Кіріспе

Пьеса жазатын адам – драматург немесе пьеса авторы.

Алғашқы драматургтер

Батыс әдебиетіндегі ең ерте драматургтер – ежелгі гректер. Осы ерте пьесалар б.з.д. 5 ғасырында Афинада драматургтер арасында жыл сайын өткізілетін жарыстар үшін жазылған. Аэскил, Софокл, Еврипид және Аристофан сияқты көрнекті тұлғалар қазіргі замандағы әріптестерінің әлі де сүйенетін формаларын қалыптастырды. Ежелгі гректер үшін пьеса жазу – "жасау ісі" деп аталатын поэзис процесі болды. Осыдан ағылшын тіліндегі "poet" сөзі шыққан. Қытай театрының актерлері б.з.д. 6 ғасырға дейін, Ю Мэнмен бірге болған, бірақ олардың театрға деген көзқарасы тек "орындаушы" немесе "актер" рөліне ғана бағытталған. Алайда, осы орындаушылар өзіндік қойылымдарын ойлап тапқандықтан, оларды драматургтердің бір түрі деп санауға болады. Батыс әлемінен тыс Үндістанның классикалық драмасы бар, оның ең ерте белгілі драматургі – Судрака, оның пьесалары б.з.д. 2 ғасырға жатады. Б.з.д. 500-дан б.з. 500-ге дейінгі кезеңде жазылған сахна өнері туралы "Натья Шастра" трактаты драматургтерді театр труппасының мүшелері ретінде жіктейді, бірақ драматургтер әдетте жоғары әлеуметтік статусымен ерекшеленген, олардың кейбіреулері патшалар болған.

Аристотельдің поэтика әдістері

Б.з.д. 4 ғасырда Аристотель өзінің «Поэтика» еңбегін жазды, онда ол трагедияның негізі ретінде әрекет немесе практика принципін талдады. Одан кейін ол драма элементтерін қарастырды: сюжет (μύθος mythos), мінез (ἔθος ethos), ой (dianoia), тіл (λέξις lexsis), музыка (μελοδία melodia) және көрініс (ὄψις opsis). Грек трагедиялары негізделген мифтер кеңінен белгілі болғандықтан, сюжет – бұл қолданыстағы материалды ұйымдастыру және іріктеу мәселесі болды.

Қазіргі заманғы АҚШ драматургтері

Қазіргі АҚШ драматургтары театрға келушілер санының соңғы кезде азаюына байланысты қиындыққа тап болып отыр. Театрлық қойылымдар енді бұрынғыдай мәнді драма немесе қызықты комедияны көрсетумен ғана шектелмейді, сонымен қатар билет сатудан түсетін табысқа да мұқтаж, бұл көптеген театрлардың жаңа пьесалар санын азайтуына себеп болды. Мысалы, Playwrights Horizons 2002–03 маусымдарында тек алты пьеса қойды, ал 1973–74 маусымдарында отыз бір пьеса қойған. Драматургтар пьесаларын сахнаға қоюда көптеген қиындықтарға кезігеді және көбінесе тек пьесаларының есебінен күнкөріс қамтамасыз ете алмайды, сондықтан табыстарын арттыру үшін басқа жұмыстарға белсенді түрде қатысады.

Жаңа ойынның дамуы

Қазіргі таңда театр компаниялары драматургиядағы жаңа американдық дауыстарды дамытуға бағытталған жаңа пьесаларды әзірлеу бағдарламаларын жүзеге асыруда. Көптеген аймақтық театрлар драматургтер мен әдеби менеджерлерді жаңа туындылар үшін түрлі фестивальдарды ұсынуға немесе драматургтерді резидентураға шақыруға тырысады. Ұлттық өнер қоры және Театр коммуникациялар тобы сияқты ұлттық ұйымдар арқылы қаржыландыру кәсіби театр компаниялары мен жас драматургтердің арасындағы серіктестікті ынталандырды. Драматургтер көбінесе сценарийді бейресми жағдайда, отырып оқып, өз пьесаларын және оларды ойнайтын актерлерді бағалауға мүмкіндік береді. «Салқын оқу» дегеніміз – актерлердің бұл жұмысты репетицияламағаны немесе оны алғаш рет көріп отырғаны, ал әдетте техникалық талаптар минималды болады. О'Нилл фестивалі жас драматургтерге режиссерлер мен актерлермен бірге өз туындыларын дамыту үшін жазғы оқу-жаттығу лагерлерін ұсынады. 13P және Orbiter 3 сияқты драматургиялық ұжымдар мүшелерін жаңа пьесаларды дамыту емес, қоюға жинап тұрады. Драматургиялық ұжым идеясы пьесалардың даму процесінде тоқтап, ешқашан қойылымға жетпеуіне жауап ретінде туындады.