Кіріспе

Британдық альпинист (туған 1934)

Сэр Кристиан Джон Стори Бонингтон, CVO, CBE, DL (6 тамыз 1934 жылы туған) – британдық альпинист. Оның мансабында Гималайға он тоғыз экспедиция, соның ішінде Эверест тауына төрт рет қатысуы бар.

Ерте өмір және экспедициялар

Бонингтонның әкесі, Кристиан тоғыз айлық болған кезде отбасын тастап кеткен, Арнайы әуе күштерінің L жасағының негізін қалаушы мүшесі болды. Бонингтон алғаш рет 1951 жылы, 16 жасында тау шаруасына кірісті. Хэмпстедтегі Университет колледжінде білім алған Бонингтон, Корольдік әскери академия Сандхерстке түсуден бұрын Корольдік фюзилер полкіне қосылды. Бітіргеннен кейін 1956 жылы Корольдік танк полкіне офицер болып тағайындалды. Солтүстік Германияда үш жыл қызмет еткен соң, ол екі жыл бойы Армияның сыртқы бағыттар мектебінде альпинизм оқытушысы болды. Бонингтон 1958 жылы Айгүл дю Дрюдің Оңтүстік-Батыс тірегіне (Бонатти тірегі) және 1961 жылы Дон Уиланс, Ян Клоу және Ян Длугос (Польша)пен Монбланның оңтүстік бетіндегі Френидің Орталық тірегіне алғашқы көтеріліске қатысқан топтың мүшесі болды. 1960 жылы ол Аннапурна II экспедициясына британдық-үндістандық-непалдық күштердің бірлескен табысты экспедициясының құрамында болды. 1961 жылы британ армиясынан кеткеннен кейін ол Unilever компаниясының бөлімшесі Van den Berghs-ке жұмысқа орналасты, бірақ тоғыз айдан кейін ол жұмыстан кетіп, кәсіби альпинист және саяхатшы болды. 1966 жылы "The Daily Telegraph Magazine" журналы оған басқа экспедицияларды, соның ішінде Эквадордағы Сангайға шығуды және Баффин аралында инуиттермен бірге карибуға аң ауруды жазуды тапсырды. 1968 жылы ол капитан Джон Блэшфорд Снелл мен оның британдық армия командасымен бірге Көк Нілдің алғашқы түсуіне тырысты. 1972 жылы ол Эверест тауының оңтүстік-батыс бетіне көтерілуде сәтті болмады, бірақ 27 300 футқа жетті. Ол 1975 жылы да сол бағытты сынап көрді, ал ол басқарған 1975 жылғы британдық Эверест тауының оңтүстік-батысқа қарайғы экспедициясы сәтті аяқталды, төрт альпинист шыңға көтерілді, бірақ Мик Берк шыңға өрмелеу кезінде қаза болды.

Жазу

Бонингтон көптеген кітаптар жазды немесе редакциялады, көптеген телебағдарламаларға қатысты және көптеген наградаларға ие болды, соның ішінде 2005 жылдан 2014 жылға дейін Ланкастер университетінің канцлері болды. Ол "Hiking Club" және "Lancaster University Mountaineering Club" клубтарының құрметті президенті. Бұдан әрі, ол Ұлыбританиялық бағдарлау федерациясының құрметті президенті. Ол 1974 жылдан бері Камбрияда тұрады. Ол Британдық альпинистік кеңесінің (BMC) демеушісі және бұрынғы президенті (1988–1991). Ол Эдмунд Хиллариден кейін тау аймақтарының табиғи және мәдени ерекшеліктерін сақтауға бағытталған халықаралық үкіметтік емес ұйым "Mountain Wilderness" құрметті президенті болды.

Жеке өмір

Боннингтонның алғашқы әйелі, балалар кітаптарының тәуелсіз суретшісі Венди 2014 жылдың 24 шілдесінде моторлық нейрон ауруынан (МНБ) қайтыс болды, бұл Боннингтонды МНБ қайырымдылық қорына көмектесуге шабыстады. Олардың үш баласы болды: Конрад (1966 жылы қайтыс болды), Дэниел және Руперт. Отбасы Камбрия графтығындағы Калдбек ауылында тұрды. Боннингтон 2016 жылдың 23 сәуірінде Лорето Макнотт Дэвисқа үйленді. Макнотт Дэвис – 2014 жылдың ақпанында қайтыс болған альпинист және тележүргізуші Ян Макнотт Дэвистің жесірі. Салтанатты шара Лондонда шамамен 60 досы мен туысының қатысуымен өтті.

Құрметтеулер

1974 жылы Бонингтон Корольдік географиялық қоғамның негіздеуші медалімен марапатталды. 1985 жылы ол Азия істері жөніндегі Корольдік қоғамның Лоренс Арабия еске алу медалімен марапатталды. Англияның Нортвуд қаласындағы Сент-Гелен мектебі төрт үйінің біріне оның атын берді. 2008 жылы Бонингтонға Аутдор жазушылар мен фотографтар гильдиясы сыртқы ортаға қызметтері үшін «Алтын бүркіт» сыйлығын табыс етті. 2003 жылы «Бұл сіздің өміріңіз» бағдарламасында ол Хитроу әуежайындағы қонақ үйде Майкл Аспелдің күтпеген сыйымен қарсы алынды.

Құрметтер

Бонингтон 1976 жылғы Жаңа жылдық құрметтеуде "Тау шаруасына қызметтері үшін" Британ империясы орденінің командирі (CBE) атағымен марапатталды, бұл өткен жылы Эверестке сәтті шағылысуын мойындау болды. 1996 жылғы Жаңа жылдық құрметтеуде ол спортқа қызметтері үшін рыцарь атағын алды. 2010 жылғы туған күніне орай "Outward Bound Trust" қорына қызметтері үшін Корольдік Викториан орденінің (CVO) командирі болып тағайындалды. 2004 жылы Камбрияның лейтенант орынбасары болып тағайындалды. 2015 жылы Боннингтон өмір бойына жеткен үлкен жетістіктері үшін 7-ші Piolet d'Or сыйлығымен марапатталды.

Эверест тауының рекорды

Крис Бонингтон 1985 жылғы сәуір айында Эверест тауының шыңына шыққан ең үлкен жастағы адам атанды, оған 50 жас болған. Бірақ сол жылы маусымның соңында Ричард Басс (Жеті шыңмен танымал) осы көрсеткішті жаңартты, оның жасы 55-ке толған, яғни Бонингтоннан бес жас үлкен болды. Одан бері бұл рекорд бірнеше рет қайта жаңартылды.