Голланд тілінің реттеушісі – NTU ұйымы. Голланд тілінің реформалары, грамматикасы, оқу курстары мен зерттеулерін басқарады. Нидерланд, Бельгия, Суринам мүше.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Голланд тілінің реттеуші мекемесі
Dutch language regulator
Голланд тілінің одағы (голландша: Nederlandse Taalunie, NTU) – голланд тіліне қатысты мәселелерді реттейтін халықаралық реттеуші ұйым. Ол мүше мемлекеттер жариялаған орфографиялық реформалары, грамматика кітаптары, «Жасыл кітапша» және бүкіл әлемде голланд тілі курстары мен зерттеулерін қолдауымен белгілі. Ұйым 1980 жылғы 9 қыркүйекте Нидерланды мен Бельгия (Фламанд қауымдастығы үшін) арасында жасалған келісімшарт негізінде құрылды. Суринам 2004 жылдан бері Taalunie одағының серіктес мүшесі болып табылады.
The Dutch Language Union (Dutch: , NTU) is an international regulatory institution that governs issues regarding the Dutch language. It is best known for its spelling reforms which are promulgated by member states, grammar books, the Green Booklet and its support of Dutch language courses and studies worldwide. It was founded on a treaty concluded between the Netherlands and Belgium (in respect of the Flemish Community) on 9 September 1980. Suriname has been an associate member of the Taalunie since 2004.
Тарих
Голланд тілінің одағы Бельгия мен Нидерланд арасында 9 қыркүйек 1980 жылы Брюссельде қол қойылған шарт арқылы құрылды. Ол Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін екі ел арасында қол қойылған, тілден бөлек көптеген мәселелерді қамтыған "Мәдени келісімнің" орнын басты. Бұл келісім 1995 жылы Бельгия федералдануынан кейін жаңадан жасалды және Нидерланд пен Фландрия арасында жаңа шартқа қол қойылды. 2003 жылдың 12 желтоқсанында Голланд тілінің одағы Министрлер комитетінің төрағасы Меди ван дер Лаан мен Суринамның білім министрі Вальтер Сандриман Суринамның одаққа қабылдануы туралы келісімге қол қойды. Суринамның Ұлттық жиналысы 2004 жылы қабылдауды ратификациялады және ол 2005 жылы күшіне енді. Стандартты голланд тілі (Algemeen Nederlands, көбінесе AN деп қысқартылады) – Нидерланды, Фландрия, Суринам және Голланд Кариб аймағындағы мектептерде оқытылатын және мемлекеттік органдар қолданатын стандартты тіл. Голланд тілінің одағы Algemeen Nederlands (AN) дегеніміз не және не емес екенін анықтайды. Адамдарды "көтеруге" бағытталған әрекеттердің жоғары бағаланғаны саналғандықтан, бұрынғы Algemeen Beschaafd Nederlands ("Жалпы өркениетті голланд тілі") және оның ABN аббревиатурасы Algemeen Nederlands (AN) деп ауыстырылды. Осылайша, стандартты емес тілдер өркениетсіз деген пікір алынып тасталды.
The Dutch Language Union was established by a treaty between Belgium and the Netherlands, signed on 9 September 1980 in Brussels. It succeeded the "Cultural Agreement" (governing more than just language) between the two countries signed just after the Second World War. This agreement was redone in 1995, after the federalization of Belgium, and a new treaty was signed between the Netherlands and Flanders. On 12 December 2003, president of the Committee of Ministers of the Dutch Language Union Medy van der Laan and Minister of Education of Suriname Walter Sandriman signed the agreement to the accession of Suriname to the union. The accession was ratified by the National Assembly of Suriname in 2004 and came into force in 2005. Standard Dutch (Algemeen Nederlands, often abbreviated to AN) is the standard language as it is taught in schools and used by authorities in the Netherlands, Flanders, Suriname, and the Dutch Caribbean. The Dutch Language Union defines what is AN and what is not. Since efforts to "uplift" people had come to be considered rather presumptuous, the earlier name Algemeen Beschaafd Nederlands ("Common Civilised Dutch") and its abbreviation, ABN, were replaced with Algemeen Nederlands (AN). The implication that non standard varieties are not civilised was thus removed.
Сөз тізімі
Голланд тілінің одағы 1995 жылы голланд тілінің орфографиясында маңызды өзгерістер жасады, оның ішінде көптеген күрделі сөздердегі n интерфиксінің жазылуына қатысты өзгертулер енгізілді. Одақтың жарияланымдарының ішінде голланд тілінің белгілі сөздігі (Woordenlijst Nederlandse taal) бар, ол көбінесе "Groene boekje" ("Жасыл кітапша", өзгеше жасыл түсіне байланысты) деп аталады. "Жасыл кітапша" – голланд тілінің ресми орфографиялық және грамматикалық анықтамасы. Ол сөздік сияқты құрылымдалған, көпше түрі мен жазылуын қамтиды, бірақ сөздердің нақты анықтамаларын бермейді. "Жасыл кітапшаның" ең соңғы нұсқасы 2015 жылғы 13 қазанда жарық көрді. Оның мазмұны 2005 жылғы бұрынғы нұсқадан ешқандай айырмашылыққа ие емес, ол 1996 жылғы орфографиялық реформаның бір бөлігі қайта өзгертілгендіктен, көбінесе сынға ұшыраған, даулы реформаны қамтыды. 2005 жылдың желтоқсан айында Голландияның көптеген басты ақпарат құралдары бойкот жариялады. 2006 жылдың тамызында олар өздерінің, аздап ерекшеленетін нұсқаулығы – "Ақ кітапты" жариялады. Қазіргі таңда осы екі жазу түрі де қолданыста, кейде адамдарды шатастырады; мектептер мен шенеуніктер "жасыл" нұсқаулықты, ал газеттер, журналдар мен телеарналар "ақ" нұсқаулықты пайдаланады. Ал Бельгияда орфографиялық реформа көбінесе қарсылықсыз қабылданып, қолдау тапты.
An important change that was carried out by the Dutch Language Union was the modification of Dutch orthography in 1995, regarding in particular the writing of the interfix n in many compounds. Among the Union's publications is the well known Word list of the Dutch language (Woordenlijst Nederlandse taal), commonly known as the “Groene boekje” ("Green booklet", because of its distinctive green colour). The green booklet is the official orthographic and grammatical reference of the Dutch language. It is laid out like a vocabulary, including plural forms and spelling but without actual word definitions. The most recent version of the Green Booklet appeared on 13 October 2015. Its content does not differ from the previous version of 2005, which included a somewhat controversial spelling reform that was not received well in general because a part of the spelling reforms of 1996 was changed again. In December 2005, most of the Dutch mainstream media announced a boycott. In August 2006, they released a 'White book' as their own, subtly different guideline. Currently these two spellings are both in use, sometimes confusing people; the 'green' one is used by schools and officials, the 'white' one by papers, magazines and television stations. In Belgium, on the other hand, the spelling reform was generally accepted without protest.
Сөздік
Ван Дейл сөздігі голланд тіліндегі ең авторитетті сөздік ретінде кеңінен танылған. Өлшеміне байланысты "Жуан Ван Дейл" деп аталған бұл сөздік үш томға бөлінген (A–I, J–R, S–Z) және әдетте 7–8 жылда бір рет жаңартылады. 15-ші басылымы 2015 жылдың 23 қыркүйегінде жарық көрді. Woordenboek der Nederlandsche Taal (WNT) – 1500 жылдан қазіргі күнге дейін қолданылған барлық сөздерді қамтитын тарихи сөздік. Жұмысы 1864 жылы басталды және 1998 жылы соңғы томы жарық көрген кезде аяқталды. Онда 43 том бар, егер сөреге қойылса, шамамен 3 метр орын алады, ал 49 255 бетте 400 000 сөз тіркелген. 2001 жылы тағы үш том жарық көрді, онда негізінен бұрынғы 43 томға енбеген 20 ғасырға тән сөздер жинақталған. Бұл сөздікті Нидерланд лексикология институты шығарады және оны интернеттен табуға болады.
The Van Dale dictionary is commonly accepted as the most authoritative Dutch dictionary. Commonly named the Dikke Van Dale ("Thick" Van Dale due to its size) the dictionary is split into three tomes (A–I, J–R, S–Z) and is usually updated every 7–8 years. The 15th edition was published on 23 September 2015. The Woordenboek der Nederlandsche Taal (WNT) is a historic dictionary that includes all words used from 1500 to the present day. Work began in 1864 and was finished in 1998 when the last volume was published. It has 43 volumes, needing about 3m if placed on a shelf, with about 400,000 words on 49,255 pages. In 2001, three additional volumes were published containing mostly words from the 20th century that were not included in the previous 43 volumes. This dictionary is published by Instituut voor Nederlandse Lexicologie and can be found online.
Нидерланд тілі шет тілі ретінде
Голландия тілінің одағы көршілес аймақтар мен елдердегі бастауыш және орта мектептерде голланд тілін оқытуды қолдайды. Бұл Бельгияны (Брюссель және Валония; 350 000 оқушы), Германияны (Төменгі Саксония және Солтүстік Рейн-Вестфалия, 40 000 оқушы) және Францияны (Нор-Па-де-Кале, 8 000 оқушы) қамтиды. Одақ сонымен қатар әлемнің түкпір-түкпіріндегі университеттер мен мектептерде голланд тілі мен мәдениетін зерттеуді де қолдайды. Шамамен 140 оқу орнында 14 000 адам голланд тілі мен әдебиетін оқып жатыр.
The Dutch Language Union supports the teaching of Dutch in primary and secondary schools in the neighbouring regions and countries. It concerns Belgium (Brussels and Wallonia; 350,000 learners), Germany (Lower Saxony and North Rhine Westphalia, 40,000 learners) and France (Nord Pas de Calais, 8,000 learners). The Union also supports the study of Dutch language and culture at universities and schools worldwide. Approximately 14,000 people study the Dutch language and Dutch literature at 140 institutions.
Нидерланд тілі мен әдебиеті академиясы
Голландия тілі мен әдебиетінің корольдік академиясы 1886 жылы Бельгияда Фландрияның мәдениеті мен әдебиетін дамыту мақсатымен құрылды. Ол Фландрия үкіметінің ресми кеңес органы болып табылады және Питер Виллемс жүргізген диалектілік сараптамаларға негізделген, Фландрия, Нидерланды және Француз Фландриясының диалекттерінен материалдарды қамтитын "Материал Виллемс" деректер базасын жариялайды.
The Royal Academy of Dutch Language and Literature was founded in Belgium in 1886 to stimulate the culture and literature of Flanders. It is the official advisory board to the Flanders government, and publishes the Materiaal Willems database, based on the dialect surveys done by Pieter Willems, containing material from dialects in Flanders, the Netherlands, and French Flanders.
Сыртқы қосылыстар
Сондай-ақ, ұйым Нидерланды мен Фландрияның сыртқы тіл саясатына жауапты және голланд тілімен тарихи байланысы бар Индонезия мен Оңтүстік Африкада да белсенді қызмет етеді. Дегенмен, Оңтүстік Африкамен ынтымақтастық тек африкаанс тілімен ғана шектелмейді, сонымен қатар көптілділікті дамытуға бағытталған. Ұйымның мақсаттары голланд тілі мен голланд тіліндегі әдебиетке қатысты, сондықтан ол Португал тілінде сөйлейтін елдер қауымдастығы, Франкофония немесе Ұлттар Достастығы сияқты кең емес. Голланд тілі одағы туралы шарт Нидерланд Корольдігінің NTU мүшелеріне қатысты, Еуропадан тыс жерлерде де қолдану мүмкіндігін көздейді. NTU органдарына Министрлер комитеті (Нидерланд және Фламанд үкіметтерінің білім және мәдениет министрлерінен құралған), Бас хатшылық, Парламентаралық комитет (Нидерландтың Генералдық штаттары мен Фламанд Парламентінің мүшелерінен құралған) және Голланд тілі мен әдебиеті кеңесі (он екі тәуелсіз сарапшыдан құралған) кіреді. Суринамның ұйымның ішкі жұмысына қатысуы үшін ерекше шаралар қарастырылған.
The organisation is also responsible for the external linguistic policy of the Netherlands and Flanders and is active in Indonesia and South Africa, two countries with historic links with the Dutch language. Nevertheless, cooperation with South Africa is not limited to the Afrikaans language but aimed also at fostering multilingualism. The purposes of the organisation are limited to Dutch language and Dutch language literature, and are hence not as wide as those of the Community of Portuguese Language Countries, La Francophonie or the Commonwealth of Nations. The Treaty on the Dutch Language Union foresees the possibility that the Kingdom of the Netherlands extends application to NTU members’ parts outside Europe. The organs of the NTU are its Committee of Ministers (composed of the ministers of education and culture of the Dutch and Flemish Governments), its Secretariat General, an Interparliamentary Committee (composed of members of the States General of the Netherlands and the Flemish Parliament) and a Dutch Language and Literature Council (composed of twelve independent experts). There are specific arrangements for the participation of Suriname in the organisation's inner workings.