Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Рихен (немісше: Рихе) – Швейцариядағы Базель-Штат кантонында орналасқан муниципалитет. Базель қаласы және Беттингенмен бірге Рихен кантонның үш муниципалитетінің бірі болып табылады. Рихенде Фонд Бейлер (жеке меншік өнер галереясы), сондай-ақ ойыншық мұражайы және бірнеше саябақтар орналасқан. Рихен 1958 жылы саяси лауазымға әйелді, Труди Спетш Швейцерді сайлаған Швейцариядағы алғашқы муниципалитет болды. Математик Леонхард Эйлер және теннисші Роджер Федерер балалық шақтарында Рихенде тұрған.
Riehen (Swiss German: Rieche) is a municipality in the canton of Basel Stadt in Switzerland. Together with the city of Basel and Bettingen, Riehen is one of three municipalities in the canton. Riehen hosts the Fondation Beyeler (a privately owned art gallery) as well as a toy museum and several parks. Riehen was the first municipality in Switzerland to elect a woman, Trudy Späth Schweizer to political office, in 1958. The mathematician Leonhard Euler and the tennis player Roger Federer lived in Riehen during their childhood years.
Тарих
Рихен алғаш рет 1157 жылы Рихейм деп еске алынған. Салынған аумақтың 28,0%-ын тұрғын үйлер мен ғимараттар, ал 7,7%-ын көлік инфрақұрылымы құрайды. Саябақтар, жасыл аймақтар және спорт алаңдары 11,3% жабады. Орманды жерлердің 23,8%-ы тығыз орманмен жабылған, ал 1,4%-ы жеміс бақшаларымен немесе шағын ағаш тобымен жабылған. Егіс жерінің 14,2%-ы егін өсіруге, 7,3%-ы жайылымға, ал 4,1%-ы жеміс бақшаларына немесе жүзімдіктерге пайдаланылады. Муниципалитет аумағындағы судың 0,2%-ы көлдерде, ал 1,9%-ы өзендер мен арналарда орналасқан.
Riehen is first mentioned in 1157 as Rieheim. Of the built up area, housing and buildings made up 28.0% and transportation infrastructure made up 7.7%. while parks, green belts and sports fields made up 11.3%. Out of the forested land, 23.8% of the total land area is heavily forested and 1.4% is covered with orchards or small clusters of trees. Of the agricultural land, 14.2% is used for growing crops and 7.3% is pastures, while 4.1% is used for orchards or vine crops. Of the water in the municipality, 0.2% is in lakes and 1.9% is in rivers and streams.
Демография
Рихеннің 2008 жылғы халық саны бойынша 18,3% тұрғындары шетелдік азаматтарды құрайды. Соңғы 10 жылда (1999–2009 жылдар) халық саны 0,2% өсті. Көші-қонға байланысты 4,9% өсім, ал туыс-өлімге байланысты 4,9% өзгеріс болды. Халықтың көп бөлігі (2000 жылғы мәлімет бойынша) неміс тілінде сөйлейді (18 509 адам немесе 90,9%), екінші ең көп таралған тіл – француз тілі (365 адам немесе 1,8%), үшінші орында – итальян тілі (355 адам немесе 1,7%) тұр. Романш тілінде сөйлейтін 29 адам бар. 2000 жылы муниципалитетте 9 201 жеке тұрғын үй тіркелді, орташа алғанда, әр үйде 2,1 адам тұрды. 2000 жылы муниципалитетте 9 740 пәтер болды. Ең көп кездесетін пәтерлер 3 бөлмелі (2 998 пәтер). 353 бір бөлмелі және 2 649 бес және одан көп бөлмелі пәтерлер бар. Осы пәтерлердің 9 063-і (жалпы санының 93,0%) тұрақты түрде пайдаланылады, 453-і (4,7%) маусымдық, ал 224-і (2,3%) бос тұрды.
Riehen has a population of as of 2008, 18.3% of the population are resident foreign nationals. Over the last 10 years (1999–2009 ) the population has changed at a rate of 0.2%. It has changed at a rate of 4.9% due to migration and at a rate of 4.9% due to births and deaths. Most of the population (as of 2000) speaks German (18,509 or 90.9%), with French being second most common (365 or 1.8%) and Italian being third (355 or 1.7%). There are 29 people who speak Romansh. as of 2000, there were 9,201 private households in the municipality, and an average of 2.1 persons per household. In 2000 there were 9,740 apartments in the municipality. The most common apartment size was 3 rooms of which there were 2,998. There were 353 single room apartments and 2,649 apartments with five or more rooms. Of these apartments, a total of 9,063 apartments (93.0% of the total) were permanently occupied, while 453 apartments (4.7%) were seasonally occupied and 224 apartments (2.3%) were empty.
Ұлттық маңызы бар мұра нысандары
Бейлер қоры, крематорийі бар Хёрнли зираты, паркі бар Жаңа және Ескі Венкенхоф, Мейерхоф және сақиналы қабырғасы бар Сент-Мартин реформаланған ауыл шіркеуі, Веттштейнхаузерлер (ойыншық мұражайы және ауыл мұражайы), Колнаги үйі, Хубер үйі және Шаффер фон Деченд үйі – Швейцарияның ұлттық маңызы бар мұра ескерткіштері тізіміне енгізілген. Риен қаласының барлық аумағы Швейцария мұра ескерткіштерінің тізіміне кіреді.
The Beyeler Foundation, the Cemetery am Hörnli with crematorium, the New and Old Wenkenhof with Park, the Reformed Village Church of St Martin with Meierhof and ring wall, the Wettsteinhäuser (Toy Museum and Village Museum), the Colnaghi House, Huber House and Schaeffer von Déchend House are listed as Swiss heritage site of national significance. The entire town of Riehen is part of the Inventory of Swiss Heritage Sites.
Саясат
2007 жылғы федералды сайлауда ең көп дауыс жинаған партия SP болды, ол дауыстардың 24,29%-ын алды. Келесі үш ең көп дауыс жинаған партиялар: SVP (21,11%), LPS партиясы (14,32%) және FDP (13,19%). Федералды сайлауда барлығы 8 209 дауыс берілді, сайлауға қатысу көрсеткіші 58,6% болды.
In the 2007 federal election the most popular party was the SP which received 24.29% of the vote. The next three most popular parties were the SVP (21.11%), the LPS Party (14.32%) and the FDP (13.19%). In the federal election, a total of 8,209 votes were cast, and the voter turnout was 58.6%.
Экономика
2010 жылы Риехенде жұмыссыздық деңгейі 2,1% құрады. 2008 жылы бірінші экономикалық секторда 33 адам жұмыс істеді және осы секторда шамамен 11 кәсіпорын қызмет етті. Екінші секторда 552 адам жұмыс істеді, ал осы секторда 88 кәсіпорын болды. Үшінші секторда 3392 адам жұмыс істеді, осы секторда 506 кәсіпорын жұмыс істеді. 2000 жылы муниципалитетке 3207 жұмысшы келді, ал 6673 жұмысшы муниципалитеттен кетті. Муниципалитет жұмыс күшінің таза экспорттаушысы болып табылады, әрбір бір кіретін жұмысшыға шамамен 2,1 жұмысшы шығып кетеді. Риехенге келетін жұмыс күшінің шамамен 21,0%-ы Швейцариядан тыс елдерден келсе, жергілікті тұрғындардың 1,1%-ы жұмыс үшін Швейцариядан шығады. Жұмыс істейтін халықтың 41,7%-ы жұмысқа қоғамдық көлікпен, ал 31,4%-ы жеке көлікпен барады.
as of 2010, Riehen had an unemployment rate of 2.1%. as of 2008, there were 33 people employed in the primary economic sector and about 11 businesses involved in this sector. 552 people were employed in the secondary sector and there were 88 businesses in this sector. 3,392 people were employed in the tertiary sector, with 506 businesses in this sector. In 2000, there were 3,207 workers who commuted into the municipality and 6,673 workers who commuted away. The municipality is a net exporter of workers, with about 2.1 workers leaving the municipality for every one entering. About 21.0% of the workforce coming into Riehen are coming from outside Switzerland, while 1.1% of the locals commute out of Switzerland for work. Of the working population, 41.7% used public transportation to get to work, and 31.4% used a private car.
Білім
Рихенде 8 191 (40,2%) тұрғын міндетті емес жоғары орта білімді аяқтаған, ал 4 205 (20,6%) адам қосымша жоғары білім (университет немесе Fachhochschule) алған. Жоғары білім алған 4 205 адамның 53,5% - швейцариялық ерлер, 29,0% - швейцариялық әйелдер, 10,2% - швейцариялық емес ерлер және 7,3% - швейцариялық емес әйелдер.
In Riehen about 8,191 or (40.2%) of the population have completed non mandatory upper secondary education, and 4,205 or (20.6%) have completed additional higher education (either university or a Fachhochschule). Of the 4,205 who completed tertiary schooling, 53.5% were Swiss men, 29.0% were Swiss women, 10.2% were non Swiss men and 7.3% were non Swiss women.
Көлік
Муниципалитетте екі теміржол станциясы бар, және Базельге үздіксіз қатынайтын пойыздар бар. Сонымен қатар, Базель трамвай желісі муниципалитет аумағынан өтіп, Германия шекарасына жетеді.
The municipality has two railway stations, and , with frequent service to Basel. In addition, the Basel tram network runs through the municipality to the German border.