Үлкен жалғаншы (Úlken jalǵanshı)

Кіріспе

2002 жылы Шон Левидің түсірген фильмі. 1995 жылғы американдық эпикалық тарихи драмалық фильм Қытайда "Үлкен өтірікші" деп аталды.

"Үлкен Жалғаншы" (big FAT liar, немесе bigFATliar) – 2002 жылы Шон Леви режиссерлік еткен американдық жасөспірімдер комедиясы. Сценарийін Дэн Шнайдер жазған, ал әңгімесі Дэн Шнайдер мен Брайан Роббинске тиесілі. Басты рөлдерде Франки Муниц, Пол Джиаматти және Аманда Байнз, сондай-ақ Аманда Детмер, Дональд Фейсон, Ли Майорс және Рассел Хорнсби сомдаған. Сюжеті Эзоптың "Қасқырды шақырушы бала" ертегісіне сілтеме жасайды. Онда 14 жастағы шексіз өтірік айтуға бейім (Муниц) баланың "Үлкен Жалғаншы" атты шығармашылық жазу жұмысы мақтаншыл Голливуд продюсері (Джиаматти) тарапынан ұрланады. Продюсер кейін оны сол аттас көркем фильм жасау үшін пайдалануды жоспарлайды. Фильм 2002 жылдың 8 ақпанында АҚШ-та кеңінен танылып, сыншылар тарапынан әртүрлі пікірлерге ие болды.

Сюжет

Джейсон Шепард – Мичиган штатының Гринбери қаласында тұратын 14 жасар жалғаншы. Ол шығармашылық жазу тапсырмасынан жалған сөйлеп құтылуға тырысады, бірақ ағылшын тілі пәнінің мұғалімі оны ұстап алады және ата-анасына хабарлайды. Оған эссесін тапсыру үшін үш сағат уақыт беріледі және жазғы мектепте ағылшын тілін қайталаудан құтылуы керек. Бастапқыда Джейсон эссесіне шабыт табу үшін күреседі. Бірақ әкесінің бұрын айтқан сөзін еске түсіріп, әңгімелер құрастыру – Құдай берген қабілеті екенін еске түсіреді, содан кейін «Үлкен жалғаншы» деген атпен әңгіме жазады, жалған сөйлеуінен шабыттанады. Апасының ескі велосипедімен эссесін тапсыруға бара жатқанда, ол Марти Вольфтің лимузинімен сұтылып кетеді, ол – мақтаншы, адал емес Голливуд продюсері, оны көлікке мінгізуге көндіреді. Марти де жалғаншы, қалада «Уайткер мен Фул» фильмін түсіріп жатыр. Асығысқанда Джейсон эссесін лимузинде қалдырып кетеді, ол рюкзагынан шығып түседі. Марти шабыттанып, әңгімені өзі үшін сақтап алады. Эссесі жоқ екенін білген Джейсон болған жағдайды түсіндіруге тырысады, бірақ жазғы мектепке жіберіледі. Джейсон мен оның жақын досы Кейли Марти Джейсонның эссесін плагиаттап, фильмге айналдырғанын біледі. Ата-аналары демалысқа кеткенде Лос-Анджелеске ұшып барып, Мартидің студиялық кеңсесіне кіріп, Мартидің ата-анасына мойындауын сұрайды, бірақ ол Джейсонның эссесін әдейі өртеп, оларды алып тастау үшін күзет қызметін шақырады. Ашуланған екеуі оны мойындағанша қиындық тудыруға ант етеді. Мартидің бұрынғы лимузин жүргізушісі және актер Франк Джексон көмектесуге келіседі. Джейсон мен Кейли Мартиге әзілдер арқылы саботаж жасайды, мысалы, оның бассейнінен терісін көк, ал шампунінен шашын қызғылт сарыға бояйды. Олар оның құлағына наушникті жабыстырып, балалардың туған күніне баруға мәжбүрлейді, онда балалар оны жалдаған клоун деп қате түсініп, шабуылдайды; сондай-ақ оның машинасының басқаруын бұзады, нәтижесінде Мартидің машинасы бұзылады. Мартидің машинасына соққан қарт әйелдің машинасы күрескер Машерге тиесілі монстр жүк көлігіне соқтығысып, оны қиратады. Бұл әрекеттер Мартиге Universal Pictures президенті Маркус Дунканмен екі кездесуін өткізіп жіберуге себеп болады. Марти Universal Pictures компаниясымен «Үлкен жалғаншы» фильмін түсіруді жоспарлап отыр, бірақ Маркус «Уайткер мен Фул» фильмдерінің коммерциялық және сындық сәтсіздіктерін көріп, бюджетті мақұлдаудан бас тартады, сондықтан Джейсон Мартиге ата-анасына мойындауы үшін көмектесуге келіседі. Джейсонның кеңесімен Марти сәтті презентация жасайды және Universal компаниясы фильмді мақұлдайды, бірақ Маркус Мартиге тағы да проблемалар тудырса Universal компаниясы жобадан бас тартатынын және оның мансабының аяқталуын ескертеді. Марти кейін Джейсонды сатып жібереді және оны және Кейлиді қайтадан алып тастау үшін күзет қызметін шақырады. Мартидің зәрезап болған көмекшісі Монти Киркхэм Джейсон мен Кейлиге оны әшкерелеуге көмектесуді ұсынады. Олар Мартидің басқа да азап шеккен қызметкерлерін біріктіріп, Джейсон ата-анасына демалыс күндері туралы шындықты айту үшін қоңырау шалады. Келесі күні таңертең Марти студияға «Үлкен жалғаншы» фильмін түсіру үшін барады, бірақ оның қызметкерлері көптеген сәтсіздіктер арқылы оны кешіктіреді. Марти келгенде Джейсонды кездестіреді, ол оның ойыншық маймылын, Мистер Фаннибонсты ұрлап алады. Джейсон студия бойынша қашып, Мартиді шатырға шақырып, ойыншығын қайтарып алып, Джейсонды мазақтайды. Марти мақтанышпен оның іс-әрекеттерін мойындайды, бірақ оның барлық әңгімесін Джейсонның ата-анасы, БАҚ және Маркус естіп тұрады, ол оны дереу жұмыстан шығарады. Джейсон Мартиге шындық туралы маңызды сабақ бергені үшін алғыс айтады. Марти ашуланып оған шабуыл жасауға тырысады, бірақ Джейсон ғимараттан секіріп түсіп, қауіпсіз түрде трюктерге арналған төсемге қонады, онда ол ақыры ата-анасының сенімін қайтарып алады. Universal компаниясы Марти жұмыстан босатылғаннан кейін «Үлкен жалғаншы» фильмін шығарады, онда Марти қорлаған адамдардың шеберлігі пайдаланылады. Фильм сыншылар тарапынан сәттілікке жетеді, ал Джейсон өзінің түпнұсқалық әңгімесін жазғаны үшін толық мақтау алады. Осы арада Марти банкроттық жариялайды және жаңа жұмыс бастайды. Бір тойда Машер өзінің ұлы Дарренге Мартидің аяқ жағына тепкілеуді бұйырады. Ол қорқып айқайлайды, соққы бергенде ыңқылдап, азаптанады.

Jason Shepherd is a 14 year old compulsive liar living in the town of Greenbury, Michigan who tries to lie his way out of a creative writing assignment, but gets caught by his English teacher, who alerts his parents. He is given three hours to submit his essay and avoid repeating English in summer school. At first, Jason struggles to come up with inspiration for his essay. But after remembering an earlier comment from his father about making up stories being his God given talent, he writes a story titled "Big Fat Liar," drawing inspiration from his lying. While riding his sister's old bike to turn in the essay, Jason is accidentally struck by the limousine of Marty Wolf, an arrogant, unscrupulous Hollywood producer, who is convinced by Jason to give him a ride. Marty, also a compulsive liar, is in town shooting his film Whitaker and Fowl. In a rush, Jason accidentally leaves his essay in the limo when it falls out of his backpack. Inspired, Marty keeps the story for himself. Realising his essay is missing, Jason tries to explain what happened but gets sent to summer school. Jason and his best friend, Kaylee, discover Marty has plagiarized Jason's essay into a film when they see a theatrical trailer. They fly to Los Angeles while their parents are out of town for the weekend and sneak into Marty's studio office to request that Marty confess to his parents, but he purposefully burns Jason's essay and calls security to remove them. Angered, the two plot to inconvenience him until he confesses. Marty's former limo driver and struggling actor, Frank Jackson, agrees to help. Jason and Kaylee sabotage Marty through pranks such as dyeing his skin blue via his swimming pool and his hair orange via his shampoo. They also superglue his headset to his ear; trick him into going to a child's birthday party, where the children mistake him for the hired clown and attack him; and tamper with his car's controls, which causes Marty's car to malfunction. Marty's car is also rear ended by a cranky elderly woman into a monster truck owned by the Masher, a wrestler, who destroys it. These pranks cause Marty to miss both of his appointments with Universal Pictures president Marcus Duncan. Marty has plans to produce Big Fat Liar with Universal Pictures, but Marcus, seeing the commercial and critical failure of Whitaker and Fowl, refuses to approve the budget, so Jason agrees to help Marty in exchange for his confession to his parents. With Jason's advice, Marty makes a successful presentation and gets the film approved by Universal, but Marcus warns Marty that any more problems will result in Universal pulling the plug and ending his career. Marty subsequently betrays Jason and calls security to remove him and Kaylee again. Marty's abused assistant, Monty Kirkham, offers to help Jason and Kaylee expose him. They rally Marty's other tormented employees, while Jason calls his parents to tell them the truth about the weekend. The next morning, Marty heads to the studio to begin filming Big Fat Liar, but his employees delay him through many mishaps. As Marty finally arrives, he encounters Jason, who kidnaps his stuffed monkey toy, Mr. Funnybones. Jason flees across the studio, luring Marty to a rooftop where he retrieves his toy and mocks Jason. Marty boastfully admits his actions, unaware the entire conversation is being witnessed by Jason's parents, the media, and Marcus, who immediately fires him. Jason thanks Marty for teaching him an important lesson about the truth. Marty furiously tries to attack him, but Jason leaps off the building and safely lands on a stunt cushion, where he finally regains his parents' trust. Universal produces Big Fat Liar soon after Marty's firing while using the skills of people he had abused. The film becomes a critical success, and Jason receives full credit for writing his original story. Meanwhile, Marty declares bankruptcy and begins a new job as a birthday clown. At a party, the Masher orders his son, Darren, to kick Marty in the crotch. He screams in horror and upon impact grunts and groans.

Актерлік құрам

Кенан Томпсон, Дастин Даймонд және фильмнің режиссері Шон Леви, олар сынға алған Вулфтың «Уитакер мен Фоул» әрекет-комедиясының премьерасынан кейінгі кешке қонақ ретінде келеді. Жалиль Уайт та «Уитакер мен Фоул» фильміндегі офицер Фоул рөлінде, тіркелмеген түріде өзінің рөлінде пайда болады. Уайт Вольфтың оны жиі «Уркел» деп шақыруына ашуланып, ренжіген.

Түсірілім

"Үлкен өтірікші" фильмі 2001 жылдың наурыз айынан маусым айына дейін түсірілді. Фильм Universal Studios Hollywood, Flash Flood түсірілім алаңында және Лос-Анджелес халықаралық әуежайында, сондай-ақ Глендейл, Монровия, Пасадена және Уиттиер қалаларында түсірілді. Экзотикалық Intermec 6651 қолға ұсталатын компьютері Лестер Голубтың Мартидің жолына су шашу арқылы Джейсонға көмектесу үшін пайдаланған компьютері болып көрінеді.

Саундтрек

Фильмнің саундтрегі 2002 жылы Mercury Records компаниясымен шығарылды.

Шығару

Фильм 2002 жылдың 8 ақпанында Universal Pictures компаниясы арқылы кинотеатрларда көрсетілді, ал VHS және DVD форматтарында 1-аймақта толық экранды форматта, ал 2-аймақта 2002 жылдың 24 қыркүйегінде Universal Studios Home Entertainment компаниясы арқылы кең экранды форматта жарық көрді. DVD нұсқасында Spyro 2: Season of Flame ойыны үшін құлпы ашылатын алдау коды бар, ол Spyro the Dragon-ды көк түске бояйды, бұл Джейсонның Мартиге жасаған бір әзілінде көрсетілген. Фильм алғаш рет 2014 жылдың 4 наурызында 1-аймақта Widescreen форматтағы Blu-ray дискісінде шықты.

Кассалық жинақ

Фильм АҚШ және Канадада 48,4 миллион доллар, ал басқа елдерде 4,6 миллион доллар тапты. Әлемдік кірісі 15 миллион долларлық бюджетке қарсы 53 миллион долларды құрады.

Сыни жауап

Rotten Tomatoes сайтында фильм 94 рецензияға негізделген 45% мақұлдау рейтингісіне ие, орташа бағасы 5/10. Сайттың сыншыларының консенсусы былай деді: "«Үлкен жалғаншы» фильмінде қорлаушылық ештеңе жоқ, бірақ ол Голливуд клишелері мен карикатуралық комедиялық көріністерге толы, сондықтан ол қатаң түрде балаларға арналған." Metacritic 24 сыншының бағалауы бойынша 100 балдық шкала бойынша 36 бал берді, бұл «көбінесе жағымсыз пікірлер» екенін көрсетеді. CinemaScore жүргізген сауалнама бойынша фильмге A+ мен F шкаласы бойынша орташа баға «A−» берілді. Кейбір сыншылар фильмді жанды және әзілді деп сипаттады, ал басқалары оны жалықтыратын және формулалық деп атады. Эберт пен Ропер оған «Екі бас бармақ жоғары» бағасын берді. Chicago Sun Times газетінде Эберт оған 4 балдық шкала бойынша 3 бал қойып, «жас балалар үшін күтпеген оқиғаға толы фильм [ ] және ата-аналарына қиындық тудырмайды» деді. The Washington Post газетінің жазушысы Майкл О'Салливан фильмді «бір жағынан тәтті, екінші жағынан қызықты кек алу комедиялық фантазиясы» деп сипаттады.

Жалғасы

2016 жылдың тамызында дербес жалғастықтың түсірілімі басталғаны жарияланды. "Ірі әрі жалғаншы" фильмінде Рикки Гарсия Кевин Шепард рөлінде, Жодел Ферланд Бекка рөлінде, ал Барри Боствик Ларри Вольф рөлінде ойнады. Сюжеті бірінші фильммен байланысты болмаса да, көп жағынан "Ірі жалғаншы" фильміне ұқсас болды. 2017 жылдың сәуірінде тікелей DVD форматында шыққан фильм сыншылардың да, көрермендердің де күтімін ақтамады. Кейіннен 2018 жылдың шілдесінде Blu-ray нұсқасы жарық көрді.

Болашақтағы мүмкіндіктер

2022 жылдың наурызында Шон Леви «Үлкен өсекші» фильмінің тікелей жалғасын түсіргісі келетінін, сюжетте Марти Вольфтың кек алу оқиғасы болатынын мәлімдеді. Ол режиссер болашақта «Үлкен жалғаншы» фильмінің жалғасы жасалуына үміт ретінде қайта жанданып келе жатқан «Реал Стил» франшизасын, алдағы телесериал мысалы ретінде келтірді.