Кіріспе

Фрэнк Герберт Мьюр (5 ақпан 1920 – 2 қаңтар 1998) – ағылшын комедия жазушысы, радио және телеарна тұлғасы, әңгімеші. Оның Денис Норденмен бірлескен жазу және өнер көрсету серіктестігі олардың мансабының көп бөлігінде жалғасты. Олар 10 жылдан астам BBC радиосының "Take It from Here" бағдарламасын жазды, содан кейін тағы 35 жыл бойы BBC радиосындағы "My Word!" және "My Music" викториналарында өнер көрсетті. Мьюр 1960-шы жылдары BBC-де жеңіл ойын-сауық бөлімінің басшысының орынбасары болды, кейіннен London Weekend Television телеканалының ойын-сауық бөлімінің алғашқы басшысы болды. Оның көптеген жазушылық жұмыстарының ішінде "Оксфордтың күлкілі проза кітабының" редакторы және кейіннен анимациялық телесериалға айналған "Не деген шатақ!" кітаптары бар.

Туу және ерте өмір

Мьюр – Жаңа Зеландиядан шыққан бу тіркемесі инженері Чарльз Джеймс Мьюрдің (1888–1934) және оның әйелі Маргареттің, кеме жасаушы Гарри Хардингтің қызының екінші ұлы. Гарри Хардинг теңізде жас кезінде қайтыс болды; оның жесірі Элизабет Джейн (туған аты Коуи) кейіннен бұрынғы шамшырақ инспекторы және Рамсгейттегі «Дерби Армс» қонақ үйі мен пабтың лицензия иесі Франк Герберт Уэбберге үйленді. Веббер қайтыс болғаннан кейін, оның жесірі 22 жыл бойы пабты басқарды. Мьюр осы пабта дүниеге келді және балалық шағының бір бөлігін Лондонның Лейтон қаласында өткізді. Чарльз Мьюр үйленгеннен кейін теңізшіліктен қол үзді және Рамсгейт теміржолын кеңейту, әскери кемелерге жүкті тиеу сияқты қара жұмыстармен айналысты; соңында ол Лейтондағы фирмада жұмыс істеп, олардың машиналарын қадағалады және Франк Мьюр мектеп оқушысы болғанда пневмониядан қайтыс болды. Маргарет Мьюр «Дерби Армсқа» қарсы жағында шағын тәтті дүкен ашты. Оның әпкесі – Роза Мьюр (1970 жылы қайтыс болды), MBE; олар екеуі бала кезінде жетім қалды, ал ол теңізге кеткенде, ол Жаңа Зеландияда қалып, Крайстчерч ауруханасында төменгі лауазымды жұмыс істеді, 1916 жылдан 1936 жылға дейін медбикелердің бас медбикесі болып қызмет етті, содан кейін аурухананың басшысы болды. Кейінірек, оның әдемі сөйлеуі адамдарды мемлекеттік мектепте білім алған деп ойлағанда, Мьюр: «Мен E10-да білім алдым, Итон емес» деп мойын бұратын. Ол Лейтон округінің ұлдарға арналған жоғары мектебінде оқыды, бірақ бұрын Кент графтығының Рамсгейт қаласындағы Чатем Хаус гимназиясында оқыған, оның атақты түлектерінің қатарында бұрынғы консервативті премьер-министр Эдвард Хит бар. Әкесі қайтыс болғаннан кейін, отбасын асырау үшін табыс табу қажеттілігіне байланысты он төрт жарым жасында мектепті тастап кетті. Мьюр RAF-қа қабылдануға сұхбат бергенде, өзінің «6 фут 6 дюймдық» болғанын айтты, бірақ кейіннен «6 фут 4 дюймға орнықты» деді.

Ерте мансап

Мьюр Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Корольдік әуе күштеріне қосылды және бірнеше жыл фототехникалық мектепте парашютпен секірудің баяу қозғалыстағы түсірілімдерін жасады. Бұл жұмыс парашюттердің істен шығу жиілігін азайтуға бағытталған жобаға қатысты (кейде "Римдік шам" деп атайды). Оның еңбегі өндірушілерге жабдық пен оқытуды жетілдіру үшін қажетті мәліметтерді ұсынды, нәтижесінде ақаулар саны, сондай-ақ қаза және жарақат алу көрсеткіштері айтарлықтай төмендеді. Оған RAF Ringway-дегі оқу орталығында арнайы операциялар тобының (SOE) агенттерінің жеке куәліктеріне суреттерін түсіру жұмысы да тапсырылды. Фототехник ретінде Мьюр сол кезде британдық оккупациядағы Данияның иелігінде болған Исландияға жіберілді. Ол онда әскери радиостансада жұмыс істеді. Сонымен қатар, Исландиядағы қызмет кезінде, "Кенттік жігіт" атты естеліктерінде баяндағандай, Мьюр бір ұрықты хирургиялық жолмен алуды қажет ететін денсаулық мәселесіне тап болды.

Радиоға жазу

Азаматтық өмірге оралғаннан кейін ол Джимми Эдвардс үшін сценарийлер жаза бастады. Эдвардс Дик Бентлимен BBC радиосында жұптасқанда, Мьюр Бентлидің авторы Денис Норденмен серіктестік құрды, бұл серіктестік оның мансабының көп бөлігін қамтыды. Бентли мен Эдвардс үшін жасалған «Take It From Here» бағдарламасын Мьюр мен Норден 1948 жылдан 1959 жылға дейін жазды; 1960 жылғы соңғы серияда басқа авторлар жұмыс істеді. «TIFH» деп белгілі болған бұл бағдарлама үшін олар «The Glums» деп аталатын қасақана жаман отбасының кейіптерін жасады, ол бағдарламаның ең танымал бөлігі болды. «TIFH» үшін Мьюр мен Норден «Даңқ, даңқ, олардың бәрі маған қарсы» деген фразаны жазды, кейін Кеннет Уильямс оны «Carry on Cleo» фильмінде қолданды. Өзінің «Кенттік жігіт» атты автобиографиясында Мьюр және Норден осы фраза үшін ешқашан автор ретінде көрсетілмегеніне көңіл көшті. Мьюр мен Норден Эдвардс BBC телеарнасында «Whack O» мектеп комедиялық сериясымен және одан кейінгі 1960 жылғы «Bottoms Up!» фильмімен, сондай-ақ «Faces of Jim» антологиялық сериясымен жұмыс істей бастағанда оған сценарий жазуды жалғастырды. 1962 жылы Норденмен бірге ол Генри Сесилдің «Құқықтағы бауырлар» атты комедиялық романының теледидарға бейімделуіне жауапты болды, онда жас Ричард Брайерс түсті және одан «Мистер Әділет Дыңқаннон» спин-оффы пайда болды. Бұл екеуі «Менің сөзім!» атты жаңа әзіл-қалжыңдық әдеби радио викторинасына шақырылды. Финалдық раундта Мьюр мен Норденнің әрқайсысы белгілі фразаның шығу тегін «түсіндіру» үшін әңгіме айтты. Мысалы, Генри Вудтың әйелі жазған «Шығыс Линн» пьесасынан алынған «Өлді! Мені ешқашан ана деп атаған емессің!» деген цитата келтірілді, ол қоғамдық телефоннан шыққан жас жігіттің сөзіне айналды, ол телефонның істен шыққанын білді. «Менің сөзім!» бағдарламасының алғашқы эфирлерінде фразаларды викторина жүргізушісі ұсынды, бірақ кейінгі серияларда Мьюр мен Норден әр бағдарлама алдында өздері таңдап, олардың әңгімелері ұзақ және күрделірек болды. Бұл викторинаның танымал бөлігіне айналды, ал Мьюр мен Норден кейін «Менің сөзім!» әңгімелерінен құралған бес томдық кітапты жариялады. Фрэнк Мьюр, Норден сияқты, «Менің сөзім!» викторинасының спин-оффы «Менің музыкамым» қатысушысы болды. Телевизиондық тұлға ретінде Мьюрдің ресми емес белгісі – қызғылт түсті әдемі түйілген галстук-бабочка болды.

Кейінгі мансап

1954 жылы Мьюр Сарейдегі Торп ауылында көп жылдар бойы тұрған жерінде Thorpe Players атты әуесқой театр ұйымын құрды. Ол көптеген бағдарламалардың авторы және жүргізушісі болды, соның ішінде 1960 жылдардағы сатиралық "Бұл апта болды" және "Фрост баяндамасы" бағдарламалары. Ол ұзақ жылдар бойы BBC2 арнасының "Call My Bluff" ойынында команда капитаны ретінде тележүргізушілерге жақсы таныс болды. Мьюр күтпеген үй шаруашылығында танымал болды, ол жарнамаларға дауыс берген кезде, оның ішінде Cadbury Dairy Milk Fruit & Nut шоколады ("Әркім жеміс-жаңғаққа құмар", Чайковскийдің "Жұмбақшатыр" шығармасынан Danse des mirlitons әнімен бірге). Мьюр қатысқан кезеңдегі басқа да танымал жарнамалық кампанияларға Batchelors' Savoury Rice ("Әрбір дән оларды есінен шығарады!"), "жақындап келе жатқан қауіп" фразасын қолданған кофе жарнамасы және Unigate сүті Humphreys кірді. 1960 жылдары Мьюр BBC-де жеңіл ойын-сауық бөлімінің орынбасары болды, ал 1969 жылы Лондон Weekend Television телеарнасына ойын-сауық бөлімінің жетекшісі болып келді. 1976 жылы Мьюр "Фрэнк Мьюр кітабы: әлеуметтік тарихқа деген құрметсіз серік" атты кітап жазды, ол "Музыка", "Білім", "Әдебиет", "Театр", "Өнер" және "Тамақ және сусын" тақырыптары бойынша әңгімелер мен цитаталар жинағынан тұрады. (Америка Құрама Штаттарында бұл кітап "Дерлік барлық нәрсенің құрметсіз әлеуметтік тарихы" деп аталады.) "Фрэнк Мьюр кітабына" ұқсас формат оның BBC радиолық "Frank Muir Goes Into" сериясында қолданылды, онда Альфред Маркс Мьюрдің ауызша байланыстырған цитаталарын оқыды. Ол осы сериялар негізінде кітаптар жариялады. Оның "Оксфордтың күлкілі проза кітабы", сонымен қатар ұқсас форматты және ғылыми талаптарды ұсынады, 1990 жылы жарық көрді. Мьюр 1980 жылғы туған күніне орай Британ империясы орденінің командирі (CBE) болып тағайындалды. 1992 жылы Channel 4 арнасы үшін ол жеке жылдарға арналған телебағдарламалар кешін ұйымдастырды – "TV Heaven". 1997 жылы Мьюр "Кенттік жігіт" атты өмірбаяндық кітабын жариялады.

Жеке өмір және өлім

1949 жылы Мьюр Полли МакИрвинге үйленді (2004 жылы қайтыс болды). Олардың екі баласы болды: Джейми (1952 жылы туған), телеарна продюсері, және Салли (1954 жылы туған), табысты суретші, сонымен қатар Мьюр мен Осборн тоқыма дизайны компаниясын бірлесіп құрды және журналист әрі жазушы Джеффри Уиткрофтқа үйленді. Мьюр 1998 жылдың 2 қаңтарында 77 жасында Суррейдегі Торп қаласында қайтыс болды. 1998 жылдың қараша айында, оның өлімінен кейін он ай өткен соң, ол Денис Норденмен бірге Ұлыбритания Жазушылар Гильдиясының «Жыл жазушысы» сыйлығын бөлісіп алды. Мьюрдің әйелі Поли 2004 жылдың 27 қазанында Суррейде 79 жасында қайтыс болды.