Кіріспе

Шуаиб (شعيب, мағынасы: "тура жол көрсететін") – Исламдағы пайғамбарлардың бірі және дрюздер дінінде ең қадірлі пайғамбар. Ол Ибраһимнан кейін өмір сүрген деп есептеледі, ал мұсылмандар оның Мадиян қауымына пайғамбар ретінде жіберілгенін айтады. Бұл қауым үлкен ағашқа табынып, «Ағаш серіктері» (Аṣḥāb al Aykah) деп те белгілі болған. Шуаиб халыққа тура жолды ұсынды және оларды адалсыздықтан сақтандырды. Бірақ қауым тәубе етпеген соң, Алла оларды жоқ қылды. Дрюздер Шуаибты діндерінің маңызды тұлғасы деп құрметтейді және жыл сайын оның қабірі орналасқан жері саналатын Төменгі Галилеядағы Наби Шуайбқа қажылыққа барады.

Тарихи контекст

Шұғайбқа жіберілген аймақ Құранда Мадиян деп аталады, ағылшын тілінде Мидиан деп белгілі, және еврей Киелі кітабында жиі кездеседі. Мидиандықтар араб тегінен шыққан деген болжам бар, бірақ олар Киелі кітаптағы қанаандықтардың көршілері болғандықтан, олармен араласып кеткен. Олардың көшпелі тайпа болғандығы және Мұса пайғамбар заманында олардың басты аумағы Синай түбегі болғандығы айтылады.

Джетромен сәйкестендіру таласқа ұшырады

Жетро Мұсаның қайнағасы ретінде Киелі кітапта еске алынады (Шығу 3:1). Шуаибті көбінесе Мидиандық дін қызметкері Жетромен теңеседі, бірақ қазіргі заманғы ғалымдардың көпшілігі бұл оқиғаны жобамайды. Классикалық түсіндірушілер, мысалы, ибн Катир, Шуаибтің Ыбырайымның шөбересі болғанын айтады: Шуаиб – Микилдің, Мадиянның, Ыбырайымның ұлы деп есептеледі.

Мидиандағы пайғамбарлық

Құран Кәрімде айтылғандай, Алла Шұғайбты Мадиян халқына пайғамбар етіп тағайындады. Бұл елдегі халық адалдықты жойып, жалған тәңірлерге табынушылықпен әсіресе танымал еді. Шұғайбтың пайғамбарлығы негізінен мадияндықтарды Алланың тура жолына шақыруды және оларға жалған құдайларға табынуды тыйым салуды қамтиды. Ол өз халқына күнделікті іс-әрекеттерінде адал болмау керектігін айтты. Ол ұзақ уақыт бойы уағыз айтып, пайғамбарлық еткенмен, адамдардың көпшілігі оны тыңдаған жоқ. Бірақ Шұғайб (Ғ.С.) нығайып тұрды. Ол зұлымдыққа қарсы үнемі қуатты уағыз айтып, олардан бұрынғы күнәкарларға түскен жаза туралы еске салды. Шұғайб халықты олардың надандығы Мадиянның құрылуына әкелетіндігі туралы ескертті, сондай-ақ Нұх, Худ, Салих және Лут сияқты бұрынғы пайғамбарлардың тарихи мысалдарын келтірді, олардың халқының бәрі Алла тарапынан құрылған еді. Халық Шұғайбты мазақтап: "Егер оның мәртебелі әулеті болмаса, әлбетте таспен ұрып өлтірер едік", - деді. Шұғайб: "Сендер үшін менің әулетім Алладан маңызды ма?" - деп сұрады. Мадияндықтар иман келтірмегендіктен, зор қүмсілмен құрылып кетті.

Басқа пайғамбарлармен ұқсастығы

Шұғайбтың миссиясы Құранда Нұх, Һуд, Салих және Лут пайғамбарлардың миссиясымен бірге жиі еске алынады. Ғалымдар бұл бес пайғамбардың ерте замандағы пайғамбарлық миссиялардың үлгісі екенін көрсетеді: Пайғамбар өз қауымына жіберілетін, қауым оның ескертулеріне құлақ аспай, керісінше жазалаумен қорқытатын. Жылдар бойы насихат айтқаннан кейін, Алла оған қауымын тастап кетуді бұйыратын, ал оның халқы соңынан жазаға ұшырап қырылатын. Бұл оқиға Махис қаласының батысында, Вади Шуайб (وَادِي شُـعَـيْـب) деп аталатын аймақта болған.

Израиль, Ғалилея

Шуаибтың ғалилеялық қасиетті орны: Друздар Наби Шуаибтің бейіті Төменгі Ғалилеядағы Хиттинге жақын жерде орналасқан деп сендіреді. Әр жыл сайын 25 сәуірде друздар қауымдық мәселелерді талқылау үшін осы жерге жиналады.

Иран, Гуриев ауылы

Иранның оңтүстік-батысында (Гурийе ауылы, Шуштар) Шуайбтың қабірі деп саналатын бір мазар бар.