Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотланд жазушысы (1841–1898)
Scottish novelist (1841–1898)
Уильям Блэк (13 қараша 1841 – 10 желтоқсан 1898) – Шотландияның Глазго қаласында туған жазушы. Өмірінде Блэктің романдары зор танымалдылыққа ие болды және Энтони Троллоптың романдарымен тең саналып, жоғары бағаланды. Дегенмен, оның даңқы мен танымалдылығы 20 ғасырға дейін ұзаққа созылмады.
William Black (13 November 1841 – 10 December 1898) was a novelist born in Glasgow, Scotland. During his lifetime, Black's novels were immensely popular and compared favourably with those of Anthony Trollope. However, his fame and popularity did not survive long into the 20th century.
Өмірбаян
Уильям Джеймс Блэк пен оның екінші әйелі Кэролайн Коннингтің ұлы. Ол пейзаж суретшісі болу үшін тәрбиеленді, бұл оның әдеби өміріне ықпал етті. Жазушы ретінде ол "Ақ қанаттар: яхтинг романы" (1880) сияқты романдарда пейзаждар мен теңіз көріністерін егжей-тегжейлі, көркем суреттеуімен танымал болды. 23 жасында Глазго журналистикасында тәжірибе жинағаннан кейін Лондонға келді. Ол Morning Star, кейін Daily News газеттерінің штатына қосылып, редактордың көмекшісі болды. The Graphic журналында апта сайын жарияланатын сериал жазды. Австрия-Пруссия соғысы кезінде ол соғыс тілшісі болды. Блэктің алғашқы романы "Джеймс Мерл" 1864 жылы жарық көрді, бірақ көп сәттілікке ие болмады. Кейін Блэк одан бас тартып, көшірмелерін жою үшін сатып алды деген қаңтар бар. "Махаббат немесе неке" (1868) және "Минсинг-Лейн монархы" (1871) атты тағы екі ерте роман оның мансабын ілгерілетуге көмектеспеді, ал бұл үш кітап 1892 жылдан бастап Сэмпсон Лоу баспасынан шыққан Блэктің туындыларының жинағына енбеді. 1871 жылы жарық көрген "Хет қызы" романы оның танымалдығын бірден арттырды. Бұл роман католиктік Францияда өскен жас қыз туралы, ол Шотландияның оңтүстігіндегі протестант туыстарымен бірге өмір сүреді және жеке трагедиямен аяқталады. 1872 жылы "Фаэтонның таңғажайып саяхаты" атты саяхат әңгімесі жарық көрді. 1874 жылы "Тюль ханшайымы" үлкен жетістікке жетті, кейіннен жас Л. Франк Баумның "Аранның қыздары" атты музыкалық пьесасына бейімделді. Келесі жылдан бастап Блэк өзін толығымен көркем әдебиетке арнады. Бірнеше әңгімелер жинағы және тағы 22 роман жарық көрді; соңғысы – "Жабайы Элин" 1898 жылы, сол жылдың 10 желтоқсанында қайтыс болғанға дейін. Өмірінде Блэктің романдары өте танымал болды және Энтони Троллоптың туындыларымен салыстырылды, бірақ кейбір сыншылар олардың аң аулау мен балық аулауға тым көп көңіл бөлгенін айтты. Алайда, оның атағы мен танымалдығы 20 ғасырдың басында ұзаққа созылмады. Оның шығармалары АҚШ-та заңсыз көшіріліп таратылды, себебі авторлық құқық заңдарымен қорғалмаған. Ол бұл құбылысқа қарсы күресу үшін Рудьярд Киплинг, Томас Харди және Уолтер Бесант сияқты белгілі авторлармен бірігіп, 1891 жылы жаңа заңдар қабылдады, бірақ басқалардан айырмашылығы, ол заңсыз көшірме сатуға рұқсат болған кезде оған наразылық білдірмеді, бұл оның американдық баспагерлерімен қарым-қатынасын оңайлатты және жақсартты. Баумның пьесасы авторлық құқық ережелерін ескермей жазылған: Блэк оның бар екенін білгеніне көзі жетпейді, өйткені Рид оны өмірбаянында атап көрсетпеген. (Ол пьесаның жарнамасында немесе бағдарламаларында көрсетілмеді, бірақ сыншылар оны жиі еске алды.) Оның кейінгі романдары тағы екі "трагикалық" әңгімені қамтиды: "Белгісіз Виолетта" (1876) және "Дэрдің Маклеоды" (1879); "Күн шығу" (1881) – халықаралық саяси интригалар туралы роман; "Шэндон қоңыраулары" (1883) көбінесе Ирландияда өтеді; "Йоланд" (1883), нашақорлық мәселесіне тоқталады; "Джудит Шекспир" (1884) – драматургтің қызы туралы тарихи роман; және "Жаңа принц Фортунатус" (1890) – Лондон театрлық өмірі туралы роман. Актер Мэри Андерсонмен достығының арқасында ол сахнада екі рет ойнады, беймәлім рөлдерде ("Ромео мен Джульетта" және "Қысқы ертегідегі" ойшылдар) болды, бірақ оның шаршауы спектакльді тоқтатты. Блэк Морлидің "Ағылшын әдебиетінің көрнекті тұлғалары" сериясы үшін "Алтын шебер" (1878) атты туындысын жазды. Блэк оның бүкіл әлемдегі достары мен жанкүйерлері білетін және жақсы көретін готикалық мұнара пішіндес жасалған маяқпен ескериледі, есіктің үстіндегі оюлы тақтада осы туралы жазылған. Бұл ғимарат 1901 жылы салынды және қазірге дейін маяқ ретінде пайдаланылуда. Ол Дуарт қамалынан оңтүстікке қарай шамамен бір шақырым жерде, Мулл аралының шығыс шетінде орналасқан. "Жастық шақтың көзімен және басқа да эскиздер" (1903) атты өлімнен кейін жарық көрген әңгімелер жинағында, соның ішінде тыйым салынған "Джеймс Мерлдің" бөліктері де бар.
William was born to James Black and his second wife Caroline Conning. He was educated to be a landscape painter, a training that influenced his literary life. As a writer, he became known for his detailed, atmospheric descriptions of landscapes and seascapes in novels such as White Wings: A Yachting Romance (1880). At the age of 23 he went to London, having had some experience with Glasgow journalism. He joined the staff of the Morning Star and later the Daily News, of which he became assistant editor. He wrote a weekly serial in The Graphic. During the Austro Prussian War, he acted as a war correspondent. Black's first novel, James Merle, appeared in 1864, and had little success. Black later disowned it and reputedly bought copies to destroy them. Two further early novels Love or Marriage (1868) and The Monarch of Mincing Lane (1871) did little to advance his career, and all three were omitted from the collected edition of Black's works issued by the publisher Sampson Low from 1892. The publication of A Daughter of Heth in 1871 at once established his popularity. It tells of a young girl brought up in Catholic France, who comes to live with her more austere Protestant relatives in southern Scotland, and ends with personal tragedy. The travel story The Strange Adventures of a Phaeton followed in 1872. In 1874 A Princess of Thule was another big success, later adapted into a musical play, The Maid of Arran, by a young L. Frank Baum. From the following year Black devoted himself wholly to fiction. Several collections of short stories and a further 22 novels followed; the last – Wild Eelin – in 1898, just before his death on 10 December of that year. During his lifetime, Black's novels were immensely popular and were compared favourably with those of Anthony Trollope, though some critics complained that they put too much emphasis on hunting and fishing. However, his fame and popularity did not survive long into the 20th century. His works were bootlegged in the United States, not being protected by copyright laws. He teamed with such well known authors as Rudyard Kipling, Thomas Hardy and Walter Besant to combat this procedure, resulting in the passing of new laws in 1891, but unlike the others, he held no grudge against those who sold unauthorised copies of his books while it was legal to do so, which made relations easier and friendlier between him and his American publishers. Baum's play was written without regard to copyright courtesy when such was legal: it is uncertain if Black was even aware of its existence, as Reid does not mention it in his biography. (He did not receive credit in the play's advertising or programs, although reviewers often mentioned him.) His later novels included two further "tragic" tales: Madcap Violet (1876) and Macleod of Dare (1879); Sunrise (1881) a novel of international political intrigue; Shandon Bells (1883) largely set in Ireland; Yolande (1883). in part dealing with drug addiction; Judith Shakespeare (1884) a historical novel featuring the playwright's daughter; and The New Prince Fortunatus (1890) a novel of London theatrical life. Friendship with the actor Mary Anderson resulted in him acting on stage twice, in mute roles known as "thinkers" (in Romeo and Juliet and The Winter's Tale), but his nervousness interrupted the performance. Black also produced the volume Goldsmith (1878) for Morley's English Men of Letters series. Black is remembered by a lighthouse built in the form of a Gothic tower "on a spot that he knew and loved, by his friends and admirers from all over the world," as recorded on a carved plaque over the door. The building was erected in 1901 and is still in use as a lighthouse. It stands a mile or so south of Duart Castle, at the eastern extremity of the Isle of Mull. A collection of sketch stories, including portions of the suppressed James Merle were published posthumously as With the Eyes of Youth, and Other Sketches (1903).
Отбасы
Блэктің алғашқы әйелі, Аугуст Венцель, 1866 жылғы 14 мамырда олардың ұлы Мартин дүниеге келгеннен кейін көп ұзамай жұққан қызбадан қайтыс болды. Олар 1865 жылғы 8 сәуірден бері ғана үйленген еді. Мартин 1871 жылғы 29 наурызда қайтыс болды. Блэк екінші әйелімен, журналист және Уайтфрайрс клубының мүшесі Уортон Симпсонның қызы Ева Симпсонмен 1869 жылы танысты. Ол оны 1872 жылы қайта көрді және оны «Фаэтон» романындағы Белл кейіпінің прототипі ретінде пайдаланды. Олар 1874 жылғы сәуірде үйленді, және ол Блэкке «Лидс Меркурий» газетіне үлескер болу мүмкіндігін ұсынған Уэмисс Рид оның өмірбаянын жариялаған кезде әлі тірі еді. 1879 жылдан өмірінің соңына дейін Блэк Брайтон қаласындағы 1 Пастон Плейс мекенжайында тұрды.
Black's first wife, Augustus Wenzel, died on 14 May 1866 of a fever contracted not long after the birth of their son, Martin. They had only been married since 8 April 1865. Martin then died on 29 March 1871. Black first met his second wife, Eva Simpson, daughter of Wharton Simpson, a fellow journalist and fellow member of Whitefriars Club, in 1869. He saw her again in 1872 and used her as the basis for Bell in The Phaeton. They were married in April 1874 and she was still alive when Wemyss Reid, who had offered Black a contributor's role on the Leeds Mercury, published his biography. From 1879 until his death, Black lived at 1 Paston Place, Brighton.
Тану
Дуарт Пойнт тамашасында Гласгоу архитекторы Уильям Лейпер жобалаған шағын қамал нысанында Блэкке ескерткіш орнатылды.
A memorial to Black, in the form of a small castle, was built at Duart Point designed by Glasgow architect William Leiper.