Кіріспе

Поэтикалық немесе музыкалық вокал стилі – монодия термині.

Музыкада монодия – бір мелодиялық желі және аспаптық сүйемелдеумен ерекшеленетін жеке вокал стилі. Мұндай музыка тарих бойында әртүрлі мәдениеттерде кездеседі, бірақ бұл термин ең алдымен 17 ғасырдың басындағы, әсіресе 1600-1640 жылдар аралығындағы итальяндық әндерге қатысты қолданылады. Термин стильді де, жеке әндерді де сипаттау үшін қолданылады (яғни, монодияны жалпылама түрде де, нақты бір монодияны да атауға болады). Өзінің бұл термин ғалымдардың жақында ғана ойлап тапқан сөзі. 17 ғасыр композиторлары ешбір шығарманы монодия деп атаған емес. Монодиялық формадағы шығармалар мадригалдар, мотеттер немесе тіпті концерттер деп аталуы мүмкін ("кончертато" терминінің бұрынғы мағынасында, яғни "аспаптармен" дегенді білдіретін). Поэзияда монодия термині басқа біреудің өліміне аза тұтқан бір адамның өлеңін білдіреді. (Ежелгі грек әдебиетінде монодия, μονῳδία, жай ғана хор емес, бір орындаушы орындаған лирикалық поэзияны да білдіруі мүмкін.)

Тарих

1580 жылдары Флоренциялық Камератаның ежелгі грек мелодиясы мен деklamациясын қалпына келтіруге жасаған тырабының нәтижесінде пайда болған музыкалық монодия (тарихи дәлдігі күмәнді), бір солист дауысы әдетте көптеген әшекейлермен, ырғақты тәуелсіз бас партиясымен мелодиялық бөлімді орындайды. Сүйемелдеуші аспаптарға лютня, китаррон, теорбо, клавесин, орган және кейде гитара кіруі мүмкін. Монодиялардың кейбіреуі 16 ғасырдың соңында, әсіресе Венеция мектебінде кең таралған үлкен ансамбльдерге арналған музыканың кіші топтарына бейімделу болса, көпшілігі дербес жазылған. Монодияның дамуы ерте барокко дәуірінің ерекше белгісі болды, ол кеш ренессанс стилінен өзгешеленді, онда дауыстар тобы тәуелсіз шырқалып, партиялар арасында тепе-теңдік сақталды. Монодиядағы контрастты бөлімдер көбінесе мелодиялық немесе көбінесе деklamациялық сипатта болуы мүмкін, ал осы екі орындалу стилі тиісінше ария мен речитативке айналды, олар 1635 жылға қарай кантатаға енгізілді. Франциядағы сүйемелдеумен орындалатын соло ән air de cour деп аталды: алайда, монодия термині көбінесе Ренессанс шансонының музыкалық ерекшеліктерін сақтаған осы консервативті әндерге қолданылмайды. Монодия туралы маңызды алғашқы трактат Джулио Каччинидің "Жаңа музыка" ("Le nuove musiche") әндер жинағында (Флоренция, 1601) жарияланған.

Анықтамалар және қосымша оқу

Найджел Фортун, "Монодия", The New Grove Dictionary of Music and Musicians, ред. Стенли Сейди. 20 томдық. Лондон, Macmillan Publishers Ltd., 1980 жыл. Густав Риз, "Ренессанс кезеңіндегі музыка". Нью-Йорк, W. W. Norton & Co., 1954 жыл. Манфред Букофцер, "Барокко кезеңіндегі музыка". Нью-Йорк, W. W. Norton & Co., 1947 жыл.