Кіріспе
Миотония – ерікті жиырылу немесе электрлік стимуляциядан кейін қаңқа бұлшық еттерінің кешіктірілген босаңсуымен (ұзаққа созылумен) сипатталатын, белгілі бір нейромыскулярлық аурулардың шағын тобының белгісі, сонымен қатар бұлшық етте аномальды ЭМГ байқалады. Миотония – миотония конгенита, парамиотония конгенита және миотониялық дистрофия сияқты көптеген каналдық аурулардың (иондық каналдардың тасымалдану ауруларының) анықтамалық белгісі болып табылады. Броди ауруы (иондық сорғының тасымалдану ауруы) миотония конгенитаға ұқсас белгілерге ие, бірақ бұлшық еттің кешіккен босаңсуы псевдомиотония болып табылады, себебі ЭМГ қалыпты. Псевдомиотонияны көрсететін басқа аурулар: миозит, гликогенді жинақтау аурулары, гиперкалемиялық периодтық паралич, тамыр аурулары, алдыңғы мүйіз жасушаларының бұзылулары, Исаакс синдромы және Хоффман синдромы. Әдетте, бұлшық еттің қайталап жиырылуы миотонияны жеңілдетеді, бұлшық еттерді босаңсытады, осылайша жағдайды жақсартады, бірақ бұл парамиотония конгенитада емес. Бұл құбылыс «жылыну» рефлексі деп аталады және оны жаттығуға дайындалу үшін жасалатын жылынумен шатастырмау керек, бірақ олар ұқсас болуы мүмкін. Бұл ауруға шалдыққан адамдар заттарды ұстап тұруда қиындықтарға тап болуы мүмкін, отырудан тұру кезінде қаттылық пен қиындық сезінеді және еңкейген, үйкеліс қозғалыс байқалуы мүмкін. Миотония барлық бұлшықет топтарына әсер етуі мүмкін, бірақ зардап шеккен бұлшықеттердің үлгісі нақты ауруға байланысты өзгеруі мүмкін. Миотониямен байланысты аурулары бар адамдар анестезияға шақырылған рабдомиолиз деп аталатын белгілі бір анестетиктерге қауіпті реакциялар көрсетуі мүмкін.
Себептер
Миотония мынадай ауруларда кездесуі мүмкін, оның себептері қаңқа бұлшық ет талшықтарының мембранасындағы (сарколемма) иондық каналдармен байланысты.
Миотоникалық дистрофия
Екі анықталған түрі бар: DM1 және DM2. Миотоникалық дистрофияда, ауру түріне байланысты екі геннің біріндегі нуклеотидтік кеңею, клетка цитозолында РНК жиналуына байланысты ClC 1 иондық каналының дұрыс экспрессиялануының (мРНК-ның тігілуі) бұзылуына себеп болады. ClC 1 иондық каналы скелеттік бұлшықет жасушасындағы хлорид өткізгіштігінің көп бөлігі үшін жауапты, ал жеткілікті хлорид өткізгіштігінің жетіспеуі миотонияға алып келуі мүмкін (туа пайда болған миотонияны қараңыз). mRNA тігілуі in vitro жағдайында түзетілгенде, ClC 1 каналының функциясы айтарлықтай жақсарды және миотония жойылды.
Миотония конгенита
(Тұқым қуалайтын миотония), оның Беккер ауруы және Томсен ауруы деп аталатын екі түрі бар. Екі аурудың да себебі – ClC 1 иондық арнасын кодтайтын CLCN1 генінің мутациясы. Барлығы 130-дан астам түрлі мутациялар бар, сондықтан бұл ауруда үлкен фенотиптік әртүрлілік кездеседі. Мутациялар – бұл функцияны жоғалтуға алып келетін мутациялар, олар ClC 1 иондық арнасын әртүрлі деңгейде бұзушылыққа ұшыратады, нәтижесінде хлорид өткізгіштігі төмендейді. Хлорид өткізгіштігінің төмендеуі, скелеттік бұлшық еттегі көлденең түтікшелерде калий жиналуына байланысты миотонияға әкелуі мүмкін (қ. Myotonia congenita). Бұл генетикалық ауру Солтүстік Америка ешкілерінің кейбір тұқымдарын қорқытқанда есінен айырады. Миотония белгілері (Myotonia congenita-да сипатталғандай) жүктілік кезінде әйелдерде жиірек байқалады. Миотония SCN4A геніндегі генетикалық мутациялардың салдарынан туындауы мүмкін, бұл ген скелеттік бұлшық еттің натрий арнасының 4-ші түріне (Nav1.4) кодтайды. Кейбір зерттеулер физиологиялық pH-тың өзгеруі Nav1.4 натрий арналарына модуляциялық әсер ете алатынын, бұл миотониялық фенотиптерде көрініс табуы мүмкін екенін көрсетті.
Парамиотония конгенита
Бұл ауру скелеттік бұлшық ет талшықтарының мембранасындағы кернеуге сезімтал натрий арнасы Nav1.4-ті кодтайтын гендегі мутация нәтижесінде пайда болады. Мутациялар арнаның кинетикасын өзгертіп, арнаның толық деактивациялануына кедерес келтіруі мүмкін, осылайша ерікті қозғалыс тоқтағаннан кейін спонтанды әрекет потенциалдары пайда болып, бұлшық еттің релаксациясын ұзартады немесе релаксация тым ұзаққа созылса, параличке алып келуі мүмкін (SCN4A қараңыз). Бұлшықеттердің физикалық жүктеме кезінде нашарлап, релаксацияға келе алмауы жиі "парадоксалды миотония" деп аталады. Парамиотония да жиі жаттығулар, суық және калийдің әсерінен туындайды.
Калиймен ауыртылған миотония
Калиймен күшейтілген миотония (PAM) – SCN4A генінің мутациясынан туындайды, бұл скелеттік бұлшық еттерінің жирылғаннан кейін, әсіресе калийге толы тағамдарды ішкен соң, босаңсуға қабілетсіздігіне себеп болады. Калиймен күшейтілген миотонияның парамиотония конгенитадан ерекше ауру болып табылатыны әлі де даулы мәселе, соңғы ғылыми зерттеулер оны екі жағдайдың бірі ретінде жіктеген.
Гиперкалемиялық мерзімді паралич
HyperKPP деп те аталады. Парамиотония Конгенита сияқты, көптеген фенотиптерде калий миотонияны күшейтетін жағдайларда, гиперкалиемиялық мерзімді паралич – SCN4A генінің тағы бір бұзылысы болып табылады, онда қандағы калийдің жоғары деңгейі бұлшықет әлсіздігіне, бұлшықет парализіне (әлсіздік арқылы немесе қозғалыстың алдын алатын жоғары жағдай арқылы) және кейде миотонияға алып келеді. ГиперКПП-ның көптеген фенотиптері қандағы калий деңгейін реттеуде қиындықтар тудырады, көбінесе оның жоғарылауына немесе гиперкалиемияға себеп болады, бұл жағдайды одан бетерлетеді.
Гипокалемиялық мерзімді паралич
Сондай-ақ HypoKPP деп те аталады. Жоғарыда аталған HyperKPP-ге ұқсас, бірақ ол төмен калий деңгейімен және гипокалемиямен байланысты болады (және көбінесе оларды тудырады). Бұл да миотонияға, сондай-ақ әлсіздікке және параличке (бұлшық еттерге сигнал жетіспеуінен де, шамадан артық сигналдан да) алып келуі мүмкін. Бұған SCN4A генінен өзге гендік мутациялар да себеп болуы мүмкін екені анықталды.
Нейромиотония
Нейромиотония (сонымен қатар Исаак синдромы немесе НМТ деп те аталады) перифериялық нервтердің жоғары сезімталдығын тудырады, бұл перифериялық жүйеден бастау алатын қайталанатын моторлық бірліктердің әрекет потенциалдарынан туындайтын спонтанды бұлшықет қозғалысына әкеледі. 100-200 жағдай тіркелген.
Басқа
Миотония сонымен қатар аяқ белдеуі бұлшықет дистрофиясының, миофибриллярлық миопатиялардың, дистальды миопатиялардың және денелерді қамтитын миопатиялардың белгілі бір түрлерінде де кездеседі. Басқа каналдық патологиялар да оны тудыруы мүмкін.