Солтеңіз жағалауындағы құрғақ жерлер: Ког және оның тарихы
Koog
Немецкие күгі (köge) – теңіз жағалауындағы, өзендер бойындағы құрғақ жерлерді мелиорациялау арқылы жасалатын, жағалау қорғаныштарымен қоршалған батпақты жерлер.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кёг (көпше: көге) немесе гродэн – Германияның Солтүстік теңіз жағалауында кездесетін полидер түрі. Ол жерді қоршап тұратын бөгеттер салу арқылы құрылып, содан кейін суы сорылып, батпақты жерге айналдырылады. Осы сияқты жерді мелиорациялау әдісі өзендер бойында да қолданылады. Әдетте, көгты «Дейше» деп аталатын бөгеттермен қорғайды.
A koog (plural: köge) or groden is a type of polder found on the North Sea coast of Germany that is established by the construction of dykes enclosing the land which is then drained to form marshland. This type of land reclamation is also used along rivers. In general, a koog is protected by embankments known as dykes (Deiche).
Этимология
Қазіргі неміс тіліндегі мағынасынан өзгеше, ингваондық *каг, көне голланд *ког, қазіргі голланд коог және Батыс фризиялық голланд кааг – барлығы "жағалаудан тыс жерді" білдіреді. Нидерландыда бұл атаулар көбінесе жер-су аттарында сақталған (мысалы, Де Куг, Куг-ан-де-Заан, Кааг). Дитмарш сөзі кох (15 және 16 ғасырларда) арқылы дания тіліне ког ретінде өтті. Солтүстік фризиялық тілде бұл кух деп аталады. Ақын Майкл Ричи 1755 жылы коог деген сөзді қолданған, ал шамамен 1700 жылдары қазіргі Цукхафен порты әлі де Коогсхавен деп аталған.
Unlike the meaning in modern German, Ingvaeonic *kāg, Old Dutch *kōg, modern Dutch koog and West Frisian Dutch kaag all designate "land outside the dike". In the Netherlands, it primarily survives in place names (e. g. De Koog, Koog aan de Zaan, Kaag). From the Dithmarschen word koch (15th and 16th centuries), it went into Danish as kog. In North Frisian it is kuch. The spelling koog was used by the poet Michael Richey in 1755 and around 1700, what is now the port of Cuxhaven was still called Koogshaven.
Полидерлер
Нидерландыда және Шығыс Фризияның іргелес аймақтарында полдер (Төменгі неміс тілінде: Poller) сөзі, суы жасанды түрде сорылатын және бөгеттермен қоршалған жерді білдіреді. Полдер/поллер сөзінің этимологиясы нақты белгісіз, бірақ бұл сөз ағылшын тіліндегі "pool" сөзімен байланысты болуы мүмкін.
In the Netherlands and in the adjacent regions of East Frisia the word polder (Low German: Poller) is used for land enclosed by embankments from where the water is artificially drained. The etymology of the word polder/poller is unclear but it is probably related to English pool.
Су бұру
Көбінесе көл теңіз немесе өзен деңгейінен төмен жатқандықтан, оны үнемі кептіру қажет. Бұл жұмыс сіңдіру шұңқырлары, шлюздер, сорғы станциялары және су сорғылары арқылы жүзеге асырылады. Бүгінде сорғылар қозғалтқыштармен жұмыс істейді, ал өнеркәсіптік дәуірге дейін және кейде одан кейін де жел қуатымен (жел сорғылары) жұмыс істеді. Рейн дельтасының бөгеттеріндегі жел диірмендерінің топтары – Нидерландтың символы – бұл ежелгі су сорғылары.
Because a koog often lies below the level of the adjacent sea or river, it has to be continually drained. This is carried out with the aid of soakaways, sluices, pumping stations and water pumps. Today the pumps are powered by engines, in pre industrial times and sometimes even into the period of intense industrialisation, they were driven by wind power (wind pumps). The groups of wind mills on the dykes of the Rhine delta a symbol of the Netherlands are old water pumps.
Жағалаулық көже
Теңізден алынған жерлерден басқа, куг өзендер бойындағы мекендерді де білдіруі мүмкін. Бұл әдетте сулы аймақтар, қазір олар ауыл шаруашылығына пайдаланылады. Бұл өзен жайлауынан немесе батпақтан толығымен жаңа экожүйе құруды білдіреді. Көбінесе оның атауы бастапқы қалпын еске түсіреді, мысалы, Одербрук. Рейн, Эльба және Одер өзендерінде осы аймақтар су тасқынынан қорғану үшін де қолданылады. Су тасқыны басылған соң, су қайтадан сығырылып шығарылады және келесі су тасқынына дейін жер егіншілікке пайдаланылады. 1950 жылға дейін кугтер негізінен ауыл шаруашылығы үшін жерді қайтару мақсатымен құрылды; содан бері жағалауды қорғау басты мақсатқа айналды.
As well land reclaimed from the sea, a koog may also refer to land reclaimed alongside rivers. These are usually wet areas that are now used for agriculture. This entails creating a completely new ecosystem from a river meadow or a carr. Often its name will recall its original situation, for example, the Oderbruch. On the Rhine, Elbe and Oder rivers these areas are also used for flood protection. Once the flooding has subsided, water is pumped out again and the land can be used for farming until the next flood. Until the 1950s, köge were mainly created to reclaim land for farming; since then coastal defence has been the main aim.