Кіріспе
Ресей Қарулы Күштерінің жеке әскер түрі – Ресей Қарулы Күштерінің бір бөлімі. Ресей Федерациясының стратегиялық ракеталық күштері немесе Ресей Федерациясының стратегиялық ракеталық күштері (РВСН РФ; Ракетные войска стратегического назначения Российской Федерации (РВСН РФ), lit. "Ресей Федерациясының стратегиялық мақсаттағы ракеталық әскерлері") – Ресейдің құрлықта орналасқан континентаралық баллистикалық зымырандарын (ICBM) бақылайтын Ресей Қарулы Күштерінің жеке әскер түрі. Бұл күштер бұрын 1959 жылдан 1991 жылға дейін Кеңес Қарулы Күштерінің құрамында болған. Стратегиялық ракеталық күштер 1959 жылдың 17 желтоқсанында Кеңес Қарулы Күштерінің құрамында құрылды. Ол барлық кеңестік ядролық құрлық аралық, орташа және орташадан артық қашықтықтағы баллистикалық зымырандарды, сондай-ақ 1000 километрден асатын қашықтықтағы зымырандарды басқарудың негізгі күші болды. 1991 жылы Кеңес Одағының ыдырауынан кейін Стратегиялық ракеталық күштердің активтері Ресейден басқа бірнеше жаңа мемлекеттердің аумақтарында қалды, Беларусь, Қазақстан және Украинада ядролық зымырандар орналасқан жерлер болды. Олардың үшеуі де зымырандарын Ресейге беріп, оларды жоюға жіберді және Ядролық қаруды таратпау шартына қосылды. Ресейдегі толықтыратын стратегиялық күштерге Ресей Әуе-ғарыш күштерінің алыс қашықтықтағы авиациясы және Ресей Әскери-теңіз күштерінің баллистикалық зымыран тасымалдайтын су асты кемелері кіреді. Бұл үш орган Ресейдің ядролық үштігін құрайды.
the branch of the Russian Armed Forces
The Strategic Rocket Forces of the Russian Federation or the Strategic Missile Forces of the Russian Federation (RVSN RF; Ракетные войска стратегического назначения Российской Федерации (РВСН РФ), lit. 'Strategic Purpose Rocketry Troops of the Russian Federation') is a separate troops branch of the Russian Armed Forces that controls Russia's land based intercontinental ballistic missiles (ICBMs). It was formerly part of the Soviet Armed Forces from 1959 to 1991. The Strategic Rocket Forces was created on 17 December 1959 as part of the Soviet Armed Forces as the main force for operating all Soviet nuclear ground based intercontinental, intermediate range ballistic missile, and medium range ballistic missile with ranges over 1,000 kilometers. After the Soviet Union collapsed in 1991, assets of the Strategic Rocket Forces were in the territories of several new states in addition to Russia, with armed nuclear missile silos in Belarus, Kazakhstan and Ukraine. The three of them transferred their missiles to Russia for dismantling and they all joined the Nuclear Non Proliferation Treaty. Complementary strategic forces within Russia include the Russian Aerospace Forces' Long Range Aviation and the Russian Navy's ballistic missile submarines. Together the three bodies form Russia's nuclear triad.
Кеңес Одағынан кейінгі
Ресей қарулы күштерінің көпшілігі сияқты, Ельцин дәуірінде Стратегиялық зымыран күштерінің жаңа жабдықтарға қолжетімділігі шектеулі болды. Дегенмен, Ресей үкіметі бұрынғы, аз сенімді жүйелерді тоқтату және олардың зымырандарымен қамтамасыз етілген ядролық титімдеудің тиімділігіне халықаралық қауіп-қатерлерге қарсы жаңа мүмкіндіктерді енгізу үшін зымыран күштеріне жаңа зымырандар беруді басымдыққа қойды. Атап айтқанда, АҚШ-тағы зымыранға қарсы қорғаныс жүйелерінің дамуы. 1995 жылы «Стратегиялық зымыран күштері күні» мен «Әскери ғарыш күштері күні» құрылды. 1997 жылдың 16 шілдесінде президент Борис Ельцин Ресей ғарыш күштері мен ғарыш зымыран қорғанысын (РКҚ) СЗК-ға біріктіру туралы жарлыққа қол қойды. Осының нәтижесінде «60-қа жуық» әскери бөлімше мен мекеме таратылды. Бірақ төрт жыл өткен соң, 2001 жылдың 1 маусымында Ресей ғарыш күштері СЗК-дан бөлек әскери түр ретінде қайта құрылды. Ресей Федерациясының Қорғаныс министрі, маршал Игорь Сергеев, 19 тамыз 1992 жылдан 22 мамыр 1997 жылға дейін СЗК-ның бұрынғы қолбасшысы, оның бұрынғы қызметін қаржыландыруда маңызды рөл атқарды. Оның орнын 1997 жылдың маусымынан 2001 жылдың 27 сәуіріне дейін СЗК-ға қолбасшылық еткен армия генералы Владимир Яковлев басты. Яковлевтің орнын генерал-полковник Николай Соловцов басты. Соловцов 2009 жылдың шілде-тамыз айларында қызметтен босатылды. Соловцовтың жұмыстан босатылу себептеріне, 2009 жылғы сәуірдегі 1500-ден аспайтын ядролық баллистикалық зымыран оқ-дәрілерін одан әрі қысқартуға қарсылығы, оның 60 жасқа толғандығы (жақында бір жылға қызмет мерзімі ұзартылған болатын), немесе Әскери-теңіз күштерінің «Булава» зымыранының сәтсіздігі жатуы мүмкін. Бір жылдан кейін, президент Дмитрий Медведевтің 2009 жылғы 3 тамыздағы тағайынымымен генерал-лейтенант Андрей Швайченко орнынан алынды. Стратегиялық зымыран күштерінің қазіргі қолбасшысы, генерал-полковник Сергей Каракаев, 2010 жылғы 22 маусымдағы президент жарлығымен осы лауазымға тағайындалды. СЗК штабында ұшқыш кодтарына қол жеткізу үшін қолбасшы қажет деп шешсе немесе тікелей бұйрық берілген жағдайда қолданылатын арнайы балға бар, бірақ сейфке қалыпты қол жеткізімділік жоқ. 2020 жылы Стратегиялық зымыран күштері цифрлық ақпарат беру технологиясына толық көшті.
2010-жылдардан бері құрамы
РВСН-нің негізгі басқару пункті Мәскеудің маңындағы Кунцевода орналасқан. Кезектес басқару пункті – Оралдағы Косвинский тауында. Ұлы Петр атындағы стратегиялық ракеталық күштер академиясына әйел курсанттар қабылдана бастады. Бұрын ракеталық күштерде тек ер адамдар ғана қызмет ете алатын. РВСН институттары Серпухов және Дондағы Ростовта да бар. Қиыр Шығыстағы сынақ полигоны – Кюра сынақ алаңы, ол 2010 жылдан бері ғарыш-аэрокосмик қорғаныс күштерінің бағынысында. Стратегиялық ракеталық күштер төрт түрлі ракеталық жүйені пайдаланады. Ең көне жүйе – шахталық орналасқан R 36M2 / SS 18 «Шайтан». Ол ондаған жарылыс оқ-дәрісін тасымалдайды. Соңғы зымыран 2020 жылға дейін қызметте болады. Екінші жүйе – шахталық UR 100NUTTH / SS 19 «Stiletto». Әрқайсысы алты жарылыс оқ-дәрісі бар соңғы «Stiletto» зымырандары 2019 жылға дейін қызметтен шығарылады. Үшінші жүйе – бір жарылыс оқ-дәрісі бар, жылжымалы RT 2PM «Topol» / SS 25 «Sickle» 2023 жылға дейін қолданыстан тоқтатылды. Жаңа зымыран – бір жарылыс оқ-дәрісі бар RT 2UTTH «Topol M» / SS 27 «Sickle B», оның 60-ы шахталық, ал 18-і жылжымалы. Болашақта тағы да жаңа зымырандар қосылады. Бірінші жаңартылған «Topol M» – үш жарылыс оқ-дәрісі бар RS 24 «Yars», ол 2010 жылы қолданысқа енгізілді. 2011 жылдың шілдесінде тоғыз зымыраннан тұратын алғашқы жылжымалы полк құрылды. 2012 жылдан 2017 жылға дейін шамамен 80 дана ИКЗР (тараптан келетін баллистикалық зымыран) белсенді қызметке қойылды. 2022 жылдың желтоқсанында РФ Қорғаныс министрі елдің ядролық күштерінің 91,3% жаңартылғанын мәлімдеді. 2023 жылы 3 зымыран полкі қайта жарақтандырылды.
Орта қашықтықты баллистикалық зымырандар
R 12 Dvina, SS 4 Sandel – 1959 жылдан 1993 жылға дейін пайдалануда болды.
Орташа қашықтықты баллистикалық зымырандар
R 14 Chusovaya, SS 5 Skean – 1962 жылдан 1984 жылға дейін қызметте болды. RSD 10 Pioneer, SS 20 Sabre, SS 23 Sabre 2 – 1976 жылдан 1988 жылға дейін қызметте болды.
Континенттік аралық қашықтықтағы баллистикалық зымырандар
MR UR 100 Sotka, SS 17 Spanker – 1975 жылдан 1995 жылға дейін қызметте болды. R 7 Semyorka, SS 6 Sapwood – 1959 жылдан 1968 жылға дейін қызмет етті. R 9 Desna, SS 8 Sasin – 1964 жылдан 1976 жылға дейін қызмет етті. R 16, SS 7 Saddler – 1961 жылдан 1976 жылға дейін қызмет етті. RT 2, SS 13 Savage – 1968 жылдан 1976 жылға дейін қызмет етті. RT 20P, SS 15 Скрудж – 1961-1962 жылдары қызметте болды. RT 21 Temp 2S, SS 16 Sinner – 1976 жылдан 1986 жылға дейін қызметте болды. RT 23 Молодец, SS 24 Скальпель – 1987 жылдан 2005 жылға дейін қызметте болды. UR 100, SS 11 Sego – 1967 жылдан 1974 жылға дейін қызметте болды. UR 200, SS 10 Scrag – 1963-1964 жылдары қызметте болды.
Болашақ
Америка ғалымдары федерациясының мәліметінше, көрінетін болашақта барлық жаңа ресейлік құрлық аралық баллистикалық зымырандары (ҚАБЗ) SS 27 "Тополь М" көпбасқа баспен жабдықталған нұсқалары болады. Сондай-ақ, "жаңа ҚАБЗ" және "ауыр ҚАБЗ" әзірленуде. Ресей әскери шенеуніктерінің хабарлауынша, 2020 жылдың басына қарай SS 18 және SS 25 ҚАБЗ-дары SS 19 жүйелерінен кейін қызметтен алынады. Бұл даму Ресейдің ҚАБЗ күш құрылымын бес түрленген қатты отынды SS 27 (сило және жылдамды SS 27 Mod 1 (Topol M); сило және жылдамды SS 27 Mod 2 (RS 24 Yars); және RS 26 Rubezh) және үлкен пайдалы жүктемесі бар сұйық отынды RS 28 Sarmat негізінде қалдырады – көпбасқа бас немесе зымыранға қарсы қорғаныс жүйелерін жеңуге арналған жаңадан дамытылған жүктеме. Болашақтағы күш көлемі жағынан кішірек болғанымен, оның үлкен бөлігі көпбасқа баспен жабдықталған болады – 2014 жылы шамамен 36 пайыздан 2024 жылға қарай шамамен 70 пайызға дейін.