Кіріспе

1960 жылдары математиканы оқытуға қатысты көзқарас

«Жаңа математика» немесе «Жаңа есеп» 1950-1970 жылдары американдық мектептерде, сондай-ақ Еуропа елдері мен басқа да елдерде математиканы оқыту тәсілінде болған күрт, бірақ уақытша өзгеріс болды.

Шолу

1957 жылы АҚШ Ұлттық ғылым қоры физикалық ғылымдар зерттеу комитеті, биология бойынша Биологиялық ғылымдар зерттеуі және химия бойынша CHEM зерттеуі сияқты жаңа ғылымдар бойынша бірнеше оқу бағдарламаларын әзірлеуді қаржыландырды. Осы бастаманың бір бөлігі ретінде математика пәнін дамыту бойынша да бірнеше жобалар қаржыландырылды, мысалы, Мэдисон жобасы, Мектеп математикасын зерттеу тобы және Иллинойс университетінің Мектеп математикасы жөніндегі комитеті. Бұл оқу бағдарламалары әртүрлі болғанымен, балалардың арифметикалық алгоритмдерді жаттау және жаттығулармен бірге түсіндіру арқылы оқыту болмаса, емтиханнан кейін де есте сақтай алатыны туралы ортақ идеяға ие болды. Нақтырақ айтқанда, бастауыш мектептегі бір таңбадан артық сандармен арифметика орындық құнды түсіну негізінде ғана мағыналы. Осы мақсатта «Жаңа математикада» ондық емес санау жүйелерінде арифметика оқытылды, сыншылардың сындарына қарамастан: осы беймәлім контексте студенттер алгоритмді ойсыз орындамай, жетілік санау жүйесінде «жүздер» цифрының орындық мәні неге 49-ға тең екенін ойлануға мәжбүр болды. Ондық емес белгілерді қадағалау сандарды (мәндерді) оларды көрсететін сандардан ажырату қажеттілігін де түсіндіреді. «Жаңа математикаға» енгізілген тақырыптарға жиын теориясы, модульдік арифметика, алгебралық теңсіздіктер, 10-нан басқа санау жүйелері, матрицалар, символдық логика, Буль алгебрасы және абстракт алгебра кірді. «Жаңа математика» жобаларының барлығы зерттеу арқылы оқынудың кейбір формасын басымдыққа қойды. Студенттер оқулықтардағы мәселелер бойынша теорияларды ойлап табу үшін топтарда жұмыс істеді. Мұғалімдерге арналған материалдарда сынып «қомағайлы» деп сипатталған. Мұғалімнің жұмысының бір бөлігі – әр топ студенттері жасаған теорияны бағалау және оған қарсы мысалдар келтіру арқылы дұрыс емес теорияларды «жою» болды. Оқушылар осындай оқыту стилін қабылдауы үшін мұғалімді жау немесе тек баға қоюмен айналысатын адам ретінде емес, әріптес ретінде қабылдауы керек еді. Сондықтан мұғалімдерге арналған «Жаңа математика» семинарлары математикаға қарағанда педагогикаға көбірек күш жұмсады.

Танымал мәдениетте

Музыкант және университет математикасының оқытушысы Том Лерер 1965 жылғы "That Was the Year That Was" альбомынан "New Math" атты сатирикалық ән жазды, ол ондық және сегіздік санау жүйелерінде 342-ден 173-ті шегеру процесін қамтыды. Ән, кез келген сандық жүйедегі шегерудің жалпы ұғымы туралы лекция стилінде құрылған, екі қарапайым мысалмен түсіндіріліп, "Жаңа математиканың" түсінік пен абстрактілі ойлауға баса назар аударатынын көрсетеді. Лерер бұл туралы қаншалықты шыншыл айтқанын анықтап айту қиын болғанымен, "Жаңа тәсілде дұрыс жауап алудан гөрі, не істеп жатқаныңды түсіну маңыздырақ". Әннің бір бөлімінде ол: "Он үштіңіз бар, жетіні алып тастасаңыз, бес қалады... жақсы, шындығында алты, бірақ маңыздысы – идея" дейді. Хор ата-аналардың осы әдіске байланысты көңілінің толуын және шатасуын қысыммен күлдіреді: "Жаңа математикаға хорай! Жаңа математика / Математиканы қайта қарап көрудің қажеті жоқ / Ол өте қарапайым, тым қарапайым / Оны тек бала ғана түсіне алады". 1965 жылы суретші Чарльз Шульц "Peanuts" комикстерінің сериясын жариялады, онда кіндік шешесі Саллидің "Жаңа математикамен" күресі суреттелген. Бірінші комиксте ол "жинақтар, бір-бірге сәйкестіру, эквивалентті жинақтар, эквивалентті емес жинақтар, бірлік жинақтар, екілік жинақтар, екіні атау, кіші жинақтар, жинақтарды біріктіру, сандық өрнектер, орын басушылар" туралы ойланып, қыңырланады. Соңында ол көздерінен жас шығырып, "Мен тек екі плюс екінің неге тең екенін білгім келеді!" деп айқайлайды. Бұл комикстер сериясы кейіннен 1973 жылғы "There's No Time for Love, Charlie Brown" анимациялық фильміне бейімделді. Шульц сондай-ақ Чарли Браунның мектеп партасында отырған суретін салды, ол: "Ескі математикамен" ойлап, "Жаңа математика" есептерін қалай шешесің?" деп сұрайды. 1966 жылғы "Hazel" эпизодының "A Little Bit of Genius" бөлімінде, Жаңа математиканың отбасылар, достар және көршілер арасындағы жарылысқа, сондай-ақ сол кездегі ұрпақтар арасындағы үлкен алшақтыққа қалай әсер еткені талқыланады.