Кіріспе

Америкалық саясаткер (1833–1904)

1850 жылы бітіргеннен кейін Куэй Миссисипи штатына сапар шекті, онда оның бір сыныптасы плантацияда тұрды. Олар стереоптикон лекциялары арқылы бизнес құруды жоспарлаған, бірақ жабдық бұзылып қалды. Оңтүстікте лайықты жұмыс таба алмағаннан кейін, ол Пенсильванияға оралып, Питтсбургтегі Пенни және Старретт фирмасында заң оқыды. Фирманың серіктесі Джеймс Пенни, оның «өз жасындағы осыншалықты тәртіпті және жетілген ойлы адамды ешқашан көрмегенін» айтты. 1852 жылдың соңында, заңға қабілетті екеніне көзі жетпей, Куэй оңтүстікке тағы бір сапар жасады, бірақ қайтадан табысты жұмыс таба алмады және Бовердегі полковник Ричард Робертстің жетекшілігімен заңгерлік білімін аяқтау үшін оралды. 1866 жылы ол палатадағы республикашыл көпшіліктің жетекшісі және Жолдар және қаражат комитетінің төрағасы болды. Пікірсайыстарға сирек қатысып, ол тиімділікке ұмтылды, нәтижесінде қаржылық заң жобалары әдеттегідей сессия соңында емес, басында қарастырылды. 1867 жылы заң шығарушы орган АҚШ сенаторын сайлауға тиіс болды, өйткені 1913 жылға дейін сенаторлар халық емес, заң шығарушылар тарапынан таңдалады. Куртин, сондай-ақ бұрынғы сенатор және АҚШ-тың соғыс министрі Саймон Камерон да орынға үміткер болды. Куртинге қолдау көрсетумен қатар, Куэй Пенсильвания палатасының спикері болғысы келді, бірақ Куртиннің сенаторлық қарсыластары Куэйге спикерлік өкілеттік беру Куртиннің сайлануына әкеледі деп сенді. Сондықтан олар оны жеңу үшін бірікті. Камерон партияның заң шығарушы жиналысында сенаторлыққа ұсынылды, ал Куэй келісімді бірауыздан бекітуге көшті. Кейін Камерон толық құрамындағы заң шығарушы органмен сайланды. Сенатор Камерон келесі жылдары штаттық республикалық партияны толық бақылауға алды, Куртин билігін жоғалтты, әсіресе ол 1869 жылы президент Улисс С. Грант тарапынан Ресейдегі министр болып тағайындалғанда, ол штаттан ұзақ уақытқа кетіп, жаңадан көзге шығып келе жатқан республикашылар Камеронмен одақтасу немесе саяси ұмытылудың алдында тұрды. Куэй біріншісін таңдады. Дегенмен, Куртинге сатқындық танытқысы келмей, Куэйдің адалдығын өзгертуі соншалықты біртіндеп болды, ол 1872 жылға дейін толыққанды орын алды. Куэй 1867 жылы заң шығарушы органға қайта сайлануға тырыспады, керісінше туған қаласына оралып, апталық «Beaver Radical» газетін құрды, ол 1868 жылдың қаңтарында жариялана бастады. Бас редактор Куэй оның республикалық бағытта екенін, бірақ ешқандай фракцияға адал емес екенін мәлімдеді. Таралымы тез өсті, ал 1872 жылға қарай «Радикал» Пенсильванияның батысындағы ең көп таралатын апталық газет деп мәлімдеді. «Радикал» президент Эндрю Джонсонға қарсы болды, бірақ Джонсонның қызметтен алынуына себеп болған, Конституцияға қайшы деп жарияланған «Қызметтен босату туралы заңды» сынады. «Радикал» сонымен қатар солтүстік штаттарын афроамерикандықтарды қолдауға, Он бесінші түзетудегі жалпы еркек сайлау құқығы туралы уәдеге толық күш беруге шақырды. Франк Бернард Эванстың 1870-ші жылдардағы Пенсильвания саясаты туралы диссертациясында Куэй «Радикалды» штаттың ең танымал және ең көп цитаталанған журналдарының біріне қосты.

Камерон лейтенант (1872-1879)

Азамат соғысынан кейін көп ұзамай Саймон Кэмерон Пенсильванияда қуатты республикалық саяси машина құра бастады. Штаттық машина, тиімді түрде, муниципалитеттер мен округтердің республикалық машиналарының одағы болды, олардың мүдделерін басшысы үйлестіруі керек еді, ең маңыздысы – Филадельфия және Аллегейни округтерінің (Питтсбург) республикалық ұйымдары. Пенсильвания өндірушілер қауымдастығы бірнеше онжылдық бойы консервативті бағыт ұстанған машинамен тығыз байланыста болды. Басшының жеке басшылығынан өзге, табысқа жету үшін партияның тиімді ұйымдастырылуы, партияны біріктіретін саяси бағдарлама және Азамат соғысынан кейін опасыздық партиясы деп саналған Демократиялық партияның Пенсильвания сайлаушыларының сенімін қайтаруға қабілетсіздігі қажет болды. Ресейден оралғаннан кейін, 1872 жылы Кертин президент Грант саясатына қарсы болған немесе оның әкімшілігіндегі жемқорлыққа наразы болған республикашылдардан құралған Либералды республикалық партияны қолдап, Пенсильвания Республика партиясындағы қалған ықпалын жойды. Кэй Кертинмен толық ажырасып, ресми республикалық тікелей билетін күшпен қолдады. Кэй Грантты Нью-Йорк штатының либералды-республикалық/демократиялық үміткері Хорас Грилиден және губернаторлыққа республикалық үміткер, Пенсильванияның бас аудиторы (бұрынғы Одақ генералы) Джон Ф. Хартранфтан қайта сайлау үшін қолдады. Екі республикалық үміткер де сәтті болды, ал Кэй Хартранфтың үміткерлігі үшін атқарған қызметі үшін Мемлекеттік хатшы лауазымымен марапатталды. Республикалық саясаттың ортасына оралған ол Радикалдан бас тартып, оны Камерон машинасының лейтенанты Джеймс С. Рутанға сатты. 1873 жылдың қаңтар айында Кэй Камеронның Сенатқа қайта сайлану науқанын басқарды. Республикашылдар заң шығарушы органда жалпы 31 орынға ие болды, бірақ наразы республикашылдар саяси жаңағыл Чарльмен Тауэрді орынға ұсынды. Кэй заң шығарушы органдағы республикашылдардың ертерек отырысын шақырып, Тауэр бұған дайын болмады, ал Камерон оңай қайта сайланды. Камерон Сенатқа қайта сайланғанда және Кэй губернатор Хартранфтың бас кеңесшісі болғанда, Камерон машинасы Либералды республикашылдардың қарсылығына қарағанда әлдеқайда терең тамыр жайды. Вашингтонда болмағанда, жетпіс жастағы Камерон уақытын саяхатта өткізді, машинаның күнделікті басқаруын ұлы Дон Камеронға, Кэйге және Роберт Маккиге қалдырды, ол 1860 және 1870 жылдары мемлекеттік қазынашы ретінде бес жыл қызмет еткен Камеронның лейтенанты болды. Кэй 1876 жылы Республикалық Ұлттық конвенцияға делегат болды және Дон Камеронмен бірге Мэн штатының сенаторы Джеймс Г. Блейннің амбицияларын Огайо губернаторы Рутерфорд Б. Хейздің мүддесіне қарсы тұруға көмектесті. Дон Камерон мен Кэй Блейннің басқарушыларына штаттың дауысын министрлікке пенсильваниялықты тағайындау туралы уәде бергені үшін ұсынды, бірақ Блейн бас тартты. Келесі жылы Кэй Хейзге былай деп жазды: «Мен Пенсильвания делегациясының сіздің ұсынысыңызға әкелген әрекетіне тікелей жауаптымын. Мырза Блейн сізге осы туралы айтады». Кэй штаттық Республика партиясының төрағасы болды және кандидатпен салқын қарым-қатынасқа қарамастан, 10 000-нан аспайтын дауыспен Сэмюэл Тилденді жеңіп, Хейзге штатты жеңуге көмектесті. Бұл Хейздің ең көп сайлаушы дауысын алған штаты болды. Президент сайлауы даулы болғандықтан, Кэй президент Грант шақырған республикашылдардың қатарында болды, Луизианаға, мәселенің бір штатына барып, ондағы жағдайды зерттеді, ол республикашылдардың жақтасы ретінде әрекет етті. Сайлау комиссиясы Хейздің пайдасына шешім шығарды. Грант Дон Камеронды Соғыс хатшысы етіп тағайындады; Хейс оны қызметте қалдырудан немесе Пенсильваниядан басқа біреуді тағайындаудан бас тартты. Ашуланған Саймон Камерон Сенаттан кетті, бірақ ол ұлы Донды заң шығарушы орган арқылы өзінің орнына сайлауын ұйымдастырды. Демократтар Пенсильванияның 1877 жылғы сайлауында жақсы нәтиже көрсетті, бұл келесі жылғы сайлауды маңызды етті, әсіресе Хартранфтың мұрагері сайлануға тиіс болғандықтан және Дон Камеронның Сенаттағы орынды 1879 жылғы заң шығарушы орган толтырды. Кэй мен Маккидің батыс Пенсильваниядан және Камеронның Харрисбургте орналасқан Филадельфияның республикалық машинасының жоғары деңгейінде өкілі болмады. Олар Кэйдің Филадельфияға көшіп, округтік тіркеуші ретінде жаңа және табысты лауазымға орналасуы керек деп шешті. Заң шығарушы орган тиісті түрде лауазымды құрды, ал Хартранф Кэйді Мемлекеттік хатшы лауазымынан кеткеннен кейін оған тағайындады; Кэй Филадельфияға көшіп, 11-ші және Спраус көшелеріндегі үлкен екі үйге орналасты. Бұл маневр кері соқты, өйткені филадельфиялықтар оның өздерінен біреуімен толтырылмағанына наразы болды. Кэй республикалық губернатор мен заң шығарушы органды сайлау үшін жұмыс істеді, Огайоның Төменгі палатасының оппозициялық жетекшісі Джеймс А. Гарфилд сияқты штаттан тыс адамдарды Пенсильванияда сөз сөйлеуге көндірді. Өзінің Бивердегі үйіне қайтқанға дейін ол сайлаулардың аяқталуын көру үшін Филадельфияда қалды, онда республикалық Генри М. Хойт көпшілік дауыспен тартысты түрде сайланды, ал республикашылдар заң шығарушы органның екі палатасында да көпшілікті алды. Макки 1879 жылдың 1 қаңтарында қайтыс болса да, Дон Камерон толық мерзімге қайта сайланды. Кэй кетіп, губернатор Хойттың Мемлекеттік хатшы лауазымына қайта тағайындалды. МакКлюрдың сөзіне сүйенсек, «Осы науқанда Кэй штаттың мойындалған республикалық басшысы болды, өйткені Макки сайлаудан кейін бірнеше аптадан кейін қайтыс болды, ал Кэй, үлкен жеңісінің лауреаты болғаннан кейін, партияның жоғары басшысы болды».

Сенатқа көтерілуі (18801887)

1880 жылы Куэй қаржылық дауға қатысты. Пенсильвания қазынасының кассирі Дж. Блейк Уолтерс, құндысыз бағалы қағаздарды пайдаланып, сүйікті банктерге салымдар жасады, ал ақшаны Куэй және басқалармен бірге акциялық спекуляция үшін сақтап қалды. Амос С. Нойес қазынашы болды, ал Уолтерспен бірге Куэй мен оның серіктестері ақшаны қалпына келтіруге уақыттары жеткенше банктерден талап етілмейтініне кепілдік берді. Спекуляция сәтті болмады, ал 1880 жылы қазынашылыққа қарсы республикашыл Сэмюэл Батлер мемлекеттік қаражатты толық есепке алуды талап етті. Шамамен 250 000 долларлық тапшылық болды, он үшін Куэй жауапкершілікті қабылдады және мүлкінің көп бөлігін сатты, ал 100 000 долларлық тапшылық Дон Камероннан алынған қарызбен толтырылды, ол 1886 жылы МакКлюрдың айтуынша, Куэй алған мұрамен өтелді. Куэйдің жауапкершілікті мойындауы жұртшылықты қанағаттандырды, сондай-ақ Уолтерс (өзін-өзі өлтірген) оның нұсқауларысыз әрекет еткені туралы мәлімдемесі де болды. Куэйдің тағы бір қаржы көзі – Standard Oil болды; ол 1879 жылы Джон Д. Рокфеллер компаниясымен келісімге келді және 1880 жылы 15 000 долларлық «қарыз» сұрады, Рокфеллер бұл сондай-ақ құнды деп есептеді. Куэй 1904 жылы қайтыс болғанға дейін, Сенатта болған уақытында Standard Oil компаниясымен қаржылық байланыстарын жалғастырды. 1880 жылы Чикагода өткен республикалық ұлттық конвенцияға Блейнді қолдаған делегацияны жібермеу үшін Дон Камерон мен Куэй жыл басында штаттық конвенция шақырды, Блейн жақтастары ұйымдасқанға дейін, және таңдалған делегацияны үшінші мерзімге үміткер болған бұрынғы президент Грантқа бірыңғай дауыс беруге көндірді. Куэй мен Камерон президент Блейнмен келісімге келіп, Пенсильванияны бақылауда ұстаса, Грант бостардың талаптарына көбірек мойынсұнар еді. Куэй мен Камерон Блейн Пенсильванияда кеңінен танымал болғанына қарамастан, осылай әрекет етті. Ұлттық конвенция даулы болды және номинация Гарфилдке бұйырды. Камерон мен Куэй «Өлмес 306» қатарында болды, олар Грантқа 36-шы және соңғы дауыс беру кезінде дауыс берді. Гарфилд Пенсильванияда да, жалпыұлттық деңгейде де аз дауыспен жеңіске жеткенімен, Куэйдің Грантты қолдауы оның және Камеронның президент сайланғаннан кейінгі жақын шеңберде болмайтынын көрсетті. Бұл 1881 жылдың басында машинаның Сенатқа кандидаттығы Генри У. Оливерге демократтар мен тәуелсіз республикашылардың біріккен күшімен кедергі келтірілгенде көрінді; Гарфилдтен Куэй араласуды сұрады, бірақ ол бас тартты. Сенаторлық орын ақырында тәуелсіз республикашыл конгрессмен Джон И. Митчеллге тиді. Кейін 1881 жылы Гарфилдтің қазасы бостармен байланысы күштірек Честер А. Артурды Ақ үйге әкелді. 1882 жылы губернатор Хойтты алмастыру үшін жаңа губернатор сайлануы керек еді, ал Республика партиясы екіге бөлінді. Камерон-Куэй машинасы Джеймс А. Биверді қолдады, ал тәуелсіз республикашылар, олар Республика партиясының көзқарастарын қолдады, бірақ боссизмді жек көріп, Джон Стюартты қолдады. Хойт Стюартты қолдаған кезде, Куэй наразылық білдіру үшін Ұлттық хатшы лауазымынан кетті. Демократ Роберт Э. Паттисон сайланды. Жеңіліске себеп болған нәрселердің бірі – Куэй Хойттың 1877 жылғы теміржол ереуілінен туындаған шығындарды өтеу үшін заң жобасын қабылдауға пара алған заң шығарушыларды кешіруін талап еткені болды. Харрисонның пікірлеріне қарамастан, 1888 жылғы сәтті науқан Куэйге ұлттық бедел берді, ол президент сайлауға қабілетті екенін дәлелдеді. Президент сайланған Харрисон өзінің кабинетіне бір пенсильваниялықты – патронажға толы Пошта министрі лауазымын алған Ванамейкерді тағайындады. Өзі кабинеттік лауазымды қаламайтын Куэй Ванамейкердің дипломатиялық лауазымға ие болуын қалаған, бірақ ол тағайындалғаннан кейін қолдады, өйткені ол кем дегенде Пенсильванияны кабинетке енгізді. Дегенмен, ол және сенатор Камерон ашуланды, өйткені Харрисон кандидаттың туған штатының сенаторларымен алдын ала келісіп алудың дәстүрлі тәртібін сақтамады, ал Ванамейкердің тағайындалуы Куэй мен Харрисон арасындағы қарым-қатынастың уақытша тоқтауына әкелді. Ванамейкердің тағайындалуы Куэй үшін ең жақсы нәтиже болмады, өйткені ол жылдар бойы оның жолындағы тікен болатын адамды жоғары лауазымға көтерді, ал жаңа Пошта министрі Куэйдің пошта кеңсесіндегі көмекшісін қызметтен шығарып, оны ашуландырды.

Харрисон жылдары (1889-1893)

Кей мен Харрисон федералды лауазымдарға тағайындау мәселесінде тез арада келіспеушілікке ұшырады. Президент тағайындауды бақылауда ұстап, оның беделіне нұқсан келтіруі мүмкін сыбайлас жемқорлыққа бой алғандарды тағайындау ықтималдығын азайтуды қалады; штат басшылары науқан кезінде берген уәделерін орындауға, әйтпесе ықпалын жоғалтуға тиіс болды. Жағдай одан бетер болды, газеттер Пенсильваниядағы әрбір тағайындауды Кьюдің немесе Харрисонның жеңісі ретінде сипаттағанда, екеуі де мұны білді. Бірде Кью Харрисонға өзі мен Кэмерон тағайындағысы келетін адамдардың тізімін ұсынды. Президент олардың біліктілігін сұрағанда, Пенсильвания сенаторлары оларға кепілдік бергенін айтты. Харрисон тергеу жүргізбей тағайындаудан бас тартты, өйткені тағайындау өкілеттігін соқыр сеніммен тапсыра алмайтынын мәлімдеді. Тағы бір жағдайда Кью кеңсеге үміткерді президент ұсынысты қабылдамайтынына сендіруге тырысты. Үміткер күдікпен: «Ол сізді сайлағанын білмей ме?» деп сұрады. Кью: «Жоқ. Бенни оны Құдайдың істегенін ойлайды», - деп жауап берді. 1889 жылдың желтоқсанында Конгресс жиналғанда, Грант әкімшілігінен бері үкіметті толық бақылауға алған республикашылар 1888 жылғы науқандағы уәделері болған заңнамалық басымдықтарын – тарифтік заңнама, ақшалай заңнама және оңтүстікте афроамерикандықтардың сайлауға еркін қатысуына мүмкіндік беретін сайлау туралы заң жобасын қабылдауға асықты. Ақшалай заңнама, Шерман күміс сатып алу туралы заң, 1890 жылдың мамырында Конгресс қабылдады. Тарифтік заң жобасы, Маккинли тарифі (оның демешісі, Палатаның Жолдар және құралдар комитетінің төрағасы Огайо штатының Вильям Маккинли атымен аталған), 1890 жылдың мамырында демократтардың бірі де қолдау көрсетпегенімен, Сенатта тоқтап қалды. Оңтүстіктегі федералды сайлауды реформалауға бағытталған Лодж заң жобасы шілдеде Палатада қабылданды, бірақ оңтүстік ақ адамдары оны қайта құруға оралу деп қарағандықтан Сенаттағы болашағы белгісіз болды. Кью тарифті қабылдауды қалады, өйткені оны Республикалық партияны, әсіресе Пенсильванияны қаржыландыруға көмектесетін көптеген өндірушілер қолдады, және ол 1888 жылғы науқанда протекционистік саясат туралы уәде берген. Екінші жағынан, афроамерикандықтар сыйлық беруге қаражаты жоқ еді. Ол сондай-ақ Лодж заң жобасы жаңадан секциялық қақтығысқа әкеледі деп сенді. Ол екі заң жобасының тұрақсыздығын жою үшін республикалық фракцияда Маккинли тарифін дауысқа салудың нақты күнін белгілеп, Лодж сайлау заңнамасы сияқты басқа заң жобаларын қарастыруды желтоқсанда Конгрестің келесі сессиясына дейін кейінге қалдыратын қарар енгізуге тырысты. Бұл Харрисонды қатты қорқытты және Сенаттағы республикалық фракцияны қатты бөліп тастады. Ақырында, республикашылар тарифтік заңнаманы жылдамдатуға және Лодж заң жобасын желтоқсандағы жаңа сессияның бірінші күні қарауға келіскен компромисске келді. Харрисон 1890 жылдың 1 қазанында Маккинли тарифін заңға айналдырды. Лодж заң жобасы желтоқсанда Сенатқа түскенде, оңтүстік сенаторлары филибүстерлік ниеттерін жариялады, ал батыстан келген және басқа басымдықтары бар республикашылар демократтармен бірігіп, оны қарауды белгісіз мерзімге кейінге қалдырды. Харрисон әкімшілігінің басында Кью және оның әдістері туралы газеттерде ашықтаулар жариялана бастады. Кьюдің жақтастары оны саяси гений деп бағаласа да, басқалары оны Харрисонның тағының артындағы зұлым күш деп санады. Кьюге қарсы шыққан қатарға Генри Ли және Уортон Баркер сияқты Пенсильвания реформаторлары, сондай-ақ Питтсбургтен Кристофер Маги сияқты саяси билікке үмітсіздік танытқан бәсекелестері қосылды. 1890 жылдың басында Нью-Йорк Уорлд газеті Кьюдің 1867 жылғы Сенаттағы жарысынан бастап, оның Симон Кэмеронға қолдау көрсету үшін төлемдерді қабылдағаны туралы айыптаумен басталған, оның өткеніндегі оқиғаларды келтіретін мақалалар сериясын жариялады. Кью әдеттегідей үндемеумен жауап берді. 1890 жылғы сайлауда республикашылар Конгресстің бақылауын жоғалтқаннан басқа, Пенсильванияда демократ Паттисон екінші рет, бірінен соң бірі өтпейтін мерзімге губернатор болып сайланды. Республикалық партияның кандидаты Джордж В. Деламаттердің жеңіліске ұшырауына себепті сұрағанда, Кью оны «дауыс жетіспеуіне» байланысты деп түсіндірді, бірақ тарихшы Уильям Алан Блэр Деламаттер Кьюге қарсылық көрсеткені үшін жеңілгенін айтты. Кью өзіне қатысты айыптауларға 1891 жылдың ақпанында Сенат алдында сөйлеген сөзінде жауап берді, ол сирек істейтін, және айыптауларды «жалған және толығымен зұлым» деп атады. Бұл оның қарсыластарын қанағаттандырмады, және оның Ұлттық Республикалық Комитетінің төрағасы лауазымынан кетуіне шақырулар жасалды. Харрисон оның кетуін ұзақтан күткен және оны қорғауға дайын болмады. Кью 1891 жылдың маусымында келесі президенттік науқанды басқармауға отставкасын берді, ал келесі айда лауазымынан кетті. Кью 1892 жылы президенттікке қайта сайлануға дайындалып жатқан Харрисонды қолдамады, бірақ жалғыз нақты бәсекелес Блейнді де ұнатпады. 1892 жылғы Республикалық Ұлттық Конвентте Миннеаполисте Кью Харрисонның қайта сайлануына кедері келтіруге болмайтынын түсінді және Огайо штатының губернаторы Маккинлиге, ол үшінші орын алғанмен, кандидат емес, дауыс берді. Харрисон қайта сайланса, ықпалдан айырылып қалмас үшін сенатор Республикалық партияның тікелей тізіміне жұмыс істеуге уәде берді, бірақ қазан айына дейін аз жұмыс істеді, келіссөздер мен белгісіз жеңілдіктерден кейін науқан штабына келді және ақша жинауға көмектесетінін мәлімдеді. Дегенмен, Харрисон бұрынғы президент Кливлендтен жеңіліске ұшырады. Поллоктың сөзінше, Кьюдің «Харрисонмен арадағы араздық және 1892 жылғы науқанға белсенді қатыспауы сол жылғы демократиялық жеңіске ықпал еткен маңызды факторлардың бірі болды». Кью үшін 1892 жылғы заңнамалық сайлаулар да маңызды болды, өйткені келесі жылғы заң шығарушы орган оған сенаторлық екінші мерзім беру туралы шешім қабылдайтын еді. Республикалық партияның ішінде, көбінесе Филадельфияда Кьюге қарсылық болды, бірақ Питтсбург басшылары, мысалы Маги де оған қарсы болды және Аллегхени округынан конгрессмен Джон Далзеллді қарсы кандидат ретінде ұсынды. Кью басшылыққа ие болудан басқа, 1888 жылғы президенттік жарыстағы күш-жігерінен кейін әлі де ауру болғанын, сондықтан Флоридадағы үйінде уақыт өткізуге тура келгенін айтып, Конгреске сирек қатысқаны үшін де сынға ілінді. Оның мәлімдемелері 1892 жылдың басында ауруға шалдыққанда күш алды, оның әйелі Агнес көбінесе Беверден кетіп, Флоридада оны күту үшін сапар жасады. Далзелл теміржол және корпорация адвокаты ретінде сынға ілінді, және екеуінің де есімдерін Республикалық партияның алғарақатындағы бюллетеньге енгізуге келісімге келді, жергілікті заң шығарушылар теориялық тұрғыдан нәтижеге бағынуға міндетті болды. Өзінің Азамат соғысының ардагері ретіндегі әріптестерінің қолдауымен Кью Далзеллді шамамен барлық округте жеңіп, 1893 жылдың қаңтарында Республикалық партияның заң шығарушы фракциясының басым таңдауы болды және сол айдың соңында заң шығарушы органның үштен екі бөлігі оған дауыс беріп, екінші мерзімге сайланды.

Кливленд әкімшілігі; Маккинлидің көтерілуі (18931896)

Кливленд Ақ үйге оралғаннан кейін, республикашылар Конгресте тек азшылық мәртебесіне ие болды. Демократтар Маккинли тарифін қайта қарастыруды қалады, бірақ басқа мәселелер, мысалы, Шерман күмісін сатып алу туралы заңның күшін жоюға көбірек мән берілді. 1894 жылға дейін Вильсон-Горман тарифі деп аталған заң Палатада қабылданды. Пенсильвания өндірушілері үшін протекционистік тарифтерді сақтап қалу мақсатымен, Куэй бастапқы заң жобасын ұзақ талқылау арқылы тоқтатуға тырысты. Ол өзінің алғашқы мерзімінде Сенатта заңнамалық мәселелер бойынша сөз сөйлемегендіктен, оны жеңілдеп қабылдамады, бірақ ол осыған ұқсас әрекет жасады, себебі Сенаттан шыққан заң жобасы президент Кливлендтің қол қоюына лайық болмады, ол қол қоймай, заң күшіне енуіне рұқсат берді. Куэй 1894 жылдың 14 сәуірінен 16 маусымына дейін Сенатта екі айдан астам уақыт бойы сөз сөйледі, 14 заңнамалық күнге созылды және Пенсильвания өнеркәсібіне қолайлы тарифтерді сақтап, басқа да протекционистік шараларды енгізуге мүмкіндік беретін келісімге қол жеткізбей сөзін аяқтамады. Джон Оливер: «Куэйдің жоғары қорғаныш тарифтері үшін күресі мен Пенсильвания өндірушілерінен алынған жан-жақты үлестер арасындағы байланысты анық көруге болады» деп жазды. 1895 жылы Пенсильвания Республикалық партиясының ішінде Куэйге қарсылық күшейді. Республикашылар 1894 жылы Дэниел Х. Гастингсті губернатор етіп сайлады; ол 1890 жылы Деламаттердің орнына реформашылдардың кандидаттығына ие болған, ал осы жолы Куэй оның ұсынымын қабылдады. Гастингс сайланғаннан кейін, Куэйге қарсы фракция өз басымдылығын пайдаланып, 1895 жылдың басында Филадельфия мэрі лауазымына республикалық кандидаттығына ие болуға тырысқан Пенроусты жеңді. Губернатор Гастингс оппозицияға жақын болғандықтан, Куэй Республикалық штаттық комитетінің оппозициялық төрағасына лауазымы үшін шақырды. Ол ауылдық саясаткерлерге жүгініп, Филадельфия мен Питтсбург машиналары оларды басып алуға тырысып жатыр деп мәлімдеді. Штаттық конвенцияда Куэй лауазымға ие болу туралы келісімге қол жеткізілді және партияны реформалауға міндеттеген платформаны қабылдауға көшті. Бұл оппозицияға ұнады және көптеген адамдар Куэйді реформаланған күнәкар ретінде қабылдады. Маккинли президенттік науқанын бастау үшін ерте әрекет етті, 1895 жылдың басында Оңтүстіктің республикалық саясаткерлерімен Томасвиллде, Джорджия штатында, оның досы және кеңесшісі Марк Ханнаның қыстағы үйінде кездесті. Солтүстікке оралғаннан кейін Ханна бұрынғы Мичиган губернаторы Рассел Алджермен, Куэйдің және Нью-Йорктің республикалық саяси басшысы, бұрынғы сенатор Томас С. Платтың елшісі ретінде кездесіп, президенттікке ұсыну туралы мүмкін келісімді талқылады. Осыған қарамастан және Ханна мен Куэйдің екінші кездесуіне қарамастан, Маккинли республикалық номинацияны алу үшін ешқандай келісім жасамайтынын мәлімдеді. Плат пен Куэй Маккинлиге 1896 жылғы Республикалық ұлттық конвенцияда бірінші турда көпшіліктің қолдауын алмау үшін және оны келіссөздерге мәжбүрлеу үшін сүйікті ұлдарына кандидаттықтарды ұсынуды шешті. Тарихшы Кларенс А. Стерннің айтуынша, Маккинлиге қарсылықтың «көп бөлігі осындай саясаткерлердің қазіргі жағдайдан барынша көп пайда табуға деген құштарлығынан туындаған көрінеді». Куэй Пенсильванияның сүйікті ұлы болды және штаттық партияға үнемі адал болған және ешқашан республикалық тізімге енбеген Пенсильваниялықты ұсынуға штаттан үлкен ықылас болды. Пенсильванияның 64 дауысының көпшілігіне сенімді Куэй Маккинлидің Огайо штатындағы Кантон қаласындағы үйіне барып, пікірталас жүргізді, бірақ баспасөз мәліметтеріне сәйкес, ол белгісіз кепілдіктер ғана алды. Губернатор Гастингс Куэйді президенттікке ұсынғаннан кейін сенатор 611/2 дауыс алды, ол Маккинлиден және Мейн штатынан шыққан Палата Төрағасы Томас Б. Ридтен кейінгі үшінші орын алды. Куэй қарсы болғанымен, ол 1888 жылдан бері олардың позицияларын өзгертіп, жаңа RNC төрағасы Ханнаның ұлттық науқан кеңесші комитетінде қызмет етті. Куэй күзгі науқанда шағын рөл атқарды, Нью-Йорктегі штаб-пәтерді басқаруға көмектесті және Ханнаның бірнеше оңтүстік штаттарда көбірек ақша жұмсауын ұсынды, оның бір бөлігі Ханнамен келісті. Маккинли сайлауда демократ және популист кандидат Уильям Дженнингс Брайаннан жеңіске жетіп, Пенсильванияда 300 000-нан астам дауыс айырмасымен жеңіске жетті, бұл оның халық дауысының жартысына жуық бөлігін құрады.

Ванамейкермен шайқастар; қайта сайлау үшін күрес (18961901)

Дон Кэмерон 1897 жылы сенаторлық мерзімі аяқталғаннан кейін зейнеткерлікке шықты, ал бұрынғы пошта бас директоры Ванамейкер оның орнына үміттенеді. Ванамейкер әдеттегі 10 000 долларын республикалық президенттік үміткерге бергенімен, Квейдің қолдауын ала алмады, себебі Квей 1899 жылы қайта сайланбаса, Ванамейкер штаттық партияда билікті басып алады деп қорқыды. МакКлюрдің сөзінше, екеуі бастапқыда келісімге келген, бірақ Ванамейкер қаржылық мәмілелерді жүргізу үшін сенаторға ұнамайтын адамды тағайындағанда келісім бұзылды. Ванамейкер Пенсильвания штатында сенаторлыққа үміткер ретінде өзін жарнамалады және заң шығарушылардың қолдауын іздеді, бірақ Квейдің күшті әсерімен бетпе-бет келді, оған көптеген сайланған республикалық заң шығарушылар қолдау көрсетті. 1897 жылдың қаңтарында Пенроуз республикалық партияда 133–75 есебімен Ванамейкерді жеңіп, Пенсильванияның кіші сенаторы болып сайланды. Ашуланған Ванамейкер 1904 жылы сенатор қайтыс болғанға дейін Квейге үнемі шабуылдап, қарсылық көрсетті. Сенаттағы күрестен кейін президент Маккинли Пенсильваниядағы қамқорлық тағайындауларын Квей мен Пенроузға тапсырды. Ванамейкер оның көршісін төртінші санаттағы пошта бөлімінің пошта бастығы етіп тағайындауды сұрады, бірақ одан бас тартылды. Ванамейкер 1898 жылы губернаторлыққа республикалық үміткерлік үшін штаттағы науқанға қатысып, «Пенсильвания саясатындағы Квейшілдік және басшылық» тақырыбында сөз сөйледі. Ол конгрессмен Уильям А. Стоуннан жеңіліске ұшырады, ол Квейге адал жақтас болды. Дегенмен, күзгі науқан кезінде Ванамейкер 140 сөз сөйлеп, Квейге қарсылық тудырып, заң шығарушы орган 1899 жылдың қаңтарында жиналғанда оның қайта сайлануына кедергі келтіруді үміттенеді. 1898 жылдың 3 қазанында Квей Филадельфия халық банкін алаяқтауға қатысқандығы үшін тұтқындалды. Квей 1896 жылы 1 000 000 долларлық мемлекеттік қаражатты сақтауға және банк кассирі және басқарушысы Джон С. Хопкинсті ақшаны Нью-Йорктегі Метрополитен Транспорт компаниясына инвестициялауға көндірді, телеграмма жіберіп: «Егер сіз маған мың Мет сатып алып берсеңіз, мен құрғақ ағашты шайқап жіберім», – деді. Тергеушілердің пікірінше, бұл мемлекеттік қазынадан ақша спекуляцияны жабу үшін пайдаланылатындығын білдіреді. Акциялар құлдырап, банк банкротқа ұшырады, Хопкинс өзін атып өлтірді. Банк мемлекеттік қаражаттың пайызын мемлекеттік қазынаға емес, Квейге төлеп отырғаны туралы айыптаулар таралды. Айғақтарға қарамастан, Стоун 110 000-нан астам дауыспен жеңіске жетті. Квей 1899 жылдың қаңтарында республикалық заң шығарушы партияның таңдауы болды, бірақ кейбіреулері қатыспады және оның қолдауы екі палата бірлескен отырыста жиналған заң шығарушы органның қажетті көпшілігіне жеткіліксіз болды. Келесі үш ай бойы заң шығарушы орган Квейдің Сенаттағы мерзімі аяқталғандықтан, бос орынды толтыруда келіспеушілікке ұшырады. Квей демократиялық заң шығарушы басшыларға Квейге қарсы республикашылармен бірігіп, сенатор сайлауға кедергі келтіруге жеткілікті ықпал етті, ал тосқауыл 79 дауыс беру арқылы жалғасты. Квей ақыры 1899 жылдың сәуір айында айыптау бойынша сотқа тартылды, бірақ заң шығарушы орган сенаторды сайлай алмағандықтан сот ісі бір сағаттан соң тоқтатылды, ол тез ақталды, бұл Квейдің жақтастары айыптау тек саяси болды деп мәлімдеді. Ақтау үкімін шығарғаннан кейін бір сағаттан соң губернатор Стоун Квейді Сенаттағы бос орынға тағайындады. Сол кезде Конституция губернатордың Сенатқа тағайындауларын заң шығарушы органның демалыс кезінде бос орын пайда болған жағдайда ғана шектегендіктен, бұл тағайындаманың жарамдылығына қатысты бірден сұрақтар туындады. Конгресс желтоқсанда жиналғанда Квей отырмады, бірақ оның сенімхаттары комитетке жіберілді. 1900 жылдың қаңтарында бұл комитет Квейді 5–4 есебімен отырмауды ұсынды, ал сәуірде Сенат 33–32 есебімен Квейді отырудан бас тартты. Бұл дауыс партиялық шекараларды кесіп өтті, Квейге қарсы республикашылардың арасында 1897 жылы Огайодан сенатор болған Ханна да болды. Ханнаға ашуланған Квей 1900 жылы Филадельфиядағы Республикалық ұлттық конвенцияда кек алу мүмкіндігін тапты. 1899 жылы вице-президент Гаррет Хобарт қайтыс болғандықтан, Маккинлиге жаңа кандидат қажет болды. Кейбіреулер Нью-Йорк губернаторы Теодор Рузвельтті қолдады, оны соғыс батыры және реформатор деп санайды. Рузвельтті ұлттық билетке алуды қалағандардың арасында Платт болды, ол оны губернатор ретінде қаламай, вице-президент ретінде зиянсыз болады деп ойлады. Ханна өзінің импульсивті деп санайтын адамды билікке осылай жақын қою перспективасынан қатты қорқып қалды. Платтпен сөйлескенде, Квей көмектесуге қуана келісті, себебі ол Ханнадан кек алуға ниеттенді. МакКлюрдің сөзінше, «Квейдің Ханнадан Сенатқа қабылдануы үшін күресте тастап кеткені Рузвельттің вице-президенттікке кандидат болуына және осылайша АҚШ президенті болуына себеп болды». 1900 жылдың тамызында Республикалық штаттық конвенция Квейді мақұлдап, Сенаттың әрекетін айыптады, келесі жылғы заң шығарушы органға оны Сенатқа қайтаруға шақырды. Ванамейкер күзгі науқан кезінде қайтадан сөз сөйлегенімен, Квей де науқан жолына шықты. Сенатта екі мерзім қызмет еткеніне қарамастан, ол сирек қоғамдық сөз сөйлеген, бірақ 1900 жылдың қазан және қараша айларында Пенсильвания штатында 19 рет сөз сөйледі. Маккинли/Рузвельт билеті сайланды, Пенсильванияны жеңіп алды, бірақ Квейдің заң шығарушы органда сайлануға жеткілікті қолдауы бар-жоғы белгісіз болды. Квейді қолдау үшін жеткілікті республикашылар заң шығарушы органның отырысына қатыспады, оның көпшілікті сайлауға жеткілікті дауысы болмады. Квей сайланды, себебі екі демократиялық заң шығарушы оған дауыс берді, ал екеуі дауыс беруден бас тартты. МакКлюрдің сөзінше, «Квейдің шебер саяси тапқырлығы мен оңай мінезді демократтарды бақылауы ғана осы күресте жеңіске жеткізе алды. Квейді сайлаудағы маңызды дауыстардың бірі – ауру республикашыл, госпитальдан кереуетте штаттық капитолийге дауыс беруге әкелінді. Оның көтерілушілері Квейдің жеңісін тойлағанда, ол дәлізден ұмытылып, пневмонияға шалдығып қайтыс болды. Оған әсерлі жерлеу рәсімі өткізілді: Квей мен Пенроуз екеуі де жібек шляпа киіп қатысты.

Соңғы жылдары және қайтыс болуы (19011904)

Квей 1901 жылдың 18 қаңтарында Сенаттағы үшінші мерзіміне ант берді, Сенат палатасы оның қолдаушыларымен, құттықтау телеграммаларымен және гүлдермен толы болды. Мамыр айында ол тағы бір мерзімге түсуден бас тартатынын мәлімдеді; орын үшін созылған күрес оның күшін басып тастады, және ол жаңа саяси шайқастарды жоспарламады. Жалпы алғанда, ол бұл шешімге берік болды, бірақ кейбір ерекшеліктер болды. МакКлюрдің айтуынша, ол осы хабарламаны жасағаннан кейін, «бірнеше жыл бойы оны мазалаған фракциялық сезім бірте-бірте жойылды». 1901 жылдың қыркүйегінде Маккинлидің қазасы Рузвельтті президент етіп тағайындады. Квей 1900 жылы Рузвельтті вице-президенттікке ие болуына көмектескені үшін, Рузвельтті қолдаудан басқа амалы қалмады, ал президент оған Пенсильваниядағы ықпалдыққа үлкен үлес қосып, оның адалдығын сақтады, тіпті реформалық саясатты жүргізгеніне қарамастан. Ханна Рузвельтке қарсы болғандықтан және 1904 жылы президенттікке үміткер болғандықтан, Рузвельттің Квеймен және Платтпен одақтасуы, басшылардың оған қарсы бірігуіне жол бермеді. Рузвельт кейде Квейдің өтініштерін қабылдамады, мысалы, сенатор Панама каналын салуға жауапты Истмия каналы комиссиясына Пенсильваниялықты тағайындауды сұрады. Президент комиссияға тағайындалу тек еңбек еткендерге ғана тиіс екенін мәлімдеді. Пенсильвания Республикалық партиясындағы даулар 1901 жылғы ара сайлауда жеңіліске әкелді, ал Квей 1902 жылы губернатор мен заң шығарушы орган сайлауларында жағдай нашарлайды деп қорқыды. Джон П. Элкин партияның Квей фракциясы арасында губернаторлыққа кең қолдау тапты және 1899 және 1900 жылдары сенатордың сенімхаттарын қарастырған Сенат комитеті алдында оны қорғады. Квей губернаторлыққа мінезі күдік тудырмайтын судьяны тағайындау қажет деп есептеді. Ханна Элкиннің кандидатурасын қолдады, ал Квей Огайо штатының делегациясы Элкин арқылы Пенсильванияның келесі ұлттық конвентін бақылауға алады деп қорқыды. Сондықтан Квей Филадельфия судьясы Сэмюэл Пеннипакердің кандидатурасын ұсынды. Пеннипакер Квейдің елшісімен байланысқанда тартынды, бірақ келісті; ол губернатор болып сайлануы «маған ешқандай қимылсыз, бір тиын жұмсамай, бір дем тартпай келді» деп жазды. Пеннипакердің сайлануы штаттағы Республикалық партияның дауын Квейдің қайтысынан кейінге шегерді. Қызметте Пеннипакер көбінесе Квейдің қалағанын істеді, бірақ кейде тағайындаулар бойынша одан ерекшеленді. Квейдің соңғы жылдарындағы күресінің бірі Оклахома, Нью-Мексико және Аризона штаттарының құрылуы болды. Екі үлкен партия да өз платформаларында штаттық мәртебе беруді қолдайтындарын уәде етті, және осы мақсатқа жету үшін заң жобасы 1902 жылы Өкілдер палатасында қабылданды. Квейдің заң жобасын қабылдауға себебі, ол Нью-Мексико аймағында қаржылық мүддесі бар Квейдің ұзақ жылдар бойы сенімді серігі Уильям «Булл» Эндрюстің Сенатқа өтуіне мүмкіндік беруі мүмкін болды. Аумақтар жөніндегі комитеттің мүшесі Квей Сенатта заң жобасын қолдауға жеткілікті күш жинады, бірақ комитет төрағасы Индианадан Альберт Беверидж үш аумақтың штаттық болуға әлі дайын емес деп санады және сессияның қалған бөлігінде заң жобасына дауыс беруден жалтарды. Квей 1903 жылдың қысында заң жобасын қабылдау үшін Вашингтонда қалды, әдеттегідей қыстың бір бөлігін Флоридада өткізудің орнына, бұл оның денсаулығына зиян келтірді. Квейдің өмірінде бұл аумақтар штаттық мәртебе алған жоқ. Оливер Квейді «америкалық үндістердің нағыз досы» деп есептеді. Сенаттағы мансабының барысында ол үндістердің қорғаушысы болды, әсіресе соңғы жылдары. Квейдің машинасына үндістерден ешқандай үлес болмаса да, ол олардың мүдделерін қолға алды, себебі федералдық үкімет оларға жаман қарайды деп сенді. Ол Сенаттың Үнді істері жөніндегі комитетінің мүшесі болды; Жозеф бас және оның тобы Вашингтонға келгенде, олар барлық қаражаттарын жұмсап, үйлеріне бара алмады, Квей олардың пойыз билетінің ақысын төледі. Флоридаға сапары кезінде ол семинол үндістерінің әл-ауқатына қызығушылық танытты. 1903 жылдан бастап Квейдің денсаулығы нашарлай бастады. 1904 жылдың сәуір айында ол ағасының Пенсильваниядағы Морганзадағы елдік үйіне барды, бірақ өліп бара жатқанын білгендіктен, үйіне Биверге апаруды сұрады. Гастриттен зардап шегіп, салмағы мен күшін жоғалта берді. Квей бірнеше тілде оқи және сөйлей алатын, Америкадағы ең жақсы жеке кітапханалардың біріне ие болды. 1904 жылдың мамыр айының соңында бір күні ол кітапханасына кіруді сұрады, онда ол аз оқыды, кітаптарды мейіріммен ұстады, ал одан кейін ұйықтап қалғаннан кейін бөлмесіне қайтарылды. Ол 1904 жылдың 28 мамырында Биверде қайтыс болды. Квей 1904 жылдың 31 мамырында Биверде жерленді. Аймақтағы дүкендердің барлығы жабылды. Пойыздар Питтсбургтен қарапайым халықты, ал Гаррисбург пен Вашингтондан қонақтарды әкелді. Қайтыс болғандардың арасында республикашылдар Пенроз, Платт және Огайодан Джозеф Б. Форакер, сондай-ақ демократтар Мэрилендтен Артур Горман және Оңтүстік Каролинадан Бенджамин Тиллман болды. Оның қабір тасы оның және оның ата-анасының есімдерін, оның туған және қайтыс болған күндерін, сондай-ақ implora pacem (латынша «бейбітшілік тіле») деген сөздерді көрсетеді.

Отбасы және сайттар

1855 жылы Квей Агнес Барклейге (1831–1911) үйленді; олардың бес баласы болды: үлкені Ричард Роджерс Квей Пенсильвания штатының заң шығару органында қызмет етті. Қалғандары – Эндрю Грегг Кертин Квей (әскери офицер), Мэри Агню Квей, Коралл Квей және Сьюзан Уиллард Квей. 1905 жылы Бивердегі Ганновер алаңы Квей алаңы деп аталды. Оның құрметіне орнатылған тарихи белгі 3-ші және Сақтандыру көшелерінің қиылысында тұр. Бивердегі Мэтью С. Квей үйі Ұлттық тарихи ескерткіш деп жарияланды. Оның тағы бір резиденциясы – Филадельфиядағы Робертс Квей үйі 1976 жылы Тарихи орындардың Ұлттық тізіміне енгізілді. Нью-Мексико штатын құруға салған еңбегі үшін, 1903 жылы құрылғанда оның құрметіне Нью-Мексикода Квей округі аталды, сондай-ақ Квей деп аталатын шағын, корпорацияланбаған ауыл да бар. Бұрынғы Оклахома штатындағы Квей қаласы да оның есімімен аталған. Квейдің мүсіні Харрисбургтегі Пенсильвания Капитолийінің ротондасында орнатылған. Квей өмірінің соңғы он бес жылында денсаулығын жақсарту және балық аулау үшін Флоридада көп уақыт өткізді; жергілікті тарихшы Жан Эллен Уилсон оны «Сент-Люси округінің алғашқы қысқы құсы» деп атады. Сот Манора Джонс оны «Флориданың үшінші сенаторы» деп атап, ол өзінің меншігіндегі Индиан өзені бойындағы федералдық жобаларды қолдады. 2010 жылға дейін оның иеленген екі үйі сақталған.