Кіріспе
Вегандық органикалық (немесе веганистік) ауыл шаруашылығы – жануарлар өнімдерін ең аз пайдаланатын азық-түлік және басқа да дақылдардың органикалық өндірісі. Вегандық органикалық егіншілік – жануарларсыз жүргізілетін егіншіліктің органикалық түрі. Жануарлардан алынған өнімдерді, мысалы қан ұны, балық өнімдері, сүйек ұны, тыңайтқыш немесе басқа жануарлар тегінен алынған заттарды пайдаланбайтын шаруашылық әдістері қолданылады, себебі мұндай материалдарды өндіру жануарларға тікелей зиян келтіруге немесе жануарларды пайдаланумен және одан туындайтын қасіретпен байланысты деп есептеледі. Осы материалдардың кейбіреулері ет, сүт, тері, түк, ойын-сауық, жұмыс немесе серіктестік мақсатында жануар шаруашылығында өндіріледі. Мұндай қосалқы өнімдерді сату шығындарды азайтып, жануар шаруашылығымен айналысатын кәсіпкерлердің табысын арттырады, соның салдарынан жануар шаруашылығы саласын қолдауға көмектеседі, ал көптеген вегандар мұндай нәтижеге қарсы тұрады. Вегандық органикалық шаруашылық, органикалық шаруашылыққа қарағанда әлдеқайда сирек кездеседі. 2019 жылы АҚШ-та 63 өзін-өзі вегандық органикалық ферма деп жариялаған шаруашылық және 16 585 сертификатталған органикалық ферма болды.
Vegan organic (or veganic) agriculture is the organic production of food and other crops with minimal animal inputs. Vegan organic agriculture is the organic form of animal free agriculture. Animal free farming methods use no animal products or by products, such as bloodmeal, fish products, bone meal, feces, or other animal origin matter because the production of these materials is viewed as either harming animals directly, or as associated with the exploitation and consequent suffering of animals. Some of these materials are by products of animal husbandry, created during the process of cultivating animals for the production of meat, milk, skins, furs, entertainment, labor, or companionship. The sale of such by products decreases expenses and increases profit for those engaged in animal husbandry and therefore helps support the animal husbandry industry, an outcome most vegans find unacceptable. Vegan organic farming is much less common than organic farming. In 2019, there were 63 self declared vegan organic farms in the United States, and 16,585 certified organic farms.
Вегандық бау-бақша
Вегандық бау-бақша жүйесі – Роза Далзиел О’Брайен, Кеннет Далзиел О’Брайен және Мэй Э. Брюс әзірлеген ерекше жүйе, бірақ бұл терминді бастапқыда Джеффри Радд «конвенциялық химиялық негізделген жүйелер мен жануар тыңайтқыштарына негізделген органикалық жүйелер арасындағы нақты айырмашылықты көрсету» мақсатымен «өсімдік органикалық» сөзінің қысқартылған түрі ретінде қолданған. О’Брайен жүйесінің негізгі аргументі – жануар тыңайтқыштары топырақтың денсаулығына зиян келтіреді, оларды қолдану жануарларды пайдалану және оларға қатыгездік жасауды білдірмейді. Бұл жүйеде топырақтың құнарлылығын сақтау үшін топыраққа сабан және басқа да өсімдік қалдықтарын қосу сияқты нақты техникалар қолданылады. Бұл жүйені ұстанатын бағбандар топырақты жабатын мульча қолданады және қысқа сапты, кең жапырақты, қолмен ұсталатын кез келген садақпен топырақты тығыздамайтын беттік өңдеу техникаларын қолданады. Беттік өңдеу кезінде олар тізелеріне тақтайша қойып, қысымды таратып, топырақтың тығыздалуын болдырмайды. Кеннет Далзиел О’Брайен өзінің жүйесін «Вегандық бау-бақша: Салауатты өнімдерге баламалы жүйе» кітабында сипаттады:
Вегандық термині пайда болғанға дейін экономист және қарапайым өмірді жақтаушы Скотт Ниринг 1953 жылы Швецияның Сигтуна қаласында өткен Дүниежүзілік вегетариандық конгресінде «Жануар қалдықтарызсыз тағам» тақырыбында баяндама жасады.