Кіріспе

1966 жылғы NASA-ның экипажды ұшқан кезені

Gemini 12 (ресми түрде Gemini XII) – 1966 жылы NASA-ның Gemini жобасы бойынша жасалған экипажды ұшқан кезен. Бұл 10-шы және соңғы экипажды ұшқан Gemini миссиясы болды (Gemini 1 және Gemini 2 экипажсыз миссиялар еді), 18-ші американдық экипажды ғарышқа ұшу және X-15 ұшуларын қоса алғандағы барлық уақыттағы 26-шы ғарышқа ұшу. Gemini VII-нің тәжірибелі қатысушысы Джеймс А. Ловелл басқарған бұл ұшуда, жаңадан келген Эдвин "Базз" Олдрин үш рет ғарыштан тыс қызмет (EVA) атқарды, оның жалпы ұзақтығы 5 сағат 30 минутты құрады. Сондай-ақ, бұл миссияда Агена нысаналық көлігімен бесінші кездесу және төртінші байланыс жасалды. Gemini XII Gemini бағдарламасын сәтті аяқтады, ғарышкерлердің ғарыш кемесінің сыртында тиімді жұмыс істей алатынын сәтті көрсету арқылы соңғы мақсатына жетті. Бұл 1960 жылдардың соңына дейін Аполлон бағдарламасының Айға адамды қондыру мақсатына жетуіне зор үлес қосты.

Қосымша құрам

Стюарт А. Руса (Кейп КЕПКОМ)
Чарльз "Пит" Конрад кіші (Хьюстон КЕПКОМ)
Уильям А. Андерс (Хьюстон КЕПКОМ)

Іске қосу

Atlas/Agena Target Vehicle ұшағы 11 қарашада сағат 14:07:59 EST-де, ал Gemini/Titan ғарыш кемесі сағат 15:46:33 EST-де ұшырылды. Gemini XII-ге дайындық барысында капсуланың сыртына жаңа, жақсартылған шектеулер қосылды және болашақ ғарышқа шығудың негізгі құралына айналатын жаңа техника – су асты жаттығулары енгізілді. Gemini XII миссиясының басты мақсаты – ғарыш кемесінен тыс қауіпсіз және тиімді жұмыс істеудің жаңа тәсілдерін табу және сынау болды. Жердегі басқару орталығы жоспарланған орбиталық жылдамдық маневрін тәуекелге ұшыратпауға шешім қабылдады, себебі сорғының баяулау себебі нақты анықталмаған еді. Gemini 12 ғарышқа қайта кіргеннен кейін және GATV-нің 63-ші орбитасы кезінде қозғалтқыш жүйесін іске қосуға тырысты, бірақ бітелген отын клапаны қозғалтқыштың іске қосылуына кедергі келтірді. Орбиталық инъекция кезіндегі аномалияның себебі турбопомпаның подшипнигінің бұзылуы болды деп күдіктелді, одан кейін сорғы компоненттерінің қызуы мен балқыуы орын алды. Жердегі басқару орталығының 63-ші орбита кезінде қозғалтқышты іске қоса алмауының себебі, ықтимал, отын клапанын бітеп тастаған немесе еріген қалдықтар болды, бұл оның жұмысын тоқтатты. Телеметриялық деректерде сорғы жылдамдығының дұрыс еместігі туралы хабарламалар, айналып жүрген қалдықтардың деректерді тексеру зондтарына әсер етуінен туындады деп қорытындыланды. 1994 жылғы "Moon Shot" кітабы мен деректі фильмі, сондай-ақ 2008 жылғы "When We Left Earth: The NASA Missions" деректі фильмінде ғарышқа шығу инновациялары, оның ішінде су асты жаттығулары, Олдриннің еңбегі деп көрсетілген. Алайда, Майкл Нойфельдтің 2016 жылғы "Inventing Underwater Training for Walking in Space" мақаласы бейтарап жүзу қабілеті бойынша эксперименттер алғашқы Gemini миссиясы ұшпастан бұрын бірнеше жылдар бұрын аэроғарыш компанияларында және Вирджиния штатының Хэмптон қаласындағы НАСА Лэнгли зерттеу орталығында басталғанын көрсетті. Gemini 12 Agena мақсатты көлігімен кездесу және ілесу, үш ғарыштан тыс қызмет (EVA) операциясын жүргізу, тұрақтап қалу жаттығуларын орындау, Agena қозғалтқыш жүйесін пайдаланып орбитаны өзгертуге арналған жанасқан маневрлерді орындау және автоматты қайта кіруді көрсету үшін жоспарланған. Gemini 12 Agena туралы мәліметтер Agena GATV 5001A NSSDC ID: 1966 103A Жаппай Ұшыру алаңы LC 14 Ұшыру күні 11 қараша 1966 Ұшыру уақыты 19:07:59 UTC 1-ші перигей 1-ші апогей Кезеңі 90,56 м Еңіс 28,86 15 қараша 1966 күні қайта кірді.

Gemini 12 жоспарланған кезде, қарастырылған мүмкіндіктердің бірі – ұшуды 1966 жылдың соңғы тоқсанына жоспарланған алғашқы Apollo миссиясымен бірге жүргізу болатын. 1966 жылдың мамырында Apollo-ны өздігінен ұшуға дайын етудегі кешігулер және Gemini ғарыш кемесімен үйлесімділікті қамтамасыз ету үшін қажетті қосымша уақыт бұл жоспарды іске асыруды қиын етіп берді. Apollo ғарыш кемесінің дайындығындағы кешігулер 1966 жылдың соңғы тоқсанындағы мақсатты мерзімді өткізіп алуға әкелді, содан кейін Apollo миссиясы 1967 жылдың 21 ақпанына қайта жоспарланды.

Тәжірибелер

14 ғылыми эксперимент мыналар болды: 1) гравитация жоқ жағдайда бақа жұмыртқасының өсуі, 2) синоптикалық жер бетінің суретке түсірілуі, 3) синоптикалық ауа райының суретке түсірілуі, 4) ядролық эмульсиялар, 5) ауа шамының көкжиекке түсірілуі, 6) ультракүлгін астрономиялық суреттеме және 7) әлсіз аспан суреттемесі. Екі микрометеорит жинау эксперименті, сондай-ақ үш ғарыш құбылысын фотосуретке түсіру эксперименті толыққанды аяқталмады.

Қайта кірісу

Капсула қайта кіру кезінде компьютермен басқарылды және нысанадан 4,8 километр қашықтықта суға қонды. Ұшқыштар "Wasp" авианосырына қабылданды. Gemini 12 миссиясын АҚШ Қорғаныс министрлігінің келесі күштерімен қамтамасыз етілді: 9 775 адам, 65 ұшақ және 12 кеме. Ұшудан кейінгі медициналық тексеруде екі ғарышкердің де денсаулығында ерекше жағдайлар анықталған жоқ. Екеуі де ғарыш кемесінің сумен жабдықтау жүйесіндегі мәселелерге байланысты миссияның соңғы күні сұйықтық мөлшерін азайтуға мәжбүр болғандықтан сәл шаршап, сусызданып қалды, ал Лавеллде көздің қабынуы (конъюнктивит) жеңіл түрі байқалды.

Таңба

Бұл жапсырманың ерекше қызғылт сары және қара түстері – ұшудың бастапқы жоспарланған күні Хэллоуинге жақын болғандықтан туындаған байланыс. XII рим саны сағат тақтасының 12-ші позициясында орналасқан, ал "Жетілік" ғарыш кемесі оны сағат тілідей көрсетеді. Бұл "Жетілік" бағдарламасының соңғы ұшуы ретінде "Жетілік-12" ғарыш кемесінің орнын білдіреді. "Аполлон" жобасы "Жетілік" бағдарламасының соңғы ұшуын жалғастыра отырып, соңғы мақсат – Ай, сол жақтағы ай жартысымен бейнеленген.

Ғарыш кемесі орналасқан жері

Бірнеше жыл бойы Жаңа Зеландияның Окленд қаласындағы Көлік және технология мұражайында болғаннан кейін, ғарыш кемесі АҚШ-қа қайтарылды. Қазір ол Чикаго қаласындағы, Иллинойс штатындағы Адлер планетарийында қойылған. Ловелл мен Олдрин ғарыш кемесімен 2006 жылдың 9 қарашасында Адлердің "Айға ұмтылыс" көрмесінің ашылуында кездесті, бұл миссия ұшқаннан шамамен 40 жыл өткен соң болды.