Кіріспе
Ресей империясы мен Швеция патшалығы арасындағы қақтығыс 1788–1790 жылдардағы орыс-швед соғысы 1788 жылдың маусымынан 1790 жылдың тамызына дейін Швеция мен Ресей арасында өтті. Соғыс 1790 жылдың 14 тамызында Верала шартымен аяқталды және Австрия-Түрік соғысы (1788–1791), Ресей-Түрік соғысы (1787–1792) және Театр соғысымен бірге жүрді. Соғыс, жалпы алғанда, қатысушы тараптар үшін маңызды болған жоқ. Швеция королі Густав III ішкі саяси себептермен, оппозициядан қолдау алу үмітімен соғысты бастады. Осман империясымен одақтасқанына қарамастан, Швеция Ұлыбритания, Голландия және Пруссиядан қолдау ала алмады. Швецияның Санкт-Петербургке шабуыл жасап, императрица Екатерина II-ні құлату үшін төңкеріс ұйымдастыру жоспары іске аспады. Соғыс Дания-Норвегияның Швецияға соғыс жариялауына әкелді, бірақ Ұлыбритания мен Пруссияның дипломатиялық араласуынан кейін 1789 жылдың 9 шілдесінде бейбітшілікке қол қойылды. 1788–1790 жылдардағы орыс-швед соғысы кезінде Швеция Ресей кемелерінің жағалау теңіз жолдарын кесіп тастауына жол бермеу үшін Ханго және оның төңірегіндегі аралдарда бекіністер салды. Швед және ресейлік флоттар соғыс барысында бірнеше шешілмейтін шайқастарға қатысты, мысалы, Оланд шайқасы және Свенссундтың бірінші және екінші шайқастары. Соңғы теңіз шайқасы шведтердің осы соғыстағы ең үлкен жетістігі болды, ал теңіздегі ресейліктердің ең үлкен жетістігі Реваль шайқасы болды. Құрлықтағы соғыс көптеген ұсақ шайқастармен және майданның өзгеруімен сипатталды, бірақ нәтижесінде даусыз күйінде қалды. Швеция королі Густав III Ресейді жеңудің қиындығын және соғыс шығындарының артуын түсінгендіктен, бейбітшілікке ұмтылды. Ресей императрицасы Екатерина II басқа да қақтығыстар мен алаңдаушылықтарға ден қойып, бейбітшілікке ұмтылды. Жалпы, соғыс олардың ішкі мәселелерін тұрақты түрде шешпеді.
The Russo Swedish War of 1788–1790 was fought between Sweden and Russia from June 1788 to August 1790. The war was ended by the Treaty of Värälä on 14 August 1790 and took place concomitantly with both the Austro Turkish War (1788–1791), Russo Turkish War (1787–1792) and Theatre War. The war was, overall, mostly insignificant for the parties involved. King Gustav III of Sweden initiated the war for domestic political reasons, hoping to gain support from the opposition. Despite forming an alliance with the Ottoman Empire, Sweden failed to secure support from Great Britain, the Dutch Republic, and Prussia. Sweden's initial plan to attack Saint Petersburg and instigate a coup to depose Empress Catherine II did not materialize. The war led to Denmark–Norway declaring war on Sweden, but peace was eventually signed on 9 July 1789 after diplomatic intervention by Great Britain and Prussia. During the Russo Swedish War of 1788–1790, Sweden attempted to prevent Russian ships from cutting off coastal sea routes by building fortifications at Hangö and on its surrounding islands. Both Swedish and Russian navies engaged in multiple indecisive battles throughout the conflict, such as the Battle of Öland and the First and Second Battle of Svensksund. The last mentioned naval battle was the biggest success of the Swedes in this war, whereas the highest Russian success at sea was the Battle of Reval. The war on land was marked by numerous skirmishes and shifting front lines but ultimately remained a stalemate. King Gustav III of Sweden, realizing the difficulty of defeating Russia and facing mounting war expenses, sought peace. Empress Catherine II of Russia, distracted by other conflicts and concerns, also desired peace. Overall, the war did not provide any lasting solutions to their respective domestic issues.
Өмірбаян
Конфликтті Швеция королі Густав III ішкі саяси себептермен бастады, өйткені ол қысқа соғыстың оппозицияны оған қолдау көрсетуден басқа амал қалдырмайтыніне сенді. 1772 жылы парламенттік билікті жойған қансыз төңкеріспен өзін автократ ретінде бекіткеніне қарамастан, оның саяси билігі оған соғыс бастауға құқық бермеді. Ол 1786 жылғы парламент сессиясында айқын көрінген мәселе ретінде танымал бола бастады. Бұл танымалдылықты Ресей де күшейте түсті, ол автократиялық патшаның өзінің мүдделеріне қауіп төндіретініне сенді. Дегенмен, оның оппозициясына Ресейдің қолдау көрсетуі Густав III-тің назарынан тыс қалмады және ол соғыстың болмай қоймауы мүмкін деп ойлауына себеп болды. Ұлыбритания, Нидерланд Республикасы және Пруссия Корольдігі сияқты Батыс державалары орыс-түрік соғысындағы (1787–1792) Ресейдің жеңістерінен алаңдады және Ресейдің Екатерина II-нің назарын оңтүстік майданнан аудару үшін солтүстікте соғыс болуын қалады. Олардың ықпалымен Густав 1788 жылғы жазда Осман империясымен одақ жасады. Алайда, Швециямен одақтасуға Осман империясы ғана дайын болды, ал Ұлыбритания, Нидерланд Республикасы және Пруссия одақ құруға жасалған тырысты қабылдамады. 1789 жылы Риксдагтың салтанатты ашылуына дейін король Густав III Риксдаг музыкасын тапсырыс етті. Парламент содан кейін соғысты қаржыландыру үшін қаражат жинау және оны қаржыландыру мақсатында Ұлттық қарыз кеңсесін құру туралы шешім қабылдады, бұл швед риксдалерінің инфляциясына әкелді.
Соғысқа дайындық
Шведтер бастапқыда Санкт-Петербургке теңіз шабуылын жоспарлаған. Бір швед әскері Финляндия арқылы ілгерілеуге тиіс болды; екінші әскер, швед жағалау флотилиясымен бірге, Финляндия жағалауымен Финляндия шығанағына қарай ілгерілеуге тиіс болды; ал үшінші әскер швед соғыс флотымен бірге Ораниенбаумға қонып, Санкт-Петербургке шабуыл жасау үшін жүзіп кетті. Мақсаты – Ресейде мемлекеттік төңкеріс ұйымдастырып, Екатерина II императрицаны тақтан түсіру еді. Свейборг кампанияның алдыңғы базасы ретінде белгіленді. Алайда, бұл тұжырымдама швед ашық теңіз флотының ресейлік флотына шешуші жеңіс одіре алатынына негізделген. Сонымен қатар, ресейлік әскерлер соғысқа толық дайын емес еді, себебі Ресейдің Балтық флотының көп бөлігі Осман империясына қарсы ауыстырылуы жоспарланған және соғысқа өздігінен дайындалған болатын. Соғыс, тіпті Швецияның шығыс бөлігінде (Финляндияда) да, халыққа ұнамайтын. Жоғары әскери шенділер де соғысқа бару жоспарларына қарсылық білдірді. Әсіресе, әскер офицерлері арасында наразылық кеңінен тарады. Бұл, Георг Магнус Спренгпортеннің фин тәуелсіздігі жоспарларын әлі де қолдайтындардың болуымен түсіндірілуі мүмкін. 1788 жылы Швед Корольдік Операсының бас тігіншісі ресейлік әскери формаларын тігуге тапсырыс алды, олар кейіннен 27 маусымда Рус-швед шекарасындағы шведтік бекінісі Пуумаладағы атыс кезінде қолданылды. Стокгольмде ашу-ыза тудырған бұл жасалған шабуыл, Риксдагты Естаттардан көндіруге және Густавқа Ресейге қарсы "қорғаныс соғысын" жариялауға себеп болуы тиіс еді. Бұл маңызды болды, өйткені Густав III-нің Естаттардың келісімісіз шабуылдық соғыс бастауға конституциялық құқығы болмады, ал олар олардың келісімін күтпеу керектігін көрсеткен еді.
1788 жыл
Швед ашық теңіз флоты 1788 жылғы 9 маусымда Карлскронадан шықты, оның қолбасшысы – Сёдерманланд герцогы Карл. 21 маусымда флот Сааремаа аралынан ресейлік эскадрильямен кездесті, одан кейін ресейліктерді қууға тырысып, қақтығыс тудыруға ұмтылды. Кіші ресейлік эскадрильяға қолбасшылық еткен вице-адмирал Вильгельм фон Дессин герцог Карлға құрмет көрсетуге келісті, бірақ швед туына емес, соғыс кезінде ресейліктерге көрсетілген жеңілдіктерді қайтаруды талап етті. Вице-адмирал Дессин қауіпті жағдайды таратып, Копенгагенге қарай жол тартты. Шведтер қақтығысты бастаудан сақтануға тырысқандықтан, ресейліктерді соғысқа итермелеу мүмкіндігінен айырылып, ештеңесіз қалды. 7 шілдеде швед флотына Ресеймен соғыс жарияланғаны туралы хабар жетті, ал 8 шілдеде екі дайын емес ресейлік фрегаты – 32 зеңбіректі «Ярославец» (Яриславиц) және 24 зеңбіректі «Гектор» (Гектор) – 450 адамнан тұратын экипажымен бірге тұтқындалды. Швед флоты адмирал Сэмюэл Грейг басқаратын ресейлік флотпен кездесіп, Хогланд шайқасын өткізді, онда екі тараптың да ешқайсысы басымдыққа ие бола алмады. Швеция герцогы Карлдың флотын жөндеу және жабдықтау үшін Свеаборгқа оралғаннан кейін, шведтер Свеаборгтың жағалау флотына ғана дайындалғанын анықтады. Бұл, басқа нәрселермен қатар, ашық теңіз флотының ауыр зеңбіректеріне арналған оқ-дәрі қоры болмағанын және үлкен желкенді кемелерді жөндеуге қажетті жабдықтар жеткіліксіз болғанын білдірді. Жағалау флотының Стокгольм эскадрильясы 25 маусымда Финляндияға 9000-нан астам сарбазбен аттанды. 2 шілдеде Свеаборгқа жетіп, Хельсинки маңындағы Сандхамн аралында лагерь құра бастады. Жағалау флотының полковник Михаэль Анкарсвард басқаратын Свеаборг эскадрильясы маусымның ортасында әрекетке дайын болды. 26 шілдеде полковник Анкарсвард басқаратын жағалау флоты Фредериксхамнға 6000 сарбазбен аттанды, ал генерал Густаф Мауриц Армфельд басқаратын 4000 сарбаз құрлықпен жылжуды бастады. Швед теңіз флоты 28 шілдеде Фредериксхамн маңында ресейлік галереялар тобымен шағын шайқас өткізіп, оларды бекіністердің қорғанысына шегінуге мәжбүр етті. Швецияның алғашқы қону әрекеттері 2 тамызда басталды, бірақ нашар ауа райы негізгі күштің қонуына кедергі келтірді, ал ресейлік қарсы шабуыл 300 сарбаздық шведтік десант тобын кемелеріне қайтаруға мәжбүр етті. 3 тамызда қону сәтті аяқталды, қаладан оңтүстік-шығысқа қарай 10 шақырым жерде, ал кешке қарай швед күштері Фредериксхамнға қарай жылжуда. Алайда, 4 тамыздағы таңертеңгіліктегі ресейліктердің қарсыласуы шведтерді кемелеріне қайта оралуға мәжбүр етті. Фредериксхамнды тез басып алу әрекеттері бірнеше себептерге байланысты сәтсіз аяқталды, олардың бірі – офицерлер арасында патшаға наразылықтың күшеюі. 2 шілдеде полковник Св-дің 1700 сарбаздық Саволакс бригадасы Нислотты таңғалдырып шабуылдауға тырысты, бірақ қоршауға түсіп, қоршау артиллериясының жетіспеуіне байланысты алға жылжу тоқтап қалды. Қоршау 21 тамызда тоқтатылды. Генерал Карл Густав Армфельдт ден Йонгердің 4000 сарбазы жағалау флотының Фредериксхамнды басып алуына көмектесуге тиіс болды және 18 шілдеде шекарадан өтіп, 20 шілдеде Фредериксхамнның солтүстігіндегі орналасқан жеріне жетті. Тағы 1100 сарбаз полковник Густаф Мауриц Армфельд басқаруында болды. Фредериксхамндағы жеңіліс анық болған соң швед әскерлері шекараға қайтарылды. Соғыстың заңсыз деп танылуы, өйткені ол соттар тарапынан қолдау таппағандықтан, және оның жетіспеушілігі наразылықтың артуына себеп болды. 9 тамызда офицерлер тобы Ресеймен бейбітшілік орнатуды өтінді, ал 12 тамызда Анжала декларациясы деп аталатын келісімге қол қойды. Дания-Норвегияның соғыс қатері туралы хабарлар белгілі болған кезде, бүлікші офицерлер қоршауындағы Густав III патшаның жағдайы жақсарды және ол 25 тамызда әскерін тастап кеткен деп айыпталмай, Швецияға қайта оралды. Швецияның Ресейге шабуыл жасауы Дания-Норвегияның тамыз айында Ресеймен жасалған келісімге сәйкес Швецияға қарсы соғыс жариялауына себеп болды. Норвегия әскері Швецияға қысқа уақытқа шабуыл жасап, Квиструм көпірінің шайқасында жеңіске жетті. 1789 жылғы 9 шілдеде Ұлыбритания мен Пруссияның дипломатиялық араласуынан кейін бейбітшілікке қол қойылды. Олардың қысымымен Дания-Норвегия өзін бейтарап деп жариялады, бұл соғыс театрын аяқтады. Ресей флоты тамыздың басында, Хогланд шайқасынан кейін, Свеаборгта швед ашық теңіз флотын блокадалауға көшті, өйткені шведтер өз флотын шайқасқа дайындауға үлкермеді. Ресей флотынан Джеймс Травен басқарған шағын отряд 1788 жылғы тамыздың соңында Хангодан өтетін қауіпсіз жағалау жолын кесіп өтті. Бұл швед флоты мен әскерлері үшін ауыр жабдықтау қиындықтарын тудырды, олардың көп бөлігі мұрынға шығыс жағында орналасқан. Лейтенант-полковник Св басқарған шағын жағалау флотының отряды ресейліктерді ығыстыруға тырысты, бірақ жеткілікті күшке ие болмады. Күшін күшейткеннен кейін, шведтер 17 қазан күні ресейлік бөлімдермен ұзақ уақытқа соқтығысып, шағын қайықтардың блокададан өтіп, мұрынның батысындағы көлікті қорғауға мүмкіндік берді, бұл, әскери және флот жабдықтарын тасымалдаған көліктерді тұтқындаудан сақтап қалды. Бірнеше күннен кейін ресейліктер өз позицияларын тастап кетті, швед көліктеріне кедергісіз жабдық жеткізуге мүмкіндік берді. Свеаборг ашық теңіз флотының кемелерін жөндеуге және қайта жабдықтауға жарамды болмағандықтан, олар Карлскронаға аттануға мәжбүр болды. Алайда, дайындықтар мен қолайсыз ауа райы 20 қарашаға дейін кешіктірді, сол кезде Свеаборгта теңіз қатып, кейбір кемелерді мұзды кесіп ашуға тура келді. Бірақ флот бір аптадан кейін ешқандай шығынсыз Карлскронаға жетті, дәл сол порт та қатып қалғаннан бірнеше күн бұрын.
1789 жыл
Ресей кемелерінің жағалаудағы теңіз жолдарын кесіп тастауына жол бермеу үшін шведтер 1788/1789 жылдардағы қыста Ханго мен оны қоршаған аралдарда бірнеше бекіністер салды. Хангоның батысында, Корпоға жақын жерде қосымша бекіністер салынды. Алайда Поркала түбегі бекініссіз қалды. Финляндиядағы швед әскерінің басым бөлігі, генерал Йохан Август Мейерфельдт кішінің 13 000 сарбазынан тұратын құрамы, Кимне өзенінде, ал тағы 5 000 сарбазы Саволакс қаласында орналасты. Әскерге азық-түлік жетіспесе де, олардың тәртіптілігі мен моральдық жағдайы 1788 жылғыдан жақсы жағдайға келді. Теңіз майданында Швеция онша сәттілікке жете қоймады: Карлскронадағы ашық теңіз флотының экипаждары қызбадан қатты зардап шекті, кемелерді дайындау және оларды адаммен қамтамасыз ету қиынға соқты. 6 шілдеде ғана флот теңізге шыға алды, оған Сёдерманланд герцогы Карл басшылық етті, ал оның штаб капитаны тәжірибелі теңізші адмирал болды. Шведтердің қиындықтарына қарамастан, Ресейдің ашық теңіз флоты мамыр айының ортасында-ақ теңізге шықты. 22 мамырға қарай бірнеше кеме Хангодағы швед қорғанысын барлады, бірақ қысқаша шайқастан кейін орыс кемелері кері шегінді. Адмирал Василий Чичагов басқаратын Ресей флотының негізгі бөлігі 26 шілдеде швед флотымен кездесіп, Оланд шайқасына қатысты. Өткен жылғыдай, бұл шайқас да шешілмей қалды, шведтер Карлскронаға қайтты, ал орыс флоты Дания суларынан келген ресейлік эскадрильямен қосылды. Содан кейін індет швед флотын жылдың көп бөлігінде Карлскронада ұстап тұрды. Швед теңіз флоты қыста Швецияға қайта алмады, сондықтан оны Финляндияда жабдықтауға тура келді. Проблемаларға қоса, жағалау флотының қолбасшысы полковник Анкарсвард Анжала құпия қоғамына қатысы бар деген айыппен тұтқындалды және оның орнына адмирал Карл Август Эрренсвард тағайындалды. Швецияның жағалау флоты мамыр айының соңында Свеаборгтан шығып, Фредериксхамн маңына келді. Бірақ Ханго бекітілгеннен кейін, орыстар 10 маусымда Поркала маңындағы жағалау теңіз жолын блокадалады. Бұл швед жағалау флотын екіге бөлді, себебі Швециядан келген күшейтулер негізгі күштерге қосыла алмады, бұл жағалау флотын Ресей жағалау флотына қарсы қиын жағдайға түсірді. 1789 жылдың маусым айының ортасында орыстар Саволаксты үш бағыттан шабуылдады, олардың жалпы күші шамамен 10 000 сарбазды құрады, ал шведтердің қорғанысы 4 000 сарбазбен қамтамасыз етілді. Поррасалми шайқасында жеңіске жеткеніне қарамастан, швед армиясы кері шегінуге мәжбүр болды, маңызды Пуумала боғазын орыстардың қолына қалдырды. Осы уақытта король Густав III швед армиясының негізгі бөлігін өз басқаруына алды және 25 маусымда Вильманстрантқа қарсы шабуылға шықты. Шведтер 28 маусымда Уттиде үлкен жеңіске жетті, бірақ Вильманстрантқа қарай жылжудың орнына король Фредериксхамнға бет бұрды. Бірақ шведтердің шабуылы тағы да тоқтап қалды. 18 шілдеге дейін Фредериксхамн сыртындағы орыс қорғаныстары тазартылды, ал осы уақыт ішінде орыс армиясы өз күштерін Саволакстан оңтүстікке қарай жылжытты. Орыстарды тоқтатуға жіберілген шағын отрядтар (шамамен 2000 сарбаз) Каипайненде жеңілді, ал швед армиясы тағы да шекараға шегінуге мәжбүр болды. Ресейдің Саволакстан кетуі полковник Курт фон Стедингк басқаратын шведтік бөлімшелерге шабуылға шығуға мүмкіндік берді. Оның күштері Нислоттқа қарай жылжып, алдымен Паркуинмяки төбесінде, кейіннен Лайтацильтта орыстарға қарсы бірнеше шайқаста жеңіске жетті. Күштер қысқы лагерьлерге көшкенде, көктемнен бастап көп өзгеріс болған жоқ, Саволакс бригадасы жоғалған жерлерін қайтарып алды, ал Пуумала ғана орыстардың бақылауында қалды. Карл Генрих фон Нассау Сиген басқаратын Ресейдің жағалау флоты 15 тамызда швед жағалау флотына шабуыл жасады, Фредериксхамн маңындағы аймақты барлаумен айналысқан швед эскадрильясын ығыстырды. Бұдан кейін швед жағалау флотының негізгі базасына шабуыл жасалды, бұл бірінші Свенссунд шайқасына әкелді. Орыстар шведтерге қарсы жеңісін жағалау флоты мен армиясының біріккен шабуылымен пайдаланып, қалған шведтерді Кимне өзенінен тыс жерге ығыстыруға тырысты. Зардап шеккен швед жағалау флотына жақын арада Свеаборгтан келген кемелер қосылды, ал оның қолбасшысы адмирал Карл Август Эрренсвардты алдымен жөндеу жұмыстарын бақылаған полковник, кейіннен полковник ауыстырды. Ресейдің блокадасы шведтерге үлкен қиындықтар туғызды. Шілде айының басынан бастап швед канонерлік қайықтары Поркала аймағындағы швед жағалау флотының бас командасы болған адмирал Соломон фон Раджалиннің басшылығымен күн сайын орыстармен шайқасты. Раджалиннің күштері Ресейдің блокадасын жеңе алмағандықтан, олар Барёсунд бұғазы арқылы швед кемелерінің өтуін қамтамасыз етті. Швед күштері жаз бойына үнемі күшейтіліп, шілде айының ортасында 2 фрегат, 10 галера және бірнеше канонерлік қайықтан тұрды. Аймақты қорғау үшін бірнеше артиллериялық батареялар салынды. Поркала түбегі маңындағы теңіздегі шайқас қыркүйек айына дейін жалғасты. 24 тамызға дейін Поркаладағы Ресейдің блокадасын капитан Джеймс Тревенен басқарды, ол Барёсундтағы шведтердің бақылауын бұзуға тырысты. Ресейдің Барёсундқа шабуылы 18 қыркүйекте басталды. Шабуылға 4 желілік кеме, 1 фрегат және 6 катер қатысты. Шайқас екі сағатқа созылды, нәтижесінде шведтер бір галерасын жоғалтты, ал орыстар бір желілік кемесін (Северный Орел) және бірнеше кемелерін зардап шекті, бірақ олар Барёсунд бұғазын бақылауға алды. Поркала маңындағы архипелагтағы шайқас эпизодтық сипатта жалғасты, 23 қыркүйекте орыстар шведтерден Элгшён аралын басып алды, бірақ 30 қыркүйекте полковник Густав Мориц Армфельд басқаратын швед күштері келгеннен кейін оны қайтарып алды. Ресей флоты 23 қазан күні күрт кетіп қалды, мүмкін швед ашық теңіз флоты теңізге шықты деген хабарды естігендіктен, ол 13 қазан күні теңізге шығып, 22 қазан күні Карлскронаға қайтып келді. Ресейдің кетуі швед кемелері үшін қауіпсіз жағалау теңіз жолын ашты.
1790 жыл
1790 жылы король Густав III Санкт-Петербургке жақын жерде, бұл жолы Выборг маңында десант түсіру жоспарын қайта жаңғыртты. Сонымен қатар, кемелерді мүмкіндігінше жылдам теңізге шығару үшін, олардың күшін арттыруға күш салысты. Әсіресе, жағалау флоты жаңа және күшті кемелермен күшейтілді, олардың бір бөлігін Швецияның түрлі қалалары сыйға берді. Бірінші әрекет 17 наурыз күні болды, екі швед фрегаты Ресей бақылауындағы Рагерсвик портын (Балтийский порт) тонады. 21 сәуірде Стокгольмнен шыққан швед эскадрильялары Свеаборгқа, ал 3 мамырда Поммерниядан жолға шықты. Шведтердің басты күштері теңізде болғанымен, құрлықта да шабуыл жасады. Полковник Густав Мауриц Армфельт басқарған швед әскері 15 сәуірде Оңтүстік Саволакста ресейлік қорғаушыларды жеңіске ұшыратты, ал король Густав III және полковник Густав Вахтмейстер басқарған әскер Валькеала шайқасында тағы бір жеңіс одісті. 5 мамырда Кимне өзені маңындағы ресейлік шабуыл Анжала қаласын басып алды, бірақ ай соңына дейін кері шегінді. Бірақ құрлықтағы шайқастар тоқтап, маусым айында тұрақты соғысқа айналды. Герцог Карл басқаратын швед ашық теңіз флоты 10 мамырда Хангоға келді, ал 12 мамырда Реваль маңына жетті. Флоттың бір бөлігі әлі негізгі күштен бөлініп тұрғандықтан, герцог Карл 12 мамызда қолайлы жел болған кезде шабуыл жасаудан бас тарды, орнына 13 мамызда шабуыл жасауды жөн көрді, нәтижесінде Реваль шайқасында шведтер жеңіліске ұшырады. Швед флоты мамырдың соңына дейін Реваль маңында тұрды, содан кейін жағалау флотының қанатын қорғау үшін жеңіске шықты, бұл Кронштадт шайқасында тағы бір теңіз шайқасына әкелді. Ресейліктерге шешуші жеңіс сыйлай алмағандықтан және жеке ресейлік эскадрильялардың қосылуына жол бермеу үшін, ашық теңіз флоты Выборг шығанағына бағытталды. Жағалау флоты 8 мамызда король Густав III басшылығымен, де Фрезе ту капитаны ретінде, Швеция мен Поммерниядан келген жағалау флотының эскадрильяларын күтпей шабуылға шықты. 15 мамызда швед жағалау флоты Фредерикшамн қаласында ресейлік флотқа шабуыл жасап, Фредерикшамн шайқасында жеңіске жетті. Алайда, қаланы және оның бекіністерін басып алуға жасалған әрекеттер сәтсіз аяқталды. Қаланы қоршаудың орнына, шведтер жағалау бойындағы ресейлік азық-түлік көмектерін тонап, Выборгқа қарай жол тартты және 2 маусымда Березовые аралдарына жетті, одан Кронштадт шайқасында ашық теңіз флотына көмектесуге тырысты. Адмирал Василий Чичагов басқаратын ресейлік флот Выборг шығанағында 30 000 әскермен швед флотын қоршап алды. Қоршау бір айға созылды, 21-23 маусымда, азық-түлік азайған кезде, шведтер қолайлы жел болғанда шығуға тырысты. 19 маусымда подполковник Карл Олоф Кронштедт басқаратын швед жағалау эскадрильясы Свенссундқа келді және генерал Мейерфельдттің жер күштеріне ресейлік күштерді одан қууға көмектесті. Алайда, Кронштедт эскадрильясы капитан Роуэн Крон (ориг. Роберт Кронин) басқаратын ресейлік фрегат тобының қазіргі Виролахти маңындағы жағалау теңіз жолын кесіп, Свенссундқа қайта оралуға мәжбүр болды. Шведтердің Выборг шығанағынан қашуы 3 шілдеде басталды, нашар көріну салдарынан бірнеше кемелер қауіпті суларда қарсы соғылып, жарық көрді. Швед әскери флоты жөндеу үшін Свеаборгқа қайтты, ал швед жағалау флоты Свенссундта қорғаныс позициясын нығайтты. Карл Генрих фон Нассау Сиген басқарған ресейлік жағалау флоты 9 шілдеде шведтерге шабуыл жасады, бұл екінші Свенссунд шайқасы деп аталды, ол шведтердің шешуші жеңісімен аяқталды. Соңғы жетістіктерге қарамастан, король Густав III соғысты табысты жалғастыру мүмкіндігінің төмен екеніне сенді. Оның үкіметі де соғыс шығындарынан туындаған қарыздың өсуінен тез зардап шекті. Екінші жағынан, Екатерина II шведтерді оңай жеңіске ұшыратуға болмайтынына көз жеткізіп, өзі үшін маңызды емес соғыста бейбітшілік орнатуды қалады. Ресей вице-канцлері Александр Безбородко дереу келіссөздерге келісті, соғыс 14 тамызда Верала шартымен аяқталды.
Салдары
1788–1790 жылдардағы орыс-швед соғысы, көбінесе қатысушы тараптар үшін маңызды емес болды. Екатерина II швед туысына қарсы соғысты маңызды бөгет деп есептеді, себебі оның құрлық әскерлері Түркиямен соғысқа тартылған еді, сонымен қатар ол Польша-Литва мемлекетінде (1791 жылғы 3 мамыр Конституциясы) және Францияда (Француз революциясы) болып жатқан революциялық оқиғалар туралы да алаңдады. Швецияның шабуылы Ресейдің Жерорта теңізіне әскер-теңіз күштерін жіберіп, Османлыларға қарсы күресіп жатқан әскерлеріне көмектесу жоспарын кешіктірді, өйткені олар елорда Санкт-Петербургті қорғау үшін қажет болды. Соғыс Густав III-тің ішкі мәселелерін тек қысқа мерзімге шешті, өйткені ол 1792 жылы Стокгольмдегі операда қаза болды.