Кіріспе

Нью-Йорк қалалық метрополитенінің 5 Лексингтон даңғылы экспресі – Нью-Йорк қалалық метрополитенінің A бөліміндегі жылдам транзит қызметі. Оның маршрут белгісі немесе «пулясы» Манхэттендегі IRT Лексингтон даңғылы желісін пайдаланатындықтан орман жасыл түсімен боялған. 5 поез әрдайым жұмыс істейді. Апта күндері қызмет Бронкстегі Дайр даңғылы мен Бруклиндегі Флатбуш қаласындағы Бруклин колледжі арасындағы жергілікті аялдамалармен, ал Манхэттен мен Бруклинде экспресс аялдамалармен жүзеге асырылады. Жұмыстың қалыпты уақытында Бронкстегі Шығыс 180-шы көше мен Үшінші даңғылдың 149-шы көшесі арасында 5 поез экспресс режимінде жүреді. Шұғыл сағаттардағы қызмет шектеулі түрде Бронкстегі Дайр даңғылының орнына Нерид даңғылы немесе Ган Хилл жолы / Уайт Плейнс жолынан басталып және/немесе сонда аяқталады, сондай-ақ Флатбуш даңғылының орнына Бруклиндегі Утика немесе Нью Лотс даңғылдарынан басталады. 5 поез демалыс күндері Манхэттеннің қаржылық ауданындағы Боулинг Гринде қысқа маршрутпен жүреді және түнгі уақытта Дайр даңғылы мен Шығыс 180-шы көше арасында шаттл ретінде жұмыс істейді. Тарихи тұрғыдан алғанда, 5 поез оңтүстікке қарай Crown Heights–Utica Avenue немесе New Lots Avenue дейін қатынайтын. Оның солтүстік терминалы бастапқыда Уэйкфилд–241-ші көшесі немесе Шығыс 180-шы көшесі болған. 1941 жылы жойылған Нью-Йорк, Вестчестер және Бостон темір жолынан сатып алынған және 1941 жылы шаттл ретінде жұмыс істей бастаған Дайр даңғылы мен Шығыс 180-шы көше арасындағы бөлім 1957 жылы метроның қалған бөлігімен қосылып, 1965 жылы 5 поездің бөлігіне айналды. 1983 жылдан бері көптеген поездар тек Боулинг Гринге немесе Флатбуш даңғылына дейін жүреді, бірақ кейбір жұмыстың қалыпты уақытындағы поездар әлі де Утика немесе Нью Лотс даңғылдарынан қатынайды. Уайт Плейнс жолындағы 241-ші көшеден 238-ші көшеге дейінгі қызмет тоқтатылды. 2017 жылдан 2019 жылға дейінгі көптеген демалыс күндері қызмет 241-ші көше мен Флатбуш даңғылы арасында жүріп, 2 поездің орнын басты.

Ерте тарих

Шығыс 180-ші көшеден Дайр даңғылына дейінгі бөлім бір кезде Нью-Йорк, Вестчестер және Бостон темір жолының негізгі желісінің бір бөлігі болған. 1937 жылы жабылғаннан кейін бүкіл мүлік сатылымға қойылды. 1925 жылдың 21 желтоқсанында, Ақжайлау жолынан таңертеңгі сағатта Манхэттенге қарай бағытталған пойыздардың саны екі қосымша бағыттық сапармен еселенді, ал кешкі сағатта Бронксқа қарай қызмет күрт артты, бағыттық пойыздар 11 минут сайын жүріп өтті. 1926 жылы таңертеңгі сағатта бірнеше солтүстікке қарай бағытталған пойыздар 86-шы көшеде тоқтады. 1930 жылдың 28 сәуірінде Кроун-Хайтс – Ютика авенюіне сенбілік 5-ші бағыттық қызмет басталды. 1934 жылдан бастап пойыздар әдетте Уэйкфилд – 241-ші көшеден немесе Шығыс 180-ші көшеден Атлантик авеню – Барклис орталығына дейін жүрді. Жұмыс күндері мен демалыс күндері олар Ютика даңғылына дейін созылды. Түнгі қызмет көрсетілмеді. 1938 жылдың 24 шілдесінен 1938 жылдың 18 қыркүйегіне дейін жексенбі күні Нью-Лотс даңғылына 5-ші бағыттық қызмет көрсетілді. Нью-Лотсқа жексенбі күні 5-ші бағыттық қызмет 1939 жылдың 10 шілдесінде басталды. 1953 жылдың 2 қазанынан бастап экспресс 5 пойыздары Шығыс 180-ші көше мен Гун Хилл Роуд арасында ортаңғы жолды пайдалана отырып, экспресспен жүріп өтті және "Thru Express" пойыздары деп таңбаланды, Гун Хилл Роудта Үшінші авенюдегі көтерілген қызметке ауысқан жолаушыларды метро пойыздарында қалуға ынталандыру үшін. 1954 жылдың 7 маусымында қызметті жылдамдату үшін экспресс пойыздар 138-ші көшені өткіріп өте бастады, бұл сағат сайын бір пойыздан артыққа мүмкіндік берді. 1958 жылдың 16 маусымында бұл 5-ші бағыттық пойыздар 138-ші көшеде тоқтауын қайта бастады, ал 4-ші бағыттық пойыздар жұмыс күндері стансаны өткіріп өтті. 1957 жылдың 3 мамырынан бастап, Flatbush Avenue – Бруклин колледжіне 4-ші бағыттық қызметті алмастырған 5-ші бағыттық қызмет шектелген. Кешкі, сенбі күні түстен кейін және жексенбідегі пойыздар Саут-Ферриге қайтарылды. 1960 жылдың 1 наурызынан бастап кешкі пойыздар Манхэттендегі барлық аялдамаларда тоқтай бастады. 1965 жылдың 3 мамырынан бастап 241-ші көшеге немесе одан шыққан пойыздар Гун Хилл Роуд пен Шығыс 180-ші көше арасындағы барлық аялдамаларда тоқтай бастады. Ескі желіні солтүстікке қарай Вестчестер округіне қайтару жоспарлары жасалды, бірақ ақырында сәтсіз аяқталды, ал ескі NYW&B-дегі артық жол және әуе желісі 1943 жылы жойылды. Шығыс 180-ші көшеден Гринс Фарм Жаңғағына дейінгі бөлім бір кезде Нью-Хейвенмен (кейінірек Пенн Централ және Конрельмен) метро вагондарын және басқа да жабдықтарды жүйеге енгізу және шығару үшін алмасу үшін пайдаланылған. Бұл бөлім 1970 жылдары алынып тасталды, метроның осы бөлігі алмасудан оқшауланды. Шығыс 180-ші көшеде IRT White Plains Road Line-ға қағаз тасымалы болды, өйткені желілер арасында рельсті байланыс болмады. Бұл шаттл 1941 жылы ашылғанда түнгі уақытта қызмет көрсетілмеді. Жол ақысы жұмыс күндері станцияларда, ал жолаушылар саны аз болған кезде кондукторлар жинады. Сонымен қатар, бұрынғы NYW&B станциясы жабылды және сағаттан тыс Dyre Avenue Shuttle White Plains Road Line стансасына қайта бағытталды. Бұл шаттлдар бастапқыда толық уақыт қызметі сияқты 2 деп белгіленді, бірақ кейіннен 1965 жылдың 18 сәуірінде Дейр-авеню желісі әрқашан 5-ші бағыттық пойыздармен қызмет көрсетті. 1978 жылдың 26 қазанында NYCTA Бронкс Қоғамдық Кеңесіне Ақжайлау жолынан экспресспен Гун Хилл Роуд пен Шығыс 180-ші көше арасындағы барлық жұмыс күндік сағаттардағы бағыттық экспресс пойыздарды және Дайр даңғылынан барлық пойыздарды Бронкста экспресспен жүргізу туралы жоспарды ұсынды. Өзгерістер 12-19 ай ішінде жүзеге асырылуы тиіс еді. 1979 жылы метро бағыттарының түстері Манхэттендегі магистральдық желісіне негізделген, 5-ші бағыттық қызметтің түсі Лексингтон авенюі желісі арқылы өтетіндіктен, орман жасыл түсіне өзгертілді. 1980 жылдың 13 қаңтарында Dyre Avenue және Wakefield – 241-ші көшеден 5-ші бағыттық қызметтегі барлық қызмет жұмыс күндері Бронкста экспресспен жүруге басталды. 5-ші бағыттық қызмет 1980 жылдың 15 мамырында Атлантик даңғылына қайта созылды. 1988 жылдың 18 қаңтарынан бастап барлық түскі сағат 5-ші бағыттық қызмет Боулинг Гринге қысқартылды, бұл 4-ші бағыттық қызмет Ютикаға жұмыс істеуге мүмкіндік берді. 1999 жылдың 9 желтоқсанында Нью-Йорк қаласының транзиті Бронкстегі 2 және 5-ші бағыттық қызметтерді қайта қарау туралы ұсынысты жариялады, Шығыс 180-ші көше станциясының солтүстігіндегі бірігуді жою, сыйымдылықты арттыру және кешіктіруді азайту үшін Метрополитен көлік басқармасы (MTA) кеңесінде. 5-ші бағыттық пойыздар Дайр даңғылына қарай Ақжайлау жолы бойынша жүріп, 2-ші бағыттық пойыздар экспресс бағытында жүреді. Нерейд даңғылына 5-ші бағыттық пойыздар Бронкста экспресспен жүріп өтеді. Өзгерістің бір бөлігі ретінде Ақжайлау жолының жергілікті станциясында қызмет көрсету жиілігі сағатына 12 пойыздан сағатына 7 пойызға дейін азаяды. Нарықтық зерттеулер көрсеткендей, бұл станциялардағы жолаушылар Лексингтон авенюі желісін артық көреді. Сонымен қатар, Шығыс 180-ші көшеден солтүстікке қарай жүретін жолаушылар экспресс-қызметке ие болады. Бұл өзгеріс кіріс бейтарап болар еді. 2000 жылы сәуірде бұл ұсыныстың кеңінен жарияланғанынан кейін, Ассамблея мүшесі Джеффри Клейн бұл өзгеріске қарсы петиция үшін 2000 қол жинады. MTA петицияны алғаннан кейін өзгерістің жоспарланған күшіне енуін бір айға кейінге шегерді. Өзгеріске қарсылар бұл өзгеріс 2-ші бағыттық пойызда метродағы тығыздыққа әкеледі, әсіресе IRT Broadway – Seventh Avenue Line-дағы 72-ші көше стансасында дейді. Өзгеріске штат сенаторы Эрик Шнайдерман, Ассамблея мүшесі Скотт Стрингер және қоғамдық адвокат Марк Грин де қарсы болды. Нью-Йорк қаласының транзиті таңертеңгі сағаттағы 2-ші бағыттық пойыздардың жолаушылар көлемінің 72-ші көшеде сыйымдылықтың 92%-дан 108%-ға дейін артатынын күтті. Ассамблея спикері Шелдон Сильвер MTA-ға қысым көрсеткеннен кейін, 2000 жылдың мамырында өзгеріс тағы үш айға кейінге шегерілді. 2000 жылдың 24 қыркүйегінде Нью-Йорк қаласының транзиті өкілі MTA төрағасы E. Virgil Conway жоспарлаушыларға 5-ші бағыттық қызметтегі жаңа R142 метро вагондарының келуімен 2002 жылдың басына дейін өзгерісті тоқтатуды айтқанын мәлімдеді. 2000 жылдың 28 мамырында Дайр даңғылы шаттлдарының 2-ден 4-ке дейінгі сағаттар арасындағы жүріс аралығы 40 минуттан 20 минутқа дейін азайтылды.

Жақында болған тарих

2005 жылдың 27 мамырында Нерейд даңғылына бағытты көрсету үшін 5 таңбасын пайдалану тоқтатылды. 2009 жылдың 29 маусымында, 5 пойыз сағат 10:30-дан 15:00-ге дейін Боулинг Гринден Флатбуш даңғылына дейін ұзартылды, бұл 2008 жылғы күзде сәтті сынақтан өткеннен кейін жасалды. 2010 жылдың 29 наурызынан 3 қыркүйегіне дейін, Шығыс 180-шы көшенің жөнделуі және IRT White Plains Road желісі бойындағы сигналдардың ауыстырылуына байланысты, 5 бағытындағы сағаттардағы экспресс қызметі тоқтатылды. 2011 жылдың 28 наурызында сигналды ауыстыру жобасының екінші кезеңіне мүмкіндік беру үшін PM бағытындағы экспресс қызметі қайта тоқтатылды. Бұл жолы қызмет 8 тамызда жаңартылды. 2017 жылдың 17 маусымы мен 2018 жылдың 23 маусымы аралығында, Hurricane Sandy салдарынан Кларк көшесіндегі туннельде болған зақымды жөндеуге байланысты, 5 пойыз Бруклинге дейін Флатбуш даңғылына дейін демалыс күндері созылды және Бруклинде аялдамасыз жүрді. Бронкста, 5 трассасы 2 трассасының орнына Дайр даңғылының орнына 241-ші көшеге дейін жүрді. 2019 жылдың 17 қарашасында Нью-Йорк қалалық көлігі жоспарланған метро жұмыстарын ескере отырып, апта ішіндегі кешкі 3, 4 және 5 қызметтеріне өзгерістер енгізді. 5 трассасының Дайр даңғылы мен Боулинг Грин арасындағы қызметі бір сағатқа қысқартылды, сағат 23:00-ден 22:00-ге дейін, ал Дайр даңғылы шаттл қызметі бір сағат ертерек басталды. 2019 жылдың 27 маусымында MTA кеңесі бекіткен бұл өзгеріс агенттікке жыл сайын 900 000 доллар үнемдеуге мүмкіндік береді деп күтілді. Сонымен қатар, осы күні таңғы сағаттардағы кері бағытты 5 пойыздары, бұрын 241-ші көшеде аяқталатын, енді Гун Хилл Роуд / Уайт Плейнс Роудта аяқталады, Шығыс 180-шы көшенің солтүстігінде экспресс аялдамаларын жасады.