Жалған тарих теориясы: Анатолий Фоменко ежегі Рим, Грекия, Египет тарихын орта ғасырларға жатқызып, әлем тарихының бұрмаланғанын дәлелдейді. "Ресей Ордасы" империясы туралы аңыз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Псевдотарихи орыс теориясы
Pseudohistorical Russian theory
Жаңа хронология – Анатолий Фоменко ұсынған псевдотарихи теория. Ол ежелгі Рим, Грекия және Египет өркениеттеріне жатқызылатын көне заманғы оқиғалардың көпшілігі шындығында орта ғасырларда, мың жылдан астам уақыттан кейін болғанын айтады. Теория сондай-ақ, 1600 жылға дейінгі әлемдік тарих Ватикан, Киелі Рим империясы және Ресей Романовтар әулеті сияқты түрлі заговоршылардың мүддесі үшін кеңінен бұрмаланғанын жоспайды. Олардың барлығы "Ресей Ордасы" деп аталатын жаһандық империяның "шын" тарихын жасыру мақсатында жұмыс істеген.
The new chronology is a pseudohistorical theory proposed by Anatoly Fomenko who argues that events of antiquity generally attributed to the ancient civilizations of Rome, Greece and Egypt actually occurred during the Middle Ages, more than a thousand years later. The theory further proposes that world history prior to AD 1600 has been widely falsified to suit the interests of a number of different conspirators including the Vatican, the Holy Roman Empire, and the Russian House of Romanov, all working to obscure the "true" history of the world centered around a global empire called the "Russian Horde".
Фоменконың мәлімдемесі
Фоменконың жаңа хронологиясының негізгі қағидасы – оның XVII ғасырға дейін Еуразия тарихында үстемдік құрған «Орыс Ордасы» деп аталатын ұлы славян-түркі империясы болғандығы туралы талабы. Ежелгі және орта ғасырлардағы тарихтан белгілі түрлі халықтар – скифтер, ғұндар, готтар, болгарлар, поляктар, дулебтер, древляндар, печенегтер және соңғы кезде казактар, украиндер, белорустар – бәрі де жалғыз Орыс Ордасының құрамындағы элементтер ғана. Фоменко тарихи Исаның ең сенімді прототипі Византия императоры Андроник I Комнен (шамамен 1152–1185 жылдары) болғанын айтады, ол сәтсіз реформаларымен, мінез-құлқымен және істерімен көптеген нақты және ойдан туған тұлғалардың «өмірбаяндарынан» көрінеді. Тарихи Иса – бұл біріктірілген бейне, ол Елісей пайғамбардың (шамамен 850–800 ж.б.), Папа Григорий VII-нің (1020?–1085), Кесариялық Василийдің (330–379), тіпті Ли Юаньхаоның (император Цзинцзун немесе «Аспан ұлы» деп те аталады – 1032–1048 жылдары билік еткен Батыс Ся императоры), Евклид, Бакх және Дионисийдің көрінісі. Фоменко осы тұлғалардың өмірбаянындағы айқын айырмашылықтарды авторларының тілдері, көзқарастары және жазған уақыттарының өзгешелігімен түсіндіреді. Оның пікірінше, тарихи Иса 1152 жылдың 25 желтоқсанында Қырымдағы Фиолент мүйісінде дүниеге келген және 1185 жылдың 20 наурызында Босфорға қарап тұрған Ешуа төбесінде айқышталған. Фоменко Иерусалим, Рим және Троя қалаларының тарихын «Жаңа Рим» = Ізгі хабар Иерусалимі (12-13 ғасырларда) = Троя = Йорос қамалы ретінде біріктіреді. Йорос қамалынан оңтүстікке қарай Джошуа төбесі орналасқан, Фоменконың сөзіне сүйенсек, ол Киелі кітапта бейнеленген Голгофа төбесі. Фоменко Ая Софияның Киелі кітаптағы Сүлеймен ғибадатханасы екенін айтады. Ол Сүлейменді Ұлы Сүлеймен (1494–1566) деп санайды. Бірақ Фоменконың айтуынша, «Рим» сөзі – тек белгі, ол бірнеше түрлі қалалар мен мемлекеттерді білдіре алады. Оның сөзіне қарағанда, «Бірінші Рим» немесе «Ежелгі Рим» немесе «Мизраим» – Нил дельтасындағы ежелгі Египет мемлекеті, астанасы Александрияда, ал екінші және ең танымал «Жаңа Рим» – Константинополь, үшінші «Рим» үш қаладан тұрады: Константинополь (қайта), Италиядағы Рим және Мәскеу. Оның пікірінше, Италиядағы Рим шамамен 1380 жылы Энеймен негізделген, ал үшінші Рим – Мәскеу, үлкен «Орыс Ордасының» астанасы болған.
Central to Fomenko's new chronology is his claim of the existence of a vast Slav Turk empire, called the "Russian Horde", which played a dominant role in Eurasian history before the 17th century. The various peoples identified in ancient and medieval history, from the Scythians, Huns, Goths and Bulgars, through the Polans, Dulebes, Drevlians and Pechenegs, to in more recent times, the Cossacks, Ukrainians, and Belarusians, are nothing but elements of the single Russian Horde. Fomenko claims that the most probable prototype of the historical Jesus was Andronikos I Komnenos (allegedly AD 1152 to 1185), the emperor of Byzantium, known for his failed reforms, his traits and deeds reflected in 'biographies' of many real and imaginary persons. The historical Jesus is a composite figure and reflection of the Old Testament prophet Elisha (850–800 BC? ), Pope Gregory VII (1020?–1085), Saint Basil of Caesarea (330–379), and even Li Yuanhao (also known as Emperor Jingzong or "Son of Heaven" – emperor of Western Xia, who reigned in 1032–1048), Euclides, Bacchus and Dionysius. Fomenko explains the seemingly vast differences in the biographies of these figures as resulting from difference in languages, points of view and time frame of the authors of said accounts and biographies. He claims that the historical Jesus was born in Cape Fiolent, Crimea, on December 25, 1152 A. D. and was crucified on March 20, 1185 A. D., on Joshua's Hill, overlooking the Bosphorus. Fomenko also merges the cities and histories of Jerusalem, Rome and Troy into "New Rome" = Gospel Jerusalem (in the 12th and 13th centuries) = Troy = Yoros Castle. To the south of Yoros Castle is Joshua's Hill which Fomenko alleges is the hill Calvary depicted in the Bible. Fomenko claims the Hagia Sophia is actually the biblical Temple of Solomon. He identifies Solomon as sultan Suleiman the Magnificent (1494–1566). However, according to Fomenko the word "Rome" is a placeholder and can signify any one of several different cities and kingdoms. He claims: the "First Rome" or "Ancient Rome" or "Mizraim" is an ancient Egyptian kingdom in the delta of the Nile with its capital in Alexandria, that the second and most famous "New Rome" is Constantinople, and that the third "Rome" is constituted by three different cities: Constantinople (again), Rome in Italy, and Moscow. Also according to his claims, Rome in Italy was founded around AD 1380 by Aeneas and Moscow as the third Rome was the capital of the great "Russian Horde".
Мәтіндердің статистикалық сәйкестігі
Фоменконың ең қарапайым әдістерінің бірі – мәтіндердің статистикалық корреляциясы. Оның негізгі қағидасы – оқиғалар тізбегін сипаттайтын мәтін маңызды оқиғаларға көбірек орын бөледі (мысалы, соғыс немесе көтеріліс кезеңдері бейбіт, оқиғасыз жылдарға қарағанда әлдеқайда кеңірек сипатталады) және осы бұлжыс басқа сипаттамаларда да көрінеді. Талданған әр мәтін үшін, мәтінде айтылған әр жылды сол жылға арналған беттер санымен (жолдар, әріптер) байланыстыратын функция құрастырылады (бұл сан нөлге тең болуы мүмкін). Содан кейін екі мәтіннің функциялары салыстырылады. Мысалы, Фоменко Ливийдің жазған Рим тарихын орыс тарихшысы В.С. Сергеевтің жазған Рим тарихымен салыстырып, олардың жоғары корреляцияға ие екенін және осылайша бір тарихи кезеңді сипаттайтынын анықтайды, бұл факт даусыз. Ол сондай-ақ әртүрлі кезеңдерді сипаттайтын заманауи мәтіндерді де салыстырып, күтілгендей, төмен корреляцияны анықтайды.
One of Fomenko's simplest methods is statistical correlation of texts. His basic assumption is that a text which describes a sequence of events will devote more space to more important events (for example, a period of war or an unrest will have much more space devoted to than a period of peaceful, non eventful years), and that this irregularity will remain visible in other descriptions of the period. For each analysed text, a function is devised which maps each year mentioned in the text with the number of pages (lines, letters) devoted in the text to its description (which could be zero). The function of the two texts are then compared. For example, Fomenko compares the contemporary history of Rome written by Livy with a modern history of Rome written by Russian historian V. S. Sergeev, calculating that the two have high correlation, and thus that they describe the same period of history, which is undisputed. He also compares modern texts which describe different periods, and calculates low correlation, as expected.
Династиялардың статистикалық байланысы
Осыған ұқсас, Фоменко статистикалық әдістерді қолдана отырып, екі билеуші әулетін салыстырады. Біріншіден, ол билеушілердің дерекқорын жасап, әрқайсысы туралы маңызды мәліметтерді қамтиды. Содан кейін ол әр жұп билеушіге "суреттік кодтар" жасайды, онда екі билеушінің қарастырылған әрбір қасиетінің сәйкестігін сипаттайтын сан бар. Мысалы, қасиеттердің бірі – өлім жолы: егер екі билеуші де уланса, олар өлім жолының қасиеті бойынша +1 бағасын алады; егер бір билеуші уланса, екіншісі шайқаста қаза тапса, олар -1 алады; және егер біреу уланса, ал екіншісі аурудан қайтыс болса, олар 0 алады (Фоменко хроника жазушылар әділ болмаған және әртүрлі сипаттамалар бір адамды сипаттайтын мүмкіндігі бар деп мәлімдейді). Олардың билік ету ұзақтығы маңызды қасиет болып табылады, әсіресе олар жоғары балл ала отырып, өздерінің ұлтының атақты билеушісі болып саналады. Фоменко көптеген байланыссыз әулеттерді тізімдейді, мысалы, Израиль патшаларының және Батыс Рим империясының соңғы императорларының әулеттері (б.з. 300–476 жж.) және бұл әдіс олардың билік ету арасындағы байланыстарды көрсетеді деп мәлімдейді. (Екі әулеттегі билік ету ұзақтығын көрсететін графиктер ең танымал; Фоменконың тұжырымдары жоғарыда сипатталғандай, басқа параметрлерге де негізделген.) Ол сондай-ақ, 17-20 ғасырлардағы патшалық тарихы бір-бірімен "әулеттік ағымдардың" өзара байланысын ешқашан көрсетпейді деп мәлімдейді, сондықтан Фоменко тарихты көбейтіп, осы немесе басқа "патшалық" талаптарды ақтау үшін қиялға салынған ежелгілікке созылды деп санайды. Фоменко билік ету арасындағы байланысты көрсету үшін Ж. Блэрдің (Мәскеу 1808–09 жж.) хронологиялық кестелеріндегі деректерді басқа кестелер мен монографиялардан алынған билеушілер тізімімен және олардың билік ету ұзақтығымен толықтырды. Фоменко және басқалар Блэрдің кестелері олар үшін аса құнды, өйткені олар скалигерлік хронологияға жақын уақытта құрастырылған. Фоменконың айтуынша, бұл кестелерде "скалигерит белсенділігінің" айқын белгілері бар, оларды кейіннен 19 және 20 ғасырлардағы тарихшылар бояу мен гипс қабаттарының астына көміп тастады.) 700–1300 жылдар аралығында, оны американдық астроном Роберт Ньютон "гравитациялық емес" күштер арқылы түсіндірді. Ньютонның талдауын "екі негізгі кемшіліктен" зардап шегуі үшін сынға алды. Ол анықтауға тырысқан екі параметр өте тығыз байланысты болды; сонымен қатар ол толық күн тұтылуының күдікті бақылауларын талдау кезінде біршама ерікті салмақ схемасын қабылдады. Оның зерттеулері күмәнді болғандықтан, ол оларды аз салмақтағанмен, олардың шешімдеріне шамадан тыс әсері болды". Фоменко Месопотамиядағы клинопись мәтіндеріндегі астрономиялық жазбалардың көптігі оқиғаларды санау үшін азғана пайдалы, өйткені олар сипаттаған астрономиялық құбылыстар циклдық түрде әр 30–40 жылда қайталанады деп мәлімдейді.
In a somewhat similar manner, Fomenko compares two dynasties of rulers using statistical methods. First, he creates a database of rulers, containing relevant information on each of them. Then, he creates "survey codes" for each pair of the rulers, which contain a number which describes degree of the match of each considered property of two rulers. For example, one of the properties is the way of death: if two rulers were both poisoned, they get value of +1 in their property of the way of death; if one ruler was poisoned and another killed in combat, they get −1; and if one was poisoned, and another died of illness, they get 0 (Fomenko claims there is possibility that chroniclers were not impartial and that different descriptions nonetheless describe the same person). An important property is the length of the rule, especially as they receive higher points, they are considered to be a more illustrious ruler of their nation. Fomenko lists a number of pairs of unrelated dynasties – for example, dynasties of kings of Israel and emperors of late Western Roman Empire (AD 300–476) – and claims that this method demonstrates correlations between their reigns. (Graphs which show just the length of the rule in the two dynasties are the most widely known; Fomenko's conclusions are also based on other parameters, as described above.) He also claims that the regnal history from the 17th to 20th centuries never shows correlation of "dynastic flows" with each other, therefore Fomenko insists history was multiplied and outstretched into imaginary antiquity to justify this or other "royal" pretensions. Fomenko uses for the demonstration of correlation between the reigns the data from the Chronological Tables of J. Blair (Moscow 1808–09) complemented with lists of rulers and their reign durations taken from other tables and monographs, both mediaeval and contemporary. Fomenko et al. say that Blair's tables are all the more valuable to them since they were compiled in an epoch adjacent to the time of Scaligerian chronology. According to Fomenko these tables contain clearer signs of "Scaligerite activity" which were subsequently buried under layers of paint and plaster by historians of the 19th and 20th centuries.) between the years AD 700–1300, which the American astronomer Robert Newton had explained in terms of "non gravitational" forces. Newton's analysis has since been criticized as suffering "from two fundamental defects. The two parameters he sought to determine were highly correlated; and he also adopted a somewhat arbitrary weighting scheme in analysing suspected observations of total solar eclipses. Many of the observations he investigated were of doubtful reliability. Hence, despite the low weight he assigned them, they had a disproportionate effect on his solutions." Fomenko claims that the abundance of dated astronomical records in cuneiform texts from Mesopotamia is of little use for dating of events, as the astronomical phenomena they describe recur cyclically every 30–40 years.
Қабылдау
Фоменконың тарихи идеяларын ғалымдар, тарихшылар мен зерттеушілер жалпыға бірдей қабылдамайды, оларды псевдотарихия, псевдоархеология және псевдонаука деп сипаттайды. Бірақ бұл идеяларды бұрынғы әлем чемпионы Гарри Каспаров танымал етті. Биллингтон теорияның «академиялық ортада көрінбей қалуы мүмкін» екенін жазады, егер Каспаров оны «Огонек» журналында қолдап жазбаса. Каспаров 1990 жылдары Фоменкомен кездесіп, оның кейбір мәселелер жөніндегі тұжырымдарының, академиялық қауымның көзқарасы емес, жалпы халықтың пікірімен сәйкес келетінін анықтады. Каспаров Византияның туын көтерген римдіктер мен гректердің Ежелгі Грекия мен Рим қалдырған ғылыми білімді пайдаланбауының, әсіресе оның әскери маңызы зор болған кезде, ақылға сыймайтындықын да сезінді. Каспаров жаңа хронологияның реконструкциялық бөлігін қолдамайды. Шейконың сөзінше, «Фоменко мен оның жақтастары өкінуден қашқақтамайды, монғол, түркі және украин халықтарының Ресей Ордасының бір бөлігі болғандары туралы жаңылысқандығына қайғырады», ал Ресейдегі сыншылар үшін Фоменко – ұятты жағдай және Ресей академиясы мен қоғамының коммунизм құлағаннан бергі әртүрлі қиындықтарға байланысты төмендеуінің айқын символы. Батыс сыншылары оның көзқарастарын Ресей империясының жаңа идеологиясының бір бөлігі деп қарастырады, «Ресейдегі империялық сана мен секулярлық мессианизмді сақтап қалады». 2004 жылы Мәскеудегі Халықаралық кітап жәрмеңкесінде Анатолий Фоменко және оның әріптесі Глеб Носовский «жаңа хронология» туралы кітаптары үшін «Абзац» (сөзбе-сөз «параграф», орыс тілінде «апат» немесе «сәтсіздік» деген мағынада қолданылатын сленг) атты антижүлде алды, ол «Почетная безграмота» (сөзбе-сөз «Құрметті сауатсыздық», «Құрмет грамотасы» сөзімен байланысты ойын) санатындағы Ресейде жарық көрген ең нашар кітап деп танылды. Сыншылар Фоменконы өз идеяларына сәйкес келу үшін деректерді өзгерткен деп айыптайды және оның тарихи деректерден өз хронологиясын қолдайтын фактілерді таңдап алып, оларға қарама-қарсы деректерді назарға алмауы, жасанды және кездейсоқ байланыстар жасауы, соның салдарынан оның статистикалық аргументтерін күшсіздетуіне назар салады. Бұл дөңгелек үстелге қатысушылардың бірі, танымал орыс археологы Валентин Янин, Фоменконың жұмысын «Дэвид Копперфилдтің қолмен жасаған әрекеттерімен» салыстырды. Лингвист Андрей Зализняк Фоменконың әдістерін қолдану арқылы кез келген тарихи сәйкестікті, мысалы, ежелгі Египет фараондары мен француз патшалары арасындағы байланысты «дәлелдеуге» болатынын айтты. Гарвард пен Принстон университеттерінің бұрынғы орыс тарихы профессоры және 1987-2015 жылдар аралығында Конгресс кітапханашысы болған Джеймс Биллингтон Фоменконың жұмысын Ресей тарихын Азия көршілерінің тарихымен байланыстыруға тырысқан еуразиялықтық қозғалысының аясында қарастырды. Биллингтон Фоменконың Ресей мен моңғолдар арасындағы бұрынғы жаулыққа сенуін батыс тарихшыларының ықпалымен байланыстырады. Осылайша, Фоменконың хронологиясына сәйкес, «Ресей мен Түркия бұрынғы бір империяның бөлігі».
Fomenko's historical ideas have been universally rejected by mainstream scientists, historians, and scholars, who brand them as pseudohistory, pseudoarchaeology, and pseudoscience, but were popularized by former world chess champion Garry Kasparov. Billington writes that the theory "might have quietly blown away in the wind tunnels of academia" if not for Kasparov's writing in support of it in the magazine Ogoniok. Kasparov met Fomenko during the 1990s, and found that Fomenko's conclusions concerning certain subjects were identical to his own regarding the popular view (which is not the view of academics) that art and culture died during the Dark Ages and were not revived until the Renaissance. Kasparov also felt it illogical that the Romans and the Greeks living under the banner of Byzantium could fail to use the mounds of scientific knowledge left to them by Ancient Greece and Rome, especially when it was of urgent military use. Kasparov does not support the reconstruction part of the new chronology. According to Sheiko, "Fomenko and his allies are unrepentant, noting that the Mongolian, Turkic, and Ukrainian peoples are sadly mistaken in the delusion that they were ever anything other than elements of the Russian Horde", and remarks that for Russian critics, Fomenko represents both an embarrassment and a potent symbol of the depths to which the Russian academy and society have generally sunk amid the diverse societal misfortunes heaped upon Russia since the fall of Communism. Western critics see his views as part of a renewed Russian imperial ideology, "keeping alive an imperial consciousness and secular messianism in Russia". In 2004 at the Moscow International Book Fair, Anatoly Fomenko with his coauthor Gleb Nosovsky were awarded for their books on "new chronology" the anti prize called "Abzatz" (literally 'paragraph', a Russian slang word meaning 'disaster' or 'fiasco') in the category "Pochotnaya bezgramota" (the term is a pun upon "Pochotnaya gramota" (Certificate of Honor) and may be translated as either "Certificate of Dishonor" or literally, "Respectable Illiteracy") for the worst book published in Russia. Critics have accused Fomenko of altering the data to improve the fit with his ideas and have noted that he violates a key rule of statistics by selecting matches from the historical record which support his chronology, while ignoring those which do not, creating artificial, better than chance correlations, and that these practices undermine Fomenko's statistical arguments. One of the participants in that round table, the distinguished Russian archaeologist, Valentin Yanin, compared Fomenko's work to "the sleight of hand trickery of a David Copperfield". Linguist Andrey Zaliznyak argued that by using Fomenko's approaches one can "prove" any historical correspondence, for example, between Ancient Egyptian pharaohs and French kings. James Billington, formerly professor of Russian history at Harvard and Princeton and the Librarian of Congress from 1987 to 2015 placed Fomenko's work within the context of the political movement of Eurasianism, which sought to tie Russian history closely to that of its Asian neighbors. Billington describes Fomenko as ascribing the belief in past hostility between Russia and the Mongols to the influence of Western historians. Thus, by Fomenko's chronology, "Russia and Turkey are parts of a previously single empire."
Құрлық теориясының ауқымы мен дәйектілігі
Фоменко 1600 жылға дейінгі әлемдік тарих саяси себептермен қасақана бұрмаланғанын айтады. Бұл теорияның екі түрлі салдары бар. Жаңа хронологияға қарсы келетін құжаттардың конспираторлар – Ватикан, Киелі Рим империясы және немісшіл Романовтар әулеті тарапынан өңделгені немесе жасалғаны айтылады. Осы туралы мыңдаған бет жазылған, ал авторлар көптеген қарсылықтарды жолдандырады. Оның сыншылары Фоменконың тарих тұжырымы орыс оқырмандарына коммунизм мен посткоммунистік корпоративтік олигархиялардың сәтсіздігіне деген көңілінің тоңуына орны ретінде императорлық сананы сақтап, ұнағанын айтты. Онлайн-форумдарда пайда болған тағы бір теория – Тартария заговор теориясы, ол ұзақ уақыт бұрын жойылған өркениеттің куәсі ретінде қиратылған ғимараттардың тарихи сәулеттік суреттерінен шабыт алады.
Fomenko states that world history prior to 1600 was deliberately falsified for political reasons. The consequences of this conspiracy theory are twofold. Documents that conflict with new chronology are said to have been edited or fabricated by conspirators; the Vatican, the Holy Roman Empire and pro German Romanov dynasty. Thousands of pages have been written about it and authors address a wide range of objections. His critics have suggested that Fomenko's version of history appealed to the Russian reading public by keeping alive an imperial consciousness to replace their disillusionment with the failures of Communism and post Communist corporate oligarchies. Another off shoot on online forums has been the Tartaria conspiracy theory, which draws inspiration from historic architectural photography of demolished buildings as evidence of a long lost civilization.