.
"Евровидение" ән байқауы
Сербия тәуелсіз ел ретінде алғаш рет 2004 жылы «Евровидение» байқауына қатысып, Мария Шерифовичтің «i=unset» әнімен жеңіске жетті. Басқа да айрықша нәтижелерге 2006 жылы Желъко Йоксимовичтің «i=unset» әнімен 3-орын және 2022 жылы Констрактаның «i=unset» әнімен 5-орын кіреді.
Serbia debuted at Eurovision as an independent country in , being represented by Marija Šerifović with the song "i=unset", winning on its first ever appearance. Other notable results include a 3rd place in , being represented by Željko Joksimović with the song "i=unset" and 5th in , being represented by Konstrakta with the song "i=unset".