Родерик Чизолм: Американ философ және оның еңбектері
Roderick Chisholm
Родерик Чизолм – американ философ (1916-1999), эпистемология, метафизика, еркін ерік, құндылықтар теориясы бойынша еңбектерімен танымал. Философия тарихы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық философ (1916–1999)
American philosopher (1916–1999)
Родерик Милтон Чишолм (/tʃ//ɪ//z//ə//m/; 27 қараша 1916 – 19 қаңтар 1999) – эпистемология, метафизика, еркін ерік, құндылықтар теориясы және қабылдау философиясы салаларындағы еңбектерімен танымал американдық философ. Ричард және Фред Фельдман Стэнфорд философия энциклопедиясында жазғандай, ол «20 ғасырдың ең шығармашылық, өнімді және ықпалды американдық философтарының бірі деп кеңінен есептеледі».
Roderick Milton Chisholm ('/tʃ//ɪ//z//ə//m/; November 27, 1916 – January 19, 1999) was an American philosopher known for his work on epistemology, metaphysics, free will, value theory, and the philosophy of perception. Richard and Fred Feldman, writing in the Stanford Encyclopedia of Philosophy, remark that he "is widely regarded as one of the most creative, productive, and influential American philosophers of the 20th Century."
Өмір және мансап
Чишолм 1938 жылы Браун университетін бітіріп, 1942 жылы Гарвард университетінде Кларенс Ирвинг Льюис және Д.С. Уильямс басшылығымен Ph.D. дәрежесін алды. 1942 жылдың шілдесінде АҚШ армиясына әскерге шақырылып, Алабама штатындағы Форт Макклеллан базасында жаттығудан өтті. Чишолм Бостон және Нью-Хейвен қалаларында психологиялық тесттер жүргізді. 1943 жылы ол Браун университетінде студент кезінде танысқан Элеонор Паркерге үйленді. Өмірінің академиялық бөлігін Браун университетінде өткізіп, 1973 жылы Америка метафизикалық қоғамының президенті болды. 1980 жылдан 1986 жылға дейін «Философия және феноменологиялық зерттеулер» журналының редакторы қызметін атқарды. Чишолм Селмер Брингсжорд, Фред Фельдман, Кит Лерер, Джеймс Фрэнсис Росс, Ричард Тейлор және Дин Циммерман сияқты көптеген белгілі философтарды тәрбиеледі. Ол сонымен қатар Джегвон Ким және Эрнест Соса сияқты көптеген әріптестеріне де маңызды ықпал етті.
Chisholm graduated from Brown University in 1938 and received his Ph. D. at Harvard University in 1942 under Clarence Irving Lewis and D. C. Williams. He was drafted into the United States Army in July 1942 and did basic training at Fort McClellan in Alabama. Chisholm administered psychological tests in Boston and New Haven. In 1943 he married Eleanor Parker, whom he had met as an undergraduate at Brown. He spent his academic career at Brown University and served as president of the Metaphysical Society of America in 1973. He was editor of Philosophy and Phenomenological Research from 1980 until 1986. Chisholm trained many distinguished philosophers, including Selmer Bringsjord, Fred Feldman, Keith Lehrer, James Francis Ross, Richard Taylor, and Dean Zimmerman. He also had a significant influence on many colleagues, including Jaegwon Kim and Ernest Sosa.
Философиялық еңбектері
Чишолмның алғашқы ірі еңбегі — "Perceiving" (1957). Оның эпистемологиялық көзқарастары танымал "Білім теориясы" атты мәтінде жинақталды, ол үш түрлі басылымда жарық көрді (1966, 1977 және 1989). Оның шедеврі — "Адам және заты", оның атауы У. В. О. Куайнның "Сөз және заты" деген еңбегімен қасақана қарама-қайшы болды. Чишолм Бертран Рассел дәстүріндегі метафизикалық платонист және Рассел, Г. Э. Мур және Франц Брентано дәстүріндегі рационалист болды; ол Куиннің антиреализміне, бихевиоризм және релятивизмге қарсы болды. Чишолм эмпирикалық білімнің мүмкіндігін априорлық эпистемиялық принциптерге сүйене отырып қорғады, оның салдары көбінесе сезімдеріңізге және естеліктеріңізге күмәнданудың орнына сенудің ақылға қонымды екендігін көрсетеді. Оның білім теориясы сондай-ақ белгілі бір "фундаменталистік" сипатқа ие болды: барлық негізделген сенімдер "тікелей айқын" немесе тікелей айқын сенімдерге әкелетін негізделген сенімдер тізбегімен қолдау табады. Ол сондай-ақ Томас Ридтің теориясына ұқсас, "агенттік себептеме" деп аталатын ерік-жігердің даулы теориясын қорғады. Ол ерік бостандығы детерминизммен үйлеспейтінін және біз еркін әрекет етеміз деп сенді; осы көзқарастардың үйлесімі либертариандық деп аталады. Ол бірінші тұлғалық ойдың өте ерекше теориясын жасады, соған сәйкес біз сенетін нәрселер — қасиеттер, ал оларға сену — оларды өзімізге жатқызу мәселесі. (Дэвид Келлог Льюис тәуелсіз түрде ұқсас көзқарас дамытты және ол кең танымал, бірақ қазір көбінесе Льюис еңбектері арқылы белгілі.) Чишолм өзін-өзі тану мүмкіндігін қорғағаны үшін де танымал (Дэвид Хьюмнің скептикалық аргументтеріне қарсы) және В. Д. Россқа ұқсас талаптардың объективті этикасы үшін. Чишолмның басқа кітаптарына "Критерийдің мәселесі", "Perceiving", "Бірінші тұлға" және "Санаттардың реалистік теориясы" кіреді, бірақ оның көптеген журналдық мақалалары, мүмкін, осылардан гөрі жақсы белгілі. Чишолм философия тарихында кеңінен оқыды және ежелгі, ортағасырлық, жаңа және тіпті континенттік философтардың еңбектеріне жиі сілтеме жасады (бірақ оның осы материалды пайдалануы кейде сынға түсті). Дегенмен, ол философия тарихын өте құрметтеді, аналитикалық философтар арасында бей-жайлықтың үстемдігіне қарамастан. Чишолм Брентано мен Гуссерлдің кейбір еңбектерін аударды және 1970 жылдан кейінгі мереологияның қайта жандануына үлес қосты.
Chisholm's first major work was Perceiving (1957). His epistemological views were summed up in a popular text, Theory of Knowledge, which appeared in three very different editions (1966, 1977, and 1989). His masterwork was Person and Object, its title deliberately contrasting with W. V. O. Quine's Word and Object. Chisholm was a metaphysical Platonist in the tradition of Bertrand Russell, and a rationalist in the tradition of Russell, G. E. Moore, and Franz Brentano; he objected to Quine's anti realism, behaviorism, and relativism. Chisholm defended the possibility of empirical knowledge by appeal to a priori epistemic principles whose consequences include that it is more reasonable to trust your senses and memory in most situations than to doubt them. His theory of knowledge was also famously "foundationalist" in character: all justified beliefs are either "directly evident" or supported by chains of justified beliefs that ultimately lead to beliefs that are directly evident. He also defended a controversial theory of volition called "agent causation" much like that of Thomas Reid. He argued that free will is incompatible with determinism, and believed that we do act freely; this combination of views is known as libertarianism. He developed a highly original theory of first person thought according to which the things we believe are properties, and believing them is a matter of self attributing them. (A similar view was developed independently by David Kellogg Lewis, and enjoys considerable popularity, although it is now known mainly through Lewis's work.) Chisholm was also famous for defending the possibility of robust self knowledge (against the skeptical arguments of David Hume), and an objective ethics of requirements similar to that of W. D. Ross. Chisholm's other books include The Problem of the Criterion, Perceiving, The First Person and A Realist Theory of the Categories, though his numerous journal articles are probably better known than any of these. Chisholm read widely in the history of philosophy, and frequently referred to the work of Ancient, Medieval, Modern, and even Continental philosophers (although the use he made of this material has sometimes been challenged). Nonetheless, he greatly respected the history of philosophy, in the face of a prevailing indifference among Analytic philosophers. Chisholm translated some work by Brentano and by Husserl, and contributed to the post 1970 renaissance of mereology.
"Чишольминг"
Стильдік тұрғыдан алғанда, Чишолм анықтамалар жасап, кейіннен оларды қарсы мысалдарға сүйене отырып қайта қарағанымен белгілі болды. Бұл жаңа етістіктің әзіл анықтамасына әкелді: text=chisholm, v. Анықтамаға немесе мысалға қайта-қайта шағын өзгерістер енгізу. "Ол (d.8) анықтамасымен бастады және оны қайта-қайта өңдеп, (d.8′′′′′′′′) нұсқасына жеткізді". |автор=Дэниел Деннет және Асбьёрн Стелиг Петерсен|дерегі=Философиялық лексикон, 2008.
Әзіл ретінде ойластырылғанмен, бұл термин кейбір философиялық зерттемелерде қолданыс тапты (мысалы, Кевин Микердің "Плантинганың эпистемикалық деонтологиясына қатысты сынды қайта-қайта өңдеуі").
Stylistically, Chisholm was known for formulating definitions and subsequently revising them in the light of counterexamples. This led to a joke definition of a new verb:
text=chisholm, v. To make repeated small alterations in a definition or example. "He started with definition (d.8) and kept chisholming away at it until he ended up with (d.8′′′′′′′′). "|sign=Daniel Dennett and Asbjørn Steglich Petersen|source=The Philosophical Lexicon, 2008
While intended as a joke, the term has found some use in serious philosophical papers (for example, Kevin Meeker's "Chisholming away at Plantinga's critique of epistemic deontology").
Тұрақтылық пен жекелік
Оның "Адам және зат" атты кітабында, ол бұл дәлелдер – бірінші тұлғаның баяндауы мен сана – мықты және кінәлі екені дәлелденгенше кінәсіз деп есептеледі дейді. Ол дәлел ретінде ой эксперименттерін ұсынады, соның ішінде хирургиялық мысал мен Лейбниц заңының (айқындалмайтын нәрселердің теңдігі) қолданылуын. Хирургиялық ой эксперименті (Чарльз Сандерс Пирске жатқызылады) былай жүреді: Егер сіз анестезиясыз операция жасасаңыз, айтарлықтай ақша үнемдей аласыз. Бірақ сізге операцияның барлық естелігін жоятын дәрілер беріледі. Сіз достарыңыз бен отбасыңызға не істеу керектігін сұрайсыз, олар сізге анестезиядан бас тартып, ақшаңызды үнемдеуге кеңес береді. Олар сізге операцияны толыққанды санамен бастан өткізудің ауыртпалығынан құтылуға көмектесетін шешім тапты: "Қорқудың қажеті жоқ", – дейді олар. "Арзан операцияны таңдаңыз, біз бәрін өз бақылауымызға аламыз. Біз келісімге келеміз, үстелде жатқан адам сіз, Джонс емес, Смит". Менің ойымша, сізге анық көрінуі керек, осы келісім сіздің шешіміңізге ешқандай әсер тигізбеуі керек. "Бірақ ол адам – мен боламын ба?" – деп сұрауыңыз мүмкін, менің ойымша, бұл сұраққа жауап бар. Бірінші тұлғаның баяндауы мен сананың тәжірибесі бойынша жауап – "иә". Егер мен қолымды жоғалтқаннан кейін тірі қалсам (бұл тек бір бөлік), онда мереологиялық эссенциализм адамдарға қатысты қолданылмайды. Бұл Лейбниц заңына келесідей қатысты: егер менің денеме менің бөліктерімнің жиынтығынан басқа ештеңе жатпаса, онда бөліктер жиынтығы мен қолымнан айырылғаннан кейін тірі қала алмас еді. Демек, Лейбниц заңы мынаны білдіреді: немесе мен дене мүшелерімнің жиынтығы емеспін, немесе мен енді өзім емеспін. Сананың дәлелі соңғысын жоққа шығарады; сондықтан мереологиялық эссенциализм адамдар үшін жалған болуы керек. Егер мереологиялық эссенциализм адамдарға қатысты болса, онда мен қолыммен бірге жойылған болар едім.
In his book Person and Object, He argues that these evidences, first person reporting and consciousness, are strong and should be innocent until proven guilty. He offers thought experiments as evidence including the surgery example and the use of Leibniz's Law (Identity of indiscernibles). The surgery thought experiment (attributed to Charles Sanders Peirce) runs like this. Imagine you could save a substantial amount of money by undergoing surgery without an anesthesia. Instead, you will be given drugs afterwards that cause amnesia of the whole experience. You ask your friends and family what to do and they encourage you to skip the anesthesia and save the money. They have come up with a solution to help you avoid the pain of undergoing the surgery fully aware: <blockquote>"Have no fear,” they will say. “Take the cheaper operation and we will take care of everything. We will lay down the convention that the man on the table is not you, Jones, but is Smith.” What ought to be obvious to you, it seems to me, is that the laying down of this convention should have no effect at all upon your decision. For you may still ask, “But won’t that person be I?” and, it seems to me, the question has an answer. The answer according to first person reporting and the experience of consciousness is yes. If I have survived the loss of my hand (a mereological part) then mereological essentialism cannot hold for persons. This applies to Leibniz's Law in the following way. If my body were identical to its collection of parts then the collection of parts could not survive the loss of my hand. Leibniz's Law therefore implies that either I must not merely be the collection of parts that was my body or I am no longer myself. The evidence of consciousness rules out the latter; therefore, mereological essentialism must be false for persons. If mereological essentialism held for persons, then I would have been annihilated along with my hand.