Кіріспе
Эдвард Филипп Джордж Сеага (1930 жылғы 28 мамыр – 2019 жылғы 28 мамыр) – ямайкалық саясаткер және музыкалық продюсер. 1980 жылдан 1989 жылға дейін Ямайканың бесінші премьер-министрі, ал 1974 жылдан 2005 жылға дейін Ямайканың Еңбек партиясының жетекшісі болды. 1974 жылдан 1980 жылға дейін және 1989 жылдан 2005 жылдың қаңтарына дейін оппозиция басшысы қызметін атқарды. Оның саяси өмірден кетуі Ямайканың белсенді саясатта болған алғашқы буынының аяқталуын білдірді. Ол 1962 жылы тәуелсіздік алғанға дейін қоғамдық өмірге қатысқан соңғы саясаткер болды, себебі ол 1959 жылы Заң шығару кеңесіне (қазіргі Сенат) тағайындалды. Сеага тәуелсіздік алғаннан кейін елдің қаржылық және жоспарлау инфрақұрылымын құруға, сондай-ақ өнер мен қолөнерді дамытуға және ұлттық мұра туралы хабардарлықты арттыруға үлкен үлес қосты. West Indies Records Limited жазбалар компаниясының иесі және продюсері ретінде Сеага ямайкалық музыка индустриясының дамуына маңызды рөл атқарды. Сеага 2019 жылғы 28 мамырда, 89 жасқа толып қайтыс болды.
Edward Philip George Seaga (///s//i/'/ɑː//ɡ//ə/ or / /'/æ// /; 28 May 1930 – 28 May 2019) was a Jamaican politician and record producer. He was the fifth Prime Minister of Jamaica, from 1980 to 1989, and the leader of the Jamaica Labour Party from 1974 to 2005. He served as leader of the opposition from 1974 to 1980, and again from 1989 until January 2005. His retirement from political life marked the end of Jamaica's founding generation in active politics. He was the last serving politician to have entered public life before independence in 1962, as he was appointed to the Legislative Council (now the Senate) in 1959. Seaga is credited with having built the financial and planning infrastructure of the country after independence, as well as having developed its arts and crafts, and awareness of national heritage. As a record producer and record company owner of West Indies Records Limited, Seaga also played a major role in the development of the Jamaican music industry. Seaga died on 28 May 2019, on his eighty ninth birthday.
Ерте өмір
Эдвард Филипп Джордж Сеага 1930 жылғы 28 мамырда Бостон қаласында, Массачусетс штатында, Ливандық ямайкалық тегінен шыққан Филипп Джордж Сеага мен африкалық, шотландтық және үнді тегінен шыққан ямайкалық Эрна Максвеллдің (қыз есімі) отбасында дүниеге келді. Эрна – Джон Зунгару Кэмпбеллдің қызы, Элизабет Кэмпбеллтің қызы (қыз есімі). Филипп Сеага «Жыңғыр жыйырмалар» дәуірінің гүлденуінен пайда көру үшін АҚШ-қа көшіп келді, бірақ 1929 жылғы Уолл-стрит құлауы осы армандарына тосқауыл қойды. Эдвард Бостонда туғаннан кейін үш ай өткен соң Сеагалар Ямайкаға оралды. Ол 1930 жылғы 5 желтоқсанда Кингстонның Англикан шіркеуінде крещениеден өтті. Жас Сеага Ямайкадағы Вольмер мектептерінің бірінде білім алды. Ол жоғары білім алу үшін АҚШ-қа барып, 1952 жылы Гарвард университетін әлеуметтік ғылымдар бакалавры (Гарвард АБ) дәрежесімен аяқтады. Саяси мансабына кіріспес бұрын Сеага музыка продюсері және промоутері болды. Кейін ол Вест-Индия университетінде ғылыми зерттеуші болып жұмыс істеді. Ол басқа суретшілердің жазбаларын шығаруды жалғастырды және 1950 жылдардың соңында West Indies Records Limited компаниясын құрып, Хиггс пен Уилсон, сондай-ақ Байрон Ли және Драгонаирс сияқты суретшілердің алғашқы жазбаларын шығарды.
Алғашқы саяси мансап
Сеаганың саяси мансабы 1959 жылы JLP негізін қалаушы Александр Бустаманте оны Ямайка парламентінің Жоғарғы палатасына, Заң шығарушы кеңесіне (кейін Сенатқа) ұсынғаннан бастау алды. 1962 жылдың сәуір айында Сеага астанадағы жағалау аймағындағы Батыс Кингстон округінен Парламент депутаты болып сайланды. Тарихи тұрғыдан алғанда, бұл Кингстон қаласындағы кедей, жұмысшы табының ең ежелгі қонысы болды, олардың көпшілігі жұмыссыздықпен күресіп жатқан. 1970 жылдары саяси зорлық-зомбылық күшейді. Мұның 1975 жылы Генри Киссинджердің Майклиге Куба мен Анголаға қолдауын тоқтатуға, сондай-ақ апартеидтік Оңтүстік Африка әскерлеріне қарсы күресін доғаруға жасаған әрекеттері сәтсіз аяқталғаннан кейін басталғаны айтылады. Бұрынғы ЦРУ агенты, кейіннен марксистік көзқарасқа өткен Филип Эйджидің мәлімдемесіне сәйкес, ЦРУ JLP жақтастарына қару-жарақ жеткізген, нәтижесінде саяси зорлық-зомбылықтың деңгейі күрт өсті; Сеага бұл айыптаманы бірнеше рет жоққа шығарды. 1980 жылғы Ямайкадағы жалпы сайлауда қарсыластар арасында атыс-шабыс сияқты зорлық-зомбылық оқиғалары көп болды, нәтижесінде JLP үлкен артықшылықпен жеңіске жетті.
Премьер-министр
Эдвард П. Г. Сеага 1980 жылғы 30 қазанда өткен жалпы сайлаудан кейін Ямайканың премьер-министрі болды, онда JLP үстем PNP-ге қарсы күшті жеңіске жетіп, 1993 жылға дейін ең үлкен мандатты алды, сол кезде PNP бұл көрсеткішті басып өтті. 1980 жылы сайысқа түскен 60 орынның ішінде JLP 51 орынды, ал PNP 9 орынды жеңіп алды. Сыртқы саясат тұрғысынан Кариб бассейні АҚШ-тың ресми емес "арт жағы" ретінде қарастырылып келген. Әртүрлі әлемдік үлкен державалармен тығыз байланысты, күрделі тарихы бар аймақта елге өзгертілмейтін әсер ететін шешімдерді қабылдау сақтықпен жасалады. Коммунизмнің қаупін сезінген Сеага, Манлидің Куба мен Гренадаға жасаған достық қадамын кері қайтарды. Бұл екі ел 70-80 жылдардағы орыс-американ саяси қақтығысы кезінде Америкаға қарсы позицияны қабылдаған еді. Елін дұрыс бағытқа бұруға тырысқан Сеага Рональд Рейган және Маргарет Тэтчер сияқты әлемдік лидерлермен одақ құруға мәжбүр болды. Сеага 1980 жылғы сайлауда жеңіске жеткеннен кейін бірден Кубамен байланысын үзіп, Кариб теңізіндегі ең күшті мемлекеттің өкілі ретінде, 1983 жылы Гренадаға жасалған АҚШ-тың басқыншылығына Кариб бассейнінің қолдауын жасырын түрде мойындады. Осылайша Сеага Ямайканың экономикалық құлдырауын болдырмай, елді Куба сияқты санкцияларға немесе Гренададағыдай коммунизмді жою мақсатымен жасалған шетелдік басқыншылыққа ұшырауынан сақтап қалды. 1980 жылдары Сеага әкімшілігі Никарагуаның контрас тобы, ЦРУ және израильдік ақша жылыстырушы Эли Тисонаға қатысты банктік есірткі саудасының қараңғы айналымына қатысқан деген айыптамаларға ұшырады. Сеаганың Agro 21 бағдарламасы Колумбиядан кокаин тасымалдаумен байланысты деп айыпталды, ал Spring Plains жобасы Shower Posse тобының Лестер Коксын, басқаша айтқанда Джим Браунды қауіпсіздік жетекшісі ретінде жұмысқа алды. Алайда, бұл айыптамалар дәлелденбеді, барлық тергеулер нәтижесіз аяқталды.
Оппозиция басшысы
Сеага 1974 жылдан 1980 жылға дейін оппозиция жетекшісі болды. 1989 жылғы Ямайканың жалпы сайлауында Мэнлидің PNP партиясы JLP партиясын үлкен айырмамен, 45 мандатқа қарсы 15 мандатпен жеңді, және Сеага оппозиция жетекшісі қызметіне қайта оралды. Паттерсон 2006 жылдың 26 ақпанында отставкаға кетті, ал оның орнына Ямайканың тұңғыш әйел премьер-министрі Портия Симпсон-Миллер келді. Осы кезеңде ол Эррол Андерсон, Эдмунд Бартлетт, Карл Самуда, Дуглас Ваз және Пирнел Чарльз сияқты әріптестерінен, атап айтқанда "Бес топтан" жетекшілікке талас жасады. 1995 жылы Брюс Голдинг JLP партиясынан шығып, Ұлттық демократиялық қозғалыс (NDM) деп аталатын жаңа партия құрды. 2002 жылы Голдинг JLP партиясына қайта қосылды және 2003 жылдың қараша айында партия төрағасы болып сайланды. 2005 жылдың 20 ақпанында ол Сеаганың орнын басып, JLP партиясының және оппозицияның жетекшісі болып сайланды.
Жеке өмір
1965 жылғы 22 тамызда Сеага Мари Элизабет "Митси" Константинге, 1965 жылғы Ямайка сұлуына үйленді. Олардың Кристофер мен Эндрю есімді ұлдары және Анабелла есімді қызы болды. Бұл неке 1995 жылы ажырасып кетті. 1996 жылғы 14 маусымда Карла Фрэнсис Вендриске үйленді. Олардың Габриэль есімді қызы 2002 жылғы 16 қыркүйекте дүниеге келді. Мемлекеттік басқару магистрі Vendryes Seaga әлеуметтану зерттеулерімен және ямайка қолөнерін дамытумен қызығушылық танытады. Ол шағын кәсіпкерлікпен айналысатын кедейлерге көмектесу үшін "Солидарлық" жобасын құрды. Сондай-ақ, зорлық-зомбылық құрбандарына көмек көрсету үшін ұйым құрды. Сеага мәдени шараларға, әсіресе халық музыкасына және ямайкалық өмір салтына терең үңілді. Бау-бақшамен және ландшафт дизайнымен әуестенетін ол өсімдіктер мен гүлдерге деген сүйіспеншілігін пайдаланып, Ямайкадағы танымал "Enchanted Garden" курортын ашты. Спортшы ретінде Сеага бірнеше колледж және мектеп командаларында ойнады: далалық хоккей, крикет, футбол, атқыштар спорты, теннис және жүзу (суға секіру). Ол түрлі аңшылық клубтарының және Ямайка скейт клубының мүшесі болды.
Азаматтық іс-шаралар
Батыс Кингстонда ол «Тиволи Гарденс» футбол, баскетбол және нетбол клубтарының президенті болды. Кейін ол Ямайканың Премьер-лига футбол қауымдастығы мен Кәсіби футбол қауымдастығының төрағасы болып, Премьер-лиганың 12 командасының және Премьер-лиганың өткізілуіне жауапкершілік жүктеді.
Кейінгі жылдар және өлім
2005 жылғы 20 қаңтарда Эдвард Сеага 30 жыл бойы басқарған Ямайканың Еңбек партиясының төрағасы лауазымынан қанағаттанды. Ол Сенатта 2 жыл қызмет еткеннен кейін, 43 жыл Өкілдер палатасында Парламент мүшесі болып қызмет еткен соң зейнеткерлікке шықты. Ол Кариб аймағындағы сайланған өкілдердің арасында үздіксіз қызмет еткен ең ұзақ мерзімге ие. Вест-Индия университеті, Ямайка институты және Технология университетіндегі академиялық қызметтері арқасында ол зерттеу және жазумен, сондай-ақ оқыту және басшылықпен айналысты. 2019 жылғы 28 мамырда, 89 жасқа толған күні Сеага Флорида штатының Майами қаласында рак ауруына байланысты ем алып жатқанда қайтыс болды. Сеаганың денесі 2 маусымда Ямайкаға жеткізілді, ал 23 маусымда мемлекеттік жерлеу рәсімі өтті. Діни қызметтер Ұлттық Батырлар паркіне жерленуге дейін Ыстық Үштік соборында өтті.
and received a state funeral on 23 June, with religious services held at the Holy Trinity Cathedral before being laid to rest in National Heroes Park.