Кіріспе
Ергономикадағы негізгі қозғалыстар. Терблигтер – жұмыс орнындағы қозғалыс экономикасын зерттеуде қолданылатын элементарлық қозғалыстар. Жұмыс процесі терблиг бірліктері арқылы тіркеліп, талданады, нәтижелер қол еңбегін қажетсіз қозғалыстарды жою арқылы оңтайландыру үшін пайдаланылады. 18 терблиг анықталған. "Терблиг" сөзін Франк Бункер Гилбрет және Лилиан Моллер Гилбрет – уақыт пен қозғалысты зерттеу саласын қалыптастырған американдық өндірістік психологтар ойлап тапқан. Бұл Гилбрет атының кері жазылуы, "th" әріптерінің орны ауыстырылған.
Therbligs are elemental motions used in the study of workplace motion economy. A workplace task is analyzed by recording each of the therblig units for a process, with the results used for optimization of manual labour by eliminating unneeded movements. Eighteen therbligs have been defined. The word therblig was the creation of Frank Bunker Gilbreth and Lillian Moller Gilbreth, American industrial psychologists who invented the field of time and motion study. It is a reversal of the name Gilbreth, with 'th' transposed.
Элементтер
Негізгі қозғалыс элементі – жұмысшының қолмен орындалатын операция немесе тапсырманы атқару үшін пайдаланатын негізгі қозғалыс элементтерінің бірі. Жинақта әрқайсысы бір іс-әрекетті сипаттайтын 18 элемент бар. Бос қолмен тасымалдау (TE): бос қолмен затты қабылдау. (Қазіргі атауы – "Reach".) Ұстау (G): белсенді қолмен затты ұстап алу. Жүктелген қолмен тасымалдау (TL): қол қозғалысы арқылы затты жылжыту. Ұстап тұру (H): затты ұстап тұру. Жүктен босату (RL): затты басқарудан босату. Алдын ала орналастыру (PP): келесі операция үшін затты орналастыру және/немесе бағыттандыру, сондай-ақ шамамен алынған орынға қатысты. Орналастыру (P): затты белгіленген жерде орналастыру және/немесе бағыттандыру. Пайдалану (U): жұмыс барысында құралды мақсатқа сәйкес қолдану. Құрастыру (A): екі бөлікті біріктіру. Бөлшектеу (DA): біріктірілген бірнеше компонентті ажырату. Іздеу (Sh): көз бен қол арқылы затты табуға тырысу. Таңдау (St): топтағы бірнеше заттың ішінде таңдау жасау. Жоспарлау (Pn): іс-қимыл бағытын анықтау. Тексеру (I): көзбен және/немесе басқа да сезімдермен заттың сапасын немесе ерекшеліктерін анықтау. Елеусіз кешігу (UD): жұмысшының бақылауынан тыс және жұмыс циклына кіретін факторларға байланысты күту. Алдын ала алуға болатын кешігу (AD): жұмысшының бақылауындағы, әдеттегі жұмыс циклына жатпайтын себептер бойынша тоқтау. Демалу (R): шаршауды жеңу үшін демалу, жұмыс циклдары кезінде немесе олардың арасында қолдар мен/немесе дене қозғалысын тоқтату. Табу (F): Іздеу циклының соңындағы уақытша психикалық реакция. Сирек қолданылады.
Тарих
1915 жылы жарық көрген мақалада Франк Гилбрет 16 элемент туралы былай деп жазды: "Бір немесе бірнеше циклдегі басқа элементтермен толық немесе ішінара қатар жүретін шешімдер мен қозғалыстар циклінің элементтері келесідей әртүрлі ретімен орналастырылған: 1. Іздеу, 2. Табу, 3. Таңдау, 4. Ұстау, 5. Орналастыру, 6. Жинау, 7. Қолдану, 8. Бөлшектеу немесе ажырату, 9. Тексеру, 10. Жүкпен тасымалдау, 11. Келесі операцияға дайындалу, 12. Жүктен босату, 13. Бос тасымалдау, 14. Күту (ауырлылықсыз кешігу), 15. Күту (болдырмауға болатын кешігу), 16. Тынығу (шаршаңқыны жеңу үшін)."