Кіріспе

Латын әліпбиінің әріптері. Ezh (Ʒ ʒ) /'//ɛ//ʒ//audio=En us ezh. ogg/, сондай-ақ "құйрықты z" деп аталады, бұл әріп Халықаралық фонетикалық әліпбиде (IPA) дауысты тіс-тілдегі фрикативті дыбысты білдіру үшін қолданылуымен ерекшеленеді. Мысалы, "si" дыбысының айтылуы /v//ɪ//ʒ//ən/ және "precision" /p//r//ɪ/'s//ɪ//ʒ//ən/ сөздерінде, немесе "treasure" /t//r//ɛ//ʒ//ər/ сөзіндегі ⟨s⟩ дыбысы. Сондай-ақ, көптеген славян тілдерінде қолданылатын ⟨Ž⟩ әрпін, парсы алфавитіндегі ⟨Že⟩ әрпін, кириллицадағы ⟨Zhe (Cyrillic)⟩ әрпін және эсперантодағы ⟨Ĵ⟩ әрпін қараңыз. Ezh лаз және сколт сами тілдерінің кейбір жазу жүйелерінде әріп ретінде қолданылады, жеке және каронмен (⟨Ǯ⟩ ⟨ǯ⟩) бірге. Лаз тілінде олар дауыссыз тіс-тілдегі аффрикат және оның эжективті түрін білдіреді. Сколт сами тілінде олар тиісінше жартылай дауысты тіс-тілдегі және тіс-тілдегі аффрикаттарды білдіреді. Бұл әріп кейбір африкалық тілдердің жазу жүйелерінде де кездеседі, мысалы, Бениннің ажа тілінде және Гананың дагбани тілінде, онда үлкен әріп көлденең қарастырылған сигмаға ⟨Σ⟩ ұқсайды. Сондай-ақ ол уропи тілінің жазу жүйесінде де қолданылады.

Шығу тегі

Фонетикалық символ ретінде ол 1847 жылы Исаак Питменнің ағылшын фонотиптік әліпбиінен пайда болды, ілгегі қосылған z ретінде. Символ ортағасырлық латынның ⟨z⟩ әрпінің жазу үлгілеріне негізделген, кейіннен готикалық ⟨z⟩ әрпіне айналды. Бірақ Юникодта готикалық ⟨z⟩ ("құйрықты z", неміс тіліндегі geschwänztes Z) ⟨z⟩ әрпінің глифтік түрі ретінде қарастырылады, ezh емес. Гуманист Джан Джорджио Триссино 1524 жылы итальян орфографиясын реформалауды ұсынды, онда ezh дыбысының үлкен әрпі ретінде қолданылуы енгізілді. "Құйрықты z" әрпі құйрықсыз ⟨z⟩ әрпінен ерекшеленетін жағдайларда, әсіресе Орта жоғары неміс тілінің стандартты транскрипциясында, кейде Unicode ⟨ʒ⟩ таңбасы қолданылады, бірақ бұл қатаң айтқанда дұрыс емес. Юникод Орта жоғары неміс тіліндегі тілдік үйірмелі дыбыс үшін ⟨ȥ⟩ "ілгекті z" графемасын ұсынады.

Йог

Юникод 1.0 нұсқасында бұл таңба байланысы жоқ yogh ⟨Ȝ ȝ⟩ таңбасымен біріктірілді, ол Юникод 3.0 нұсқасына дейін дұрыс қосылмады. Тарихи тұрғыдан алғанда, ezh латын әрпі ⟨z⟩-дан шыққан, ал yogh латын әрпі ⟨g⟩-дан аралдық G арқылы шыққан. Бұл таңбалар өте ұқсас және ешбір әліпбиде қатар қолданылмайды. Екеуін нақтырақ ажырату үшін Оксфорд университетінің баспасы мен Ерте ағылшын мәтіндері қоғамы yogh таңбасының ең жоғарғы ұшын сәл иіп жоғары созады.

Үшінші сан

Ezh үш санының ⟨3⟩ әдеттегі пішініне ұқсас. Екі таңбаны ажырату үшін ezh әрпіне ⟨z⟩ әрпінің тік зигзагы қосылады, ал сан көбінесе дөңгелек болады. Кейбір шрифттерде ⟨3⟩ саны тік үстіңгі жағымен, ezh-ге өте ұқсас (немесе дерлік бірдей) болып келеді. Қолмен жазылған кириллицада ⟨3⟩ саны кейде ezh-ге ұқсас жазылып, оны ze ⟨З⟩ әрпінен ажыратуға мүмкіндік береді.

Хираганалық ро

Еж жапон тіліндегі "ро" морасының хирагана әрпі – ろ сылбасына ұқсас.

Кириллицаның ze және dze әріптері

Кириллицадағы ze ⟨З з⟩ әрпі Ezh және абхаз dze ⟨Ӡ ӡ⟩ әрпіне ұқсас. Әдеттегідей, кириллицаның құрылымы қаттырақ, бірақ екі әріптің де грек әрпі зета ⟨Ζ ζ⟩-ның тарихи жазу үлгілерінде ортақ тамырлары бар. Дегенмен, латын ezh және кириллица ze әр түрлі дыбыстамаларды көрсетеді: біріншісі көбінесе /ʒ/ дыбыстамасын, ал екіншісі /z/ дыбыстамасын көрсетеді. Кириллица /ʒ/ дыбыстамасы үшін zhe ⟨Ж ж⟩ әрпін пайдаланады.

Тілдің орфографиясы

Триссиноның реформасы бұл дыбысқа қатысты сәтті болмады. Халықаралық фонетикалық алфавитте (ХФА) ол дауысты пост-альвеолярлық фрикативті дыбысқа сәйкес келеді. Мысалы: vision /ˈvɪʒən/. Ол "қазына" сөзіндегі ⟨s⟩ немесе "нақтылық" сөзіндегі ⟨si⟩ сияқты айтылады. Бұл дыбыс Уропи тілінде де осы мәнде қолданылады. Ол Марсель Куртиаде Романи тілі үшін жасаған "Халықаралық стандартты" орфографияда да қолданылады. Бұрынғы Коми латын әліпбиінде де қолданылған, онда ол (ағылшын тіліндегі ⟨j⟩ сияқты) белгіленген. Қазіргі кириллица әліпбиінде бұл дыбыс "дз" деп жазылады. Сонымен қатар, КСРО-да латын әліпбиіне көшу кезінде 1920-1930 жылдары Бірыңғай Солтүстік әліпбиі және Кеңес Одағы халықтарының басқа әліпбилері жобаларында қолданылды.

Ез - драмның қысқартуы

Unicode-де, барлық жазу жүйелерінің символдары компьютерлерде бейнеленуіне және өңделуіне мүмкіндік беретін стандарт ретінде, "ezh" әрпі dram немесе drachm сөздерінің қысқартуын белгілеу үшін де қолданылады – бұл дәріханаларда қолданылатын масса бірлігі. Unicode-та dram үшін арнайы символ қарастырылмаған, бірақ Unicode код кестесінде "ezh" әрпіне "LATIN КІШІ ӘРІПІ EZH = dram таңбасы" деп түсіндірілген. Blackletter/Fraktur шрифтіндегі үлкен "z" әрпі де dram белгісі ретінде қолданылуы мүмкін, бірақ бұл әріп математика мен фонетика салаларында қолдануға арналған және dram қысқартуы ретінде қолдану ұсынылмайды.

Кірпіш таңбасы

Mac үшін: Option⌥ + :, содан кейін Shift+Z немесе Z.