Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Совет музыканты және актері (1938–1980)
Soviet musician and actor (1938–1980)
орыс әнші-ақыны
the Russian singer songwriter
Владимир Семенович Высоцкий (25 қаңтар 1938 – 25 шілде 1980) – совет мәдениетіне зор және ұзаққа созылған әсер еткен совет әнші-ақыны, ақын және актер. Ол өзінің ерекше ән айту стилімен және әлеуметтік және саяси мәселелерді көтеріп, көбінесе әзіл-қалжыңмен жеткізетін әндерінің сөздерімен кеңінен танылды. Ол сонымен қатар сахнада және кинодағы көрнекті актер болды. Ресми совет мәдени орталары оның туындыларын көп жағдайда назарға алмағанмен, ол өмір бойында үлкен танымалдылыққа ие болды және Ресейдің көптеген музыканттары мен актерлеріне маңызды ықпал етті.
Vladimir Semyonovich Vysotsky (; 25 January 1938 – 25 July 1980) was a Soviet singer songwriter, poet, and actor who had an immense and enduring effect on Soviet culture. He became widely known for his unique singing style and for his lyrics, which featured social and political commentary in often humorous street jargon. He was also a prominent stage and screen actor. Though the official Soviet cultural establishment largely ignored his work, he was remarkably popular during his lifetime and has exerted significant influence on many of Russia's musicians and actors.
Ерте өмір
Висоцкий 1938 жылғы 25 қаңтарда Мәскеудегі 3-ші Мещанская көшесіндегі (61/2) босанау үйінде дүниеге келді. Оның әкесі – Семен Владимирович (Волфович) Высоцкий, Киевтен шыққан еврей. Анасы Нина Максимовна Высоцкая (қызметтегі тегі – Серёгина), орыс, неміс тілінен аудармашы болып жұмыс істеді. Отбасы 1-ші Мещанская көшесіндегі 126-шы үйдің коммуналдық пәтерінде тұрды. Владимирдің театрға деген бейімділігі ерте жасында-ақ байқалды, оны анасы қолдады, өйткені ол өзі театрдың жанкүйері еді. Кейін Висоцкий: «Менің отбасымда актер немесе режиссер болған адам жоқ, жалпы өнерге қатысы бар ешкім болған жоқ. Бірақ анам театрды өте жақсы көретін, мен он үш-он төрт жасқа дейін әр сенбі сайын мені театрға алып баратын. Бәлкім, содан әсер еткен шығар», – деп еске алды. Оның әжесі Дора Бронштейн де оның қызығушылығын қолдады. Ол орындыққа тұрып, «нағыз ақын сияқты шашын кері лақтырып» өлеңдер айтатын, ал үйде естімейтін сөздерді жиі қолданатын. Бірде екі жасында, отбасы қонақтарының өлең сұрауынан жалыққан кезде, анасы айтуынша, ол Жаңа жыл шыршасының астына отырып, ашуланып: «Бос жараушылар, баланы тыныш қойыңдар!» – деді. Оның юморы ерекше, бірақ айналасындағыларды көбінесе таң қалдыратын. Үш жасында ол әкесі ваннада болғанда оны мазақтап, күтпеген поэтикалық импровизация жасады («Мына жерде не болып жатыр? Біздің ешкіміз қырқынуға бел буды!») немесе шақырылмаған қонақтарды халық әндерімен қорқытатын. Висоцкий өмірінің алғашқы жылдарын «Балалық шақ балладасы» атты автобиографиялық әнінде еске алды. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін, Семен Высоцкий, резервтегі офицер болғандықтан, Қызыл Армияға шақырылды. 1941 жылдың наурыз айында ол майданға жіберілді. Нина мен Владимир Орынбор облысының Воронцовка ауылына эвакуацияланды, онда бала аптасына алты күн балабақшада, ал анасы химиялық зауытта күніне он екі сағат жұмыс істеді. 1943 жылы екеуі де Мәскеудегі пәтерлеріне оралды. 1945 жылдың қыркүйегінде Владимир 273-ші Мәскеу Ростокино аудандық мектебінің бірінші сыныбына түсті. 1946 жылдың желтоқсан айында Висоцкийдің ата-анасы ажырасты. 1947 жылдан 1949 жылға дейін Владимир Семен Владимировичпен (сол кезде әскер майоры) және оның армян әйелі Евгения Степановна Лихолатовамен бірге Германиядағы совет оккупациялық аймағындағы Эберсвальдедегі әскери базада тұрды. «Біз ұлымызды өзіммен бірге қалдыруға шешім қабылдадық. Владимир 1947 жылдың қаңтар айында маған келді, ал екінші әйелім Евгения Владимирдің көп жылға созылған екінші анасы болды. Олардың ортақ қызығушылықтары көп еді, бір-бірін жақсы көріп, менің қуанғанымды білдірді», – деп еске алды кейін Семен Висоцкий. Бұл жерде тұру жағдайы Нинаның Мәскеудегі коммуналдық пәтерінен әлдеқайда жақсы болды; отбасы екі қабатты үйдің бүкіл еденін алып, Владимир алғаш рет жеке бөлмесіне ие болды. 1949 жылы Владимир мен оның әкесінің әйелі Мәскеуге оралды. Мұнда ол Мәскеудің 128-ші мектебінің бесінші сыныбына түсіп, 15 Большой Каретный көшесіндегі төрт бөлмелі коммуналдық пәтердің екі бөлмесіне қоныстанды. Висоцкий «Женя тәтесін» сол кезде 28 жаста болған, өте мейірімді және жылы әйел деп тапты, кейін оны екінші анасы ретінде еске алды. 1953 жылы театр мен киноға қызығушылық танытқан Висоцкий Владимир Богомоловтың драма курсына оқуға түсті. Сол жылы ол анасынан туған күніне алғашқы гитарын сыйлық ретінде алды. Оның жақын досы Игорь Кохановский, кейін белгілі советтік эстрадалық лирик ақыны, оған негізгі аккордтарды үйретті. 1955 жылы Владимир анасының жаңа үйіне көшіп келді, 1-ші Мещанская көшесіндегі 76-шы үйге. Сол жылдың маусым айында ол мектепті бес «А» бағасымен бітірді.
Vysotsky was born on January 25, 1938, at the 3rd Meshchanskaya Street (61/2) maternity hospital in Moscow. His father was Semyon Vladimirovich (Volfovich) Vysotsky, a Jewish man who came originally from Kyiv. His mother, Nina Maksimovna Vysotsky (née Seryogina), was Russian, and worked as a German translator. The family lived in a communal flat at No. 126, 1st Meshchanskaya Street. Vladimir's theatrical inclinations became obvious at an early age, and were supported by his mother, herself a great fan of theatre. Vysotsky later recalled: "I didn't have anyone in my family who was an actor or a director [ ] nobody who was in the arts. But my mother really loved theatre, and every Saturday—from the very earliest age until I was about thirteen or fourteen—she would take me to the theatre. And that probably stuck." His paternal grandmother Dora Bronshteyn also supported his interests. The boy used to recite poems, standing on a chair and "flinging hair backwards, like a real poet," and often used expressions he could hardly have heard at home. Once, at the age of two, when he had tired of the family's guests' poetry requests, he, according to his mother, sat himself under the New Year tree with a frustrated air about him and sighed: "You freeloaders, let the child rest!" His sense of humor was extraordinary, but often baffling for people around him. At three years old he would jeer at his father while the latter was in the bathroom, breaking out unexpected poetic improvisation ("Take a look what's happening here! / Our goat's decided to shave!") or appall unwanted guests with street folk songs. Vysotsky remembered these earliest years of his life in the autobiographical song "Ballada detstva" ("Ballad of Childhood"). After the outbreak of World War II, Semyon Vysotsky, who had been a reserve officer, was called up for service in the Red Army. In March 1941 he was sent to the front. Nina and Vladimir were evacuated to the village of Vorontsovka in Orenburg Oblast, where the boy had to spend six days a week at kindergarten while his mother worked twelve hours a day in a chemical factory. In 1943, both returned to their flat in Moscow. In September 1945, Vladimir entered the first grade at the 273rd Moscow Rostokino District School. In December 1946, Vysotsky's parents divorced. From 1947 to 1949, Vladimir lived with Semyon Vladimirovich (then an army Major) and his Armenian wife, Yevgenya Stepanovna Liholatova, whom the boy called "Aunt Zhenya," at a military base in Eberswalde in the Soviet occupation zone in Germany. "We decided that our son would stay with me. Vladimir came to stay with me in January 1947, and my second wife, Yevgenia, became Vladimir's second mother for many years to come. They had much in common and liked each other, which made me really happy," Semyon Vysotsky later remembered. Here the living conditions were much better than at Nina's communal flat in Moscow; the family occupied the whole floor of a two story house, and for the first time in his life Vladimir had a room to himself. In 1949, Vladimir and his stepmother returned to Moscow. There he joined the fifth grade of the 128th School of Moscow and settled at 15 Bolshoy Karetny [ru], where they had two rooms of a four room communal flat to themselves. Vysotsky found "Auntie Zhenya," who was just 28 at the time, to be a woman of great kindness and warmth, and later remembered as her as being a second mother to him. In 1953 Vysotsky, by this point very interested in theater and cinema, enrolled in drama courses led by Vladimir Bogomolov. That same year he received his first ever guitar, as a birthday present from his mother. His close friend Igor Kokhanovsky, who would go on to become a well known Soviet pop lyricist, taught him basic chords. In 1955 Vladimir moved into his mother's new home at No. 76, 1st Meshchanskaya, and in June of that year he graduated from school with five A's.
1955-1963 жж. Театр, кино және музыкадағы бастамасы
1955 жылы Владимир Мәскеу мемлекеттік азаматтық инженерлік университетіне түсті, бірақ актерлік мансабын қуу үшін бір жылдан кейін оқуын тастады. Висоцкийді шақырып, 19 қыркүйек 1964 жылы ол Бертольд Брехттің «Шечуанның жақсы адамы» пьесасында Екінші Құдай рөлінде дебют жасады. Сол жылы ол «Біздің заманымыздың батыры» романының сахналық бейімделуінде драгун капитаны (Беланың әкесі) рөлінде де ойнады. Театрдан тыс, 1964 жылдың қазан айында Висоцкий өзінің 48 әнін хронологиялық тәртіппен жаздырып, алғашқы «Толық жинағы» туындысын жасады. Бұл оның Мәскеудің жаңа андеграунд фолк жұлдызы ретінде танымалдылығын арттырды. Висоцкий сахнада ән айта бастағаны Таганка театрында болды. 1965 жылдың қаңтарында ол Андрей Вознесенскийдің поэзиясын, сахналық этюдтер мен музыканы біріктірген авангардтық «Ақын және театр» қойылымында ойнады және өзінің үлесі үшін алғаш рет ән авторы ретінде көрсетілді. Сол айда ол «Дүниеді дүр сілкіндірген он күн» фильмінде де түсті, онда да музыка мен сөздерді жазды. 1965 жылдың сәуір айында Висоцкий Ленинград ядролық физика институтында екі жеке концерт өткізіп, жеке музыкалық орындаушы ретінде дебют жасады. Содан кейін ол Юрий Любимовтың «Соғыстағы опасыздар мен тірілер» пьесасы үшін бірнеше ән жазып, оның ішінде ойнады, ал пьеса 1965 жылдың қазан айында Таганка театрында көрсетілді. Висоцкийдің музыкалық үлесіне «Жұлдыздар» («Звезды»), «Орталық топ сарбаздары» («Солдат группи Центр») және «Жазалау батальондары» («Штрафниye батальондары») әндері кірді, бұл әндер соғыс туралы жаңа үлгідегі әндердің керемет мысалдары болды. 1966 жылдың 17 мамырында Висоцкий алғаш рет басты рөлде ойнады – Любимовтың «Галилеоның өмірі» қойылымында Галилео. Бұл рөл Висоцкийге сахнада көптеген акробатикалық трюктер орындауды талап етті. Пресса реакциясы әртүрлі болды, кейбір сыншылар Висоцкийдің ашық эмоционализмін ұнатпады, бірақ оның есімі алғаш рет советтік баспасөз беттерінде пайда болды. Осы шамада Висоцкий өзінің алғашқы «жүзді» (комедиялық немесе жамандық рөлі емес) кино рөлін де алды, Виктор Туровтың «Мен балалық шақтан келдім» (1966) фильмінде Володя рөлінде ойнады. Фильмде оның екі әні – «Салқын» («Холода») және «Көпшілік қабірлер» («Братские могилы») орын алды, соңғы әнді фильм үшін Марк Бернес орындады.
In 1955, Vladimir enrolled into the Moscow State University of Civil Engineering, but dropped out after just one year to pursue an acting career. Vysotsky was invited to join, and on 19 September 1964 he debuted in Bertolt Brecht's The Good Person of Szechwan as the Second God. Later that year he appeared on stage as a dragoon captain (Bela's father) in an adaptation of A Hero of Our Time. Outside of the theater, in October 1964 Vysotsky recorded 48 of his songs in chronological order, creating his first The Complete Works of compilation. This boosted his popularity as a new Moscow folk underground star. It was at Taganka Theatre that Vysotsky first started to sing on stage. In January 1965 he appeared in the avant garde production The Poet and the Theater, which combined the poetry of Andrey Voznesensky with sketches and music, and received his first ever songwriting credit for his contributions. That same month he also appeared in Ten Days That Shook the World, again contributing music and lyrics. In April 1965 Vysotsky also debuted as a solo musical performer, holding two live concerts at the Leningrad Nuclear Physics Institute. He then wrote multiple songs for, and appeared in, Yuri Lyubimov's World War II play The Fallen and the Living, which premiered at Taganka Theatre in October 1965. Vysotsky's musical contributions included "Zvezdy" ("Stars"), "Soldaty gruppy Tsentr" ("Center Group Soldiers"), and "Shtrafniye batalyony" ("Penal Battalions"), all striking examples of a completely new kind of war song. On 17 May 1966 Vysotsky appeared in his first leading theater role, Galileo in Lyubimov's production of Life of Galileo. The role required Vysotsky to perform numerous acrobatic tricks on stage. Press reaction was mixed, with some reviewers stating they disliked Vysotsky's overt emotionalism, but for the first time his name appeared in Soviet papers. Around this time Vysotsky also landed his first "serious" (neither comical nor villainous) film role, appearing as Volodya in Viktor Turov's I Come From Childhood (1966). The film featured two of his songs, "Holoda" ("The Cold") and "Bratskie mogily" ("Mass Graves"), the latter sung for the film by Mark Bernes.
Басты рөлі және танымалдығы
Высоцкийдің үлкен жетістігі оның әндері маңызды орын алған "Вертикаль" (1967) атты таушылар туралы драмадағы басты рөлімен болды. Көбінесе Эльбрус тауында түсірілім кезінде жазылған, олардың ішінде "Песня о друге" ("Дос туралы ән") және "Военная песня" ("Соғыс әні") бар. Оның тікелей концерттерінің дирижерлік жазбалары кеңінен тарағандықтан, фильмнің премьерасына дейін әндер көпке танымал болды. Фильм шыққаннан кейін Высоцкий даңққа ие болды. 1968 жылдың қаңтар айында продюсер Анна Кахалинаның (Melodiya лейблінің бас редакторы) және Melodiya басшысының рұқсатымен фильмнен музыка винил тақтасында жарық көрді. Алғашқы таралым бірден сатылып кетті, ал пластинка дүкендері Melodiya-ның келісімінсіз тікелей пластинка фабрикаларына қосымша тапсырыс берді. 1967 жылы Высоцкий Кира Муратованың "Қысқа кездесулер" фильмінде де ойнады, онда тағы бір спонтанды музыкалық шығарма орын алды, бұл жолы мұңды "Дела" ("Істеуге тиіс нәрселер") әні. Высоцкий Таганка театрындағы жұмысын жалғастырып, "Слушай!" атты тәжірибелік қойылымда Маяковский рөлін сомдады және тұрақты түрде жартылай ресми концерттер өткізіп, онда көрермендер оны құдайға сыйынғандай қабылдады. 1967 жылдың соңында Высоцкий Сергей Есениннің "Абайсыздар елі" поэмасы негізінде қойылған "Пугачев" пьесасындағы Хлопуша [ru] рөліне ие болды. Бұл қойылым көбінесе Таганканың ең жақсы туындыларының бірі деп есептеледі. Премьерадан кейін бірнеше апта өткен соң, актердің нашарлаған ішімдік проблемаларына байланысты оның сенімсіздігіне ашуланған Любимов оны жұмыстан шығарды, бірақ бірнеше айдан кейін қайта шақырды. Осыдан бастап Высоцкийтің жұмыстан босатылып, кейін кешірілу циклы жылдар бойы жалғасты. Марина Влады осы кезеңдегі Высоцкийдің танымалдылығын еске алып, жазғы түні серуендеп келе жатып, әрбір ашық терезеден оның ерекше даусының естілгенін айтты. Висоцкийдің 1968 жылғы кем дегенде төрт әні – "Спасите наши души" ("Жандарымызды сақтаңыз"), "Охота на волков" ("Құбыланы аулау"), "Вариации на цыганские темы" ("Цыган вариациялары") және "Баня по белому" ("Ақ булы монша") кейін шедеврлер деп танылды.
Vysotsky's major breakthrough came with his starring role in the mountain climbing drama Vertical (1967), which prominently featured his songs. Mostly written during filming on Mount Elbrus, these included "Pesnya o druge" ("Song About a Friend") and "Voyennaya pesnya" ("War Song"). Due to widely circulated amateur recordings of his live performances, the songs were already widely known by the time the film premiered. When the film was released, Vysotsky skyrocketed to fame. In January of 1968, thanks to the efforts of producer Anna Kachalina (Chief Variety Editor for the record label Melodiya) and permission from the head of Melodiya, music was from the film was released on vinyl. The initial pressing sold out immediately, and record stores placed further orders directly to record factories without Melodiya's authorization. In 1967 Vysotsky also starred in Kira Muratova's Brief Encounters, which featured another off the cuff musical piece, this time the melancholy "Dela" ("Things to Do"). Vysotsky also continued his work at Taganka Theatre, taking the role of Mayakovsky in the experimental play Listen! and holding regular semi official concerts where audiences greeted him as a cult hero. At the end of 1967 Vysotsky landed another pivotal theater role, that of Khlopusha [ru] in Pugachev, based on Sergei Yesenin's poem Land of Scoundrels. The play is often described as one of Taganka's finest. Several weeks after the premiere, infuriated by the actor's increasing unreliability due to worsening drinking problems, Lyubimov fired him—only to invite him back several months later. This began a cycle of Vysotsky being sacked and then pardoned which would continue for years. Marina Vlady, describing Vysotsky's popularity during this period, recalled going for a walk on a summer night and hearing his distinctive singing voice from literally every open window. At least four of Vysotsky's 1968 songs, "Spasitye nashi dushi" ("Save Our Souls"), "Ohota na volkov" ("The Wolfhunt"), "Variatszyi na tsiganskiye temy" ("Gypsy Variations"), and "Ban'ka po belomu" ("Steam bath in White") were later hailed as masterpieces.
Ресми қарсылық
1968 жылғы маусымда кеңестік баспасөзде Высоцкийге қарсы қаралау науқаны басталды. "Соңғы парад" пьесасында Высоцкийдің бірнеше әнін пайдаланған драматург Александр Штайн, Мәдениет министрлігінің өкілінен "осы кеңеске қарсы шұбарларға платформа ұсынғаны" үшін сөккіге ұшырады. Бұл тіркес батыстық сарапшыларды Высоцкийді 20 жыл бұрын ресми түрде "шұбар" деп танылған Михаил Зощенкомен салыстыруға жетеледі. 1968 жылы түсірілген екі фильмі – Геннадий Полоканың "Интервенция" (онда ол күмәнді, бірақ өте көркем кейіпкер рөлінде ойнады) және Евгений Кареловтың "Екі серік қызмет етеді" (онда ол фильм барысында досын, жылқысын, басты кейіпкерді және соңында өзін атып өлтіретін ақ гвардия офицері рөлін ойнады) қатаң цензураға ұшырады, ал біріншісіге шамамен жиырма жылға тыйым салынды. 1969 жылы Высоцкий екі фильмде ойнады: "Тайганың шебері", онда ол зұлым, ағаш ағызумен айналысатын Сібір бригадирі рөлінде болды, және Георгий Юнгвальд Хилкевичтің "Қауіпті турнесі". Соңғысы кеңестік көрермендер тарапынан жақсы қабылдануға қарамастан, большевиктердің астыртын қызметі тақырыбына ойнақы көзқарас танытқаны үшін кеңестік баспасөзде сыналып, жазаланды.
In June 1968 a smear campaign was launched against Vysotsky in the Soviet press. Playwright Alexander Stein, who had used several of Vysotsky's songs in his play Last Parade, was chastised by a Ministry of Culture official for "providing a platform for this anti Soviet scum." The phraseology prompted commentators in the West to draw parallels between Vysotsky and Mikhail Zoschenko, another Soviet author who had been officially labeled "scum" some 20 years prior. Two of Vysotsky's 1968 films, Gennadi Poloka's Intervention (in which he was cast as a dodgy if highly artistic character) and Yevgeny Karelov's Two Comrades Were Serving (in which he played a gun toting White Army officer who in the course of the film shoots his friend, his horse, the protagonist, and, finally, himself) were severely censored, the former shelved for almost twenty years. In 1969 Vysotsky starred in two films: Master of the Taiga, where he played a villainous, timber floating Siberian brigadier, and Georgi Yungvald Khilkevich's Dangerous Tour. The latter was criticized in the Soviet press for taking a farcical approach to the subject of the Bolshevik underground activities, though it was well received by the broader Soviet audience.
Кеңес Одағының Орталық Азиядағы концерт турнесі
1970 жылы, қуғынға ұшыраған кеңес басшысы Никита Хрущевті дачасында көріп, онымен ұзақ сөйлескен соң, Высоцкий Кеңестік Орталық Азияда үлкен және, советтік стандарттар бойынша, қауіпті де коммерциялық концерттік турнеге қатысты.
In 1970, after visiting the dislodged Soviet leader Nikita Khrushchev at his dacha and having a lengthy conversation with him, Vysotsky embarked on a massive and, by Soviet standards, dangerously commercial concert tour in Soviet Central Asia.
1971-1973 жылдар
1971 жылы Висоцкийдің мас күйімен байланысты жүйке бұзылуы оны Мәскеудегі Кащенко клиникасына жіберді [ru]. Осы кезеңдегі әндерінің көпшілігі алкоголизм мен ес-ақыл жоғалту туралы болды. Көмектес болуымен Марина Владының қолдауына байланысты жартылай жазылғаннан кейін, Высоцкий Украинадағы концерттік турнеге шықты және бірнеше жаңа ән жазды. 1971 жылдың 29 қарашасында Таганка театрында Любимовтың "Гамлет" қойылымының премьерасы өтті – бұл революциялық қойылымда Высоцкий басты рөлді ойнады, ол осы нұсқада қатыгез мемлекеттік машинаға қарсы күреске көтерілген жалғыз ойшыл бункерші болды. 1971 жылы Висоцкий Владимир Обручевтің ғылыми-фантастикалық романының экрандалуы – "Санников еліне" түсуге шақырылды. Ол үшін бірнеше ән жазды, бірақ Мосфильмнің бас директоры Николай Сизовтың бұйрығымен, өте танымал болғандықтан рөлден алынды. Фильмге жазылған әндердің бірі – "Koni priveredlivye" ("Құмарлы аттар") атты апатқа толы эпикалық аллегория, Висоцкийдің ең танымал әндерінің біріне айналды. 1972 жылы Высоцкий "Төртінші" фильмінде түсті. Сондай-ақ, ол Кеңес Эстония телеарнасында (Eesti Televisioon) "Noormees Tagankalt" ("Таганкадан келген жас жігіт") атты эпизодта пайда болды, онда ол әндерін орындап, сұхбат берді. 1972 жылы Висоцкий жазған әндердің қатарында "Pevetz u mikrofona" ("Микрофондағы әнші"), "Kanatohodetz" ("Қылыш жүргізуші"), "My vrashaem zemlyu" ("Біз жерді айналдырамыз"), "Cherniye bushlaty" ("Қара пальтолар"), "Beda" ("Жамандық"), "Zhertva televidinya" ("Телевизияның құрбаны"), "Chest' shashmatnoj korony" ("Шахмат тәжінің құрметі") және "Mishka Shifman" бар. 1973 жылдың сәуір айында Висоцкий Польша мен Францияға сапар шекті. Саяхатқа рұқсат алудағы қиындықтар француз коммунистік партиясының басшысы Жорж Марше Леонид Брежневке телефон соғып, оған тікелей хабарласу арқылы шешілді, ал Брежневтің өзі, Марина Владының естеліктерінде айтылғандай, осы атақты жұбайларға ықылас білдірген. Оралғаннан кейін Висоцкий өзінсіз концерттер өткізгені үшін оған қарсы сот ісі қозғалғанын білді. Оған жауап ретінде ол Мәдениет министрі Петр Демичевке наразылық хат жазды. Нәтижесінде ол филармония артисі мәртебесіне ие болды және әр концерт үшін 11,5 рубль төлем кепілденді. Дегенмен, сот Висоцкийге 900 рубль айыппұл төлеуді міндеттеді (Таганка театрындағы айлық жалақысы 110 рубль болғандықтан, бұл елеулі сома еді). 1973 жылы Висоцкий Олег Дальмен бірге "Жақсы адам жаман" фильмінде фон Корен рөлін ойнады. Оның игерген рөлі үшін Италиядағы Таормина кинофестивалінің 5-ші фестивалінде "Ер адам рөліндегі ең үздік актер" сыйлығына ие болды. Сол жылы Висоцкий "Алиса ғажайып елінде" атты аудио пьесасы үшін отыздан астам ән жазды, онда ол бірнеше екінші рөлдерді де орындады. 1973 жылғы оның ең танымал әндері "Chuzhaya koleya" ("Шеткі жол"), "Prervannyj polet" ("Үзілген ұшу") және "Pamyatnik" ("Ескерткіш") болды.
In 1971 a drinking spree related nervous breakdown sent Vysotsky to the Moscow Kashchenko clinic [ru]. Many of his songs from this period deal with alcoholism and insanity. After a partial recovery (owed largely to the supportive presence of Marina Vlady) Vysotsky embarked on a successful Ukrainian concert tour, and wrote a cluster of new songs. On 29 November 1971 Lyubimov's version of Hamlet premiered at Taganka Theatre, a groundbreaking production with Vysotsky in the leading role—in this incarnation a lone intellectual rebel, rising to fight the cruel state machine. Also in 1971 Vysotsky was invited to play the lead in The Sannikov Land, the screen adaptation of Vladimir Obruchev's science fiction novel. He wrote several songs for it, but was dropped at the behest of the General Director of Mosfilm, Nikolai Sizov, ostensibly for being too recognizable as a popular figure. One of the songs written for the film, the doom laden epic allegory "Koni priveredlivye" ("Picky Horses") became one of Vysotsky's signature tunes. In 1972 Vysotsky starred in The Fourth. He also appeared on Soviet Estonian TV (Eesti Televisioon) for an episode entitled "Noormees Tagankalt" (Young Man from Taganka), in which he performed his songs and gave an interview. Songs written by Vysotsky in 1972 included "Pevetz u mikrofona" ("Singer at the Microphone"), "Kanatohodetz" ("The Tightrope Walker"), "My vrashaem zemlyu" ("We Turn the Earth"), "Cherniye bushlaty" ("Black Pea Coats"), "Beda" ("Disaster"), "Zhertva televidinya" ("Victim of Television"), "Chest' shashmatnoj korony" ("Honor of the Chess Crown"), and "Mishka Shifman." In April 1973 Vysotsky visited Poland and France. Difficulties with getting travel permits were resolved after French Communist Party leader Georges Marchais made a personal phone call to Leonid Brezhnev, who, according to Marina Vlady's memoirs, rather sympathized with the celebrity couple. Upon their return, Vysotsky discovered that a lawsuit had been brought against him regarding unsanctioned concerts in Siberia the year before. In response, he wrote a defiant letter to the Minister of Culture, Pyotr Demichev. As a result, he was granted the status of a philharmonic artist, guaranteed a payment of 11.5 roubles per concert. Nonetheless, the court found that Vysotsky had to pay a fine of 900 rubles (a substantial sum, given that his monthly salary at Taganka Theatre was 110 rubles). In 1973 Vysotsky also starred alongside Oleg Dahl in Bad Good Man, playing the role of von Koren. His performance earned him the award of "Best Actor in a Male Role" at the 5th Festival of Nations competition at the Taormina Film Fest in Italy. That same year Vysotsky wrote some thirty songs for Alice in Wonderland, an audio play in which he also voiced several minor roles. His best known songs from 1973 include "Chuzhaya koleya" ("Someone Else's Rut"), "Prervannyj polet" ("Interrupted Flight"), and "Pamyatnik" ("Monument").
1974-1977 жылдар
1974 жылы «Мелодия» 7 дюймдік EP шығарды, онда Высоцкийдің төрт соғыс әні бар: «On ne vernulsya iz boya» («Шайқастан қайтып келмеді»), «Pesnya o novom vremeni» («Жаңа уақыт туралы ән»), «Bratskiye mogily» («Бауырластар қабірі») және «Pesnya o zemle» («Жер туралы ән»). Бұл оның шығармашылығының шағын бөлігі ғана еді, оның көп бөлігі бұл кезде миллиондаған адамдардың таспаға жазылған нұсқаларында сақталды. 1974 жылдың қыркүйегінде Высоцкий алғашқы мемлекеттік сыйлығын – Өзбек КСР-інің Құрмет грамотасын алды, бұл Өзбекстандағы Таганка театрының гастрольдік сапарынан кейін болды. Сонымен қатар 1974 жылы ол «Мосфильм» және Югославская киностудиясының бірлескен жобасы – «Ең жалғыз жол» фильмінде түсті. 1975 жылы Высоцкий КСРО Кинематографистер Одағының мүшесі атанды. Бұл оның енді «кеңес үкіметіне қарсы элемент» емес, мемлекеттік қолдауға ие кеңес киноэлитасы мен «Батыстың прогрессивті ойлы суретшілерінің» арасындағы күмәнді байланыс екенін көрсетті. Содан кейін «Мистер Маккинлидің ұшуы» (1975) сияқты ғылыми-фантастикалық фильмдер де түсірілді. Фильм үшін жазған тоғыз балладасының тек екеуі ғана саундтрекке енді. Бұл кезең Высоцкийдің танымалдылығының шыңы болды. Ол сол кезде «Instruktziya pered poyezdkoj zarubezh» («Шетелге саяхат алдындағы нұсқаулар») және «Pesnya o pogibshem letchike» («Қаза тапқан ұшқыш туралы ән») сияқты әндер жазды. 1975 жылы Высоцкий үшінші рет Францияға сапар шекті, онда бұрынғы ұстазы Андрей Синявскийге бару қаупіне барды, ол сол кезде танымал диссидент эмигрант болған еді. Висоцкий Париждегі суретші Михаил Шемякинмен де дос болып, онымен бірге жиі ішімдік ішетін. Шемякин Висоцкийді үй студиясында жазды. Англияда қысқа уақыт болғаннан кейін Висоцкий Мексикаға барып, сәуір айында алғашқы концерттерін өткізді. Осы кезеңде Таганка театрында өзгерістер болды. Любимов Миландағы Ла Скаламен келісімшартқа отырды, оның орнына Анатолий Ефрос келді, ол өте ерекше режиссерлік көзқарасқа ие болды. Ефрос 1975 жылдың 30 маусымында премьерасы өткен «Шершін бақшасы» қойылымын қойды, онда Алла Демидова (Раневская рөлінде) және Высоцкий (Лопахин рөлінде) ойнады. Пьеса сенсация тудырды, сыншылар Демидова мен Высоцкийдің күшті өзара әрекеттесуін жоғары бағалады. Любимов бұл пьесаны ұнатпады және Ефросты актерлеріне «жұлдыздық мазасыздық» сезімін ұқтырды деп айыптады. 1976 жылы Таганка театры Болгарияға сапармен барды, онда Высоцкий сұхбат жазып, Балкантон лейблі үшін 15 ән жаздырды. Труппа Мәскеуге оралғаннан кейін Любимов (Миландан оралғаннан кейін) Висоцкиймен жұмыс істей алмайтынын мәлімдеді және Гамлет рөлін Висоцкийдің жақын досы Валерий Золотухинге берді. Осы оқиғадан кейін, стресске ұшыраған Висоцкий амфетамин қабылдауға кіріскен. 1976 жылы Висоцкий «Купола» («Куполалар») және «Баллада о Любви» («Махаббат балладасы») әндерін жазды. Белоруссияға тағы бір сапардан кейін Висоцкий мен Влади Францияға, содан Солтүстік Америкаға сапар шекті, Кеңес Одағынан шығуға ресми рұқсат сұрамастан. Солтүстік Америкада Висоцкий Нью-Йоркте тоқтады, онда Михаил Барышников пен Джозеф Бродскийпен кездесті. Ол сондай-ақ 1977 жылдың 20 ақпанында эфирге шыққан Дан Раттермен бірге «60 минут» бағдарламасы үшін сегмент жазды. Бағдарламада оның еңбек лагерінде отырғаны және оны диссидент ретінде көрсеткені дұрыс емес еді, бірақ Висоцкий сұхбатында өз елін жақсы көретінін және оған ешқандай зиян келтіргісі келмейтінін айтты. Рұқсатсыз сапардың өз елінде ешқандай салдары болмады, өйткені бұл кезде Кеңес билігі Висоцкийге қатысты ең жоғары деңгейде де бөлінген еді: Михаил Суслов бардты жек көретін болса, Брежнев оның жұмысын соншалықты жақсы көретін, сондықтан Брежнев ауруханада жатқанда, телефон арқылы тыңдай алу үшін Висоцкийді қызы Галинаның үйіне шақырып, концерт қоюын өтінді. Осы сапар кезінде Висоцкий Канадаға да барды, онда оркестрдің қолдауымен RCA Victor компаниясымен LP жаздырды. Нәтижесінде 1977 жылы Парижде «Владимир Висоцкий» деген атпен альбом жарық көрді, онда он бір ән болды. 1976 жылдың қыркүйегінде Висоцкий Таганка театрының қалған труппасымен Югославияға барды, онда «Гамлет» жыл сайынғы BITEF фестивалінде бірінші орынды иеленді. Содан кейін ол екі апталық концерттік турне үшін Венгрияға барды. Мәскеуге оралғаннан кейін, ол Любимовтың «Устаз және Маргарита» спектаклінде Иван Бездомныйдің кішігірім рөлін, ал Юрий Карякиннің Достоевскийдің «Қылмыс және жаза» спектаклінде Свидригайловтың маңызды рөлін ойнады. Осы кезеңде Висоцкийдің жаңа әндері «История Болезни» («Ауру тарихы»), оның денсаулық мәселесіне қатысты, «Почему аборигены съели Кука» («Неге аборигендер капитан Кукты жеді»), «Баллада о Правде и Лжи» («Шындық және жалған туралы баллада») және «Две судьбы» («Екі тағдар»), екі жаман әйелдердің қудалауына ұшыраған алкогольге тәуелді адам туралы қорқынышты әңгіме болды. 1977 жылы Висоцкийдің денсаулығы нашарлап, сәуір айында Мәскеу клиникасының жансақтау бөліміне физикалық және психикалық күйзеліс күйінде түсті. Ол жүрек, бүйрек және бауыр жеткіліксіздігінен, жақ сүйек инфекциясынан және нервтік бұзылудан зардап шекті.
In 1974 Melodiya released a 7 inch EP featuring four of Vysotsky's war songs: "On ne vernulsya iz boya" ("He Didn't Return From Battle"), "Pesnya o novom vremeni" ("Song About New Times"), "Bratskiye mogily" ("Mass Graves"), and "Pesnya o zemle" ("Song About the Earth"). This represented only a tiny portion of his creative work, by this point owned by millions on tape. In September 1974 Vysotsky received his first state award, an Honorary Diploma of the Uzbek SSR, following a tour of the Taganka Theatre in Uzbekistan. Also in 1974 he filmed in The Only Road, a joint venture between Mosfilm and the Yugoslav Filmski Studio. In 1975 Vysotsky was granted membership in the Cinematographers Union of the USSR. This meant he was no longer "anti Soviet scum," but rather an unlikely link between the state sanctioned Soviet cinema elite and the "progressive thinking artists of the West." More films followed, among them the science fiction movie The Flight of Mr. McKinley (1975). Of the nine ballads he wrote for the film, only two made it into the soundtrack. This period was the height of Vysotsky's popularity. Songs he wrote at the time included "Instruktziya pered poyezdkoj zarubezh" ("Instructions Before a Trip Abroad") and "Pesnya o pogibshem letchike" ("Song About a Fallen Pilot"). Also in 1975 Vysotsky made his third trip to France, where he took the risk of visiting his former tutor, Andrey Sinyavsky, by then a celebrated dissident émigré. Vysotsky also became friends with the Paris based artist Mikhail Shemyakin, with whom he would often drink. Shemyakin recorded Vysotsky in his home studio. Subsequently, after a brief stay in England, Vysotsky traveled to Mexico and in April performed his first concerts there. During this time there were changes at Taganka Theatre. Lyubimov took a contract job with La Scala in Milan, and was replaced by Anatoly Efros, who had a radically different directorial approach. Efros put on The Cherry Orchard, which premiered on 30 June 1975 and starred Alla Demidova (as Ranevskaya) and Vysotsky (as Lopakhin). The play caused a sensation, with critics praising the powerful interplay between Demidova and Vysotksy. Lyubimov, who disliked the piece, accused Efros of giving his actors "stardom malaise." The 1976 Taganka Theatre made a visit to Bulgaria, where Vysotsky filmed an interview and recorded 15 songs for the Balkanton record label. When the troupe returned to Moscow, Lyubimov (by then back from Milan) declared himself unable to work with Vysotsky any longer and gave the role of Hamlet to Valery Zolotukhin, Vysotsky's best friend. Reportedly, this was when the stressed out Vysotsky started taking amphetamines. Songs written by Vysotsky in 1976 included "Kupola" ("Cupolas") and "Ballada o Lyubvi" ("Ballad of Love"). After another trip to Belarus, Vysotsky and Vlady traveled to France and from there to North America, without requesting or receiving official permission to leave the Soviet Union. In North America Vysotsky stopped in New York City, where he met Mikhail Baryshnikov and Joseph Brodsky. He also recorded a segment for 60 Minutes with Dan Rather, which aired on 20 February 1977. The program incorrectly stated he had served time in a labor camp and presented him as a dissident, though Vysotsky stressed during his interview that he loved his country and did not want to do it any harm. The unauthorized venture bore no repercussions at home, as by this time Soviet authorities were divided on Vysotsky up to the highest level: while Mikhail Suslov detested the bard, Brezhnev loved his work so much that when Brezhnev was in the hospital he asked Vysotsky to perform at the home of his daughter Galina so that he could listen over the telephone. During this trip Vysotsky also visited Canada, where he recorded an LP with RCA Victor, backed by an orchestra. The resulting record was released in Paris in 1977 under the title Vladimir Vissotsky and contained eleven songs. In September 1976 Vysotsky accompanied the rest of the Taganka Theatre troupe to Yugoslavia, where Hamlet won first prize at the annual BITEF festival. He then traveled to Hungary for a two week concert tour. Once back in Moscow, he played the modest role of Ivan Bezdomny in Lyubimov's production of The Master and Margarita, and the more major role of Svidrigailov in Yury Karyakin's take on Dostoevsky's Crime and Punishment. Vysotsky's new songs during this time included "Istoriya Bolezni" ("History of Illness"), which concerned his health problems, the humorous "Pochemu Aborigeny Syeli Kooka" ("Why Did the Aborigines Eat Captain Cook"), "Ballada o Pravda i Lzhi" ("Ballad of Truth and Lies"), and "Dve Sud'by" ("Two Fates"), a chilling story of a self absorbed alcoholic hunted by two malevolent witches. In 1977 Vysotsky's health deteriorated to such an extent that in April he found himself in a Moscow clinic's reanimation center in а state of physical and mental collapse. He suffered heart, kidney, and liver failures, a jaw infection, and a nervous breakdown.
1977-1980 жылдар
1977 жылы Францияда Висоцкийдің үш альбомы жарық көрді, оның ішінде ол RCA компаниясымен өткен жылы Канадаға сапары кезінде жазған. Гитарашы Костя Казанскийдің ұйымдастыруымен және сүйемелдеуімен, бұл Висоцкийдің салыстырмалы түрде күрделі музыкалық сүйемелдеуін алғаш рет алғаны болды. 1977 жылдың тамызында Высоцкий Голливудта «Нью-Йорк, Нью-Йорк» (1977) фильмінің түсіру тобы үшін өнер көрсетті және Владының айтуынша, оны Лиза Миннелли мен Роберт Де Ниро сияқты актерлер жылы қарсы алды. Лос-Анджелестегі концерттерден кейін француз коммунистік газеті L’Humanité ұйымдастырған жыл сайынғы шараға қатысты. 1977 жылдың желтоқсан айында Таганка театрының труппасы Францияға барып, «Гамлетті» қойды, Висоцкий қайтадан басты рөлде ойнады. Пьеса оң пікірлерге ие болды. 1978 жылдың наурыз-сәуір айларында Высоцкий Мәскеу мен Украинада бірқатар концерттер берді. Кейіннен, 1978 жылдың мамыр айында Высоцкий «Кездесу орны өзгермейді» атты фильм түсіруді бастады, ол 1945 жылы Мәскеуде қылмыстық топты қудалаған екі детектив туралы бес бөлімді телефильм. Висоцкий өзінің жұмсақ және ережелерді ұстанатын серігі Владимир Шараповты (Владимир Конкин ойнады) ұстаздық ететін аяусыз және харизматикалық полицей Глеб Жеглов рөлін ойнады. Фильмнің премьерасы 1978 жылдың 11 қарашасында Кеңес Одағының Орталық телеарнасында өтті. Осы уақыт аралығында Высоцкий Таганка театрының «Жанр іздеу» шоуына қатысып, өз әндерін орындады және Анатолий Ефростың «Бесбет әйел» радио-спектаклінде Александром Блокты ойнады, ол 1979 жылдың 10 шілдесінде премьера болып, кейін екі пластинка ретінде шығарылды. 1978 жылдың қарашасында Высоцкий Василий Аксеновтың бастамасымен және ұйымдастыруымен цензураға қарсы әдеби жоба «Метрополис» жобасына қатысты. 1979 жылдың қаңтарында Высоцкий Америкаға тағы да барып, өте табысты концерттер берді. Бұл (биограф Владимир Новиковтың айтуынша) халықаралық деңгейдегі құрметке ие актер мен орындаушының жаңа, таза өмірін көру Висоцкийді өз басымдықтарын қайта қарастыруға итермеледі. Алайда, ол өзін-өзі жоятын театр және концерттік турлар кестесіне қайта оралды, жеке дәрігері Анатолий Федотов енді оның серігі ғана емес, сонымен қатар Таганка командасының бір бөлігі болды. «Анатолий кім еді? Ол кез келген жағдайда есірткі беруге тырысатын адам. Ол солай істеді. Мұндай сәттерде Володя оған толық сенді», - деп еске алады Оксана Афанасьева, Висоцкийдің Мәскеудегі досы (оның өмірінің соңғы жылында оның қасында болды, кейде өзі де есірткі таратқышы болды). 1979 жылдың шілдесінде Орталық Азиядағы концерттерден кейін Висоцкий құлап, клиникалық өлімге ұшырады және Федотов (жүрекке кофеинді тікелей енгізді), әріптесі және жақын досы Всеволод Абдулов жүрек массажына көмектесті. 1980 жылдың қаңтарында Висоцкий Любимовтан бір жылға демалыс сұрады. «Сізге байланысты, бірақ Гамлет сіздің болуыңыз шартымен», - деп жауап берді. Ән жазуда баяулау белгілері байқалды, өйткені Висоцкий әндерден дәстүрлі поэзияға ауыса бастады. Алайда Висоцкийдің 800-ге жуық өлеңінің тек біреуі ғана оның көзі тірісінде Совет Одағында жарық көрді. Оның өмірінде бірде-бір спектакльді немесе сұхбатты кеңес теледидары көрсеткен жоқ. 1979 жылдың мамырында МГУ журналистика факультетінің тәжірибе студиясында Висоцкий американдық актер және кино продюсер Уоррен Биттиге видеохат жазды. Ол Биттимен жеке кездесуді және «Редс» фильмінде рөл алу мүмкіндігін іздеді. Жазу кезінде Висоцкий ағылшын тілінде сөйлеуге бірнеше рет тырысты, тілдік кедергіні жеңуге ұмтылды. Бұл хат Биттиге ешқашан жетпеді. Ол үш онжылдықтан кейін алғаш рет 2013 жылдың 24 қаңтарында (жергілікті уақыт бойынша) «Россия 1» каналы арқылы Италия, Мексика, Польша, АҚШ телеарналарының және Висоцкийдің жеке коллекцияларының жазбаларымен бірге көрсетілді. Александр Ковановский мен Игорь Рахмановтың «Уоррен Биттиге хат» фильмі. Висоцкийдің соңғы сағаттарына қатысты жақын достары мен әріптестерінің есептері В. Перевозчиковтың кітабына жинақталды. Висоцкий өмірінің көп бөлігінде алкоголизмнен зардап шекті. 1977 жыл шамасында ол амфетаминді және басқа да есірткілерді қабылдап, ішімдікке тәуелділігін жоюға тырысты. Бұл әрекеттері жартылай сәтті болғанымен, ол алкоголизмді тез арада бақылаудан тыс ауыр есірткіге тәуелділікке ауыстырды. Ол дәрігерлік мамандықтағы кейбір жақын достарынан дәрі-дәрмек сұрауға мәжбүр болды, көбінесе актерлік шеберлігін медициналық кабинетте құлап қалу үшін және ұстама немесе басқа да ауырсынуды жеңілдететін инъекция алу үшін пайдаланды. 1979 жылдың 25 шілдесінде (өліміне бір жыл қалғанда) ол кеңес Өзбекстанындағы концерттік тур кезінде жүрек тоқтасынан зардап шекті және клиникалық өлімге ұшырады, бұрын стоматолог кеңсесінен алған дұрыс емес ауырсынуды басатын препаратты енгізгеннен кейін. Өзінің жағдайының қаупін толық сезіне отырып, Висоцкий өзінің тәуелділігінен құтылуға бірнеше рет тырысты. Ол Мәскеудегі жетекші есірткіні қалпына келтіру маманы ұсынған экспериментальдық (және соңынан жоққа шығарылған) қан тазалау процедурасынан өтті. Ол сондай-ақ 1980 жылдың көктемінде әйелі Маринамен бірге Франциядағы оқшауланған орынға барып, есірткіге қол жеткізуді күшпен тоқтатуға тырысты. Бұл әрекеттері сәтсіз аяқталғаннан кейін Висоцкий Мәскеуге қайтып келді, өмірі күшейе түскен стресстік жағдайға түсті. Ол екі қылмыстық сотта айыпталушы болды, біреуі бірнеше ай бұрын жасаған көлік апаты үшін, екіншісі рұқсатсыз концерттік билеттерді сатуға қатысқан деген айыппен (бірінші істе ол шартты жаза және бақылауға жіберілді, екінші істе айыптар алынып тасталды, бірақ бірнеше әріптестері кінәлі деп танылды). Ол сондай-ақ «Жасыл фаэтон» атты фильмді түсіру құқығы үшін фильм студиясымен сәтті күреспеді. Әйелі Маринамен қарым-қатынасы нашарлап, ол оған адалдығы мен Оксана Афанасьеваға деген махаббаты арасында қысымға түсті. Ол сондай-ақ бір аяғында қабыну пайда болды, бұл оның концерттік өнер көрсетуін өте қиын етіп берді. Есірткіге тәуелділігінен құтылуға соңғы әрекет ретінде, әдеттегі арналары арқылы есірткі алу мүмкін болмағандықтан (1980 жылғы Олимпиада кезінде есірткінің заңсыз таралуын болдырмау үшін билік медициналық мекемелерді қатаң бақылауға алған), ол алкогольге қайта оралды және ұзақ ішімдікке берілді (сол кездегі кең таралған қате түсінік бойынша, ол есірткіні қабылдаудың салдарынан құтылу үшін шампанмен көп мөлшерде ішкен). 1980 жылдың 3 шілдесінде Висоцкий Мәскеудің маңындағы концерт залында өнер көрсетті. Сахнадағы менеджерлердің бірі оның денсаулығының нашарлағанын («бозғылт беті», деді ол) және өте жақсы сезінбейтінін айтты, ал екіншісі концерт алдында шампан сұрағанына таң қалды, өйткені ол әрдайым концерттері алдында ішпегені белгілі болған. 1980 жылдың 16 шілдесінде Висоцкий Калининградта соңғы рет қоғамдық концерт берді. 1980 жылдың 18 шілдесінде Висоцкий Таганка театрында соңғы рет «Гамлетті» ойнады. 1980 жылдың 21 шілдесінен бастап оның жақын достарының бірнешесі оның пәтерінде тәулік бойы күзетте болды, оның алкогольді ішуін қатаң бақылап, есірткіге тәуелділігінен құтылуға үміттенді. Есірткіні қабылдаудан бас тартудың салдары оған күшті әсер етті, ол көбінесе тынышсыздыққа ұшырады, ауырып, айқайлады және кейде естеліктерінен айырылып, келушілердің кейбіреулерін, соның ішінде ұлын Аркадийді бірінші кезде танымайтын болды. Бір сәтте Висоцкийдің жеке дәрігері А. Федотов (бір жыл бұрын Өзбекстанда клиникалық өлімнен құтқарған дәл сол дәрігер) оған көмектесуге тырысты...
In 1977 three of Vysotsky's LPs were released in France, including the one he recorded with RCA during his trip to Canada in the previous year. Arranged and accompanied by guitarist Kostya Kazansky, this was the first time Vysotsky enjoyed a relatively sophisticated musical backing. In August 1977 Vysotsky performed in Hollywood for the film crew of New York, New York (1977), and, according to Vlady, was greeted warmly by actors including Liza Minnelli and Robert De Niro. Further concerts in Los Angeles were followed by an appearance at an annual event held by the French Communist paper L’Humanité. In December 1977 the Taganka Theatre troupe traveled to France to perform Hamlet, with Vysotsky back in the lead. The play received positive reviews. In March–April of 1978 Vysotsky did a series of concerts in Moscow and Ukraine. Subsequently, in May 1978 Vysotsky began filming in The Meeting Place Cannot Be Changed, a five part television film about two detectives pursuing a criminal gang in 1945 Moscow. Vysotsky starred as Gleb Zheglov, a ruthless and charismatic cop mentoring his milder and more rule abiding partner Vladimir Sharapov (played by Vladimir Konkin). The film premiered on 11 November 1978 on Soviet Central TV. During this time Vysotsky also became involved in Taganka Theatre's Genre seeking show (performing some of his own songs) and played Aleksander Blok in Anatoly Efros' Neznakomka (The Lady Stranger) radio play, which premiered on 10 July 1979 and later released as a double LP. In November 1978 Vysotsky took part in the underground censorship defying literary project Metropolis, inspired and organized by Vasily Aksenov. In January 1979 Vysotsky again visited America with highly successful series of concerts. That was the point (according to biographer Vladimir Novikov) when a glimpse of new, clean life of a respectable international actor and performer all but made Vysotsky seriously reconsider his priorities. What followed though, was a return to the self destructive theater and concert tours schedule, personal doctor Anatoly Fedotov now not only his companion, but part of Taganka's crew. "Who was this Anatoly? Just a man who in every possible situation would try to provide drugs. And he did provide. In such moments Volodya trusted him totally," Oksana Afanasyeva, Vysotsky's Moscow girlfriend (who was near him for most of the last year of his life and, on occasion, herself served as a drug courier) remembered. In July 1979, after a series of Central Asia concerts, Vysotsky collapsed, experienced clinical death and was resuscitated by Fedotov (who injected caffeine into the heart directly), colleague and close friend Vsevolod Abdulov helping with heart massage. In January 1980 Vysotsky asked Lyubimov for a year's leave. "Up to you, but on condition that Hamlet is yours," was the answer. The songwriting showed signs of slowing down, as Vysotsky began switching from songs to more conventional poetry. Still, of nearly 800 poems by Vysotsky only one has been published in the Soviet Union while he was alive. Not a single performance or interview was broadcast by the Soviet television in his lifetime. In May 1979, being in a practice studio of the MSU Faculty of Journalism, Vysotsky recorded a video letter to American actor and film producer Warren Beatty, looking for both a personal meeting with Beatty and an opportunity to get a role in Reds film, to be produced and directed by the latter. While recording, Vysotsky made a few attempts to speak English, trying to overcome the language barrier. This video letter never reached Beatty. It was broadcast for the first time more than three decades later, on the night of 24 January 2013 (local time) by Rossiya 1 channel, along with records of TV channels of Italy, Mexico, Poland, USA and from private collections, in Vladimir Vysotsky. A letter to Warren Beatty film by Alexander Kovanovsky and Igor Rakhmanov. Accounts by Vysotsky's close friends and colleagues concerning his last hours were compiled in the book by V. Perevozchikov. Vysotsky suffered from alcoholism for most of his life. Sometime around 1977, he started using amphetamines and other prescription narcotics in an attempt to counteract the debilitating hangovers and eventually to rid himself of alcohol addiction. While these attempts were partially successful, he ended up trading alcoholism for a severe drug dependency that was fast spiralling out of control. He was reduced to begging some of his close friends in the medical profession for supplies of drugs, often using his acting skills to collapse in a medical office and imitate a seizure or some other condition requiring a painkiller injection. On 25 July 1979 (a year to the day before his death) he suffered a cardiac arrest and was clinically dead for several minutes during a concert tour of Soviet Uzbekistan, after injecting himself with a wrong kind of painkiller he had previously obtained from a dentist's office. Fully aware of the dangers of his condition, Vysotsky made several attempts to cure himself of his addiction. He underwent an experimental (and ultimately discredited) blood purification procedure offered by a leading drug rehabilitation specialist in Moscow. He also went to an isolated retreat in France with his wife Marina in the spring of 1980 as a way of forcefully depriving himself of any access to drugs. After these attempts failed, Vysotsky returned to Moscow to find his life in an increasingly stressful state of disarray. He had been a defendant in two criminal trials, one for a car wreck he had caused some months earlier, and one for an alleged conspiracy to sell unauthorized concert tickets (he eventually received a suspended sentence and a probation in the first case, and the charges in the second were dismissed, although several of his co defendants were found guilty). He also unsuccessfully fought the film studio authorities for the rights to direct a movie called The Green Phaeton. Relations with his wife Marina were deteriorating, and he was torn between his loyalty to her and his love for his mistress Oksana Afanasyeva. He had also developed severe inflammation in one of his legs, making his concert performances extremely challenging. In a final desperate attempt to overcome his drug addiction, partially prompted by his inability to obtain drugs through his usual channels (the authorities had imposed a strict monitoring of the medical institutions to prevent illicit drug distribution during the 1980 Olympics), he relapsed into alcohol and went on a prolonged drinking binge (apparently consuming copious amounts of champagne due to a prevalent misconception at the time that it was better than vodka at countering the effects of drug withdrawal). On 3 July 1980, Vysotsky gave a performance at a suburban Moscow concert hall. One of the stage managers recalls that he looked visibly unhealthy ("gray faced", as she puts it) and complained of not feeling too good, while another says she was surprised by his request for champagne before the start of the show, as he had always been known for completely abstaining from drink before his concerts. On 16 July Vysotsky gave his last public concert in Kaliningrad. On 18 July, Vysotsky played Hamlet for the last time at the Taganka Theatre. From around 21 July, several of his close friends were on a round the clock watch at his apartment, carefully monitoring his alcohol intake and hoping against all odds that his drug dependency would soon be overcome and they would then be able to bring him back from the brink. The effects of drug withdrawal were clearly getting the better of him, as he got increasingly restless, moaned and screamed in pain, and at times fell into memory lapses, failing to recognize at first some of his visitors, including his son Arkadiy. At one point, Vysotsky's personal physician A. Fedotov (the same doctor who had brought him back from clinical death a year earlier in Uzbekistan) attempted to sedate him, inadvertently causing asphyxiation from which he was barely saved. On 24 July, Vysotsky told his mother that he thought he was going to die that day, and then made similar remarks to a few of the friends present at the apartment, who begged him to stop such talk and keep his spirits up. But soon thereafter, Oksana Afanasyeva saw him clench his chest several times, which led her to suspect that he was genuinely suffering from a cardiovascular condition. She informed Fedotov of this but was told not to worry, as he was going to monitor Vysotsky's condition all night. In the evening, after drinking relatively small amounts of alcohol, the moaning and groaning Vysotsky was sedated by Fedotov, who then sat down on the couch next to him but fell asleep. Fedotov awoke in the early hours of 25 July to an unusual silence and found Vysotsky dead in his bed with his eyes wide open, apparently of a myocardial infarction, as he later certified. This was contradicted by Fedotov's colleagues, Sklifosovsky Emergency Medical Institute physicians L. Sul'povar and S. Scherbakov (who had demanded the actor's immediate hospitalization on 23 July but were allegedly rebuffed by Fedotov), who insisted that Fedotov's incompetent sedation combined with alcohol was what killed Vysotsky. An autopsy was prevented by Vysotsky's parents (who were eager to have their son's drug addiction remain secret), so the true cause of death remains unknown. No official announcement of the actor's death was made, only a brief obituary appeared in the Moscow newspaper Vechernyaya Moskva, and a note informing of Vysotsky's death and cancellation of the Hamlet performance was put out at the entrance to the Taganka Theatre (the story goes that not a single ticket holder took advantage of the refund offer). Despite this, by the end of the day, millions had learned of Vysotsky's death. On 28 July, he lay in state at the Taganka Theatre. After a mourning ceremony involving an unauthorized mass gathering of unprecedented scale, Vysotsky was buried at the Vagankovskoye Cemetery in Moscow. The attendance at the Olympic events dropped noticeably on that day, as scores of spectators left to attend the funeral. Tens of thousands of people lined the streets to catch a glimpse of his coffin.
Өлім жағдайы туралы дау
Автор Валерий Перевозчиковтың айтуынша, оның өліміне оның өмірінің соңғы жылдарында оны қоршап тұрған серіктестер тобы кінәлі. Бұл ішкі шеңбер оның күшті мінезінің әсерімен, концерттерінен түскен үлкен ақшаға материалдық қызығушылықпен біріктірілген адамдардан құралды. Бұл тізімге Таганка театрының менеджері және оның санкцияланбаған концерттерін ұйымдастырушысы Валерий Янкелович, оның жеке дәрігері Анатолий Федотов, алтын іздеуші (және жеке досы) Вадим Туманов, оның соңғы үш жыл өмірінің сүйіктісі Оксана Афанасьева (кейін Ярмольник), актер әріптесі Иван Бортник және дәрі-дәрмектермен қамтамасыз етуге жауапты Склифосовский ауруханасының бөлім бастығы Леонид Суль'повар кірді. Висоцкийдің серіктестерінің барлығы оның есірткіге деген құмарлығын қамтамасыз етуге тырысты, бұл оны өмірінің соңғы жылдарында күшпен ұстап тұрды. Олардың ықпалымен ол өлімінен бір апта бұрын бүкіл елде өнер көрсетуді жалғастыра алды. Билеттерді заңсыз (мемлекеттік санкциясыз) сату және басқа да жасырын әдістер арқасында бұл концерттер совет заманында көзге елестете алмайтын ақшаны жинады, өйткені көптеген адамдар шамалы жалақы алды. Төлемдер мен ақша жинау үнемі қауіп-қатер туғызды, оларды ұйымдастыру үшін Янкелович пен басқалар қажет болды. Біраз ақша Висоцкийге тиді, ал қалғаны осы топқа бөлінді. Бастапқыда бұл олардың күш-жігерінің ақылға қонымды сыйақысы болды, бірақ оның тәуелділігі күшейген сайын және денесі төзімділік танытқан сайын, Висоцкийді күшпен ұстап тұру үшін қажетті дәрі-дәрмектердің мөлшері мен жиілігі басқарылмайтын деңгейге жетті. Бұл Мәскеу Олимпиадасымен бірге оның өмірінің соңғы күндеріне сай келді, дәрі-дәрмектермен қамтамасыз ету қатаң бақылауда болды, ал Висоцкийді қамтамасыз етуге қатысқан дәрігерлердің кейбіреулері қамауда отырды (әдетте дәрігерлер әр ампула үшін есеп беруі керек еді, сондықтан дәрі-дәрмектер бос контейнерге ауыстырылды, ал науқастар орнына плацебо немесе басқа препарат алды). Соңғы күндері Висоцкийдің жағдайы бақыланбайтын болды, оның айқай-шуы Малая Грузинская көшесіндегі пәтерлер үйінен естілді, онда ол VIP-тер арасында тұрды. Өлімінен бірнеше күн бұрын, оның санасы шаттанған күйде, ол Москва қаласының көшелерімен жоғары жылдамдықпен жүріп, есірткі мен алкоголь алуға тырысты – сол кезде көптеген жоғары лауазымды адамдар оны көрді. Бұл оның ауруханаға мәжбүрлеп жатқызылу мүмкіндігін арттырды, сонымен қатар оның әдетін қамтамасыз ететін топқа қауіп төндірді. Оның денсаулығы нашарлағанда және оның өлуі мүмкін екені анық болғанда, оның серіктестері онымен не істеу керектігін шешу үшін жиналды. Олар нақты шешімге келмеді. Олар оның есірткіге тәуелділігі жария болып, күдік туғызуы мүмкін болғандықтан, оны ресми түрде жатқызуға бармады, бірақ олардың кейбіреулері оның жағдайындағы кез келген адам дереу жатқызылатынын мойындады. Висоцкийдің қайтыс болғаннан кейін оның серіктестері мен туыстары оның өлімінен кейін мәйіт тіліп қарау жүргізілмеуіне көп күш жұмсады. Бұл жағдайдың ерекшелігіне қарамастан, ол 42 жасында қатты седациядан қайтыс болды, оған жеке дәрігері берген седативтер мен стимуляторлардың, соның ішінде улы хлорал гидратының қоспасы болды, ол оған үш жыл бойы есірткі беріп келген. Өлім кезінде жанында жалғыз болған бұл дәрігер бірнеше күн бұрын Висоцкийді емін-еркін емдеуде шалағайлық танытқан. Өлген түнде Аркадий Висоцкий (оның ұлы) әкесіне баруға тырысқанда, Янкелович оған кіруге рұқсат бермеді, оның денсаулығына күтім жасауға жеткілікті адам болмағанмен. Кейіннен Кеңес полициясы адам өлтіру фактісі бойынша тергеу бастады, бірақ ол өлім кезінде алынған дәлелдемелердің жетіспеуіне байланысты тоқтатылды.
According to author Valery Perevozchikov part of the blame for his death lay with the group of associates who surrounded him in the last years of his life. This inner circle were all people under the influence of his strong character, combined with a material interest in the large sums of money his concerts earned. This list included Valerii Yankelovich, manager of the Taganka Theatre and prime organiser of his non sanctioned concerts; Anatoly Fedotov, his personal doctor; Vadim Tumanov, gold prospector (and personal friend) from Siberia; Oksana Afanasyeva (later Yarmolnik), his mistress the last three years of his life; Ivan Bortnik, a fellow actor; and Leonid Sul'povar, a department head at the Sklifosovski hospital who was responsible for much of the supply of drugs. Vysotsky's associates had all put in efforts to supply his drug habit, which kept him going in the last years of his life. Under their influence, he was able to continue to perform all over the country, up to a week before his death. Due to illegal (i. e. non state sanctioned) sales of tickets and other underground methods, these concerts pulled in sums of money unimaginable in Soviet times, when almost everyone received nearly the same small salary. The payouts and gathering of money were a constant source of danger, and Yankelovich and others were needed to organise them. Some money went to Vysotsky, the rest was distributed amongst this circle. At first this was a reasonable return on their efforts; however, as his addiction progressed and his body developed resistance, the frequency and amount of drugs needed to keep Vysotsky going became unmanageable. This culminated at the time of the Moscow Olympics which coincided with the last days of his life, when supplies of drugs were monitored more strictly than usual, and some of the doctors involved in supplying Vysotsky were already behind bars (normally the doctors had to account for every ampule, thus drugs were transferred to an empty container, while the patients received a substitute or placebo instead). In the last few days Vysotsky became uncontrollable, his shouting could be heard all over the apartment building on Malaya Gruzinskaya St. where he lived amongst VIP's. Several days before his death, in a state of stupor he went on a high speed drive around Moscow in an attempt to obtain drugs and alcohol – when many high ranking people saw him. This increased the likelihood of him being forcibly admitted to the hospital, and the consequent danger to the circle supplying his habit. As his state of health declined, and it became obvious that he might die, his associates gathered to decide what to do with him. They came up with no firm decision. They did not want him admitted officially, as his drug addiction would become public and they would fall under suspicion, although some of them admitted that any ordinary person in his condition would have been admitted immediately. On Vysotsky's death his associates and relatives put in much effort to prevent a post mortem being carried out. This despite the fairly unusual circumstances: he died aged 42 under heavy sedation with an improvised cocktail of sedatives and stimulants, including the toxic chloral hydrate, provided by his personal doctor who had been supplying him with narcotics the previous three years. This doctor, being the only one present at his side when death occurred, had a few days earlier been seen to display elementary negligence in treating the sedated Vysotsky. On the night of his death, Arkadii Vysotsky (his son), who tried to visit his father in his apartment, was rudely refused entry by Yankelovich, even though there was a lack of people able to care for him. Subsequently, the Soviet police commenced a manslaughter investigation which was dropped due to the absence of evidence taken at the time of death.
Иза Жукова
Высоцкийдің алғашқы әйелі Иза Жукова болды. Олар 1956 жылы МАТ театр институтының студенттері болып оқып жүргенде танысты, біраз уақыт Высоцкийдің Мәскеудегі анасының пәтерінде тұрды. Иза одан 2 жас үлкен болғандықтан, оқуын бітірген соң бірнеше ай бойы әртүрлі қалаларда (Киевте, содан кейін Ростовта) болып, ақыры 1960 жылдың 25 сәуірінде үйленді.
Vysotsky's first wife was Iza Zhukova. They met in 1956, being both MAT theater institute students, lived for some time at Vysotsky's mother's flat in Moscow. After her graduation (Iza was 2 years older) they spent months in different cities (she in Kyiv, then Rostov) and finally married on 25 April 1960.
Людмила Абрамова
Высоцкий Людмила Абрамовамен 1961 жылдың қыркүйегінде Ленинградта "713-ші рейске рұқсат сұрауы" фильмін түсіріп жатқанда танысты. Абрамова сол кезде Герасимов атындағы Кинематография институтының студенті болса, Высоцкий Мәскеудегі Пушкин атындағы драма театрында қызмет еткен. Олар 1965 жылы үйленді және Аркадий (1962 жылы туған) және Никита (1964 жылы туған) есімді екі ұлдары болды. Оның өзіне адал болмағанын білгенде олардың қарым-қатынасы аяқталды.
Vysotsky met Lyudmila Abramova in September 1961, while they were both filming 713 Requests Permission to Land in Leningrad. Abramova was still a student at Gerasimov Institute of Cinematography, while Vysotsky was then with the Moscow Pushkin Drama Theatre. They married in 1965 and had two sons, Arkady (born 1962) and Nikita (born 1964). Their relationship ended when she realized that Vysotsky had been cheating on her.
Марина Влады
1967 жылы Высоцкий сол кезде Мосфильмде бірлескен советтік-француздық туындыда жұмыс істеп жүрген орыс текті француз актрисасы Марина Владиге ғашық болды. Осының нәтижесінде 1968 жыл оның репертуарында «нақты» махаббат әндерінің пайда болуымен белгіленді, олар олардың махаббат оқиғасының басталуын көрсетеді. 1969 жылы Хрущевпен кездескеннен кейін Высоцкий Марина Владыны режиссер Виктор Туровтың үйіне алып барып, оның белорусь тамырларын зерттеді. Олар 1970 жылдың 1 желтоқсанында үйленді, бұл Мәскеудің мәдени және саяси элитасының арасында қызу пікір тудырды. Олар бал айларын Грузияда өткізді, сол кезде Высоцкий көптеген жаңа әндер жазды, соның ішінде «Я Не Люблю» («Мен ұнамаймын») әні. 10 жыл бойы екеуі қашықтықта қарым-қатынас жасады, себебі Марина Франциядағы мансабынан бас тартып, Мәскеуде көбірек уақыт өткізуге келісті, ал Владимирдің достары оған әйелімен бірге болу үшін шетелге саяхаттауға мүмкіндік беру үшін бар ықпалын қолданды. Ақырында Марина Франция Коммунистік партиясына қосылды, бұл оған КСРО-ға шектеусіз кіруге виза берді және Владимирге үкімет тарапынан қудалаудан қорғауды қамтамасыз етті, себебі үкімет оның жасырын түрде советтікке қарсы лирикасы мен халық арасындағы күтпеген танымалдылығынан шаршаған еді. Владымен арадағы қашықтық қарым-қатынастың қиындықтары Высоцкийдің бірнеше әндеріне шабыттандырды.
In 1967 Vysotsky fell in love with Marina Vlady, a French actress of Russian descent, who was working at Mosfilm on a joint Soviet French production at that time. As a result, 1968 marked the point when "proper" love songs started to appear in his repertoire, documenting the beginning of their love affair. After his visit with Khruschev in 1969, Vysotsky took Marina Vlady to director Victor Turov [ru]'s place to investigate her Belarusian roots. They subsequently married on 1 December 1970, causing a furor among Moscow's cultural and political elite. They spent their honeymoon in Georgia, during which time Vysotsky wrote numerous new songs, including "Ya Ne Lyublyu" ("I Don't Like"). For 10 years the two maintained a long distance relationship as Marina compromised her career in France to spend more time in Moscow, and Vladimir's friends pulled strings for him to be allowed to travel abroad to stay with his wife. Marina eventually joined the Communist Party of France, which essentially gave her an unlimited entry visa into the Soviet Union, and provided Vladimir with some immunity against prosecution by the government, which was becoming weary of his covertly anti Soviet lyrics and his odds defying popularity with the masses. The problems of his long distance relationship with Vlady inspired several of Vysotsky's songs.
Мұра және естелік
1981 жылдың күзінде Высоцкийдің "Нерв" атты алғашқы поэзия жинағы КСРО-да ресми түрде жарық көрді. Оның алғашқы таралымы (25 000 дана) дереу сатылып кетті. 1982 жылы екіншісі (100 000 дана), содан кейін үшіншісі (1988, 200 000 дана) жарық көрді, ал 1990-шы жылдары тағы бірнеше жинақ шықты. Материалды ресми түрде марапатталған совет ақыны Роберт Рождественский жинақтаған. 1981 жылы Юрий Любимов Таганка театрында "Владимир Высоцкий" атты жаңа музыкалық-поэзиялық қойылымды сахнаға қойды, бірақ ол дереу тыйым салынды және ресми премьерасы 1989 жылдың 25 қаңтарында өтті. 1982 жылы Совет Одағында "Батыр Иванхоның балладасы" фильмі түсірілді, ал 1983 жылы ол көпшілыққа ұсынылды. Фильмде Высоцкийдің төрт әні орындалды. 1986 жылы ресми Висоцкий поэзиялық мұра комитеті құрылды (төрағасы Роберт Рождественский, театр сыншысы Наталья Крымова – бастамашы және ұйымдастырушы). Консерваторлардың қарсылығына қарамастан (Егор Лигачев олардың саяси жетекшісі болды, ал "Біздің замандас" журналының Станислав Куняев – әдеби өкілі), Висоцкий қайтыс болғаннан кейін КСРО Мемлекеттік сыйлығымен марапатталды. "Жегловтың бейнесін жасағаны және әнші-күйші ретіндегі шығармашылық жетістіктері үшін" деген ресми тұжырым сол және оң жақтан сынауға ұшырады. 1988 жылы "Таңдамал туындылар" жинағы (Н.Крымова редакциялаған) жарық көрді, ал одан бұрын "Мен әзірге қайтып келемін" (Я, конечно, вернусь) атты әріптестерінің естеліктері мен Висоцкийдің өлеңдерінен құралған кітап жарық көрді, олардың кейбіреулері бұрын жарияланбаған еді. 1990 жылы марқұм ақынның әкесі Семен Висоцкий қаржылаған "Туындылар" екі томдық жинағы жарық көрді. Сергей Жильцов жинақтаған және редакциялаған "алғашқы академиялық басылым" деп аталатын (бұл мәлімдеме скептиктер тарапынан жоққа шығарылды) одан да амбициялы басылымдар сериясы Тулада (1994-1998, 5 том), Германияда (1994, 7 том) және Мәскеуде (1997, 4 том) жарық көрді. 1989 жылы Мәскеуде Висоцкийдің ресми мұражайы ашылды, оның "Vagant" (редакторы Сергей Зайцев) журналы Висоцкийдің мұрасына толық арналды. 1996 жылы ол тәуелсіз басылымға айналды және 2002 жылы жабылды. Келесі жылдары Висоцкийдің қабірі оның жанкүйерлерінің қажылық орнына айналды, олардың ең кішілері оның өлімінен кейін дүниеге келді. Оның қабір тасы да дау тудырды, өйткені оның әйелі қарапайым абстрактілі тақташаны қаласа, ал ата-анасы реалистік алтынмен қапталған мүсінді талап етті. Бұл мүсін Висоцкийдің өзіне ұнамас болса да, кейбіреулер оның әншінің өмірін еске түсіретін метафоралар мен символдарға толы деп санайды. 1995 жылы Мәскеуде Петровский қақпасының жанында, Страстной бульварында Висоцкий ескерткіші ресми түрде ашылды. Оған бардтың ата-анасы, екі ұлы, бірінші әйелі Иза, танымал ақындар Евтушенко мен Вознесенский қатысты. "Висоцкий әрқашан шындықты айтты. Тек бір рет ол өзінің бір әнінде: "Мен үшін Петровскіе қақпасының жанындағы алаңда ескерткіш орнатпайды" деп жырлаған кезде ғана қателесті", - деді Мәскеу мэрі Юрий Лужков сөйлеген сөзінде. 2014 жылы Дондағы Ростовта Висоцкийге тағы бір ескерткіш орнатылды. 2004 жылдың қазан айында Черногорияның астанасы Подгорицада, Мыңжылдық көпірінің жанында Висоцкийге ескерткіш орнатылды. Оның ұлы Никита Висоцкий да салтанатты ашылу рәсіміне қатысты. Мүсінді ресейлік мүсінші Александр Таратинов жобалаған, ол сондай-ақ Подгорицадағы Александр Пушкинге арналған ескерткішті де жобалаған. Қола мүсінде Висоцкий бір қолын көтеріп, екіншісінде гитара ұстап тұрған күйде бейнеленген. Фигураның жанында қоладан жасалған бас сүйек орналасқан, бұл Шекспирдің "Гамлет" пьесасындағы Висоцкийдің басты рөліне сілтеме. Пьедесталға Висоцкийдің Черногорияға арналған өлеңінің соңғы жолдары ойылып салынған. 2011 жылы Екатеринбургте Висоцкий бизнес орталығы және жартылай көкжиек ресми түрде ашылды. Бұл Мәскеуден басқа Ресейдегі ең биік ғимарат, оның 54 қабаты бар, жалпы биіктігі: Іскерлік орталықтың үшінші қабатында Висоцкий мұражайы орналасқан. Ғимараттың артында Владимир Висоцкийдің және оның үшінші әйелі, француз актрисасы Марина Владидің қола мүсіні орналасқан. 2011 жылы "Висоцкий. Өмірде болғаның үшін рахмет" атты даулы фильм жарық көрді, сценарийін оның ұлы Никита Висоцкий жазды. Актер Сергей Безруков Висоцкийді маска мен CGI эффектілерін қолдана отырып бейнеледі. Фильмде Висоцкийдің заңсыз жер асты қойылымдары, КГБ-мен және есірткімен проблемалары және 1979 жылы клиникалық өлімі туралы айтылады. Висоцкийдің өлімінен кейін көптеген совет бардтары оның өмірі мен өлімі туралы әндер мен өлеңдер жазды. Ең танымалдары – Юрий Визбордың "Висоцкийге хат" (1982) және Булат Окуджаваның "Володя Висоцкий туралы" (1980). Польшада Яцек Качмарский Висоцкийдің әндеріне негізделген әндер жазды, мысалы, оның алғашқы әні (1977) "Жабайы аң ауы" әніне негізделген, ал "Владимир Висоцкийге эпитап" ("Epitafium dla Włodzimierza Wysockiego") әні оның естелігіне арналған. Әр жыл сайын Висоцкийдің туған күнінде Ресейде және әлемнің көптеген қалаларында, әсіресе Еуропада фестивальдар өтеді. Висоцкийдің Ресейдегі ықпалы Германиядағы Вольф Биерманн, Америкадағы Боб Дилан немесе Франциядағы Жорж Брассенс пен Жак Брельдің ықпалымен салыстырылады. Людмила Журавлева ашқан 2374 Vladvysotskij астероиді Висоцкийдің құрметіне аталды. Владимир Путинмен тікелей эфирдегі сұрақ-жауап кезінде Алексей Венедиктов Путиннен Мәскеуде Висоцкийге көше атау беруді сұрады, өйткені ол Ресейдің ең ұлы суретшілерінің бірі болса да, өлімінен кейін 30 жыл өткен соң да Мәскеуде оның атында көше жоқ. Венедиктов президентке осы мәселені шешуге мүмкіндік беретін заң бар екенін айтты және президент жарлық арқылы көшеге ат қою туралы ұсыныс қабылдауға шақырды. Путин Мәскеу мэрімен сөйлесіп, мәселені шешетінін жауап берді. 2015 жылдың шілде айында Мәскеудегі Жоғарғы және Төменгі Таганскі тупиктері Владимир Висоцкий көшесіне айналдырылды. Финляндиядағы Sata Kieli мәдени қауымдастығы жыл сайын халықаралық Владимир Висоцкий фестивалін (Vysotski Fest) ұйымдастырады, онда әртүрлі елдерден келген Висоцкий әншілері Хельсинки және басқа фин қалаларында өнер көрсетеді. Олар Висоцкийді әртүрлі тілдерде және әртүрлі аранжировкада орындайды. Финляндиядан келген екі бауыр және әнші, Мика және Туркка Мали, 30 жылдан астам музыкалық мансабында Владимир Висоцкийдің әндерін фин тіліне аударған, жазған және көптеген рет орындаған. Ұзақ музыкалық мансабында атақты чех әншісі Яромир Нохавица Владимир Висоцкийдің көптеген әндерін аударған және орындаған, ең танымалдары – Песня о друге (Píseň o příteli – Дос туралы ән). 1994 жылдың мамырында Польшаның Кошалине қаласындағы пәтерінде Марлена Зимна (1969–2016) Владимир Висоцкий мұражайын құрды. Одан бері мұражай әртүрлі елдерден 19 500-ден астам экспонаттарды жинады және қазіргі уақытта Владимир Висоцкийдің жеке заттары, автографтары, суреттері, хаттары, фотосуреттері және уникалды фильмдер, винил пластинкалар, CD және DVD дискілерінен тұратын үлкен кітапхананы қамтиды. Жиынның ерекше орны 1976 жылдың сәуір айында Касабланкадағы концертте Висоцкий ойнаған гитараға тиесілі. Владимир Висоцкий осы гитараны марокколық журналист Хассан Эль-Саидке автографпен (Владимир Висоцкийдің "Африкада не болды" әнінен үзінді) сыйға берген. 2023 жылдың қаңтарында Оңтүстік Сахалиндегі Родина мәдениет үйінің жанындағы алаңда Владимир Висоцкийге ескерткіш ашылды. Авторы Владимир Чеботарев.
In the autumn of 1981 Vysotsky's first collection of poetry was officially published in the USSR, called The Nerve (Нерв). Its first edition (25,000 copies) was sold out instantly. In 1982 the second one followed (100,000), then the 3rd (1988, 200,000), followed in the 1990s by several more. The material for it was compiled by Robert Rozhdestvensky, an officially laurelled Soviet poet. Also in 1981 Yuri Lyubimov staged at Taganka a new music and poetry production called Vladimir Vysotsky which was promptly banned and officially premiered on 25 January 1989. In 1982 the motion picture The Ballad of the Valiant Knight Ivanhoe was produced in the Soviet Union and in 1983 the movie was released to the public. Four songs by Vysotsky were featured in the film. In 1986 the official Vysotsky poetic heritage committee was formed (with Robert Rozhdestvensky at the helm, theater critic Natalya Krymova being both the instigator and the organizer). Despite some opposition from the conservatives (Yegor Ligachev was the latter's political leader, Stanislav Kunyaev of Nash Sovremennik represented its literary flank) Vysotsky was rewarded posthumously with the USSR State Prize. The official formula – "for creating the character of Zheglov and artistic achievements as a singer songwriter" was much derided from both the left and the right. In 1988 the Selected Works of (edited by N. Krymova) compilation was published, preceded by I Will Surely Return (Я, конечно, вернусь ) book of fellow actors' memoirs and Vysotsky's verses, some published for the first time. In 1990 two volumes of extensive The Works of were published, financed by the late poet's father Semyon Vysotsky. Even more ambitious publication series, self proclaimed "the first ever academical edition" (the latter assertion being dismissed by sceptics) compiled and edited by Sergey Zhiltsov, were published in Tula (1994–1998, 5 volumes), Germany (1994, 7 volumes) and Moscow (1997, 4 volumes). In 1989 the official Vysotsky Museum opened in Moscow, with the magazine of its own called Vagant (edited by Sergey Zaitsev) devoted entirely to Vysotsky's legacy. In 1996 it became an independent publication and was closed in 2002. In the years to come, Vysotsky's grave became a site of pilgrimage for several generations of his fans, the youngest of whom were born after his death. His tombstone also became the subject of controversy, as his widow had wished for a simple abstract slab, while his parents insisted on a realistic gilded statue. Although probably too solemn to have inspired Vysotsky himself, the statue is believed by some to be full of metaphors and symbols reminiscent of the singer's life. In 1995 in Moscow the Vysotsky monument was officially opened at Strastnoy Boulevard, by the Petrovsky Gates. Among those present were the bard's parents, two of his sons, first wife Iza, renown poets Yevtushenko and Voznesensky. "Vysotsky had always been telling the truth. Only once he was wrong when he sang in one of his songs: 'They will never erect me a monument in a square like that by Petrovskye Vorota'", Mayor of Moscow Yuri Luzhkov said in his speech. A further monument to Vysotsky was erected in 2014 at Rostov on Don. In October 2004, a monument to Vysotsky was erected in the Montenegrin capital of Podgorica, near the Millennium Bridge. His son, Nikita Vysotsky, attended the unveiling. The statue was designed by Russian sculptor Alexander Taratinov, who also designed a monument to Alexander Pushkin in Podgorica. The bronze statue shows Vysotsky standing on a pedestal, with his one hand raised and the other holding a guitar. Next to the figure lies a bronze skull – a reference to Vysotsky's monumental lead performances in Shakespeare's Hamlet. On the pedestal the last lines from a poem of Vysotsky's, dedicated to Montenegro, are carved. The Vysotsky business center & semi skyscraper was officially opened in Yekaterinburg, in 2011. It is the tallest building in Russia outside of Moscow, has 54 floors, total height: On the third floor of the business center is the Vysotsky Museum. Behind the building is a bronze sculpture of Vladimir Vysotsky and his third wife, a French actress Marina Vlady. In 2011 a controversial movie Vysotsky. Thank You For Being Alive was released, script written by his son, Nikita Vysotsky. The actor Sergey Bezrukov portrayed Vysotsky, using a combination of a mask and CGI effects. The film tells about Vysotsky's illegal underground performances, problems with KGB and drugs, and subsequent clinical death in 1979. Shortly after Vysotsky's death, many Russian bards started writing songs and poems about his life and death. The best known are Yuri Vizbor's "Letter to Vysotsky" (1982) and Bulat Okudzhava's "About Volodya Vysotsky" (1980). In Poland, Jacek Kaczmarski based some of his songs on those of Vysotsky, such as his first song (1977) was based on "The Wolfhunt", and dedicated to his memory the song "Epitafium dla Włodzimierza Wysockiego" ("Epitaph for Vladimir Vysotsky"). Every year on Vysotsky's birthday festivals are held throughout Russia and in many communities throughout the world, especially in Europe. Vysotsky's impact in Russia is often compared to that of Wolf Biermann in Germany, Bob Dylan in America, or Georges Brassens and Jacques Brel in France. The asteroid 2374 Vladvysotskij, discovered by Lyudmila Zhuravleva, was named after Vysotsky. During the Annual Q&A Event Direct Line with Vladimir Putin, Alexey Venediktov asked Putin to name a street in Moscow after the singer Vladimir Vysotsky, who, though considered one of the greatest Russian artists, has no street named after him in Moscow almost 30 years after his death. Venediktov stated a Russian law that allowed the President to do so and promote a law suggestion to name a street by decree. Putin answered that he would talk to Mayor of Moscow and would solve this problem. In July 2015 former Upper and Lower Tagansky Dead ends (Верхний и Нижний Таганские тупики) in Moscow were reorganized into Vladimir Vysotsky Street. The Sata Kieli Cultural Association, [Finland], organizes the annual International Vladimir Vysotsky Festival (Vysotski Fest), where Vysotsky's singers from different countries perform in Helsinki and other Finnish cities. They sing Vysotsky in different languages and in different arrangements. Two brothers and singers from Finland, Mika and Turkka Mali, over the course of their more than 30 year musical career, have translated into Finnish, recorded and on numerous occasions publicly performed songs of Vladimir Vysotsky. Throughout his lengthy musical career, Jaromír Nohavica, a famed Czech singer, translated and performed numerous songs of Vladimir Vysotsky, most notably Песня о друге (Píseň o příteli – Song about a friend). The Museum of Vladimir Vysotsky in Koszalin dedicated to Vladimir Vysotsky was founded by Marlena Zimna (1969–2016) in May 1994, in her apartment, in the city of Koszalin, in Poland. Since then the museum has collected over 19,500 exhibits from different countries and currently holds Vladimir Vysotsky' personal items, autographs, drawings, letters, photographs and a large library containing unique film footage, vinyl records, CDs and DVDs. A special place in the collection holds a Vladimir Vysotsky's guitar, on which he played at a concert in Casablanca in April 1976. Vladimir Vysotsky presented this guitar to Moroccan journalist Hassan El Sayed together with an autograph (an extract from Vladimir Vysotsky's song "What Happened in Africa"), written in Russian right on the guitar. In January 2023, a monument to the outstanding actor, singer and poet Vladimir Vysotsky was unveiled in Yuzhno Sakhalinsk, in the square near the Rodina House of Culture. Author Vladimir Chebotarev.
Музыка
Висоцкийдің көп қырлы таланты көбінесе "бард" (бард) терминімен сипатталады, бірақ Висоцкий бұл терминге ешқашан құлшынбады. Ол өзін әнші емес, актер және ақын деп есептеді, бірде: "Мен адамдар бардтар, минстрельдер немесе тағы басқалар деп атайтындардың қатарына жатпаймын" деді. Кеңес Одағында портативті таспа магнитофонының пайда болуымен Висоцкийдің музыкасы үйде жасалған магнитофон таспалары (кейін кассеталар) түрінде көпшілікке қолжетімді болды. Висоцкий жеті тартылған гитарамен сүйіспеншілік, бейбітшілік, соғыс, күнделікті советтік өмір және адамның жағдайы туралы әншінің дауысымен өзін сүйемелдеді. Ол көбінесе шыншылдықтың дауысы ретінде қабылдалды, кейде совет үкіметін сарказммен сынап, оны бақылау мен қорқыту нысанына айналдырды. Францияда оны Жорж Брассенмен, ал Ресейде Джо Дассинмен салыстырды, өйткені олардың жасы бірдей және бір жылы қайтыс болды, бірақ олардың идеологиясы, өмірбаяны және музыкалық стильдері мүлдем әртүрлі. Висоцкийдің өлеңдері мен стилі ұқсас тақырыптарды қозғаған поляк әнші-күйшісі Яцек Качмарскиге үлкен әсер етті. Ақын және әнші ретінде ресми түрде танылмаған Висоцкий театрдың (ол жұмыс істеген жерде), университеттердің, жеке пәтерлердің, ауылдық клубтардың және ашық ауада кез келген жерде, кез келген уақытта өнер көрсетті. Оның бір күні бірнеше концерт беруі жиі кездесетін жағдай еді. Ол ұйықтамай, түнгі сағаттарды жазуға жұмсады. Көптеген ерекше жағдайларды қоспағанда, оған "Мелодия" компаниясымен жазған әндерін жариялауға рұқсат берілмеді, ал бұл компания советтік музыка индустриясында монополияны ұстады. Оның әндері винил дискілері мен магниттік таспалардағы төмен сапалы әуесқой жазбалары арқылы таратылды, нәтижесінде оның зор танымалдылығы пайда болды. Космонавттар тіпті оның музыкасын кассетада орбитаға алып шықты.
The multifaceted talent of Vysotsky is often described by the term "bard" (бард) that Vysotsky has never been enthusiastic about. He thought of himself mainly as an actor and poet rather than a singer, and once remarked, "I do not belong to what people call bards or minstrels or whatever." With the advent of portable tape recorders in the Soviet Union, Vysotsky's music became available to the masses in the form of home made reel to reel audio tape recordings (later on cassette tapes). Vysotsky accompanied himself on a Russian seven string guitar, with a raspy voice singing ballads of love, peace, war, everyday Soviet life and of the human condition. He was largely perceived as the voice of honesty, at times sarcastically jabbing at the Soviet government, which made him a target for surveillance and threats. In France, he has been compared with Georges Brassens; in Russia, however, he was more frequently compared with Joe Dassin, partly because they were the same age and died in the same year, although their ideologies, biographies, and musical styles are very different. Vysotsky's lyrics and style greatly influenced Jacek Kaczmarski, a Polish songwriter and singer who touched on similar themes. Not being officially recognized as a poet and singer, Vysotsky performed wherever and whenever he couldin the theater (where he worked), at universities, in private apartments, village clubs, and in the open air. It was not unusual for him to give several concerts in one day. He used to sleep little, using the night hours to write. With few exceptions, he wasn't allowed to publish his recordings with "Melodiya", which held a monopoly on the Soviet music industry. His songs were passed on through amateur, fairly low quality recordings on vinyl discs and magnetic tape, resulting in his immense popularity. Cosmonauts even took his music on cassette into orbit.
Тақырыптар
Высоцкийдің 600-дан астам әні бар, олардың тақырыптары шексіз. Ең алғашқылары – "блатная песня" ("кәдімгі әндер") болды. Бұл әндер Мәскеудегі қарапайым халықтың немесе қылмыскерлердің өміріне, кейде ГУЛАГ-қа негізделген. Высоцкий осы кезеңнен біртіндеп өсіп, көбінесе сатирикалық сипаттағы әндерді орындауға көшті. Көптеген әндері соғыс туралы болды. Бұл соғыс әндері соғысты мақтау үшін емес, тыңдаушыға өмірге қауіп төндіретін, қиын жағдайға түскен адамдардың сезімін жеткізу үшін жазылған. Кеңес ардагерлерінің көпшілігі Высоцкийдің соғыс әндері ресми "патриоттық" әндерге қарағанда соғыстың шындығын әлдеқайда дәл бейнелегенін айтады. Высоцкийдің дерлік барлық әні бірінші жақта айтылған, бірақ ол көбінесе баяндаушы емес. Қылмыстық әндерін орындағанда, ол мәскеулік ұрының акценті мен интонациясын қабылдаса, соғыс әндерін сарбаздың көзқарасынан орындады. Философиялық әндерінің көпшілігінде ол жансыз заттардың рөлін сомдады. Шын мәнінде, Высоцкийдің әндері – миниатюралық театрлық қойылымдар, көбінесе басты кейіпкері және көптеген диалогтары бар. Ол мұндай шынайылыққа жетті, сондықтан көптеген бұрынғы тұтқындар, соғыс ардагерлері, боксшылар мен футболшылар Высоцкийдің өзі түрмеде отырмағанына, соғысқа қатыспағанына, боксшы немесе футболшы болмағанына сенгісі келмеді. Ленинград ядролық физика институтындағы алғашқы жеке концерттерінен кейін ол жанкүйерлеріне хабарлама жариялады: "Енді осы әндердің бәрін естіген соң, маған сеніп, кейіпкерлеріммен шатастырмаңыз, мен оларға мүлдем ұқсамаймын. Сүйіспеншілікпен, Высоцкий, 20 сәуір 1965 жыл, XX ғасыр". Ол өмірі бойы осы сияқты түсіндірулер беруге мәжбүр болды. Ардагер сценарист Николай Эрдман Высоцкийдің шығармалары туралы былай деді: "Маяковскийдің немесе Серёжа Есениннің қалай жасағанын жақсы түсінемін. Володя Высоцкийдің бұл жұмысты қалай атқаратынын түсіну мүмкін емес". Дегенмен, оның репертуарындағы бір тақырып өте жеке болды: ол жеке күрескен алкоголизм. 1967 жылы жетістікке жеткен кезде ол бірнеше рет денсаулығына қатысты қиындықтарға тап болды және бір рет Таганка театрының директоры оны емдеу клиникасына жіберді, кейін бұл емді бірнеше рет қайталауға тура келді.
Vysotsky's songs—over 600 of them—were written about almost any imaginable theme. The earliest were blatnaya pesnya ("outlaw songs"). These songs were based either on the life of the common people in Moscow or on life in the crime people, sometimes in Gulag. Vysotsky slowly grew out of this phase and started singing more serious, though often satirical, songs. Many of these songs were about war. These war songs were not written to glorify war, but rather to expose the listener to the emotions of those in extreme, life threatening situations. Most Soviet veterans would say that Vysotsky's war songs described the truth of war far more accurately than more official "patriotic" songs. Nearly all of Vysotsky's songs are in the first person, although he is almost never the narrator. When singing his criminal songs, he would adopt the accent and intonation of a Moscow thief, and when singing war songs, he would sing from the point of view of a soldier. In many of his philosophical songs, he adopted the role of inanimate objects. In essence, Vysotsky's songs were miniature theatrical dramatizations, often with a protagonist and containing many dialogues. He achieved such a high level of authenticity that many real life former prisoners, war veterans, boxers, and footballers refused to believe that Vysotsky had not himself spent time behind bars, fought in the war, or been a boxer or footballer. Following his first solo concerts at the Leningrad Nuclear Physics Institute, he published a note for his fans with the words: "Now that you've heard all these songs, please, don't you make a mistake of mixing me with my characters, I am not like them at all. With love, Vysotsky, 20 April 1965, XX c." He found it necessary to make similar excuses throughout his career. Veteran screenwriter Nikolay Erdman said of Vysotsky's work: "I can well understand how Mayakovsky or Seryozha Yesenin did it. How Volodya Vysotsky does it is totally beyond me." However, one of the themes in his repertoire was considerably more autobiographical: alcoholism, with which he personally struggled. By the time of his breakthrough in 1967, he had already suffered several physical breakdowns, and once was sent (by the director of the Taganka Theatre) to a rehabilitation clinic, a visit he had to repeat multiple times thereafter.
Ән салуы
Өзінің ерекше, қарлы дауысынан басқа, Высоцкийдің бірегей ән айту стилі болды. Ол әндерінде дауысты дыбыстардың орнына, әріптерді созуды қалыпты жағдайға жеткізген. Сондықтан, бір буынды ұзақ айтқанда, сол буынның дауыстысы емес, созылған әріпін ұзартатын.
Apart from his recognizable raspy voice, Vysotsky had a unique singing style. He had an unusual habit of elongating consonants instead of vowels in his songs. So when a syllable is sung for a prolonged period of time, he would elongate the consonant instead of the vowel in that syllable.