Кіріспе
Неміс операсы Карл Мария фон Вебердің "Der Freischütz" (J. 277, Op. 77, "Атушы" немесе "Нысана көздеуші") – Карл Мария фон Вебердің үш актілі, сөйлеу диалогы бар неміс операсы, либретто авторы Фридрих Кинд. Операның негізі Иоганн Август Апель мен Фридрих Лаунның 1810 жылғы "Gespensterbuch" жинағындағы әңгімесіне негізделген. Алғаш рет 1821 жылдың 18 маусымында Берлиндегі Schauspielhaus театрында қойылды. Бұл опера алғашқы неміс романтикалық операсы саналады. Операның сюжеті негізінен Август Апельдің "Gespensterbuch" кітабынан алынған "Der Freischütz" ертегісіне құрылған, алайда ормандағы сақшы Каспар мен Эннхен Киндтің либреттосына жаңадан қосылған кейіпкерлер. Вебердің музыкасы тек неміс халық музыкасынан алынған деген пікір – жиі кездесетін жаңылыс көзқарас. Оның әйгілі "Вулфс-Глен" сахнасындағы мистикалық құбылыстардың суреттелуі "музыкалық шығармадағы қорқыныштың ең әсерлі бейнесі" деп сипатталған.
Der Freischütz (J. 277, Op. 77 The Marksman or The Freeshooter) is a German opera with spoken dialogue in three acts by Carl Maria von Weber with a libretto by Friedrich Kind, based on a story by Johann August Apel and Friedrich Laun from their 1810 collection Gespensterbuch. It premiered on 18 June 1821 at the Schauspielhaus Berlin. It is considered the first German Romantic opera. The opera's plot is mainly based on August Apel's tale "Der Freischütz" from the Gespensterbuch though the hermit, Kaspar and Ännchen are new to Kind's libretto. That Weber's tunes were just German folk music is a common misconception. Its unearthly portrayal of the supernatural in the famous Wolf's Glen scene has been described as "the most expressive rendering of the gruesome that is to be found in a musical score".
Өнер тарихы
"Der Freischütz" операсының қабылдануы Вебердің өзінің үміттерінен де асып, тез арада халықаралық сәттілікке ие болды. Осы жылдың өзінде Венада қойылымдар жасалып, одан кейін Дрезден, Лейпциг, Гамбург, Мюнхен, Карлсруэ, Кёнигсберг, Прага, басқа да неміс орталықтарында, Рига мен Копенгагенде көрсетілді. 1824 жылы Лондонның төрт театрында төрт түрлі бейімделуде қойылымдар болды, сондай-ақ Франсуа Кастиль Блездің француз тіліндегі "Робин де Буа" атты сәл өңделген нұсқасы Théâtre de l'Odéon сахнасында көрсетілді. Париж операсының сөйлеу мәтініне тыйым салуын болдырмау үшін, 1841 жылы операны жоғары бағалаған және басқа да аранжировщиктер одан да нашар жасай алады деп қорқатын Гектор Берлиоз француз тіліндегі речитативтермен жаңа нұсқасын дайындады. Ол Вебердің "Биге шақыру" шығармасының оркестрленген нұсқасын балет ретінде қойылымға енгізді, бұл Париж операсының тағы бір талабы еді. Пётр Ильич Чайковский Берлиоздың 1873 жылғы Большой театр қойылымында жасаған аранжировкасын "мүлдем үйлеспейтін", "тәтті емес" және "абсурдты" деп сынады, себебі ол ауылдық операға қалалық музыканы енгізген. 1879 жылы ол Париждегі қойылымды тағы да сынап бақты:
"Der Freischütz" маған зор қуаныш сыйлады; бірінші актіде көптеген жерлерде көздерім жасқа толып, ылғалданып кетті. Екінші актіде Краусс Агатаның ариясын тамаша орындауымен мені қатты қуантты. "Волк Глен" мен күткендей әсерлі болған жоқ. Үшінші акті француздықтардың еркіндігімен ерекшеленді, олар бір жағынан, ең ақымақ билермен бірге "Invitation à la valse" шығармасын қосып, екінші жағынан, соңындағы түйін үшін пайда болатын жобаны алып тастады. Берлиоздың аранжировкасы 2011 жылы Париж операсының комедиялық қойылымының негізі болды. Оның "Вальс шақыру" оркестрленген нұсқасы көп ұзамай жеке концерттік шығармаға айналды. Вебердің увертюрасы және 3-ші актідегі "Аңшылар хоры" ("Принцтік ләззат пен ерлікпен жұмыс істеу") жиі концерттік орындалатын шығармалардың қатарына жатады.
Der Freischütz afforded me great pleasure; in many places in the first act my eyes were moist with tears. In the second act Krauss pleased me greatly by her wonderful rendition of Agathe's aria. The Wolf's Glen was staged not at all as splendidly as I had expected. The third act was curious because of the French brazenness with which they took the liberty, on the one hand, of inserting Invitation à la valse with the most stupid dances, and, on the other, of cutting out the role of the hermit who appears at the end for the dénouement. Berlioz's arrangement again underlay the production at the Paris Opéra Comique in 2011. His orchestration of Invitation à la valse soon became a concert piece in its own right. Weber's overture and the "Huntsmen's Chorus" from act 3 ("With princely enjoyment and manly employment") are often performed as concert pieces.