Эдмонд Мэлоун: Ирланд шекспиршісі және оның мұрасы

Кіріспе

18-19 ғасырдағы ирландтық Шекспир зерттеушісі және редактор, оның әкесі – ирландтық адвокат, саясаткер және судья.

Эдмонд Малоун (4 қазан 1741 – 25 мамыр 1812) – ирландтық Шекспир зерттеушісі және Уильям Шекспирдің шығармаларының редакторы. 1774 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін, ол заңгерлік қызметін тастап, алдымен саяси, содан кейін көңілі көбірек әдеби ізденістерге бет бұрды. Ол Лондонға барып, әдеби және өнерлік айналымдарда жүрді. Ол Сэмюэл Джонсонды үнемі көріп тұрды және Джеймс Босвеллге өзінің "Өмірбаянын" қайта қарау және түзетуде үлкен көмек көрсетті, оның кейінгі төрт басылымына түсініктемелер жазды. Ол сэр Джошуа Рейнольдспен дос болды және қазір Ұлттық портрет галереясында сақталатын портретін салғызды. Ол Рейнольдстың өсиет орындаушыларының бірі болды және оның өлімінен кейін шығармаларының жинағын (1798) естеліктерімен бірге жариялады. Хорас Уолпол, Эдмунд Берк, Джордж Кэннинг, Оливер Голдсмит, Лорд Шарлемонт және, бастапқыда, Джордж Стивенс Малоунның достарының қатарында болды. Шарлемонт пен Стивенс-тың ынталандыруымен ол Шекспирдің хронологиясын зерттеуге берілді. Оның "Шекспирге жатқызылған пьесалардың жазылған тәртібін анықтауға жасалған тәжірибе" (1778) атты еңбегінің нәтижелері, соңында Шекспирдің пьесалары арқылы оның өмірбаянын құрастыруға мүмкіндік берді және оның нәтижелері бүгінгі күнге дейін көптеп қабылданып келеді. 1780 жылы доктор Джонсонның Шекспир туындысының Стивенс редакциясына екі қосымша том жарық көрді, олар негізінен Елизавета дәуірінің тарихына қатысты ескертулер мен күмәнді пьесалардың мәтінінен тұрды, ал 1783 жылы тағы бір қосымша том шықты. Оның Исаак Ридтің 1785 жылғы басылымына кейбір түсініктемелерін өзгертуден бас тартуы, Стивенспен келіспеушілік тудырып, олардың арасында дауға себеп болды. 1815 жылы Лорд Сандерлин өзінің інісінің кітапханасының бір бөлігін Бодлеян кітапханасына сыйлау ниетін жариялады, ал Малоунның Шекспирдің жаңа басылымы (Variorum Shakespeare) толыққаннан кейін оны тапсыруды жоспарлады. Ол кітапханаға шамамен 800 томды қалдырды, ал қалғаны 1818 жылы Sotheby's аукционында сатылды. 1821 жылы жинақ Бодлеян кітапханасына жеткізілді. Малоун 1801 жылы жинақтағы Шекспирдің алғашқы басылымдарын былай сипаттады:
"Шекспирдің пьесалары мен өлеңдерінің жеті квартто томдық бұл жинағы, оның туындыларының ерте басылымдарының ең толық жиынтығы болып табылады. Онда тек 1604 жылғы «Гамлет», 1597 жылғы «Ричард II патша», 1598 жылғы «Генрих IV патша, Бірінші бөлім» және 1593 жылғы «Венера мен Адонис» 4to басылымдары ғана жетіспейді, оларды толықтыру үшін қажет. Осы үш пьесаның өте ерте көшірмелері де бар, олар мұқият түрде түпнұсқа басылымдармен салыстырылды, ал төртінші туындының [1593 жылғы «Венера мен Адонис»] ешбір көшірмесі осы бағалы сирек кездесетін нәрселерді жинаушылардың біріне де көрінбеген, және қазіргі уақытта бар екені белгілі емес, бірақ болашақта оның табылатынына күмәнім жоқ." 1821 жылы Бодлеян кітапханасына Малоун жинағының тапсырылғаннан кейін, кітапханаға сыйлықтар мен сатып алынғандардың арқасында оның ықпалы байқалады: 1833 жылы Томас Кальдекотт Шекспирдің өлеңдерін сыйға тартты, ал 1834 жылы Хебер аукционында және одан кейін жинақтағы бос орындар толтырылды. 1835 жылы Б. Х. Брайт Малоунның Энтони Вудтың «Афина» романының көшірмесін Бодлеянға сыйлады, 1836 жылы Бодлеян Попқа қатысты құжаттарды сатып алды, сондай-ақ 1838 жылы Малоунның Шекспирдің соңғы басылымы мен ежелгі әдет-ғұрыптарды суреттеу үшін жинақтар, он сегізінші ғасырдың 76 томдық памфлеттері және оның әдеби хат-хабарларының бір бөлігі сатып алынды. 1851 жылы Малоунның Томас Персиден келген хаттары, 1858 жылы Оксфордтағы зерттеу жазбалары, 1864 жылы Сэмюэл Джонсоннан, Сидонс ханымнан және басқалардан келген хаттар, ал 1878 жылы қосымша хат-хабарлар, құжаттар мен кітаптар алынды. Бұл сатып алу туралы «Афинеумда» жарияланған хабарлама Гилдхолл кітапханасының Л. Шарп мырзасын Малоунның әкесіне жазған хаттарын Бодлеянға сыйлауға шақырды. 1881 жылы кітапхана 76 том кітапша сатып алды.

Edmond Malone (4 October 174125 May 1812) was an Irish Shakespearean scholar and editor of the works of William Shakespeare. Assured of an income after the death of his father in 1774, Malone was able to give up his law practice for at first political and then more congenial literary pursuits. He went to London, where he frequented literary and artistic circles. He regularly visited Samuel Johnson and was of great assistance to James Boswell in revising and proofreading his Life, four of the later editions of which he annotated. He was friendly with Sir Joshua Reynolds, and sat for a portrait now in the National Portrait Gallery. He was one of Reynolds' executors, and published a posthumous collection of his works (1798) with a memoir. Horace Walpole, Edmund Burke, George Canning, Oliver Goldsmith, Lord Charlemont, and, at first, George Steevens, were among Malone's friends. Encouraged by Charlemont and Steevens, he devoted himself to the study of Shakespearean chronology, and the results of his "An Attempt to Ascertain the Order in Which the Plays Attributed to Shakspeare Were Written" (1778), which finally made it conceivable to try to patch together a biography of Shakespeare through the plays themselves, are still largely accepted. This was followed in 1780 by two supplementary volumes to Steevens's version of Dr Johnson's Shakespeare, partly consisting of observations on the history of the Elizabethan stage, and of the text of doubtful plays; and this again, in 1783, by an appendix volume. His refusal to alter some of his notes to Isaac Reed's edition of 1785, which disagreed with Steevens's, resulted in a quarrel with the latter. In 1815 Lord Sunderlin announced his intention to donate part of his late brother's library to the Bodleian once the new edition of Malone's Shakespeare (the Variorum Shakespeare) was complete. He reserved c. 800 volumes for the Library, while the rest was sold in 1818 at Sotheby's. In 1821 the collection was received by the Bodleian. The early editions of Shakespeare in the collection were described by Malone in 1801:
This Collection of Shakespeare's Plays and Poems in seven Quarto volumes forms perhaps the most complete Assemblage of the early editions of his productions that has ever been made. It wants only the Hamlet of 1604, King Richard II. 1597, King Henry IV. Part I. 1598, and Venus and Adonis, 4to 1593, to make it complete; and of those three plays it contains very early copies, carefully collated with those original editions; and of the fourth piece [the Venus and Adonis of 1593] no copy was ever seen by any of the Collectors of these precious rarities, or is now known to exist, though I have no doubt that at some future time it will be discovered. The influence of the Malone collection from its 1821 receipt in the Bodleian is shown by both the donations to and purchases of the Library in the years following: in 1833 Thomas Caldecott donated his poems of Shakespeare, and at the Heber sale in 1834, and afterward, further gaps in the collection were filled. In 1835 B. H. Bright gave Malone's copy of Anthony Wood's Athenae to the Bodleian, in 1836 the Bodleian bought papers relating to Pope, as well as, in 1838, collections for the last edition of Malone's Shakespeare and for the illustration of ancient manners, 76 volumes of eighteenth century pamphlets, and part of his literary correspondence. In 1851 Malone's letters from Thomas Percy were acquired, in 1858 his Oxford research notes, in 1864 letters from Samuel Johnson, Mrs Siddons, and others, and in 1878 further correspondence, papers, and books. The mention of this purchase in the Athenaeum encouraged Mr. L. Sharpe of the Guildhall Library to present the Bodleian with Malone's letters to his grandfather. In 1881, 76 volumes of pamphlets was also purchased by the Library.

Уильям Шекспирдің пьесалары мен өлеңдері

1783 жылдан 1790 жылға дейінгі жылдар Малоунның көп томдық Шекспир басылымын дайындауға арналды, оның ішінде сахна тарихы туралы эсселері, Шекспирдің өмірбаяны және Генрих VI-ның үш бөлігінің нақтылығына жасаған шабуылы ерекше құнды болып есептелді. Оның редакторлық еңбегін Берк жоғары бағалады, Уолполл сынға түсті, ал Джозеф Ритсон айыптады. Бұл зерттеудің шаршамас еңбегін және алдыңғы басылымдардың мәтініне құрметті көрсетті.

Ирландиялық жалған құжаттар

Малоун Томас Чаттертон жазған Роули өлеңдерінің ежелгі екендігі туралы мәлімдемені жоққа шығарды, және осы (1782) жылы, сондай-ақ (1796) жылы Ирландия қолжазбаларын жалған деп айыптағанда, ол шындықты бірінші болып сезіп, айтты. Джон Драйденнің еңбектерінің (1800) естеліктермен толыққан басылымы оның еңбекқорлығының, дәлдігінің және ғылыми жауапкершілігінің тағы бір құрметті белгісі болды. 1801 жылы ол Дублин Тринити колледжінен LL.D. дәрежесін алды.

Малоун Босвелл Шекспир

Өлген кезде Малоун Шекспирдің жаңа октаволық басылымымен айналысып жүрген еді және ол өзінің материалдарын жас Джеймс Босвеллге қалдырды; нәтижесінде 1821 жылғы жиырма бір томдық «Үшінші Вариум» басылымы жарық көрді. Оның үлкен ағасы және мұрагері Лорд Сандерлин (1738–1816) Малоунның кітап жинағының көп бөлігін, соның ішінде драмалық қосымшаларын Бодлейан кітапханасына сыйлады, ал кітапхана кейіннен оның көптеген қолжазбаларын және әдеби хаттарын сатып алды. Британ мұражайы да оның бірқатар хаттарын және Джонсонның сөздігіне түсініктемелер қосылған данасын сақтайды. Джеймс Босвеллдің Малоун туралы естелігі 1821 жылғы басылымға қосымша ретінде жарық көрді.

Атақ-даңқы мен мұрасы

Малоун қоғамы, он алтыншы және он жетінші ғасырдың басындағы ағылшын драмасын зерттеуге арналған, оның құрметіне аталған.