Кіріспе

Густав Жюль Рене Коти (Gustave Jules René Coty; 20 наурыз 1882 – 22 қараша 1962) 1954 жылдан 1959 жылға дейін Франция президенті болды. Ол Франция Төртінші Республикасының екінші және соңғы президенті еді.

Ерте өмір және саясат

Рене Коти Ле-Хавр қаласында дүниеге келді және Каен университетінде оқыды, онда 1902 жылы заң және философия салалары бойынша диплом алды. Ол туған қаласы Гаврде заңгер болып жұмыс істеді, теңіз және коммерциялық құқыққа маманданды. Сондай-ақ ол Радикалдық партияның мүшесі ретінде саясатқа қатысты және 1907 жылы аудандық кеңесші болып сайланды. Келесі жылы ол Ле-Хавр қалалық кеңесіне Республикалық солшылдар тобының мүшесі ретінде сайланды. Ол 1919 жылға дейін осы екі лауазымды да сақтап қалды. Коти 1913 жылдан 1942 жылға дейін Сена-Инферьердің Бас кеңесінің (Conseil Général) мүшесі болып қызмет етті, 1932 жылдан вице-президент лауазымын атқарды. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Коти ерікті түрде армияға қосылып, 129-шы жаяу әскер полкіне қатысты. Ол Верден шайқасында күресті. 1923 жылы ол Депутаттар палатасына өтіп, Жюль Зигфридтің орнын басып, Сена-Инферьерден депутат болды. Алайда, оның саяси мансабының осы кезеңінде Коти Радикалдық партиядан алыстап, Республикалық одақтың мүшесі болды. 1930 жылдың 13-23 желтоқсаны аралығында ол Теодор Штег үкіметінде Ішкі істер министрінің орынбасары қызметін атқарды. 1936 жылы Коти Сенатқа Сена-Инферьерден сайланды. Ол 1940 жылдың 10 шілдесінде Филипп Петанға ерекше өкілеттік беруге дауыс берген француз парламентарийлерінің бірі болды, осылайша нацистер қолдаған Виши үкіметі құрылды. Коти Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде салыстырмалы түрде жақтырмас болды, бірақ соғыстан кейін оңалды.

Соғыстан кейінгі өмір және президенттік

Ол 1944-1946 жылдары Құрылтай Ұлттық Ассамблеясының мүшесі болды және оңшыл тәуелсіз республикалық топтың төрағасы болды, кейін ол тәуелсіздер мен шаруалардың Ұлттық орталығының құрамына кірді. Коти 1946 жылы Seine Inférieure округінен Ұлттық Ассамблеяға депутат болып сайланды, ал 1947 жылдың қарашасынан 1948 жылдың қыркүйегіне дейін Роберт Шуман мен Андре Мари үкіметтерінде қайта құру және қала құрылысы министрі қызметін атқарды. 1948 жылдың қарашасында Коти Республика Кеңесінің мүшесі болып сайланды және 1952 жылдан бастап Кеңестің вице-президенті болды. Коти 1953 жылы президенттікке үміткер болды, бірақ оның сайлануы қиын деп есептелді. Дегенмен, он екі рет дауыс беру нәтижесінде оңшылдардың үміткері Жозеф Ланьель қажетті абсолютті көпшілікті ала алмады. Тағы бір оңшыл кандидат Луи Жаккино сайлаудан бас тартқаннан кейін, Коти 1953 жылдың 23 желтоқсанында өткен он үшінші дауыс беруде 477 дауыспен жеңіске жетті, социалист Марсель Эдмонд Нагелен 329 дауыс жинады. Ол 1954 жылдың 16 қаңтарында Винсент Ауриольдың орнын басып, президент болды. Республика Президенті ретінде Коти саясатқа әсер етуге тырысуда алдыңғы президентке қарағанда одан да аз белсенді болды. Оның президенттік мерзімі Төртінші Республиканың саяси тұрақсыздығымен және Алжир мәселесімен қиындыққа толы болды. 1958 жылы жағдай нашарлаған кезде, сол жылдың 29 мамырында президент Коти "француздардың ең көрнектісі" атанған Шарль де Гольге Төртінші Республиканың соңғы премьер-министрі болуға шақырды. Коти де Гольдің тағайындалуын Ұлттық Ассамблея бекітпесе, отставкаға кететінін мәлімдеді. Де Голь жаңа Конституцияны жасады, ал 28 қыркүйекте өткен референдумда дауыс бергендердің 79,2 пайызы ұсынылған өзгерістерді қолдады, нәтижесінде Бесінші Республика құрылды. Де Голь желтоқсан айында парламентте жаңа Республиканың Президенті болып сайланды және 1959 жылдың 9 қаңтарында Котиден кейін қызметке кірді. Коти 1959 жылдан 1962 жылы қайтыс болғанға дейін Конституциялық Кеңестің мүшесі болды.

Танымал мәдениетте

Президент Котидің суреті 2006 жылғы француз шпиондық пародиязы OSS 117: Каир, Шпиондар қонысы фильмінде мазаққа түсетін бір сюжет.