Кіріспе

Бад-Гандерсхайм (Восточнофальский: Ganderssen) – Германияның Оңтүстік Төменгі Саксония жерінде, Нортхайм ауданында орналасқан қала. 2020 жылғы желтоқсан айының мәліметі бойынша, халқы 9 492 адамды құрайды. Бад-Гандерсхаймда көптеген жартылай ағаштан салынған үйлер бар және ол Германияның ағаш қаңқалы үйлер жолында (Deutsche Fachwerkstraße) жатыр. Қалада сондай-ақ әуежай да бар.

География

Бад-Гандерсхайм қаласы Лейн жоталары, Везер жоталары және Харц алды даласы арасында, Ганде өзенінің аңғарында жатыр. Өзенге, оның саласы – Этерна, қала аумағында құяды. Солтүстігінде Хебер қырқасы орналасқан. Аймақ көбінесе төбелі. Харц таулары шамамен қаланың шығысынан басталады, ал батысында Лейн ойысы (Лейнграбен) жатыр.

Тарих

Қала 852 жылы, Гандерсхайм аббаттығы – зайырлы канониссалар үйі, жақын орналасқан Брунсхаузенде Саксония герцогы Людольф және оның әйелі Ода құрған кезде пайда болды. Қаладағы алғашқы аббат шіркеуі (Stiftskirche) 856 жылы салынды. 990 жылы аббат базар және салық жинау құқықтарын алды. 10 ғасырда Гандерсхайм Саксонияның ең маңызды қалаларының бірі болды; алғашқы неміс ақыны Хросвит (Росвита) 973 жылға дейін осында өмір сүрді және еңбек етті. 1159 жылы Гандерсхайм алғаш рет қала ретінде тіркелді. 1240 жылы минералды су көзі табылып, Папа Григорий IX Киелі Рух ауруханасын салуға бастама берді. 1330 жылдары Брансвик герцогтары аббат шіркеуіне қарсы салмақ ретінде қамал салды. Бұл ғимарат бүгінде сот және жасөспірімдерге арналған түзеу мекемесі ретінде пайдаланылады. 19 ғасырдың соңында қала минералды суларының емдік қасиеттерімен танымал бола бастады, ал 1932 жылы Гандерсхайм осы сулардың арқасында шипажай қаласы атағын ресми алды. 1926 жылдың жазында үш күндік "1000 жылдық Гандерсхаймдағы Росвита естелік мерекесі" өтті. Ортағасырлық автордың қаланың символдық бейнесі ретінде қолданылуының алғашқы мысалы осы болды. 1930 және 1933 жылдары ұқсас мерекелер ұйымдастырылды, оларда ұлттық-социалистік идеялар айқын көрінді: "Неміс мәдениеті" мен "Жаһудай коммунистік жегілуі". Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1944 жылдың қазанынан 1945 жылдың сәуіріне дейін қала Бухенвальд концлагерінің қосалқы лагеріне айналды, онда ұшақтарға қажет бөлшектер өндірілді. 1952 жылы қала Людольфтың монастырды құруының 1100 жылдығын тойлады. Базар алаңында "Гандерсхайм жырлары" атты тарихи пьеса қойылды. Бұл 1959 жылдан бері аббат шіркеуі алдындағы алаңда жыл сайын өткізілетін Гандерсхаймер Домфестшпиле (Gandersheimer Domfestspiele) жазғы фестиваліне бейресми кіріспе болды. Осы уақыттан бері ол Төменгі Саксонияның ең ірі кәсіби жазғы театр фестивалі ретінде танылды. 2006 жылы фестивальдің төрт негізгі қойылымын шамамен 55 000 театр көрермені тамашалады.