"Тритон" - екі реакторлы ядролық сұңғыма қайығының тарихы

Кіріспе

Ядролық радиолокациялық пикеттік су асты кемесі 1959–1969 жж. +USS Triton (SSRN 586)

Nuclear radar picket submarine in service 1959–1969

+USS Triton (SSRN 586)

USS Triton (SSRN/SSN 586), the only member of her class, was a nuclear powered radar picket submarine in the United States Navy. She had the distinction of being the only Western submarine powered by two nuclear reactors. Triton was the second submarine and the fourth vessel of the United States Navy to be named for the Greek god Triton (the nomenclature being unusual at the time in that U. S. Navy submarines were usually named for various species of fish). At the time of her commissioning in 1959, Triton was the largest, most powerful, and most expensive submarine ever built at $109 million (equivalent to $0.109 in 1959 is equivalent to about <calculated amount> in recent years billion in ) excluding the cost of nuclear fuel and reactors. In early 1960, the boat became the first vessel to execute a submerged circumnavigation of the Earth in Operation Sandblast. Triton accomplished this objective during her shakedown cruise while under the command of Captain Edward L. "Ned" Beach Jr. Tritons mission as a radar picket submarine was made obsolete after two years by the introduction of the carrier based Grumman WF 2 Tracer airborne early warning aircraft. She was converted to an attack submarine in 1962 and became the flagship for the Commander, Submarine Forces, U. S. Atlantic Fleet (COMSUBLANT) in 1964. She was decommissioned in 1969, the first U. S. nuclear submarine to be taken out of service. Triton's hull was moored at the St. Julien's Creek Annex of Norfolk Naval Shipyard in Portsmouth, Virginia as part of the reserve fleet until 1993, though she was struck from the Naval Vessel Register in 1986. In 1993, she was towed to Puget Sound Naval Shipyard to await the Nuclear Powered Ship and Submarine Recycling Program. Triton landed on the keel resting blocks in the drydock basin on 1 October 2007 to begin this recycling process, which was completed effective 30 November 2009. Tritons sail superstructure was saved from the recycling process and is now part of the USS Triton Submarine Memorial Park located on Port of Benton Boulevard in Richland, Washington.

USS Triton (SSRN/SSN 586), өз класындағы жалғыз кеме, АҚШ Әскери-теңіз күштеріндегі ядролық қуатпен жұмыс істейтін радиолокациялық пикеттік су асты кемесі болды. Ол екі ядролық реактормен қамтылған Батыс елдерінің жалғыз су асты кемесі еді. "Тритон" – грек құдайы Тритонның атымен аталатын екінші су асты кеме және АҚШ Әскери-теңіз флотының төртінші кемесі (сол кездегі номенклатура ерекше болды, себебі АҚШ Әскери-теңіз флотының су асты кемелері әдетте балық түрлерінің атауларымен аталатын). 1959 жылы қолданысқа енгізілген кезде "Тритон" ең ірі, ең қуатты және ең қымбат су асты кемесі болды, құны 109 миллион долларды құрады (1959 жылғы 0,109 доллар шамамен миллиард долларға тең). 1960 жылдың басында кеме "Құмды жарылыс" операциясы аясында Жер шарының айналасын су астында алғашқы рет айналып өтті. "Тритон" бұл мақсатқа капитан Эдвард Л. "Нед" Бич-тің басшылығымен шұғыл тексеру сапарында қол жеткізді. "Тритонның" радиолокациялық пикеттік су асты кемесі ретіндегі миссиясы екі жылдан кейін Grumman WF 2 Tracer ұшқыш ерте ескерту ұшағының енгізілуімен ескірді. 1962 жылы ол шабуылдау су асты кемесіне айналдырылды және 1964 жылы АҚШ Атлант флоты Су асты кемелері күштерінің командирінің (COMSUBLANT) флагманы болды. 1969 жылы қызметтен шығарылды, ол АҚШ-тың алғашқы ядролық су асты кемесі болды. "Тритонның" корпусы 1993 жылға дейін Вирджиния штатының Портсмут қаласындағы Норфолк кеме құрылысы қоймасының Сент-Жульен-Крик филиалындағы резервтік флоттың бір бөлігі ретінде орналасқан, бірақ 1986 жылы кеме тізілімінен шығарылды. 1993 жылы ол Пьюджет-Саунд кеме құрылысы орнына сүйреліп әкелінді, ядролық қуатпен жұмыс істейтін кемелерді қайта өңдеу бағдарламасын күтті. "Тритон" 2007 жылдың 1 қазанында құрғақ док алабындағы кілдің тіреуіш блоктарына орналастырылды, қайта өңдеу процесі 2009 жылдың 30 қарашасында аяқталды. "Тритонның" қанатты суперқұрылысы қайта өңдеу процесінен сақталды және қазір Вашингтон штатының Ричленд қаласындағы Бентон бульварының портында орналасқан USS Triton Су асты кемесі Ескерткіш паркінің бөлігі болып табылады.

Қозғалтқыш

"Тритон" – Кеңес Одағының за пределами жасалған және екі реакторлық қуатты қондырғысы бар жалғыз суасты кемесі. Оның S4G реакторлары құрлықтағы S3G реакторының теңіздік нұсқалары болды. Екі реактор да АҚШ Әскери-теңіз күштері, Атом энергиясы комиссиясы (AEC) және General Electric компаниясының бірлескен жобасы – Суасты реакторлары (SAR) бағдарламасын құрады. "Тритонның" бастапқы жоба бойынша реакторлардың жалпы қуаты шамамен болды. Дегенмен, "Тритон" теңіз сынақтарында (суретте көрсетілгендей) жетістікке қол жеткізді, ал оның алғашқы командирі, капитан Эдвард Л. Бич-младший, "қажет болған жағдайда" "Тритонның" қондырғысы одан да жоғары қуатқа жете алатынына сенді. Дәл осы екі реакторлық қондырғының жоғары сенімділігі, қосымша мүмкіндіктері және тұрақтылығы "Тритонның" әлемді су астында алғаш рет айналып өту миссиясын орындауына себеп болды. "Тритонның" екі реакторлық қондырғысы бірқатар операциялық және инженерлік мақсаттарға қол жеткізуге мүмкіндік берді, әсіресе радарлық күзет миссиясын орындау үшін қажетті жоғары жылдамдыққа, бұл мәселе бүгінгі күнге дейін пікірталас тудырып келеді. 1950 жылдардың басында АҚШ Атом энергиясы комиссиясының (AEC) "Кеңес реакторлары" бөлімінің көптеген инженерлері суасты кемелері үшін, әсіресе Арктиканың мұз астындағы миссияларында бір реакторлық қондырғыларға тәуелді болу алаңдатты. Су бетіндегі әскери кемелерде ғана қолданылатын екі деаэрациялық резервуардың болуы "Тритонның" екі реакторлық қондырғысы болашақ көп реакторлық су үстіндегі әскери кемелерді сынау үшін пайдаланылғанын көрсетеді. SAR бағдарламасы – General Electric компаниясы АҚШ Әскери-теңіз күштері үшін жасаған алғашқы өндірістік теңіз реакторы. GE компаниясы осы SAR тәжірибесін High Power Reactor (HPR) бағдарламасында пайдаланды, ол Bainbridge, Truxtun және басқа да ядролық қуатпен жүретін кемелердің сыныптарында қолданылатын D1G және D2G теңіз реакторларын жасауға әкелді. Соңында, АҚШ Әскери-теңіз күштері ядролық суасты кемелерінің өнімділігін, әсіресе су астындағы жылдамдығын арттырудың ең тиімді жолын талқылады. "Тритон" гидродинамикалық тұрғыдан тиімді, Albacore-дің тамшы тәрізді корпусынан гөрі, қуатты күшке ие болу арқылы жоғары жылдамдыққа қол жеткізді, бұл ядролық энергиямен үйлесіп, Skipjack-ке аз күшпен жоғары жылдамдыққа жете алуға мүмкіндік берді.

Triton was the only submarine outside of the Soviet Union designed with a two reactor propulsion plant. Her S4G reactors were seagoing versions of the land based S3G reactor prototype. Both reactors composed the Submarine Advanced Reactor (SAR) program, a joint venture between the U. S. Navy, Atomic Energy Commission (AEC), and General Electric. As originally designed, Tritons total reactor output was rated at However, Triton achieved during her sea trials (pictured), and her first commanding officer, Captain Edward L. Beach Jr., believed Tritons plant could have reached "had that been necessary." It is this enhanced reliability, redundancy, and dependability of a dual reactor plant that was a key factor in the selection of Triton to undertake the first submerged circumnavigation of the world. Tritons dual reactor plant met a number of operational and engineering objectives, specifically the high speed requirement to meet her radar picket mission, which continues to be a source of speculation and controversy to this day. During the early 1950s, many engineers at Naval Reactors branch of the U. S. Atomic Energy Commission (AEC) were concerned about depending on single reactor plants for submarine operations, particularly involving under the ice Arctic missions. The presence of two de aerating feed tanks, which are used only on surface warships, suggested that Tritons twin reactor plant may have served as a testbed for future multi reactor surface warships. The SAR program was the first production naval reactor developed by General Electric for the U. S. Navy, and GE used this SAR experience for the High Power Reactor (HPR) program that led to the development of the D1G and D2G naval reactors used on Bainbridge, Truxtun, , and classes of nuclear powered surface ships. Finally, the U. S. Navy was debating the best approach to optimize performance, particularly underwater speed, for its nuclear submarine fleet. Triton achieved high speeds through brute horsepower, rather than the more hydrodynamically efficient teardrop shaped hull form pioneered by Albacore which, when combined with nuclear power, allowed Skipjack to achieve higher speed with less horsepower.

Өртке қарсы басқару және электроника

Тритондағы әуедегі негізгі іздеу радары – электронды сканерленген, үш өлшемді AN/SPS 26 радары болды. Бұл жүйе ұшақтарды 75000 фут (22860 м) биіктікке дейін қадағалай алатын. Қолданылмайтын кезде SPS 26 радары Тритонның үлкен желкенінде (суретте көрсетілгендей) сақтау үшін корпусының ішіне түсірілді. Тритонның ұзақ қашықтықты пассивті іздеу сонары AN/BQR 7 болды, ол су бетінде немесе снорклеу режимінде жүзетін су асты кемелерін анықтау қашықтығына ие, нысананы 5 градусқа дейінгі дәлдікпен қадағалау мүмкіндігімен жабдықталған. Жақта орнатылған AN/BQR 2 пассивті сонар массиві белсенді BQS 4 сонарын толықтырды, оның қашықтығы және бағытты анықтау дәлдігі 1/10 градусқа жетеді, бұл BQR 2-ні торпедалық шабуылдарда атыс басқару үшін пайдалануға мүмкіндік берді. Бұл автоматтандыру нысананы анықтау үшін жұмыс істейтін топқа есептеу жасауды қатты жеңілдетті. Бұрын нысананы анықтау үшін мақсаттың бағытын қолмен бағалап, содан кейін осы мәліметтерді Торпедо деректері компьютеріне (TDC) енгізу әдісі қолданылған, бұл әдіс Тынық мұхитындағы соғыс кезінде кеңінен таралған. Алайда, Mark 101 ядролық емес аңшы-құтқарушы су асты кемелеріне қарсы тиімді атыс басқару шешімдерін ұсынуға қабілетті болғанымен, ядролық су асты кемелерінің операцияларымен байланысты жылдам өзгерістерге жауап беру мүмкіндігі шектеулі болды.

Рұқсат беру

АҚШ Әскери-теңіз күштері 1955 жылдың қазан айында АҚШ Қорғаныс министрлігінің 1956 қаржы жылына бөлінген қаражаты есебінен "жаңартқыш екі реакторлық жүйемен жабдықталған, ірі радарлық күзет" – SCB 132 жобасын тапсырыс берді. Бұл 1956 жылғы кеме құрылысы бағдарламасы маңызды болды, себебі ол барлығы сегіз суасты кемесін салуға рұқсат берді, бұл Екінші дүниежүзілік соғыстан бергі осындай үлкен тапсырыс еді. "Тритонмен" бірге, 1956 қаржы жылының бағдарламасына төрт қосымша ядролық қуатты суасты кемесі кірді – басқарылатын зымырандық суасты кемесі "Халибут", осы типтегі кемелердің алғашқысы, сондай-ақ "Сарго" және "Сидрагон" суасты кемелері. 1956 жылғы бағдарлама АҚШ Әскери-теңіз күштерінің бірінші буын атомдық суасты кемелерінің құрылысына соңғы рұқсат берумен қатар, "Скипджекпен" екінші буын атомдық суасты кемесіне алғашқы рұқсат берді. Соңында, 1956 жылғы бағдарламаға АҚШ Әскери-теңіз күштері үшін салынған соңғы дизельдік-электрлік үш суасты кемесі кірді, олар ядролық қуатсыз шабуылдық суасты кемелері болды. Осыдан бастап АҚШ Әскери-теңіз күштерінің суасты кемелері тек ядролық қуатпен жұмыс істейтін болады.

Кель салу

Тритонның қазығы 1956 жылдың 29 мамырында Коннектикут штатының Гротон қаласында General Dynamics корпорациясының Electric Boat бөлімшесінде салынды. Оның ұзындығы Electric Boat-қа құрылысы кезінде көптеген мәселелер тудырды. Ол соншалықты ұзын болғандықтан, мұңғылдың алдыңғы бөлігі аула ішінде материал тасымалдауға қолданылатын теміржол желісіне кедерілді. Осының салдарынан, аула операцияларын жеңілдету үшін оның алдыңғы бөлігінің төменгі жартысы кесіліп, ұшырылуға бірнеше күн қалғанда қайта орнатылды. Сол сияқты, оның соңғы 50 футы (15 метр) бөлек мұңғылда салынды және Тритон ұшырылмас бұрын корпустың қалған бөлігіне қосылды. Оның тізімі эшафолдтың астына өту үшін тым биік болды, сондықтан жоғарғы 12 футы (4 метр) кесіліп, кейін қайта бекітілді. Тіпті ұшырылу алдында Тритонның радарлық күзет миссиясынан басқа рөлі туралы кеңінен талқыланды. Әскери-теңіз күштерінің ішкі меморандумында суасты кемесінің кеңейтілген пайдалануының төрт нұсқасы ұсынылды. Оларға флот немесе күш командирі үшін командалық кеме (SSCN) ретінде қызмет ету, флот үшін жетілдірілген гидролокациялық барлау, Regulus зымырандық суасты кемесі (SSGN) немесе мина салушы суасты кемесі кірді. Алайда, командалық кеме нұсқасын қоспағанда, барлық ұсынылған конфигурациялар оның бастапқы дизайнында кең ауқымды өзгерістерді қажет етті. Тағы бір мүмкін миссия – Арктика мұзының астында бұзылған суасты кемелерін құтқаруға қабілетті суасты буксирі ретінде. Тритонның бірінші капитаны Эдвард Л. Бич-младший осы модификация үшін жоспарлар жасауды сұрады, ол оны «оңай және арзан» деп сипаттады. Арктика суларына жөнелту қарастырылса да, Тритонның суасты буксирі ретінде пайдаланылғанына ешқандай дәлел жоқ. Осы уақытқа дейін суасты кемесінің түсірілуіне куә болған ең көп көрермен – 35 000-нан астам қонақ болды.

Жабдықтау

1959 жылғы 1 ақпанда Тритон АҚШ Әскери-теңіз күштеріне шартты түрде қабылданды, капитаны Бич, болашақ командир (PCO), енді міндетті офицер ретінде тағайындалды. Тритон комиссияға кіргенге дейін бірнеше маңызды этаптардан өтті. 1959 жылғы 8 ақпанда №2 реакторы алғашқы сынаптық жағдайға жетті, ал №1 реакторы осы этапты 1959 жылғы 3 сәуірде өтті.

Теңіздегі сынақтар

1959 жылы 27 қыркүйекте "Тритон" теңіз сынақтарын бастады. Келесі бес күн ішінде кемедегі жүйелер мен жабдықтар Кемелер бюросының Әскери реакторлар бөлімінің адмиралы Хайман Г. Риковердің және Electric Boat компаниясының кеме жасау жөніндегі бақылаушысы капитан А. Смиттің жалпы басшылығымен жан-жақты сынақтан өтті. "Тритон" теңіз сынақтарында жобалық жер бетіндегі жылдамдығына жетіп, одан да жоғары жер бетіндегі жылдамдыққа ие болды. Содан кейін "Тритон" төрт сағаттық толық қуатпен су астында жүріп, шұғыл тоқтау маневрін орындады. Бастапқы теңіз сынақтарында кездескен жалғыз маңызды мәселе – оң жақ пропеллер білігінің пружиналық подшипнігінің майлау майының қызып кетуі болды. Адмирал Риковердің ұсынысы бойынша, білік салқын болуын қамтамасыз ету үшін подшипник корпусына теңіз суын тұрақты түрде шашырататын шланг орнатылды, сондай-ақ майлау майының температурасын бақылау үшін арнайы күзетші тағайындалды. "Тритон" 1959 жылы 20 қыркүйекте алдын ала қабылдау сынақтарын (PAT) бастады. Бұл сынақтар АҚШ Әскери-теңіз күштерінің Инспекция және зерттеу кеңесінің (INSURV) контр-адмиралы Фрэнсис Дуглас МакКорклдің бақылауымен жүргізілді. Үш күндік теңіз сынақтарынан кейін INSURV "Тритонды" АҚШ әскери кемесі ретінде пайдалануға дайын деп таныды.

Мұра

"Тритонның" маңыздылығы оған жүктелген әскери тапсырмадан да асып түседі. "Тритон" кемесі заманауи ядролық қозғалтқыш станциясын сынақтан өткізеді және болашақтағы су асты кемелеріне жол ашады. Пластинаның соңғы дизайны диаметрі шамамен диаметрлі латунь дискіден тұрады, оның үстінде Магелланның "Тринидад" караккасын еске түсіретін желкенді кеме бейнесі, ал төменде су асты кемесінің дельфин нышаны мен 1519 және 1960 жылдары, бәрі лавр гүлшоғырының ішінде орналасқан. Гүлшоғырының сыртында AVE NOBILIS DUX, ITERUM FACTUM EST ("Асыл капитан, тағы да орындалды!") деген ұран жазылған. "Тритон" тақтасының дубликаттары Коннектикут штатының Мистик қаласындағы Мистик теңіз порты мұражайына, Вашингтон қаласындағы Теңіз күштері тарихи қоғамына, сондай-ақ АҚШ Теңіз күштерінің су асты кемелері мектебіне және АҚШ Теңіз күштерінің су асты кемелері кітапханасы мен мұражайына тапсырылды. Бич Холл – 1999 жылғы 21 сәуірде ашылған АҚШ Әскери-теңіз институтының жаңа штаб-пәтері (суретте). Бұл нысанға институттың хатшысы-қазынашысы болған капитан Эдвард Л. Бич ағаның және "Sandblast" операциясы кезінде "Тритонға" қолбасшылық еткен оның ұлы Эдвард Л. Бич кішісінің есімі берілген. "Тритонның" басқару мұнарасынан алынған суға түсу дөңгелегі Бич Холлдың вестибюлінде қойылған. "Тритон" 2003 жылы Су асты кемелерінің Даңқ залына енгізілді. "Тритонның" естеліктерімен толтырылған көрмелік шкаф Норфолк әскери-теңіз базасындағы АҚШ Су асты кемелерін оқыту орталығында орналасқан Рамадж залының Алкорн аудиториясына орналастырылды. USS Triton жалдамалы казармасы (Кеме 12) 2004 жылғы 25 маусымда Иллинойс штатының Солтүстік Чикаго қаласына жақын жердегі Ұлы көлдер әскери-теңіз базасында салтанатты түрде ашылды. Бұл нысан есімдері "Тритон" аталған екі су асты кемесінің естеліктерін сақтайды. "Тритон" залы – RTC қайта жаңарту жобасы аясында салынған бесінші казарма, жалпы ауданы 172 000 шаршы фут (15 979 шаршы метр). Құрылыста 1056 орын, жатын бөлмелер, сыныптар, оқу ресурстары орталықтары, асхана, кіріктіру палубасы және заманауи HVAC жүйесі бар. 2012 жылғы 17 мамырда арнау салтанатында ұзақ уақыттан бері жоғалған кеме қоңырауы Жаңадан шақырылғандарды даярлау командасының USS Triton казармасының кіріктіру палубасындағы артефакттар жинағына қосылды (суретте). USS Triton Су асты кемесі Мемориалдық паркі Колумбия өзенінің бойында, Вашингтон штатының Ричленд қаласының солтүстігіндегі Бентон бульвары портының соңында орналасқан. Оның мақсаты – "Порттың баржалық тұйықта жүктелген, Ханфорд алаңына тасымалданған және сақталған барлық тоқтатылған реакторлық өзектерді еске алу үшін солтүстік Ричлендте тұрақты парк құру". Паркте "Тритонның" желкенді құрылымы (суретте) және "Тритонның" тарихы туралы ақпараттық стенд орналасқан. Парк сонымен қатар туристерді қызықтыратын орын ретінде қызмет етеді, әсіресе оның орналасқан жеріне байланысты, өйткені Ханфорд бірнеше әскери кемелердің пайдаланылған реакторлық өзектерінің демалыс орны болып табылады. Жоспарлау кезінде желкенді тасымалдау үшін кесіп, паркте қайта құрастыру қажет болды. Іргетасы 3 сәуірде салынуы жоспарланған, салтанатты ашылу рәсімі 19 тамыз 2008 жылға, ал құрылыс 2009 жылдың күзінде басталуы тиіс болды. 2009 жылғы 23 қазанда Бентон порты Вашингтон штатының Ричленд қаласының солтүстігіндегі жаңа USS Triton Су асты кемесі Мемориалдық паркінде "Тритонның" басқару мұнарасын бетонмен қоршады. 2009 жылғы желтоқсан айының ортасында "Тритонның" желкенінің соңғы бөліктері паркте біріктірілді. 2010 жылғы 11 тамыздағы Бентон порты комиссиясы отырысында порттың өкілдері жақын арада парктің электрлік жарықтандыру жүйесі мен "Тритонның" желкенінің айналасына бетон құюды қамтитын бірінші кезеңге конкурс ұсыныстарын жариялайтынын хабарлады. Екінші кезең парктің көгалдандыру жұмыстарын, ал үшінші кезең – тұрақ салуды қамтиды. Парк АҚШ-тың ядролық тарихына Вашингтон штатының қосқан үлесіне назар аударатын және Сакагевия мұралық жолымен байланыстыратын Ричленд өзенбойы жолының бөлігі болып табылады. USS Triton Су асты кемесі Мемориалдық паркі Джордж Вашингтон жолының жанында Колумбия өзенінің жанында орналасқан және ол 2011 жылғы 10 қарашада, USS Triton-ның 52 жылдығына арналған салтанатты түрде ашылды. 2011 жылы USS Triton, "Sandblast" операциясы және капитан Эдвард Л. Бич кішісі Вашингтондағы АҚШ Әскери-теңіз мұражайындағы "Ядролық дәуір үшін технология: ядролық қозғалтқыш" көрмесіне қосылды.

Blockquote|The importance of the Triton goes beyond the specific military task which has been assigned her. The Triton, in her operations, will test an advanced type of nuclear propulsion plant and will pave the way for the submersible capital ships of the future. The plaque's eventual design consisted of a brass disk about in diameter, bearing a sailing ship reminiscent of Magellan's carrack, Trinidad, above the submarine dolphin insignia with the years 1519 and 1960 between them, all within a laurel wreath. Outside the wreath is the motto AVE NOBILIS DUX, ITERUM FACTUM EST ("Hail Noble Captain, It Is Done Again"). Duplicates of the Triton Plaque were also presented to the Mystic Seaport Museum in Mystic, Connecticut, and the Naval Historical Association in Washington, D. C., as well as the U. S. Navy Submarine School and the U. S. Navy Submarine Force Library and Museum, both located in Groton, Connecticut. Beach Hall is the new headquarters for the United States Naval Institute which was dedicated on 21 April 1999 (pictured). The facility is named after Captain Edward L. Beach Sr., who served as the institute's secretary treasurer, and his son, Edward L. Beach Jr., who commanded Triton during Operation Sandblast. The dive wheel from Tritons conning tower is on display in the lobby of Beach Hall. Triton was the 2003 inductee into the Submarine Hall of Fame following her nomination by the Tidewater chapter and Hampton Roads Base of the United States Submarine Veterans, Inc. (USSVI). A shadow box filled with Triton memorabilia was placed in Alcorn Auditorium of Ramage Hall located at the U. S. Navy Submarine Learning Center, Naval Station Norfolk. USS Triton Recruit Barracks (Ship 12) was dedicated in ceremonies at the U. S. Navy's Recruit Training Command, Naval Station Great Lakes, near North Chicago, Illinois, on 25 June 2004. The facility honors the memory of two submarines named Triton and includes memorabilia from both. Triton Hall is the fifth barracks constructed under the RTC Recapitalization Project, covering 172,000 square feet (15,979 square meters) in floor space. The facility is designed to accommodate 1056 recruits, and it includes berthing, classrooms, learning resource centers, a galley, a quarterdeck, and a modern HVAC system. On 17 May 2012, in a dedication ceremony, the long missing ship's bell was added to the collection of artifacts in Recruit Training Command's USS Triton recruit barracks quarterdeck (pictured). The USS Triton Submarine Memorial Park is located on the Columbia River, at the end of Port of Benton Boulevard in north Richland, Washington. Its purpose is "to establish a permanent park in north Richland in recognition of all the decommissioned reactor cores off loaded at the Port's barge slip, transported and stored at the Hanford Site." The park features Tritons sail superstructure (pictured) and an information display on the history of Triton. The park also serves as a tourist attraction, especially due to its location, since Hanford is the resting place of spent reactor cores from several Navy ships. Planning called for the sail to be cut up for transport and reassembled at the park site. Ground breaking was initially scheduled to take place on 3 April 2008, with the dedication ceremony set for 19 August 2008 and a Fall 2009 start date for construction. On 23 October 2009, the Port of Benton encased Tritons conning tower in concrete at its new USS Triton Submarine Memorial Park in north Richland, Washington. In mid December 2009, the final pieces of Tritons sail were welded together at the park's site. During the 11 August 2010 Port of Benton commission meeting, it was reported that bids for the first phase, which includes the park's electrical lighting system and the pouring the concrete around Tritons sail, would be announced shortly by the port authority. The second phase would involve the park's landscaping, and the third phase would be the installation of a parking lot. The park is part of the Richland Riverfront Trail, a marked hiking trail that focuses on the state of Washington's contribution to the nuclear history of the United States, and it connects to the Sacagawea Heritage Trail. The USS Triton Submarine Memorial Park is located off George Washington Way near the Columbia River, and it was formally dedicated on 10 November 2011, the 52nd anniversary of the commissioning of the USS Triton. In 2011, the USS Triton, Operation Sandblast, and Captain Edward L. Beach Jr., were included in the Technology for the Nuclear Age: Nuclear Propulsion display for the Cold War exhibit at the U. S. Navy Museum in Washington, DC.

Мәдени сілтемелер

Тритонның су астындағы айналма саяхаты, Sandblast операциясы, 1961 жылдың 14 ақпанында ABC телеарнасында көрсетілген Expedition! телехикаясының тақырыбы болды. Джон Д. Крейг жүргізген бұл эпизодтың атауы "Тритон сағасы" болды және ол Операция Sandblast-тен түсірілген фильмдерді, сонымен қатар капитан Бичтің күнделігінен алынған дауыстаумен көрсетті. Тритон үш танымал "Суық соғыс" романында қысқаша айтылады. Кит Уилердің 1968 жылғы "Соңғы қауіп сигналы" романында Тритон романның басында су асты кемесінің жаттығуларына қатысқандай бейнеленген, оның үлкен тікбұрышты қанаты ерекше назарға алынған. Эдвард Л. Бичтің 1978 жылғы "Теңіз суық" романы, оның 1955 жылғы бестселлер "Тереңде үнсіз жүріңіз" романының екінші жалғасы, Тритон бірнеше рет есімдерін тілге тиек етеді. Сонымен қатар, Тритон үшін қарастырылған мұз астында сүйреу мүмкіндігі романның маңызды сюжеттік желісі болды. Соңында, Том Клэнсидің "Қызыл қазанды іздеу" романында Марко Рамиустың өмірбаянында айтылғандай, ол Чарли класындағы су асты кемесіне қолбасшылық еткен кезде Норвегия теңізінде "он екі сағат бойы аяусыз Тритонды қуған". Кейін Рамиус "Тритон көп ұзамай зейнеткерлікке шыққанын көріп, қуанды, себебі, үлкен кеме жаңа советтік үлгілермен күресе алмайтындығы айтылды". Сол кезеңдегі екі фильм – "Теңіз түбіне саяхат" және "Теңіз астында әлемді айналдыру" операциясы сияқты су астындағы айналма саяхаттарды көрнекті етіп көрсетті. Сондай-ақ, 1965 жылдың 11 қаңтарында көрсетілген "Теңіз түбіне саяхат" телесериалының "Мүтәзілік" эпизодының трейлеріндегі ойдан шығарылған ядролық су асты кемесі "Нептун" адмирал Харриман Нельсонның (Ричард Басехарт) қадағалауымен сынақ сапарына шығады. Су асты кемесінің порт валының подшипнігі қызып кеткен кезде адмирал Нельсон порт валын теңіз суымен салқындату үшін шланг орнатуға бұйрық береді, бұл адмирал Рикковер Тритонның теңіз сынақтары кезінде ұсынған шешіммен бірдей болды. 1960 жылғы Боб Ньюхарттың "The Button Down Mind of Bob Newhart" комедиялық альбомына "U.S.S. Codfish кемесімен саяхат" атты эскиз енді, ол екі жылдық сапарды аяқтағаннан кейін ядролық қуатпен жүретін су асты кемесінің экипажына капитанының соңғы сөзін баяндайтын монолог болды. Боб Ньюхарт 2006 жылғы сұхбатында: "Менің ойымша, Тритон сол уақытта осы әдетке түрткі болды. Өйткені мен осындай саяхаттың мүлдем қабілетсіз командирмен қалай болатынын елестедім, ал "U.S.S. Codfish кемесімен саяхат" соңғы нәтиже болды". Капитан Бич 1960 жылдың күзінде Тритонның алғашқы шетелдік сапары кезінде кеменің жазба жүйесі арқылы "U.S.S. Codfish кемесімен саяхат" әнін ойнаған. Антигуа Барбуда 1960 жылы Тритонның су астындағы әлемді айналып өтуіне арналған еске алу маркасын шығарды. Сондай-ақ, Тритон 1959 жылдан 1998 жылға дейін жұмыс істеген Диснейлендтегі "Су астындағы саяхат" аттракционындағы су асты кемелерінің бірі болды.

Tritons submerged circumnavigation, Operation Sandblast, was the subject of the ABC television series Expedition! broadcast on Tuesday, 14 February 1961. Hosted by John D. Craig, this episode was titled Saga of the Triton, and it featured film footage from Operation Sandblast with voice over narration extracted from Captain Beach's logbook. Triton is referenced briefly in three popular Cold War novels. In The Last Mayday by Keith Wheeler (1968), Triton is depicted as participating in a submarine training exercise at the beginning of the novel, with special notice made of her large, rectangular sail. In the 1978 novel Cold is the Sea by Edward L. Beach, the second sequel to his 1955 best seller Run Silent, Run Deep, Triton is mentioned several times. Also, the under ice towing capability that was considered for Triton served as a key plot point for the novel. Finally, in The Hunt for Red October by Tom Clancy, the biographical background for Marko Ramius mentions that, while commanding a Charlie class submarine, Ramius had "hounded [Triton] mercilessly for twelve hours" in the Norwegian Sea. Subsequently, Ramius "would note with no small satisfaction that the Triton was soon thereafter retired, because, it was said, the oversized vessel had proven unable to deal with the newer Soviet designs." Two films of the period, Voyage to the Bottom of the Sea and Around the World Under the Sea, dramatized globe circling submerged voyages similar to Operation Sandblast. Also, in the teaser of the episode "Mutiny" of the Voyage to the Bottom of the Sea television series, broadcast on 11 January 1965, the fictional nuclear submarine Neptune is on her shakedown cruise, under the supervision of Admiral Harriman Nelson (Richard Basehart), and when the submarine's port shaft bearing begins overheating, Admiral Nelson orders a hose be rigged to cool the port shaft down with sea water, the same solution Admiral Rickover had suggested during Tritons sea trials. The 1960 The Button Down Mind of Bob Newhart comedy album included a sketch entitled "The Cruise of the U. S. S. Codfish" which was a monologue involving the final address by the captain to the crew of a nuclear powered submarine after completing a two year long, around the world underwater voyage. Bob Newhart noted in a 2006 interview that:

You know, I think the Triton kind of, I think was a spur for that routine as I think back. Because I then imagined what a trip like that would have been like with a totally incompetent commander, and the "Cruise of the USS Codfish" was the final result. Captain Beach reportedly played "The Cruise of the U. S. S. Codfish" over the ship's public address system during Tritons first overseas deployment in the Fall of 1960. Antigua Barbuda issued a commemorative stamp of Tritons 1960 submerged circumnavigation. Also, Triton was the name of one of the submersibles featured in the Submarine Voyage attraction at Disneyland which operated from 1959 to 1998.

Құм жарылысы операциясының 50 жылдығы

Операция Sandblast және Tritons су астында әлемді айналып өтуінің 50 жылдығы 2010 жылғы 10 сәуірде Коннектикут штатының Машантукет қаласындағы Foxwoods Resort Казиносында өткен 2010 жылғы Су асты кемелерінің мерекелік кешінде атап өтілді. Әскери-теңіз күштерінің бас сержанты Рик Д. Уэст (суретке түскен) 2200 қатысушыға ашылу сөздерін жеткізді. АҚШ Әскери-теңіз күштері Су асты кемелері кітапханасы мен мұражайы 2010 жылдың 10-12 сәуірі мен 14-18 сәуірі аралығында "Теңіз астында 9000 шақырым" атты қосымша іс-шараларды ұйымдастырды. Сондай-ақ, 2010 жылдың 9 сәуірінде 1963 жылдан 1966 жылға дейін Triton кемесінде қызмет еткен зейнеткер адмирал Генри Г. Чайлс-младший Коннектикут штатының Гротон қаласындағы Нью-Лондон Әскери-теңіз Су асты кемелері базасындағы Базалық әскери-теңіз Су асты кемелері мектебінің бітірушілер жиынында негізгі спикер болды. Бітірушілер класы Triton құрметіне аталды, әрбір түлек курсты аяқтағаны туралы сертификат және Tritonның су астындағы әлемді айналып өтуінің 50 жылдығына арналған естелік монета алды. Сондай-ақ, "Тритон" экипажының бұрынғы мүшелері 2010 жылғы кездесулерінде кеме корпусының естелік сыйлықтарын алды. 2010 жылдың 25 сәуірінде Техас университетінің Теңіз ғылымдары институты Operation Sandblast және Triton операцияларын еске алу үшін "Science and the Sea" веб-сайтында радио бағдарламасы туралы мақала жариялады. Operation Sandblast операциясының 50 жылдығына арнап, жазушы-тарихшы Карл ЛаВО 2010 жылғы маусым айында шыққан "Naval History" журналы үшін "Incredible Voyage" атты мақала жазды, ал Джон Бич "The First Submerged Circumnavigation" мақаласын 1960 жылғы сәуір айында шыққан "The Submarine Review" журналында жариялады – бұл Әскери-теңіз Су асты кемелері лигасының ресми журналы. Мырза Бич – Operation Sandblast операциясы кезінде "Тритон" кемесінің командирі капитан Эдвард Л. Бичтің жүрегі туған інісі. Соңында, Naval Institute Press баспасы доктор Эдвард Ф. Финчтің 2010 жылы жарық көрген марқұм капитан Бичтің "Долғалар астында" атты толыққанды өмірбаянын шығарды, онда Operation Sandblast операциясы кеңінен жарық көрді. Operation Sandblast операциясының 50 жылдығына арналған мұрасын тарихи су астындағы әлемді айналып өту кезінде "Тритон" кемесінде қызмет еткен зейнеткер капитан Джеймс С. Хей сараптап берді. 1960 жылғы сәуір айында шыққан "The Submarine Review" журналының редакциондық бетінде капитан Хей былай деп жазды:

The 50th anniversary of Operation Sandblast and Tritons submerged circumnavigation of the world was celebrated on 10 April 2010, during the 2010 Submarine Birthday Ball held at the Foxwoods Resort Casino in Mashantuket, Connecticut, with Master Chief Petty Officer of the Navy (MCPON) Rick D. West delivering opening remarks (pictured) to the 2,200 attendees. The U. S. Navy Submarine Force Library and Museum sponsored additional events and activities, entitled "9,000 Leagues Under the Sea", between 10 and 12 April and 14–18 April 2010. Also, on 9 April 2010, retired Admiral Henry G. Chiles Jr., who served in Triton from 1963 to 1966, was the keynote speaker at the graduation class of the Basic Enlisted Submarine School at the New London Naval Submarine Base in Groton, Connecticut. The graduation class was named in honor of Triton, and each graduate received a certificate of course completion and a commemorative coin celebrating the 50th anniversary of Tritons submerged circumnavigation. Finally, former members of Tritons crew received commemorative souvenirs of the ship's pressure hull at their 2010 re union. On 25 April 2010, the University of Texas Marine Science Institute posted a radio program article on its Science and the Sea web site commemorating Operation Sandblast and Triton. For the 50th anniversary of Operation Sandblast, writer historian Carl LaVO wrote "Incredible Voyage" for the June 2010 edition of Naval History magazine, and John Beach wrote "The First Submerged Circumnavigation" for the April 1960 issue of The Submarine Review, the official magazine of the Naval Submarine League. Mr. Beach is the nephew of Captain Edward L. Beach, the commanding officer of the USS Triton during Operation Sandblast. Finally, the Naval Institute Press published Beneath the Waves by Dr. Edward F. Finch, a 2010 biography of the late Captain Beach, which includes extensive coverage of Operation Sandblast. The legacy of Operation Sandblast on its 50th anniversary was summarized by retired Captain James C. Hay who had served on Triton during the historic submerged around the world voyage. On the editorial page of the April 1960 issue of The Submarine Review, the official magazine of the Naval Submarine League, Captain Hay noted:

"Бұл экипаждың қайраттылығын сынаған және капитанның табандылығын дәлелдеген нағыз саяхат. Бірақ одан да маңыздысы, бұл АҚШ Әскери-теңіз күштерінің кез келген уақытта, кез келген жерге барып, қажеттінің бәрін істей алатынын барлық тыңдаушыларға тағы да дәлелдеді. Бұл – жасауға тиісті нәрсені жасау туралы жақсы теңіз әңгімесі. Бірінші су астындағы әлемді айналып өтудің 50 жылдығына орай, біз бұрынғылардың бірі туралы қайта оқуымыз керек."