Кіріспе

Klebsiella granulomatis туғызатын гранулома ингуинале – Klebsiella granulomatis (бұрын Calymmatobacterium granulomatis деп аталатын) бактериясынан туындайтын, жыныс мүшелеріндегі жаралармен сипатталатын бактериялық ауру. Бұл ауру көптеген дамып келе жатқан аймақтарда кең таралған. Оны донованоз, генитоингуиналдық гранулома, генитоингуиналдық венериялық гранулома деп те атайды. Жаралар соңында ішкі және сыртқы тіндердің бұзылуына алып келеді, көп қан тамырлары бар зақымдардан шырыш пен қан көп мөлшерде шығады. Донованоздың бұзушылық сипаты басқа патогенді микроорганизмдермен қосымша инфекцияға шағу қаупін де арттырады.

Симптомдар мен белгілер

Бактериямен 10-40 күндік қарым-қатынастан кейін кішкентай, ауырсызданған түйіндер пайда болады. Кейін түйіндер жарылып, ашық, ет тәрізді қызыл жаралар пайда болады, олардың жиектері дөңгелектелген және тиген кезде қан кетуге бейім. Инфекция таралып, зақымдалған тінді деформациялайды. Емделмесе, инфекция тінді бұзуын жалғастырады, ал жаралар автоинокуляция арқылы таралуы мүмкін. Ішкі жамбас аймағына таралу ішкі жамбас лимфа түйіндеріне әсер етпестен псевдобубо пайда болуына әкелуі мүмкін. Жаралар көбінесе инфекция жұққан жерде пайда болады, әдетте пенистің денесінде, кіндік еріндерінде немесе көксікте, сондай-ақ ауыздық жыныстық қатынас салдарынан ауыз аймағында кездеседі. Сирек жағдайларда, қынап қабырғасы немесе жатыр мойны жара орны болып табылады. Үндістанда тіркелген бір жағдайда жыныстық мүшелердің ішінара өздігінен кесілуіне әкелді. Пациенттің ВИЧ-2 тестісі оң нәтиже көрсетті және ол алты жылдан бері жұқтырылған. Лимфа арналарының жаралардың тыртысуынан бітелуі салдарынан жыныстық мүшелердегі слонтиаз дамуы мүмкін. Донованоз бен жалпақ жасушалы карцинома арасында байланыс болуы мүмкін деген алаңдаушылық бар.

Механизм

Микроорганизм ашық жаралармен тікелей жанасу арқылы бір жұқтырушыдан екіншісіне таралады.

Диагностика

Диагноз пациенттің жыныстық тарихы мен физикалық тексеру нәтижелеріне негізделеді, онда ауыртпайтын, "ет тәрізді қызыл жара", жиектерінде грануляциялық тіні бар анықталады. Сифилис жараларынан өзгеше, иіншекті лимфаденопатия көбінесе жеңіл болады немесе тіпті байқалмайды. Диагнозды нақтылау үшін тінді биопсиялау және Райт-Гиемса бояуы қолданылады. Тін үлгісінде Донован денелері табылуы донованозды растайды. Донован денелері – таяқша тәрізді, овал пішіндес организмдер, олар мононуклеарлы фагоциттердің немесе гистиоциттердің цитоплазмасында, ингуинальді грануломасы бар пациенттердің тіндік үлгілерінде көрінеді. Райт бояуымен боялғанда олар терең күлгін түспен көзге түседі.

Жіктеу

Бұл жағдайдың алғашқы белгілі атауы 1882 жылға дейін "серпигинді жара" деп аталды. Донованоздың дұрыс клиникалық атауы – "ингуинальді гранулома". Қоздырғыш микроорганизм Klebsiella granulomatis, бұрын Calymmatobacterium granulomatis деп аталды, және кейбір дереккөздер әлі де осы жіктемені қолданады, грек тіліндегі kalymma (кап немесе жамылғы) сөзі бактерияларды қамтитын зақымдануларға сілтеме жасайды. Бұрын ол Донован денелерінің атымен аталған Donovania granulomatis деп аталды, бұл организмнің тізімдік тобын өзгертуді қамтитын күрт таксономиялық өзгеріс болды. Дегенмен, колориметриялық анықтау жүйесін қолданатын полимераза тізбектік реакциясы (ПТР) Klebsiella туысының басқа түрлерімен 99% ұқсастық көрсетті. Ауыз қуысындағы осы зақымданудың клиникалық белгілері үш түрге бөлінеді: Жақпарлы, өрбулі, тыртықты.

Алдын алу

Ауру антибиотиктермен тиімді емделеді, сондықтан дамыған елдерде донавоноз кездесуі өте сирек; АҚШ-та жыл сайын шамамен 100 жағдай тіркеледі. Дегенмен, эндемикалық аймақтардағы адамдармен жыныстық қатынас жасау осы ауруға шағу қаупін күрт арттырады. Кондом қолдану, жыныстық қатынас бастамас бұрын жыныстық инфекцияларға тексеру және мұндай жыныстық қатынастардан бас тарту – донавонозды алдын алудың тиімді шаралары болып табылады.