Кіріспе

Плимут ауданы, Девон
Девонпорт кемежайы

Девонпорт ( /ˈdɛvənˌpɔːrt/ DEVənport), бұрын Плимут док немесе жай ғана Док деп аталған, Англия графтығы Девондағы Плимут ауданының бір бөлігі, бірақ бір кезде одан да маңызды елді мекен болған. 1889 жылы қалалық округке айналды. Девонпорт бастапқыда "Үш қаланың" бірі болды (Плимут және Шығыс Стоунхауспен бірге); олар 1914 жылы бірігіп, 1928 жылы Плимут қаласын құрады. Ол Ұлыбритания Парламентінде Плимут Саттон және Девонпорт сайлау округінің бөлігі ретінде өкілдік етіледі. Сайланған Парламент депутаты (MP) – Льюк Поллард, ол Лейборист партиясының мүшесі. 2011 жылғы халық санауы бойынша ауданның халқы 14 788 адамды құрады.

Плимут док

1690 жылы Адмиралтейство Портсмуттен Роберт Уотерске Тамар өзенінің сағасындағы Хамоазедың шығыс жағалауындағы Фровард нүктесінде тас док салуға шарт жасасты. Девонпорт бастапқыда Плимут док деп аталған, 1700 жылдар шамасында Уотерстің догының төңірегінде салынып жатқан жаңа теңіз базасында жұмыс істейтін жұмысшыларды орналастыру үшін кішкентай елді мекен ретінде пайда болды. 1733 жылы халқы шамамен 3000-ға жетті, ал 1801 жылы ол жақын орналасқан Плимут және Стоунхауз қалаларынан гөрі іріледі.

Девонпорт

1811 жылы Плимут-Док халқы 30 000-нан асып, тұрғындары қала атын айтқанда Плимуттың бір бөлігі сияқты естілетініне ренжіді. 1823 жылы Георг IV патшаға қаланың атын өзгерту туралы петиция жіберілді, және "Девонпорт" атауын ұсынды. Патша 1824 жылдың 1 қаңтарынан бастап күшіне енетін атауды өзгертуге келісті. Осы мерекелік оқиғаға арнап, қала жақында салынған ғильдия ғимаратының қасына Девонпорт бағанасын тұрғызды; екеуі де Джон Фолстонның жобасы бойынша салынған. Девонпорт 1888 жылғы Жергілікті Өзін-Өзі Басқару Заңына сәйкес округтік қала мәртебесін алды. 1914 жылы Девонпорт округі таратылды, ол және көршілес Шығыс Стоунхаус қалалық округі Плимут округіне қосылды.

Жабдықтау-қорғау қондырғылары

XVIII ғасырдың ортасында қала мен кемежайдың айналасына қорғаныс мүжілдері салынды. Осы кемежай "жолдарының" ішінде 1758–63 жылдар аралығында қорғанысты қамтамасыз етуге қажетті әскерлер гарнизонын орналастыру үшін алты төртбұрышты казарма салынды. 1770 жылдары желілердің алдында редуттар сериясы салынды, соның ішінде Маунт-Плезанттағы (оның маңызды қалдықтары сақталған). XIX ғасырдың басында кемежай желілері тас қамалдармен нығайтылып, қару-жарақпен жабдықталды, ал жақын орналасқан арықтар тереңдетілді. XIX ғасырдың екінші жартысында Плимут маңында Палмерстон форттарының салынуымен бұл қорғаныстардың көп бөлігі қажетсіз болды. Желілерден тысқары ашық жазықты құрайтын жердің көп бөлігі 1850 жылдардың соңында Девонпорт паркіне айналды. Алты кішкентай казарманың үшеуі 1854–56 жылдары капитан Фрэнсис Фоук (кейіннен Альберт-холлды жобалаған) жасаған үлкен Раглан жаяу әскер казармаларымен алмастырылды; бүгін оның қақпа үйі ғана сақталған (әрі ол қираған күйде), ал қалған бөліктері 1970 жылдары бұзылды.

Маунт-Вайз

Қаланың оңтүстігіндегі биік жер – Уайз тауы деп аталады. Қала қамалдарының ішінде орналасқан, оған 1770 жылдары сегіз пушка мен екі миномет кемежайға жағалаудан жақындауды қорғау үшін өз редут берілді. Алдыңғы кезде мұнда оңтүстік-шығыста кемежайдың жағасында қару-жарақ қоймасы құрылған еді; 1724 жылы қару-жарақ қоймасы алынып тасталды (және кемежайдың қасындағы Морис алаңында қайта құрылды), бірақ аймақ осы ғасырға дейін қарулы күштердің басымдығында болды. 18-шы ғасырдың соңы мен 19-шы ғасырдың басында Плимут қаласының әскери губернаторы мен әскери-теңіз бас қолбасшысы үлкен үйлерде (тиісінше, Үкімет үйі мен Адмиралтейство үйінде) орналасты. 1805 жылы редуттың солтүстік-батысында Корольдік зертхана (Вулвич Арсеналының аванпосты) құрылды; 1830 жылдарға дейін кіші қару-жарақ оқ-дәрілері мен жарылғыш заттар мұнда өндірілді, содан кейін кешен казармаға (Маунт-Уайз казармалары) айналдырылды.

ХХІ ғасырдағы Девонпорт

Мыңжылдық онжылдықта Девонпорт үкіметтен 48.7 миллион фунт стерлингтік «Жаңа келісім – қауымдастықтарға» бағдарламасы бойынша қаржыландыру алды; бұл кең ауқымды жаңғырту бағдарламасын іске асыруға мүмкіндік берді. 2009 жылдан бері инвестициялар Девонпортты физикалық, әлеуметтік және демографиялық тұрғыдан өзгертіп жатыр. Бұрын аймақ тоқырап, депрессияға ұшырап, көптеген санаттар бойынша «мұқтаж» деп танылған, ал 21 ғасырдағы Девонпорт қаланың «қазіргі Плимут қаласындағы ерекше орын ретінде Девонпортты қайта жаңғырту; өзін-өзі қамтамасыз ететін, сергек қауымдастық; шынайы сапалы, әртүрлі және қызықты орын, тұрғындарының мақтанышы, келушілерге тартымды және 21 ғасырдағы өмір сүру, жұмыс істеу және демалыс үлгісі» деген көрегендік арманына қол жеткізуде. Адмиралтействоның Девонпорттағы бірнеше жер участаларын босатуы жаңғырту жобасына көмектесті. 2011 жылдан бастап жаңа үйлер пайда болатын бұрынғы Қорғаныс министрлігінің аумағы – Маунт-Уайстағы Адмиралтейство үйі. Девонпорттың жағажай бойындағы аймағы Плимут қаласының ізделісті жерлерінің біріне айналуда. 2011 жылы 70-тен астам жол көрсеткіштерімен Девонпорт мұра жолы ашылды.

Мекемелер

Девонпорттың өз сауда көшесі, теміржол станциясы, бассейн, саябағы және «Брикфилдс» спорт алаңы бар. 2003 жылдан бері қаланың регби одағы клубы – «Плимут Альбион» осы қалада орналасқан, ол Плимут қалалық колледжіне жақын. Девонпортта сонымен қатар Фор-стриттегі бұрынғы методисттік орталық залында орналасқан «Девонпорт ойын үйі» театры да бар. 1987 жылы «Плимут театры» компаниясы бұл орынды сатып алып, оны қойылымдар өткізетін алаңға айналдырды. Бұл жергілікті әуесқой театр ұжымдары, хорлар және әсіресе Плимут қаласындағы би мектептері үшін танымал орын, себебі Плимут қаласының орталықтағы «Афинеум» жабылды. «UTC Плимут» университеттік техникалық колледжі 2013 жылдың қыркүйегінде Девонпорт саябағының жанында ашылды. Колледж «Парксайд қауымдастық колледжінің» бұрынғы орнында салынған, ол 2008 жылдың тамызында оқушылар санының азаюына байланысты жабылды. «Торпойнт» паромдық қызметі Хамоаз (Тамар өзені) арқылы Девонпорттан Корнуоллға қатынайды. Девонпорт әскери-теңіз базасы/кемежайы теңізшілер арасында жылдар бойы «Гуз» деп белгілі болған. Бұл лақапқа қатысты түрлі түсіндірмелер бар: Корольдік теңіз мұражайының мәліметінше, ол «Guzzle» сөзінің қысқартылған түрі және Девонның қаймақ шайымен байланысты. Р.Ф. Скотт (1868–1912, Антарктида), британдық теңіз офицері және зерттеуші, Девонпортта туған, 1910 жылы Оңтүстік полюске жету мақсатымен батыл, бірақ қасіретті аяқталған екінші экспедицияға жетекшілік еткен. Н.Т. Каррингтон (1777–1830) – мектеп мұғалімі және ақын. Чарльз Мэтьюс, театр директоры және комедиялық актер, 1835 жылы қайтыс болғанға дейін бірнеше ай осы қалада тұрған. Лесли Хор Белиша, 1-ші барон Хор Белиша (1893–1957) Девонпортта дүниеге келген. 1945 жылғы жалпы сайлауда ол тәуелсіз кандидат ретінде сайлауға түсті, бірақ Майкл Футтан жеңілді. 1954 жылы ол Девон графтығындағы Девонпорт бароны титулын алды. Ральф Алджер Багнольд (1896–1990) осы қалада туған. Ол шөлді зерттеу саласындағы пионер болды және Британ армиясының «Ұзақ қашықтықтағы шөл тобының» негізін қалаушы және бірінші командирі болды. Ол сонымен қатар шөл құрылымдарын ғылыми тұрғыдан түсінуге маңызды үлес қосты. Гай Берджесс (1911–1963), Суық соғыс кезінде және одан бұрын Батыстың құпияларын кеңестіктерге сатқан «Кембридж бестігі» тыңшылар тобының мүшесі осы қалада туған. Чарльз Дарвин 1831 жылдың қазан айынан бастап екі ай бойы Девонпортта ауа райының жақсаруын күтіп, «Бигл» кемесінің Оңтүстік Америкаға сапарға шығуын күтті. Кеме 27 желтоқсанда жолға шықты, ал Дарвин кейіннен осы екі айды «Мен өмірімде өткізген ең қиын уақыт» деп жазды.