Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Пьеса жазатын адам – драматург немесе пьеса авторы.
Person who writes plays
A playwright or dramatist is a person who writes plays.
Алғашқы драматургтер
Батыс әдебиетіндегі ең ерте драматургтер – ежелгі гректер. Осы ерте пьесалар б.з.д. 5 ғасырында Афинада драматургтер арасында жыл сайын өткізілетін жарыстар үшін жазылған. Аэскил, Софокл, Еврипид және Аристофан сияқты көрнекті тұлғалар қазіргі замандағы әріптестерінің әлі де сүйенетін формаларын қалыптастырды. Ежелгі гректер үшін пьеса жазу – "жасау ісі" деп аталатын поэзис процесі болды. Осыдан ағылшын тіліндегі "poet" сөзі шыққан. Қытай театрының актерлері б.з.д. 6 ғасырға дейін, Ю Мэнмен бірге болған, бірақ олардың театрға деген көзқарасы тек "орындаушы" немесе "актер" рөліне ғана бағытталған. Алайда, осы орындаушылар өзіндік қойылымдарын ойлап тапқандықтан, оларды драматургтердің бір түрі деп санауға болады. Батыс әлемінен тыс Үндістанның классикалық драмасы бар, оның ең ерте белгілі драматургі – Судрака, оның пьесалары б.з.д. 2 ғасырға жатады. Б.з.д. 500-дан б.з. 500-ге дейінгі кезеңде жазылған сахна өнері туралы "Натья Шастра" трактаты драматургтерді театр труппасының мүшелері ретінде жіктейді, бірақ драматургтер әдетте жоғары әлеуметтік статусымен ерекшеленген, олардың кейбіреулері патшалар болған.
The earliest playwrights in Western literature with surviving works are the Ancient Greeks. These early plays were for annual Athenian competitions among play writers held around the 5th century BC. Such notables as Aeschylus, Sophocles, Euripides, and Aristophanes established forms still relied on by their modern counterparts. For the ancient Greeks, playwriting involved poïesis, "the act of making". This is the source of the English word poet. Despite Chinese Theatre having performers dated back to the 6th century BC with You Meng, their perspective of theatre was such that plays had no other role than "performer" or "actor", but given that the performers were also the ones who invented their performances, they could be considered a form of playwright. Outside of the Western world there is Indian classical drama, with one of the oldest known playwrights being Śudraka, whose attributed plays can be dated to the second century BC. The Nāṭya Shāstra, a text on the performing arts from between 500BC 500AD, categorizes playwrights as being among the members of a theatre company, although playwrights were generally the highest in social status, with some being kings.
Аристотельдің поэтика әдістері
Б.з.д. 4 ғасырда Аристотель өзінің «Поэтика» еңбегін жазды, онда ол трагедияның негізі ретінде әрекет немесе практика принципін талдады. Одан кейін ол драма элементтерін қарастырды: сюжет (μύθος mythos), мінез (ἔθος ethos), ой (dianoia), тіл (λέξις lexsis), музыка (μελοδία melodia) және көрініс (ὄψις opsis). Грек трагедиялары негізделген мифтер кеңінен белгілі болғандықтан, сюжет – бұл қолданыстағы материалды ұйымдастыру және іріктеу мәселесі болды.
In the 4th century BCE, Aristotle wrote his Poetics, in which he analyzed the principle of action or praxis as the basis for tragedy. He then considered elements of drama: plot (μύθος mythos), character (ἔθος ethos), thought (dianoia), diction ([[Lexis (Aristotle)), music ([[Melody), and spectacle (opsis). Since the myths on which Greek tragedy were based were widely known, plot had to do with the arrangement and selection of existing material.
Қазіргі заманғы АҚШ драматургтері
Қазіргі АҚШ драматургтары театрға келушілер санының соңғы кезде азаюына байланысты қиындыққа тап болып отыр. Театрлық қойылымдар енді бұрынғыдай мәнді драма немесе қызықты комедияны көрсетумен ғана шектелмейді, сонымен қатар билет сатудан түсетін табысқа да мұқтаж, бұл көптеген театрлардың жаңа пьесалар санын азайтуына себеп болды. Мысалы, Playwrights Horizons 2002–03 маусымдарында тек алты пьеса қойды, ал 1973–74 маусымдарында отыз бір пьеса қойған. Драматургтар пьесаларын сахнаға қоюда көптеген қиындықтарға кезігеді және көбінесе тек пьесаларының есебінен күнкөріс қамтамасыз ете алмайды, сондықтан табыстарын арттыру үшін басқа жұмыстарға белсенді түрде қатысады.
Contemporary playwrights in the United States are affected by recent declines in theatre attendence. No longer the only outlet for serious drama or entertaining comedies, theatrical productions must use ticket sales as a source of income, which has caused many of them to reduce the number of new works being produced. For example, Playwrights Horizons produced only six plays in the 2002–03 seasons, compared with thirty one in 1973–74. Playwrights commonly encounter difficulties in getting their shows produced and often cannot earn a living through their plays alone, leading them to take up other jobs to supplement their incomes.
Жаңа ойынның дамуы
Қазіргі таңда театр компаниялары драматургиядағы жаңа американдық дауыстарды дамытуға бағытталған жаңа пьесаларды әзірлеу бағдарламаларын жүзеге асыруда. Көптеген аймақтық театрлар драматургтер мен әдеби менеджерлерді жаңа туындылар үшін түрлі фестивальдарды ұсынуға немесе драматургтерді резидентураға шақыруға тырысады. Ұлттық өнер қоры және Театр коммуникациялар тобы сияқты ұлттық ұйымдар арқылы қаржыландыру кәсіби театр компаниялары мен жас драматургтердің арасындағы серіктестікті ынталандырды. Драматургтер көбінесе сценарийді бейресми жағдайда, отырып оқып, өз пьесаларын және оларды ойнайтын актерлерді бағалауға мүмкіндік береді. «Салқын оқу» дегеніміз – актерлердің бұл жұмысты репетицияламағаны немесе оны алғаш рет көріп отырғаны, ал әдетте техникалық талаптар минималды болады. О'Нилл фестивалі жас драматургтерге режиссерлер мен актерлермен бірге өз туындыларын дамыту үшін жазғы оқу-жаттығу лагерлерін ұсынады. 13P және Orbiter 3 сияқты драматургиялық ұжымдар мүшелерін жаңа пьесаларды дамыту емес, қоюға жинап тұрады. Драматургиялық ұжым идеясы пьесалардың даму процесінде тоқтап, ешқашан қойылымға жетпеуіне жауап ретінде туындады.
Today, theatre companies have new play development programs meant to develop new American voices in playwriting. Many regional theatres have hired dramaturges and literary managers in an effort to showcase various festivals for new work, or bring in playwrights for residencies. Funding through national organizations, such as the National Endowment for the Arts and the Theatre Communications Group, encouraged the partnerships of professional theatre companies and emerging playwrights. Playwrights will often have a cold reading of a script in an informal sitdown setting, which allows them to evaluate their own plays and the actors performing them. Cold reading means that the actors haven't rehearsed the work, or may be seeing it for the first time, and usually, the technical requirements are minimal. The O'Neill Festival offers summer retreats for young playwrights to develop their work with directors and actors. Playwriting collectives like 13P and Orbiter 3 gather members together to produce, rather than develop, new works. The idea of the playwriting collective is in response to plays being stuck in the development process and never advancing to production.